KENNISDISSEMINATIE BIJ LECTOREN IN HET KENNISDOMEIN BUILT ENVIRONMENT Een inventarisatie en vooruitblik

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KENNISDISSEMINATIE BIJ LECTOREN IN HET KENNISDOMEIN BUILT ENVIRONMENT Een inventarisatie en vooruitblik"

Transcriptie

1 KENNISDISSEMINATIE BIJ LECTOREN IN HET KENNISDOMEIN BUILT ENVIRONMENT Een inventarisatie en vooruitblik Ellie Roetgerink MPM Dr. Gerard Evers September 2012

2 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, probleemstelling, en werkwijze 3 2. Vragenlijsten 6 3. Resultaten 7 4. Conclusies en aanbevelingen 11 Bijlagen 13

3 1. Aanleiding, probleemstelling en werkwijze 1.1. Voorgeschiedenis In 2008 hebben de auteurs op verzoek van SKO 1 een onderzoek gedaan naar het profiel van de lector in het HBO. Dit onderzoek beantwoordde vragen zoals: 1. Hoe groot is de permanente kenniskring rond uw lectoraat? 2. Hoeveel HBO en/of WO docenten betreft dit en hoeveel vertegenwoordigers van marktpartijen? 3. Hoeveel tijd kunt u besteden aan lectoraatactiviteiten, zoals onderwijs (geven van onderwijs, afstudeerbegeleiding studenten), onderzoek (begeleiden van promovendi), en professionalisering docenten, overdracht kennis uit lectoraat (t.b.v. innovatie curriculum, professie docenten, innovatie bij marktpartijen)? 4. Met welk percentage wordt uw onderzoekstijd gefinancierd door lectoraatsbudget (SKO, marktpartijen), budget hogeschool (o.a. uren etc.), contractonderzoek, derde geldstroom (RAAK, EU, NWO, Zon/MW et cetera). 5. Bent u vanuit uw lectoraat promotor/copromotor bij lopende promovendi of reeds afgeronde promotietrajecten? Uit het onderzoek kwam naar voren dat er sprake is van een redelijk gespreide tijdbesteding. Een gemiddelde lector is circa 20% bezig met kennisoverdracht intern en idem extern. Verder zagen we dat in meer dan de helft van de gevallen een lector verwacht dat 40% van de docenten voldoende geprofessionaliseerd zal zijn aan het eind van het lectoraat. Kennisoverdracht is daarmee voor een lector een wezenlijk onderdeel van de lectoraatinvulling. Hoe deze kennisoverdracht vervolgens tot stand komt, is in het HBO onderzoek niet expliciet bevraagd Belang van aanvullend onderzoek Een nadere verkenning van de wijze waarop kennisoverdracht tot stand komt kan naar onze mening een bijdrage leveren aan het verkrijgen van inzicht in de effectiviteit van inspanningen die onderwijsinstellingen en docenten zich getroosten om de druk vanuit het politieke en maatschappelijke krachtenveld over rendementen het hoofd te bieden. Het recent (december 2011) afgesloten Hoofdlijnenakkoord OCW-HBO-raad 2 met afspraken over de ontwikkeling van het hoger beroepsonderwijs en het praktijkgericht onderzoek van de hogescholen, ter verbetering van de verbinding van het onderwijs en het praktijkonderzoek met de buitenwereld, is daarvan een voorbeeld. Meer concreet betreft het ook de Prestatiebekostiging waarmee de Ministerraad op 11 maart 2012 akkoord ging. Met de koepels van universiteiten en hogescholen is afgesproken dat ruim 7% van het totale onderwijsbudget aan prestaties wordt gekoppeld. Ook het Manifest 3 van sociale partners in het HBO (2007) waarin een gezamenlijke visie wordt verwoord op de toekomst van hogescholen en medewerkers is duidelijk. De docent wordt door sociale partners gezien als de spil in dit complexe proces: Het hoger beroepsonderwijs is zich bewust van het feit dat het zich zal moeten omvormen van docerende instellingen naar instituten waar kennis wordt verworven en gedeeld. Het nu voorliggende onderzoek betreft lectoren in de bouwsector. Hoewel ook in de bouwsector de behoefte aan nieuw beleid zich laat voelen behoort deze sector niet tot de negen sectoren 4 die een extra impuls kregen vanwege het nieuwe bedrijfslevenbeleid (Regeerakkoord Rutte-1). Voor elke sector werden knelpunten en kansen geïnventariseerd door bedrijven en kennisinstellingen. De plannen zijn ambitieus. De negen topsectoren hebben in korte tijd een Masterplan Bèta en Technologie (MB&T) 5 opgesteld met de lange-termijn (2025) ambitie dat 40% van alle afgestudeerden een bèta- en technologische opleiding genoten heeft. Volgens Bouwend Nederland 6 zijn bouwopgaven maatschappelijk noodzakelijk. Het gaat dan om de bouw van minstens nieuwe woningen tot 2020, verbetering en verduurzaming van bestaande woningen en gebouwen (zorginstellingen en scholen), de herstructurering van verouderde wijken, de aanpak van leegstaande kantoren en de aanleg van boven- en ondergrondse infrastructuur. Tegelijkertijd zien we dat de behoefte aan adequaat opgeleide project- en procesmanagers in de sector wisselend is. Zo is de verwachting - volgens twee afstudeerders van Hogeschool Avans - dat in de periode 1 De Stichting Kennisontwikkeling HBO (SKO) is door het bestuur van de HBO-raad opgericht op 25 april De Stichting heeft tot eind 2008 de introductie van lectoraten in het hoger beroepsonderwijs begeleid. 2 Hoofdlijnenakkoord Ministerie OCW HBO- raad najaar 2011 tot en met De toekomst van het hoger onderwijs - Manifest sociala partners Naar de top, brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Genraal van minister Verhagen (4 februari 2011). 5 Naar 4 op de 10, februari Cobouw 25 mei

4 de uitstroom van het aantal hoogopgeleide bouwtechnici met 59% zal afnemen. De instroom eveneens zal dalen, maar minder hard dan de uitstroom. Dit leidt tot een lichte toename van het aanbod. De vraag naar bouwtechnisch hoogopgeleid personeel zal echter minder sterk toenemen dan het aanbod. Opgemerkt moet worden dat in de bouwsector 8 het opleidingsniveau minder dan gemiddeld is: in de bouw zijn zo n 19% hoog opgeleiden werkzaam tegen 35% in de totale beroepsbevolking (bron: CBS). Daarbij zullen ongetwijfeld ook imago-problemen een rol blijven spelen. Volgens Joost Hulsbos 9, voorzitter van jong NLingenieurs, kiezen veel jongeren voor hip klinkende studies met een marginaal toekomstperspectief. En vraagt hij zich af of er in de toekomst wel voldoende deskundigen zijn. Wellicht dat het advies van een HBO-afstudeerder 10 aan de Hogeschool van Rotterdam van pas kan komen. Volgens hem is het van groot belang dat (haven) bedrijven meer inzicht in de verschillende opleidingen krijgen en de daarbij behorende vakken en competenties om zodoende een bredere doelgroep te kunnen benaderen Waarom werd dit onderzoek mogelijk? De inrichting van de vijf lectoraten kwam eerder tot stand op initiatief van de Stichting Kennistransfer Bouw (KTB 11 ). Het Impulsprogramma , HBO Gebouwde Omgeving bevatte een strategische notitie over de innovatie van de beroepspraktijk in de Gebouwde Omgeving. In dit programma lezen we de aanleiding: De Stichting Kennistransfer Bouw (KTB) heeft in de afgelopen jaren met succes nieuwe vraagstukken in de Gebouwde Omgeving op de agenda gezet van het hoger onderwijs. De intensieve kennisuitwisseling tussen vertegenwoordigers uit de bouwsector, zes hogescholen en een universiteit heeft nieuw onderwijs opgeleverd en het lectoraat Regie Stedelijke Vernieuwing. Geïnspireerd op het succes van dit lectoraat is de samenwerking verbreed naar andere partijen uit de markt, zoals KEI, maar ook andere partijen uit de kennisinfrastructuur, zoals TNO Bouw. Landelijke organen, zoals de Regieraad Bouw, zijn blij met een platform waarin bedrijfsleven, overheid en de kennisinfrastructuur gemeenschappelijk de innovatie agenda formuleren. De vraagstukken in de gebouwde omgeving zijn dermate complex en omvangrijk dat een volgende stap gezet moet worden om nieuwe initiatieven te nemen. Het impulsprogramma HBO gebouwde omgeving is bedoeld om de innovatie van de beroepspraktijk te focussen en te versnellen. In 2007 kwam het hogescholenoverleg met KTB van de grond 12. Een en ander leidde in 2008 tot het maken van een up-date van het Impulsprogramma , HBO Gebouwde Omgeving. In 2008 startte KTB samen met een werkgroep uit de Hoger Onderwijsgroep Bouw & Ruimte (HOG B&R) met de up-date van het Impulsprogramma. KTB en de hogescholen zochten in 2007 en 2008 naar een efficiënte manier om inhoudelijke en bestuurlijke zaken met elkaar af te stemmen. Omdat er al diverse bestaande overlegstructuren waren, werd geprobeerd hierop aan te sluiten. Dit leidde tot een combinatie van vergaderingen van de Hoger Onderwijs Groep Bouw & Ruimte (HOG B&R) met die van de stuurgroepvergaderingen van het lectoraat Regie Stedelijke Vernieuwing. Uiteindelijk besloot de HOG B&R in 2008 dat zij toch liever eigenstandig wil overleggen en niet meer in deze vorm met KTB. Het hogescholenoverleg vanuit KTB kwam hiermee te vervallen in Het bestuur van KTB besloot in 2010 te stoppen met haar werkzaamheden omdat zij van mening was dat met KTB een voldoende en goede basis was gelegd en de samenwerking tussen het bedrijfsleven en het onderwijs op dat moment voldoende was om zelfstandig zonder KTB door te gaan. Dit werd ook door het onderwijs zelf onderschreven. Zij voelden zichzelf in staat dit nu verder in te vullen, zonder de hulp van KTB. Tijdens de slotbijeenkomst van KTB op 15 september 2010 werd door de voorzitter van de Stichting, de heer Ad van Hamburg, aan de aanwezigen kenbaar gemaakt dat een deel van het resterende bedrag beschikbaar kon worden gesteld aan de verlenging van het Lectoraat Regie Stedelijke Vernieuwing en dat de stichting op 7 juli 2010 het bestuursbesluit had genomen dat het resterende saldo beschikbaar gesteld diende te worden aan doelen passend binnen de doelstelling van KTB. De aanvragers/onderzoekers dienden 30 juli 2011 een projectvoorstel in. Dit projectvoorstel werd door de aanvragers in een gesprek toegelicht en op 11 november 2011 besloten de vereffenaars het onderzoek financieel te willen ondersteunen. Vanwege de nauwe aansluiting bij de doelstelling van KTB, het hoger (bouw)onderwijs beter te laten aansluiten bij de marktontwikkelingen alsook het vertrouwen in de expertise van de aanvragers/ onderzoekers. 7 Hoogopgeleide technici in de bouw- en infrasector, Roy Coenders en Willem Schuts, juni Brancheschets Bouw juni 2012, UWV. 9 Cobouw, 8 juni Van een Arbeidseconomie naar een Kenniseconomie in de Mainport Rotterdam, Edwin Giljam, juni De Stichting Kennis Transfer Bouw (KTB) werd met een bijeenkomst (congres) op 26 april 2001 opgericht. KTB ontstond uit een behoefte aan adequaat opgeleide projectmanagers. Managers die vorm en sturing zouden kunnen geven aan de samenwerking bij complexe bouwprojecten. De stichting initieerde en stimuleerde de dialoog tussen onderwijs en bedrijfsleven. KTB werd op 15 september 2010 met een Slotbijeenkomst voor haar participanten, waarvan een locatie-bezoek op de Zuidas deel uitmaakte, opgeheven. 12 Jaarverslag Stichting KTB. 4

5 1.4 Hoofdvraag in het onderzoek In het nu voorliggende onderzoek wordt geanalyseerd hoe kennisoverdracht vanuit het lectoraat tot stand komt, waarbij specifiek wordt ingezoomd op een bepaalde groep lectoren. Het gaat dan om lectoren die betrokken zijn bij de HBO-opleidingen in het kennisdomein Built Environment en waarvan hun lectoraat werd geïnitieerd door de Stichting KTB. Het onderzoek moet inzicht geven in de vraag hoe kennis, binnengekomen via de lectoraten, via een transfer zijn weg vindt naar: aanpassing van curriculum; de professionalisering van de docenten (en daarmee indirect ook studenten); grote(re) tevredenheid studenten. In hoeverre de vijf lectoraten een bijdrage leveren aan de innovatiekracht van de praktijk is in ons onderzoek niet expliciet onderzocht. Wel hebben wij onderzocht op welke wijze de lectoren hun relatie met de beroepspraktijk invulling geven en hoe zij op de vragen vanuit deze praktijk reageren. 1.5 Aanpak Wij hebben gekozen voor de volgende aanpak. Allereerst zijn de onderzoeksvragen met oudbestuursleden van het vroegere KTB besproken. Vervolgens zijn deze vragen in 5 gerichte diepteinterviews met de betreffende lectoren (en focusgroepen van gevorderde studenten en betrokken docenten) aan de orde gesteld. Daarnaast zijn diverse documenten geanalyseerd (nota s, memoranda, evaluatiestudies en inaugurale redes). Het onderzoek is kwalitatief van karakter. De 5 lectoren en hun lectoraten zijn: ir. Mirjam Huffstadt (Hogeschool Utrecht), lector Regie Stedelijke Vernieuwing; dr. Willem Verbaan (Hogeschool van Amsterdam), lector Vastgoedeconomie; prof. dr. ir. Vincent Gruis (Hogeschool Utrecht), lector Vernieuwend Vastgoedbeheer; drs. ing. Jan Straatman (Hogeschool Utrecht), lector Nieuwe cultuur in de bouwketen; ir. Emile Quanjel (Avans Hogeschool), lector Innovatie van het Bouwproces en Techniek. De gesprekken vonden plaats in het voorjaar van Van deze gesprekken zijn verslagen gemaakt die als bijlage in deze rapportage zijn opgenomen. Ter voorbereiding op en ter ondersteuning van de in dit onderzoek aangehaalde aandachtspunten hebben we gebruik gemaakt van de projectplannen die ten grondslag lagen aan nut en noodzaak van de lectoraten. Aan de inrichting van de hier besproken lectoraten is in alle gevallen een onderzoek vooraf gegaan op initiatief van de Stichting Kennis Transfer Bouw (KTB): 1. Voor het lectoraat Regie Stedelijke Verniewing 13 verwoorden de Stichting Kennistransfer Bouw en Inbo Adviseurs Stedenbouwkundigen Architecten (INBO) het belang voor de beroepspraktijk van kennis van de processen die zich voordoen bij ontwikkeling van stedelijke projecten als volgt: De revitalisering, herontwikkeling en vernieuwing van de stedelijke gebieden die na de invoering van de Woningwet (1901) zijn ontstaan vraagt de komende decennia grote inspanningen. Bijzondere aandacht komt o.a. te liggen bij de naoorlogse woonwijken. 2. Het lectoraat Nieuwe Cultuur in de Bouwketen 14 biedt niet alleen perspectief om de competenties van nieuwe instroom beter aan te laten sluiten bij de behoefte van bedrijven in de sector, maar ook om de huidige werknemers bij- en her te scholen. De huidige werknemers kunnen zich hierdoor verder vormen in de praktijk, zich persoonlijk ontplooien en hun positie op de arbeidsmarkt versterken. De lector zal zich daarom niet alleen richten op het reguliere onderwijs, maar nadrukkelijk ook op de mensen die al actief zijn in het bedrijfsleven. 3. Het lectoraat Vernieuwend Vastgoedbeheer 15 werd ingericht om een impuls te geven aan de kennisontwikkeling en innovatie op het gebied van het beheer van de bestaande vastgoedvoorraad. Het lectoraat richt zich daarbij primair op beheer en herontwikkeling van de bestaande woningvoorraad en andersoortig maatschappelijk vastgoed. 4. De doelstellingen voor het lectoraat Vastgoedeconomie 16 versterken en sluiten aan op de competenties voor bouwtechnische bedrijfskunde zoals ze in de twee uitstroomprofielen van de opleiding bouwtechnische bedrijfskunde aan de Hogeschool van Amsterdam omschreven zijn, namelijk het kunnen onderscheiden van vastgoedkundige hoofd- en bijzaken, deze kunnen analyseren, in logisch verband plaatsen en hier conclusies uit trekken. Andere competenties zijn een visie ontwikkelen om als gesprekspartner voor de partijen in het vastgoedproces op te kunnen treden, het kunnen communiceren met vastgoedkundige betrokkenen en het kunnen bewerkstelligen van voldoende vastgoedkundig initiatief en resultaat. 5. Voor de inrichting van het Lectoraat Innovatie van het Bouwproces en Techniek 17 waren de publieke initiatiefnemers Avans Hogeschool en Hogeschool Zuyd en de private initiatiefnemers CBPI en Haegens Groep Horst verantwoordelijk. Het door KTB geïnitieerde Impulsprogramma HBO Gebouwde Omgeving 18 was uitgangspunt voor de lectoraatsontwikkeling. 13 Zie: Structuurrapport van de leerstoel RSV (maart 2004). 14 Zie: Projectplan Lectoraat NCB (mei 2007). 15 Zie: Definitief Projectplan (oktober 2007) en Programma Lectoraat VVB Zie: Projectplan Opzetten Lectoraat Vastgoedeconomie in vastgoed en bouw (juni 2008). 17 Zie: Ontwikkeling Lectoraat Innovatie Bouwproces en Techniek (januari 2007). 18 KTB Impulsprogramma , HBO Gebouwde Omgeving (maart 2006). 5

6 2. Vragenlijst Zoals in hoofdstuk 1 werd aangegeven, maakt kennisoverdracht een wezenlijk onderdeel uit van de invulling van een lectoraat. Hoe deze kennisoverdracht tot stand komt is in eerder onderzoek niet expliciet bevraagd. Ter voorbereiding op het houden van de (diepte) interviews met de lectoren werd de volgende set met vragen opgesteld voor een te houden eerste gesprek. 1. Wie spelen er in uw lectoraat een rol (docenten in rol kennisafnemer c.q. kennisleverancier met effect naar onderwijsprogrammering/curriculum) in het proces van kennistransfer zoals wij dat beschreven hebben in dit onderzoek? 2. Waarom spelen zij die rol en hoe herkennen wij dat? 3. Wie zouden we moeten bevragen over die rol en waarom? 4. Hoe zou u het proces (ordening van uw werk) van uw lectoraat omschrijven? Kent uw bedrijfs- of werkproces een primair proces, een sturend proces, ondersteunend proces? 5. Welke overdrachtsmomenten zitten hierin? Wat is de frequentie hiervan, hoe intensief is dit? 6. Kunt u beschikken over een (bedrijfs/management) informatiesysteem? 7. Welk bronmateriaal kan dit ondersteunen, legitimeren? 8. Wat is uw plan voor dit jaar/komende jaren? 9. Op welke wijze legt u verantwoording af? 10. Wat mist u? Tijdens de gesprekken is de volgende opzet gehanteerd: 1. Hoeveel tijd besteedt u binnen uw lectoraat aan kennisoverdracht? 2. Hoe doet u dat? 3. Wie is kennismaker (onderzoeker) bij uw lectoraat? 4. Wie is kennisdeler/afnemer? 5. Wie is kennisleverancier? 6. Wie is kennisafnemer? 7. Wat is voor u de gewenste praktijkverandering? 8. Wat is voor u de gewenste structurele inbedding in beleid, curriculum, praktijk? 9. Wie behoren tot de gebruikers- en doelgroep? 10. Hoe vindt kennis(transfer) verspreiding - via uw lectoraat zijn weg naar het curriculum, (professionalisering) docenten en (grotere tevredenheid) studenten, stage-biedende of opdracht-biedende partijen? 11. Op welke wijzen worden zij betrokken? 12. De gebruikelijke weg bij kennistransfer is het gebruik van de schriftelijke taal: het verwoorden van de opgedane kennis (proces en inhoud) in een document dat beschikbaar wordt gesteld, en hiervoor binnen geëigende kanalen publiciteit vragen. In hoeverre maakt u gebruik van deze wijze van kennisoverdracht? Welke vormen gebruikt u nog meer? 13. De vraag is welke wijzen implementatiestrategieën - van kennistransfer in de praktijk aanwezig zijn. Welke concrete verspreidings- en implementatieactiviteiten worden aangegeven? 14. Wie kan dit het beste uitvoeren? 15. Wat is uw beeld als lector over de inschatting van de effectiviteit van de diverse wijzen van kennisoverdracht door de direct betrokkenen zoals de docenten, studenten, stage-aanbieders. Op basis hiervan is verdergaand inzicht verkregen in de succes- en faalfactoren van kennistransfer via lectoraat binnen HBO. 13 Zie: Structuurrapport van de leerstoel RSV (maart 2004) 14 Zie: Projectplan Lectoraat NCB (mei 2007) 15 Zie: Definitief Projectplan (oktober 2007) en Programma Lectoraat VVB Zie: Projectplan Opzetten Lectoraat Vastgoedeconomie in vastgoed en bouw (juni 2008) 17 Zie: Ontwikkeling Lectoraat Innovatie Bouwproces en Techniek (januari 2007) 6

7 3. Resultaten 3.1. Onderwijs en onderzoek Lector Vincent Gruis merkt nog voordat het interview van start gaat op dat zijn lectoraat niet alleen gaat om onderzoek maar ook om vernieuwing van het onderwijs. Dit geeft al direct aan dat kennisdiffusie op meerdere manieren invulling krijgt. Dit sluit aan bij de rol die de lector binnen een hogeschool speelt in de woorden van de Stichting Kennisontwikkeling HBO (SKO): Wat betreft de plaats in de onderwijsorganisatie en de taakstelling van het lectoraat acht het bestuur het van belang dat voldoende aandacht wordt besteed aan de rol van de lector bij de professionalisering van docenten en de uitwerking die dat heeft op het initiële onderwijs in de bachelorfase. Een lectoraat kan mede gericht zijn op mastersopleidingen, toegepast onderzoek dan wel consultancy, maar deze aspecten dienen in evenwicht te zijn met een gerichtheid op het onderwijs in de bachelorfase. Volgens de HBO-raad zijn de hogescholen kennisinstel lingen waarin traditioneel de wisselwerking tussen onderwijs, praktijk en kennis centraal staat. De kennisfunctie van hogescholen vertaalt nieuwe inzichten en urgenties van de praktijk naar het onderwijs (het opleiden van de nieuwe professional) en zorgt voor disseminatie van kennis in de praktijk met als doel het vergroten van de innovatiekracht van deze praktijk (oplossen kennisparadox). Naast bestaande kennis wordt nieuwe kennis ontwikkeld en gedeeld in onderwijs- en praktijksituaties. In het brancheprotocol Kwaliteitszorg Onderzoek (2007) heeft onderzoek de volgende kenmerken: geworteld in de beroepspraktijk multidisciplinair (veelheid van methodologische benaderingen) methodologisch verantwoord geïntegreerd met de cultuur van de instelling (verbinding met het onderwijs) geplaatst is in een duurzaam netwerk met externe partijen gevarieerd en afgestemd op verschillende beroepspraktijken De Hogeschool Utrecht heeft dit verwoord in de vacaturetekst voor de nieuw te werven lector Nieuwe Cultuur in de Bouwketen: Binnen de hogeschool geeft de lector invulling aan een onderzoeksprogramma dat deze samen met de docent-onderzoekers en met studenten van verschillende opleidingen uitvoert. Het onderzoek heeft altijd een opdracht vanuit het beroepenveld. De lector zorgt voor overdracht van kennis naar het onderwijs en draagt bij aan de professionalisering van docenten. De lector initieert en bouwt aan een netwerk met externe organisaties en werft opdrachten, projecten en subsidies. Verder geeft de lector leiding aan zijn team en draagt hij bij aan de synergie van de faculteit en aan de samenwerking met lectoraten daarbuiten Wat zijn de mogelijkheden? Allereerst kijken we naar de taken die door de lectoren worden uitgevoerd en de randvoorwaarden (mensen en middelen) daarbij. Om een indruk te geven volgen hieronder een aantal gegevens. De omvang van de aanstelling van de lectoren varieert van 0,2 tot 0,6 fte 19. De lectoren worden met mensen en middelen in hun taak ondersteund. Het aantal docenten dat participeert in de kenniskring varieert : 5 docenten en ± 1,0 fte (EQ); 5 docenten en ± 1,6 fte (VG); nvt (MH) (voorheen 1 docent per participerende hogeschool (totaal 6); 3 docenten en ± 0,6 fte (JS); 3 docenten en ± 0,6 fte en 3 studenten in studentassistentschap (WV). Over de financiering wordt opgemerkt dat : het budget en de opzet toereikend zijn (VG); aanvullende financiering gezocht wordt (EQ); inzetbaarheid per 2012 alleen op aanvraag mogelijk is (MH); aanvraag financiering SIA/Raak is afgewezen en de HU heeft besloten door te gaan (JS); financiering geen probleem is, er is BIM-lab en Raaksubsidie (WV). 3.3 Wie steunt de lector? De hiervoor genoemde feitelijke informatie werd door de lectoren verder ingekleurd door ons te informeren over de wijze waarop zij zich bij de inrichting van hun lectoraat gesteund voel(d)en en hun invloed op de onderwijsorganisatie. Dat is immers niet uit cijfers af te leiden. Rond het lectoraat Vernieuwend Vastgoedbeheer bewaakt en monitoort een stichting waarin de financiers zich verenigd hebben de plannen van de lector. De lector bespreekt periodiek de gang van zaken, presenteert 19 0,2/0,3 fte (MH), 0,4 fte (VG/EQ), 0,5 fte (JS), 0,6 fte (WV). 7

8 wat hij heeft gedaan en kan op deze manier worden bijgestuurd, aangevuld en geëvalueerd. Daarnaast heeft de lector een externe Programmaraad (met vertegenwoordigers van Ymere en Stadgenoot) de hogeschool binnengehaald. Het lectoraat Innovatie van het Bouwproces en Techniek kende een valse start. De nieuwe lector heeft de draad weer opgepakt en ziet kansen zijn ideeën over werken in een keten van samenwerking en kennisdisseminatie via onderwijs en onderzoek (50/50) te verwezenlijken. Hij voelt zich ondersteund door zijn ervaring en de gedachte dat de onderwijsorganisatie hier voor open staat. De lector Regie Stedelijke Vernieuwing heeft zich de eerste vier jaar ingezet voor de bachelor, de laatste drie jaar voor de Master en zal in 2012 alleen op aanvraag inzetbaar zijn. De lector heeft haar lectoraat als bijzonder ervaren. Het lectoraat werd gestuurd vanuit zes onderwijsinstellingen en de markt. Omdat er op directieniveau (faculteit) steun was, werd per hogeschool 1 docent beschikbaar gesteld voor de Kenniskring. Daarnaast was er financiële steun vanuit KTB. Door deze coalitie van geld en energie kwam dit lectoraat tot stand met de effecten op de bachelor-opleiding, de MUAD en de masterclass. Deze steun is enorm belangrijk geweest. Inhoudelijk omdat hierdoor samenwerkende allianties in het onderwijs opgebouwd konden worden waarbij proces en inhoud een plaats kregen maar ook persoonlijk omdat de lector een enorme kans zag om haar eigen inbreng zo hoog mogelijk te laten zijn. Haar eigen visie uit te dragen, gericht op resultaten en daar verantwoordelijkheid voor te dragen. En haar kenniskring te laten delen in het proces en het succes. Zo n 8 jaar geleden ging het om de aansluiting van de beroepspraktijk. Daar is nu onderzoek bij gekomen. De onderzoeksmarkt is echter een competitieve wereld. Liever begeleidt ze docenten die promoveren. Voor het lectoraat Nieuwe Cultuur in de Bouwketen heeft de (tijdelijke) lector een rapport geschreven voor de 2 e fase van vier jaar. Onmiskenbaar steunt de HU de 2 e fase voor dit lectoraat. Wel is het een probleem om de financiering rond te krijgen. Marktpartijen zijn alleen bereid te participeren als ook publieke middelen (SIA/ Raak) beschikbaar komen. Dat is afgewezen en er worden nu nieuwe wegen bewandeld. Er is weliswaar een Raad van Advies die werkt als een klankbordgroep maar in de 1 e fase is deze Raad wellicht onvoldoende in positie gebracht waardoor de toegevoegde waarde niet volledig werd benut om een doorstart in de 2 e fase te maken. Het lectoraat Vastgoedeconomie past eveneens binnen het Impulsprogramma van KTB en de aangesloten hogescholen. In dit programma worden drie clusters onderscheiden: Ruimte, inrichting en integrale gebiedsontwikkeling. Cultuur, proces en economie. Gebied en object. Het lectoraat Vastgoedeconomie sluit primair aan bij het cluster Cultuur, proces en economie, maar heeft ook elementen in zich van de andere twee clusters. Het is een van de vijf lectoraten uit het impulsprogramma die door KTB werden aangemerkt als lectoraten die zij met voorrang wilde inrichten. Het lectoraat Vastgoedeconomie is een initiatief van de Hogeschool van Amsterdam en KTB en is onderdeel van het Impulsprogramma Het lectoraat werd ingebed in de Amsterdamse Hogeschool voor Techniek (AHT) van de HvA met de opzet om tot uitvoering te komen in samenwerking met een aantal andere hboinstellingen. Binnen de AHT wordt dit lectoraat primair gepositioneerd binnen bouwtechnische bedrijfskunde (vastgoedkunde). Vastgoedeconomie is van grote betekenis zodat ook de andere twee opleidingen binnen het bouw-, infra- en vastgoedonderwijs met de basisbeginselen van dit onderwerp om moeten kunnen gaan. Om deze reden is er ook een link met de opleidingen Bouwkunde en Civiele Techniek. 3.4 Aanpassing Curriculum en kennisdisseminatie Wat zeggen lectoren? De eerste vraag van ons onderzoek of door het toedoen van het lectoraat het curriculum beïnvloed is, werd in alle gevallen positief beantwoord. De lectoren geven allen aan dat de bijdrage aan de onderwijsvernieuwing heeft plaatsgevonden en is geconcretiseerd in een bijdrage aan het curriculum c.q. het initieel onderwijs in de bachelorfase èn de masterfase. Dat levert het volgende beeld op voor wat betreft het curriculum: Vernieuwing bij de opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde (BtB) met Module Vernieuwend Vastgoedbeheer met de inbreng van thema s als: vastgoedrekenen, projectmanagement, corporate real estate (mogelijk ook bij Bouwkunde); met toegang tot gastsprekers, afstudeerstagebank, projecten (VG); Curriculum is net vernieuwd wel kan Minor-week ontwikkeld worden (EQ); Minor en Methodiek (met hulp SURF) voor structurele bijdrage aan curriculum voor bachelor/ master/masterclass (toegevoegde waarde van docenten is hun kennis van didactiek) (MH); Master (MUAD) voor 3 hogescholen (MH); Masterclass met deelcertificaat (MH) (JS); Invloed op curriculum met BIM (i.s.m. hogescholen HU, HvA, R dam, InHolland), wordt opgenomen als soort appendix in BBE-boek (Domeincompetenties Bachelor of Built Environment (2006) ondersteunt door de Hoger Onderwijsgroep Bouw & Ruimte (JS); Module Projectmanagement (JS); Projectmanagement 3.0 in co-productie (JS); Bijdrage aan Master Project Management (JS); BIM, BIM-lab, Honoursclass en HvA-studenten die eerste prijs winnen in Singapore in opdracht om in 48 uur met BIM een duurzaam hotel te ontwerpen (WV). 8

9 Daarnaast worden (toekomstige) activiteiten genoemd als: Kennisuitwisselingsprojecten: koppels van woningcorporaties (opdrachtgevers en vastgoedbe drijven(opdrachtnemers) komen 1 x per half jaar bij elkaar om over woningrenovatie te praten; de lector laat dit monitoren door Onderzoeksinstituut OTB (TU Delft); Schrijven van artikelen, Internationale papers (VG); Samenwerking met hogescholen Avans, Zuyd, TNO in afzonderlijke projecten (EQ); Afstudeerateliers (EQ/WV) Afstudeeronderzoek door koppels (EQ); Studenten activeren in koppels en aan projecten/mkb koppelen met BIM met inzet van afstudeercoördinatoren (EQ); Gastdocentschap inbedden in combinatie met docent (MH); Samenwerken met partijen (Nirov, KEI etc.) uit verschillende hoeken in onderwijs die niet met elkaar hoeven te concurreren (MH); Docenten enthousiasmeren (JS); Organiseren van Seminars (JS/WV) Domeinoverstijgende activiteiten (WV); Honoursclass (WV); Startersbedrijfjes (WV). Wat zeggen betrokken docenten en leidinggevende? Bij de opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde (BtB) heeft een vernieuwingsslag plaatsgevonden die van onderop werd geïnitieerd (daar kwam de vraag vandaan). De verandering van het curriculum werd beïnvloed vanuit drie invalshoeken: van onderop, vanuit de lectoraten en vanuit de onderzoeks-agenda. Het effect van de bemoeienis van de lectoraten is geweest dat er een structurele samenwerking tussen drie hogescholen (HU, Saxion, R dam) is ontstaan. Men is het stadium van losse acties ontgroeid en er ligt inmiddels een onderzoeksprogramma dat aanhaakt op de speerpunten van de HU en daarmee de keuzes bepaalt. Zo is gekozen voor een thema als duurzaamheid. Als er vragen binnenkomen die niet in de onderzoekslijn passen worden ze doorverwezen. Er is aansluiting gezocht bij de topsector Energie. Dat kun je goed kwijt in de (energieleverende) Gebouwde Omgeving. Wat zeggen lectoren over de toekomst? De lectoren hebben wensen en aanbevelingen. Een beeld van de wensen en aanbevelingen die op de lijst staan zijn: Module Vernieuwend Vastgoedbeheer ook bij Bouwkunde introduceren (VG); Contacten en continuïteit met andere hogeschool versterken en borgen(vg); Afstudeerateliers continueren en/of landelijk samenbrengen (VG/WV); Prominente rol voor renovatie bij TU Delft verwerven (VG); Leergang Renovatie ontwikkelen (wens van de Stichting) (VG); Samenwerking met lectoren versterken (VG); Kennisdelen met markt via gesloten beurs (EQ); Samenwerking zoeken op thema s (dan vind je ook financieringsbronnen) (MH); Betrek partijen (KTB, Nirov, KEI) uit verschillende hoeken. Die hoeven elkaar in het onderwijs niet te beconcurreren waardoor uitkomsten van praktijkonderzoek voor eenieder beschikbaar komen en niet alleen naar een (markt)partij hoeven te gaan (MH); Financiering voor de 2e fase van het lectoraat (JS); Ruimte en ontschotting binnen de hogeschool zelf (WV); Honoursclass continueren (WV); Startersbedrijfjes begeleiden (WV). 3.5 Professionalisering docenten Wat zeggen lectoren? De doelstelling om docenten te stimuleren tot verdere professionalisering wordt binnen de lectoraten min of meer op dezelfde manier ingevuld. De docenten die zich verbinden tot deelname aan de kenniskring rond het lectoraat zijn enthousiast en zijn veelal bereid te promoveren. Voor lector Vincent Gruis lopen zijn themawerkzaamheden (woningbeheerders, woningontwikkeling) aan de TU Delft over in de werkzaamheden voor de Hogeschool Utrecht en vullen deze elkaar aan. Iedere docent die mee wil doen aan zijn lectoraat kan dat. Er zijn drie docenten die willen promoveren en daar hun vouchers voor aanvragen. Er is een idee om voor onderzoek te schakelen met fundamentele gebieden van onderzoek. Lector Emile Quanjel zit weliswaar nog in de startfase maar zijn kenniskring bestaat uit docenten met onderzoekservaring. Mirjam Huffstadt begeleidt drie docenten die promoveren. Zij zou docenten liever begeleiden tot master omdat de lijnen met de universiteit dun zijn. Jan Straatman is als tijdelijke waarnemer voor het lectoraat Nieuwe Cultuur in de Bouwketen zelf niet gepromoveerd. De nieuwe lector zal zelf gepromoveerd moeten zijn conform de voorwaarden van de Hogeschool Utrecht. Lector Willem Verbaan is zelf aan het promoveren en werkt via een onderzoeksprogramma van de lectoren binnen het domein Techniek. Op deze manier worden docenten uitgenodigd tot bijscholing. De drie samenwerkende lectoren zijn hun kenniskring aan het ombouwen tot 1 kenniskring. Dat leden aan de kenniskring promoveren is geen voorwaarde. Er is 1 docent die 1 dag per week beschikbaar is voor de kenniskring en 2 dagen per week voor het schrijven van een proefschrift. Het beoogde doel van een lectoraat om een aanjager te zijn voor de professionalisering van docenten wordt binnen het fenomeen lectoraat ook in relatie gebracht met de mogelijkheid voor docenten om te promoveren. 9

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING

Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING Samenwerking hogescholen en MKB in de topsectoren ZWAARTEPUNTVORMING PROFILERING SAMENWERKING KWALITEIT DUURZAME VERANKERING 14 december Bedrijfslevenbrief Het kabinet heeft samenleving en bedrijfsleven

Nadere informatie

Bijlage 1. Concept convenant leerlingbouwplaatsen.

Bijlage 1. Concept convenant leerlingbouwplaatsen. Bijlage 1 Concept convenant leerlingbouwplaatsen. Opmerkingen: 1. Tekst voorwaarden leerlingbouwplaats (bijlagen 1 en 3 convenant) wordt nog kortgesloten met Fundeon. 2. Definitieve tekst geschiktheidtoets

Nadere informatie

Van Kennisbrug naar KennisDC

Van Kennisbrug naar KennisDC Van Kennisbrug naar KennisDC Laat kennis stromen Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam HAN, Arnhem, 31 januari 2013 Kennis DC Breda Kennis DC Nijmegen Kennis DC Rotterdam Kennis DC Venlo

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp S T A T E N V O O R S T E L Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp Titel : Overdracht functie

Nadere informatie

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen De gemeentelijke regierol Veel gemeenten ontwikkelen zich vandaag de dag tot regiegemeente. Dat betekent veelal dat ze meer taken uitbesteden, waarbij

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

STAAL GAAT HET MAKEN STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012

STAAL GAAT HET MAKEN STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012 STAAL GAAT HET MAKEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012 STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN Elk jaar trekt de Nationale Staalbouwdag vele opdrachtgevers, ontwerpers, (staal)bouwers, leveranciers

Nadere informatie

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE HOGESCHOOL LEIDEN Inhoudsopgave 1 Hogeschool Leiden 3 De organisatie 3 De structuur 3 De thema s 4 2 4 Plaats in de organisatie 4 Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Student & Lector. Een steekproef

Student & Lector. Een steekproef Student & Lector Een steekproef Aanleiding Sinds 2001 kent het Nederlandse hoger onderwijs lectoraten. Deze lectoraten worden vormgegeven door zogenaamde lectoren: hoog gekwalificeerde professionals uit

Nadere informatie

De oplossingsruimte dijt oneindig uit

De oplossingsruimte dijt oneindig uit Wat betekent Conceptueel Bouwen u? Een beter beheersbaar proces, meer zekerheid over het eindresultaat en veel minder rompslomp: dat is waar Conceptueel Bouwen staat. Het Netwerk Conceptueel Bouwen ondersteunt

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Staal: duurzaam sterk

Staal: duurzaam sterk Staal: duurzaam sterk NATIONALE STAALBOUWDAG 2011 STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN Wat geldt voor het materiaal staal, geldt ook voor de Nationale Staalbouwdag: duurzaam sterk. Elk jaar

Nadere informatie

Jorrit Bijkerk (differentiatie Bouwkunde) Roland Dijkhuizen (differentiatie Architectuur) Ria Wiegman (staffunctionaris onderwijs en onderzoek)

Jorrit Bijkerk (differentiatie Bouwkunde) Roland Dijkhuizen (differentiatie Architectuur) Ria Wiegman (staffunctionaris onderwijs en onderzoek) verder dan meester gezel samen optrekken in praktijkgericht onderzoek, onderwijs en promoveren (Ron de Vrieze, Ria Wiegman en studenten Jorrit Bijkerk, Roland Dijkhuizen) 19 april 2011 wie we zijn Meester

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende visie op arbeid Traditionele organisatie modellen zijn

Nadere informatie

DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten. 11 maart 2014 RIB 2014/29. Voortgang en vervolgstappen Leerstoel C2C Universiteit Twente

DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten. 11 maart 2014 RIB 2014/29. Voortgang en vervolgstappen Leerstoel C2C Universiteit Twente zaak_id bericht_nummer Collegevoorstel bericht_id zaak_zaaknummer Ruimte en Economie Regnr B&W dd 11 maart 2014 Openbaar Programma Ja, zonder beperkingen Innovatieve en excellente stad DT dd OR dd B&W

Nadere informatie

Betekenis voor beroepsonderwijs

Betekenis voor beroepsonderwijs Betekenis voor beroepsonderwijs Paul Vlaar Landelijk overleg Wmo-werkplaatsen Opbouw inleiding Transities sociale domein Wat zijn Wmo-werkplaatsen? Waar zitten werkplaatsen en wat doen zij? Urgentie van

Nadere informatie

Beroepenveldcommissies voor de bouwsector in het mbo en hbo

Beroepenveldcommissies voor de bouwsector in het mbo en hbo Beroepenveldcommissies voor de bouwsector in het mbo en hbo Samenvatting Opdrachtgever: Bouwend Nederland Rotterdam, april 2013 Beroepenveldcommissies voor de bouwsector in het mbo en hbo Samenvatting

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

Raamconvenant landelijk overleg aansluiting sector kunstonderwijs werkveld

Raamconvenant landelijk overleg aansluiting sector kunstonderwijs werkveld Bladnummer 1 Raamconvenant landelijk overleg aansluiting sector kunstonderwijs werkveld Bijlage 4 Preambule 1. Het hbo-kunstvakonderwijs streeft naar een goede afstemming van de opleidingen op de beroepspraktijk

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

Inbo Bouwkunde. Ketensamenwerking De ultieme vorm van werken in multidisciplinair teamverband is voor ons ketensamenwerking. Een samenwerkingsvorm

Inbo Bouwkunde. Ketensamenwerking De ultieme vorm van werken in multidisciplinair teamverband is voor ons ketensamenwerking. Een samenwerkingsvorm Ketensamenwerking Inbo Bouwkunde Inbo Bouwkunde heeft talentvolle professionals die ambities hebben om landelijke en stedelijke gebieden in te richten. Onze kracht is om in een professionele omgeving,

Nadere informatie

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Bijlage 1 Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Vergadering van 7 juli Sociale innovatie Gesproken over sociale innovatie. Er is een eerste gesprek geweest tussen leden van de

Nadere informatie

Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch

Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch Academie voor Ondernemerschap, Marketing en Innovatie 's-hertogenbosch datum 2014 contactpersoon Rene van der Burgt onderwerp Mogelijkheden tot samenwerken telefoon (088) 525 61 94 van Advanced Business

Nadere informatie

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Professionalisering van docenten Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Opbouw presentatie Welke docenten hebben we nodig? Professionalisering binnen de HAN Resultaten onderzoek naar vier

Nadere informatie

Raamconvenant landelijk overleg aansluiting sector kunstonderwijs werkveld

Raamconvenant landelijk overleg aansluiting sector kunstonderwijs werkveld Bladnummer 1 Raamconvenant landelijk overleg aansluiting sector kunstonderwijs werkveld Preambule 1. Het hbo-kunstvakonderwijs streeft naar een goede afstemming van de opleidingen op de beroepspraktijk

Nadere informatie

Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen

Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen Aanleiding In de Noord Veluwe werken zes gemeenten (Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten) nauw samen met betrekking

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

De Gespecialiseerde Professional

De Gespecialiseerde Professional Top Talent Programma Excellentietraject: Facility Management F-MEX De Gespecialiseerde Professional Academie: HBS Saxion University of Applied Science Auteur: Benedicte de Vries Datum: 13-07-2015 1 Programma:

Nadere informatie

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg Auditrapportage 2014 Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel Dynamiek onderweg De vier geïdentificeerde typologieën van de Centra co-creator; incubator; transformator; facilitator - zijn hieronder kort

Nadere informatie

Samenwerken met bedrijven en hogescholen: we kunnen elkaar versterken. Guido Smets Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen Applied Science

Samenwerken met bedrijven en hogescholen: we kunnen elkaar versterken. Guido Smets Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen Applied Science Samenwerken met bedrijven en hogescholen: we kunnen elkaar versterken Guido Smets Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen Applied Science Inhoud presentatie Rode draad: samenwerking met studenten

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Eind september ging Deloitte met CFO s uit het hoger onderwijs in gesprek over de uitdagingen om de prestatieafspraken te realiseren, ook al is

Nadere informatie

slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren

slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren Voor: Bouwlokalen Het Nieuwe Renoveren 11 oktober 2011 te Doetinchem http://www.slimrenoveren.nl

Nadere informatie

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009 VISIEdocument April 2009 Innovatie in de bouw Innovatie in de bouw steeds belangrijker Innovatie is voor bouwbedrijven van steeds groter belang om zich in een snel veranderende samenleving te profileren

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger.

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger. Voorwoord De Nederlandse advies- en ingenieursbranche levert innovatieve en duurzame oplossingen voor de Nederlandse en internationale samenleving. De branche is bepalend geweest voor het ontstaan van

Nadere informatie

Profielschets. Procesmanager Bouw & Onderhoud Woonwaard

Profielschets. Procesmanager Bouw & Onderhoud Woonwaard Profielschets Procesmanager Bouw & Onderhoud Woonwaard ERLY the consulting company Opdrachtgever: Woonwaard Datum: maart 2015 Inleiding Woonwaard is een klantgerichte en vernieuwende woningcorporatie,

Nadere informatie

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Pagina 1/5 Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Aan: TU Delft, College van Bestuur Van: Betreft: Prestatieafspraken TU Delft Datum: 2 januari 2011

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

AkhMa at. Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen

AkhMa at. Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen Het domein wil een digitale leer- en werkomgeving (DLWO) Achtereenvolgens Enkele ervaringen vooraf en hoe deze een rol speelden bij de opzet van het project

Nadere informatie

Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010

Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010 Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010 Na een jaar samenwerken binnen het excellentieprogramma volgt nu een beschrijving van de behaalde resultaten en voornemens voor

Nadere informatie

Betekenis voor praktijk en onderwijs. Theo Roes

Betekenis voor praktijk en onderwijs. Theo Roes Betekenis voor praktijk en onderwijs Theo Roes Voorgeschiedenis 2005-2009 Lectoraten op stoom met praktijkonderzoek Beroepsgroepen (NVMW): meer onderzoek voor evidence/practisebased werken Onderwijs: meer

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen De gemeentelijke regierol Veel gemeenten ontwikkelen zich vandaag de dag tot regiegemeente. Even afgezien van de term, daar valt op af te dingen: het

Nadere informatie

Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking

Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking Onderbouwing Arbeidsmarktrelevantie Ad-opleidingen Een kader voor de uitwerking Koninklijke vereniging MKB-Nederland Beleid, Onderzoek en Communicatie Delft, 9 januari 2006 Contactpersoon: Ir. G.F.W.C.

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Organisatiestructuur... 4 2.1 Rollen binnen de Netwerkschool (zie bijlage)... 4 2.2 Het kernteam... 5 2.3 De Interne flexibele

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 Nr. 183 BRIEF

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS LEARNING FROM LOWLANDS Dank voor je interesse in Learning from Lowlands. In dit document vind je meer informatie over de Expeditie; waarom we het organiseren,

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder)

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder) Projectplan Titel van het project: Naam van de lokale projectleiders: Betrokken partijen binnen het project: Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Wat kost een dorp? Onderzoek naar de geldstromen in een dorp.

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Wat kost een dorp? Onderzoek naar de geldstromen in een dorp. ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Show & Share 2008 Promoveren bij Hogeschool INHOLLAND Ad van Blokland, coördinator Promotieonderzoek Institute of Advanced Studies and Applied

Show & Share 2008 Promoveren bij Hogeschool INHOLLAND Ad van Blokland, coördinator Promotieonderzoek Institute of Advanced Studies and Applied Show & Share 2008 Promoveren bij Hogeschool INHOLLAND Ad van Blokland, coördinator Promotieonderzoek Institute of Advanced Studies and Applied Research 1 Inhoud presentatie Waarom aandacht voor promoveren

Nadere informatie

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 TECHNUM in vogelvlucht Wat is Technum Welke participanten Waarom noodzakelijk Waar we voor staan Wat onze ambities zijn TECHNUM Zelfstandige onderwijsvoorziening

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

Herstructurering. Ruimte voor de Brabantse economie. Brabantse Herstructureringsmaatschappij voor Bedrijventerreinen B.V.

Herstructurering. Ruimte voor de Brabantse economie. Brabantse Herstructureringsmaatschappij voor Bedrijventerreinen B.V. Herstructurering Ruimte voor de Brabantse economie Brabantse Herstructureringsmaatschappij voor Bedrijventerreinen B.V. Hoogwaardige, duurzame en voldoende vestigingsruimte voor bedrijven. Dat is een belangrijke

Nadere informatie

Profielschets. Manager Vastgoedbeheer. Woonwaard. ERLY the consulting company Datum: Augustus 2015 Opdrachtgever: Woonwaard

Profielschets. Manager Vastgoedbeheer. Woonwaard. ERLY the consulting company Datum: Augustus 2015 Opdrachtgever: Woonwaard Profielschets Manager Vastgoedbeheer Woonwaard ERLY the consulting company Datum: Augustus 2015 Opdrachtgever: Woonwaard Adviseur ERLY: mr. drs. Tristan Vos Telefoonnummer: 035 543 00 88 Inleiding Woonwaard

Nadere informatie

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen

Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Benchmark Hogescholen In opdracht van Platform Bètatechniek Ten behoeve van bestuurlijk overleg met hogescholen Auteur: ir.ing. R.M.F. Brennenraedts Datum: mei 2007 Projectnummer: 2007.039 Achtergrond

Nadere informatie

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5 DAG VAN DE BEROEPSKOLOM MBO-HBO 9 O K TO B E R 20 1 5 Doelen Kijken wat al goed werkt Nagaan of iets bijdraagt aan de kwaliteit van de aansluiting en doorstroom Aangeven wat kan verder worden uitgewerkt

Nadere informatie

Notitie Opzet Netwerk Slavernijverleden

Notitie Opzet Netwerk Slavernijverleden Notitie Opzet Netwerk Slavernijverleden Inleiding De gemeente Amsterdam heeft aangegeven de verworvenheden van haar inzet voor het jaar 2013, de viering van 150-jaar afschaffing van de slavernij door Nederland

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Lectoraten in het hbo: een nieuw fenomeen

Lectoraten in het hbo: een nieuw fenomeen 12 Onderzoek Lectoraten in het hbo: een nieuw fenomeen Kitty Kwakman 1 Inleiding Per 1 april 2002 ben ik werkzaam als lector bij de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Inmiddels zijn op vele Hogescholen

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR

MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR PROFESSIONAL LEARNING & DEVELOPMENT EXECUTIVE EDUCATION MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR MASTERCLASS RISICO MANAGEMENT IN DE PUBLIEKE SECTOR HET BEOORDELEN EN BEHEERSEN VAN PUBLIC SECTOR

Nadere informatie

projecten Laanboompact

projecten Laanboompact Samenwerken aan gezonde groei Laanboompact projecten 2013 Het Laanboompact is een initiatief van de Boomkwekersvereniging Opheusden e.o., gemeente Neder-Betuwe, Provincie Gelderland, Rabobank West Betuwe

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

RRBOUWRAPPORT 144. Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen

RRBOUWRAPPORT 144. Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen RRBOUWRAPPORT 144 Aan de slag met BIM; gewoon doen! Handreiking, Virtueel Bouwen 2 Handreiking Virtueel Bouwen Aan de slag met BIM, Gewoon doen! Jan Straatman en Willem Pel, Balance & Result Organisatie

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp Voorbij de geraniums Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp 14 maart 2014 Voorbij de geraniums Visiestuk vitaliteitsdenken en vitaliteitscoaching

Nadere informatie

PROGRAMMA symposia afstudeerateliers

PROGRAMMA symposia afstudeerateliers PROGRAMMA symposia afstudeerateliers Co-design live nijenoord 1 - zaal 2 - toegang gratis ict in de bouw 26 januari 8.30-17.00 uur duurzaam & flexibel bouwen 27 januari 8.30-16.00 uur cultuurhistorie &

Nadere informatie

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR?

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE OPENER AANPAK VERGROOT KWALITEITSBEWUST WERKEN IN TEAMS ALIE KAMPHUIS, MARLOES VAN BUSSEL EN IDA BONTIUS WWW.CINOP.NL 2 WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 Agenda 23 april 2013: Informatiebijeenkomst Tweedegraads PLUS Op dinsdag 23 april 2013 is er van 15.30 17.30 uur een informatieve bijeenkomst voor geïnteresseerde docenten. Locatie:

Nadere informatie

Informatiepakket Leerlabs

Informatiepakket Leerlabs Informatiepakket Leerlabs Informatiepakket Leerlabs De vraag naar gepersonaliseerd onderwijs en het gebruik van ict in de klas groeit. Veel scholen werken aan initiatieven gericht op gepersonaliseerd leren

Nadere informatie

LEKKER BETROKKEN! Copyright VHVG / Phyllis den Brok- Phliss, jan. 2012 Lekker Betrokken! 1

LEKKER BETROKKEN! Copyright VHVG / Phyllis den Brok- Phliss, jan. 2012 Lekker Betrokken! 1 LEKKER BETROKKEN! Projectvoorstel voor het verduurzamen van de zorgsector wat betreft het aanbod van duurzame producten alsmede verduurzaming van de processen en de mens daarbinnen, uitgaande van het brede

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

> Functie- en Competentieprofiel Manager Vastgoed

> Functie- en Competentieprofiel Manager Vastgoed Executive Search, Werving en Selectie en Interim Management Ptolemaeuslaan 40 3528 BP Utrecht Telefoon: 030-6355213 www.gitp.nl >Profiel > Functie- en Competentieprofiel Manager Vastgoed Opdrachtgever

Nadere informatie