Tenslotte wens ik je veel lees- en werkplezier; dat je in dit e-book methoden mag ontdekken waarmee je kinderen opnieuw kunt laten opbloeien!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tenslotte wens ik je veel lees- en werkplezier; dat je in dit e-book methoden mag ontdekken waarmee je kinderen opnieuw kunt laten opbloeien!"

Transcriptie

1

2 VOORWOORD 2 Dit boek is tot stand gekomen vanuit mijn eigen behoefte als coach. Over de oorzaken van leerproblemen is namelijk enorm veel geschreven. Hierbij kun je denken aan publicaties over diagnoses als ADHD, ADD, PDD-NOS, beelddenken en dyslexie. Bij mijn zoektocht naar methoden om leermoeilijkheden bij andersdenkende kinderen te verminderen, kwam ik erachter dat hierover maar weinig materiaal voorhanden is. Bij de kern aanpakken Bij probleemgedrag wordt vaak te snel een diagnose gesteld, waarna kinderen bijvoorbeeld medicijnen (zoals Ritalin) krijgen voorgeschreven. Zo is het probleem opgelost voor de omgeving. Een kind gaat zich bijvoorbeeld rustiger gedragen in de klas. De kern van het probleem blijft echter ongemoeid. In mijn visie dient het kind centraal te staan. Vanuit zijn/haar talenten en mogelijkheden kan gewerkt worden aan gewenste verandering. Hierbij speelt de omgeving een actieve rol. Ook ouders/verzorgers, docenten en coaches die ik heb gesproken, geven aan dat veelal voor een korte termijn oplossing wordt gekozen. Daarbij merken docenten op dat zij vaak niet beschikken over het juiste lesmateriaal voor deze kinderen. Meestal werken zij vanuit één methode en passen die toe op de hele groep. Plezier Met dit werkboek reik ik technieken aan waarmee je als ouder/verzorger, docent of coach leerproblemen kunt aanpakken. Aan de hand van deze methoden ontdekken kinderen dat zij hun leermoeilijkheden zélf kunnen oplossen. Zo krijgen zij meer controle en zelfvertrouwen. Hierdoor kunnen zij zich bijvoorbeeld beter handhaven op school. Het kind krijgt de kans zichzelf te ontplooien en met veel plezier in het leven te staan. Dankwoord Graag wil ik Mathilde Olthof bedanken voor haar mooie illustratie op de voorkant; Nieke van der Wal voor de tekstuele aanpassingen; alle kinderen die met de methoden hebben gewerkt voor hun feedback; ouders voor hun inbreng; collega professionals, docenten en alle anderen voor hun input. Hierbij verdienen mijn man Dirk en kinderen zeker een belangrijke vermelding. Zij hebben mij de ruimte en inspiratie gegeven om dit boek te schrijven. Tenslotte wens ik je veel lees- en werkplezier; dat je in dit e-book methoden mag ontdekken waarmee je kinderen opnieuw kunt laten opbloeien! Warme groet, Maaike De Haan, Kindercoach

3 INHOUDSOPGAVE De werking van het brein Soorten breinprofielen Een andersdenkend kind herkennen Knelpuntenladder versus Mogelijkhedenladder Toepassing Knelpuntenladder en Mogelijkhedenladder Coachingvaardigheden LSD-techniek De wondervraag Feedback regels Oefeningen voor ontspanning en aandacht Grondingoefeningen Aandachtoefeningen Nog vijf tips om te leren ontspannen Methoden voor diverse vakken op school Methode om het hoofd te ordenen Methode voor de spelling van woorden Methode voor woordjes leren Methode voor rekenen (metriekstelsel) Methode om huiswerk goed te plannen Methode om spreekbeurten en toetsen voor te bereiden Omgeving en hersengymnastiek Werkbladen Werkblad mindfulnessoefening rozijn Werkblad metaforen Werkblad honderdvel Werkblad agenda/tijd indelen Bronvermelding Breinvoorkeuren; Neethling Brain Instruments (NBI ) Ik leer anders Inspiratiebronnen Literatuurlijst Nawoord

4 4 1. DE WERKING VAN HET BREIN Alles wat je hoort, proeft, ruikt, ziet, voelt, gaat via zenuwen naar de hersenen. Hiermee denk, droom, onthoud, leer je. Het brein kun je vergelijken met een fabriek, waarin van alles en nog wat gebeurt. De laatste jaren hebben onderzoekers veel over de werking van dit deel van het hoofd ontdekt. Net als bij spieren maak je je brein sterker door oefening en training. Hierdoor kun je je hersenen ontwikkelen, waardoor je ergens bijvoorbeeld beter en handiger in wordt. Het brein telt ongeveer 100 miljard hersencellen; onvoorstelbaar veel! Daarbij bestaan de hersenen uit twee delen: een linker- en een rechterhelft. Deze hersenhelften staan niet los van elkaar, maar zijn eigenlijk één geheel. Zij zijn met elkaar verbonden door een bundel zenuwstrengen (de hersenbalk).

5 Naar de functie van de linker- en rechterhersenhelft zijn diverse onderzoeken gedaan, onder andere door de Duitse arts Franz Joseph Gall in 1828; de Franse neuroloog Marc Dax in 1836; de Amerikaanse psychologische theoreticus Isabel Briggs Myers en de Amerikaanse hoogleraar psychobiologie Roger W. Sperry in 1940; en later door diezelfde Roger W. Sperry en de Amerikaanse neuroloog Michael S. Gazzaniga. Vrij recentelijk heeft de Zuid-Afrikaanse internationale goeroe van de creativiteit dr. Kobus Neethling de Neethling Brain Instrument (NBI) en de acht dimensies van breinvoorkeuren ontwikkeld. De Haan Coaching beschikt over de licentie om de vragenlijsten van Neethling af te nemen. Deze worden veelvuldig gebruikt bij ouder- en kindconsulten. Volgens dr. Neethling kunnen de hersenen opgedeeld worden in vier kwadranten en per kwadrant weer in twee dimensies. Dit levert het volgende plaatje op: 5 L 1 R 1 L 2 R 2 Het Neethling Whole Brain acht dimensies model.

6 1.1 SOORTEN BREINPROFIELEN 6 L1 Realist Je geeft de voorkeur aan helder denken en concrete informatie. Daarbij richt je je graag rechtstreeks op een doel zonder allerlei omwegen. Het resultaat moet het liefst glashelder zijn, bij voorkeur uitvoerbaar met duidelijke richtlijnen en zonder kans op misinterpretatie. Je weegt voor- en nadelen af en bent je bewust van de consequenties van je keuze. Analyticus Je wilt de kern ontdekken van zaken waarbij je betrokken bent. Je graaft daarom graag dieper om resultaten te bereiken. Je verbindt het liefst cijfers of metingen aan onderwerpen. Je gaat voor zekerheid en daardoor bereken en onderzoek je de voorwaarden en omstandigheden voordat je aan de slag gaat. Je verlangt naar tastbaar bewijs en verzamelt daarvoor alle benodigde informatie voordat je begint. L2 Consoliderende Je houdt van omstandigheden waar tradities, beproefde methoden en protocollen gerespecteerd en gevolgd worden. Ook heb je graag dat regels en voorschriften vastliggen, waardoor je op methodische en zorgvuldige wijze kunt werken. Het liefst werk je in een nette, veilige en stabiele omgeving met kundige, loyale en betrouwbare mensen. Volbrenger Je plant, organiseert en regelt graag. Hierbij is je benadering ordelijk, systematisch en gedetailleerd. Je bent iemand die dingen graag uitvoert. Je houdt ervan zaken in gang te zetten, waarbij je zelf deelneemt aan de uitvoering. Het liefst werk je via een schema of een nog-te-doen-lijst om zaken te beheren en toezicht te houden. Volharding, doelgerichtheid en nut hebben bij jou hoge prioriteit. R2 Socialiser Je bent een mensen-mens ; je omringt jezelf graag met mensen en wilt deel uitmaken van bijeenkomsten en grote groepen. Ook neem je initiatieven om mensen samen te brengen in werk of ontspanning. Informatie uitwisselen en consensus bereiken vind je belangrijk. Hierbij moedig je anderen aan ook ideeën in te brengen. Je netwerkt graag en krijgt positieve energie van het gezelschap van anderen. Empathiser Je komt anderen graag tegemoet met hulp en assistentie. Je verleent je diensten op een zorgzame en invoelende wijze, zonder jezelf daarbij op de voorgrond te dringen. Hierbij vertrouw je op je intuïtie. Je moedigt anderen graag aan om iets te bereiken. Je hecht grote waarde aan een positieve, zorgzame en stimulerende omgeving. Misschien heb je niet veel vrienden, maar je weet de kameraadschap van enkele zeer goede vrienden en familie op waarde te schatten. Je hebt de neiging hun belangen boven die van jezelf te plaatsen.

7 R1 Scenariodenker Je ziet graag de verbinding tussen heden, verleden en toekomst. Mogelijk maak je hierbij zelfs prognoses en doe je voorspellingen. Terwijl je je toekomst plant en vormgeeft, houd je ervan om bestaande benaderingen ter discussie te stellen en naar het waarom te vragen. Onbetreden paden, nieuwe ervaringen en onzekerheden vormen voor jou een uitdaging. Je overweegt talloze mogelijkheden en schrikt niet terug wanneer je daarmee wellicht een nieuwe trend aanboort. Je vult graag de hiaten tussen huidige en toekomstige mogelijkheden. Verbeelder Je houdt van het gebruik van metaforen en denkt graag in beelden om ervaringen te beschrijven. Als je naar iemand luistert, zit je meestal te schetsen of te tekenen. Vaak speel je met onmogelijke ideeën of je dagdroomt, fantaseert en stijgt boven de gangbare denkpatronen uit. Je bent reflectief en meditatief, meestal onsystematisch, soms op het chaotische af en doet dingen het liefst op je eigen manier. Vaak ontdek je via ongebruikelijke wegen nieuwe inzichten en koester je buitenissige ideeën. De vier kwadranten in woord en beeld: 7 L1 - realist & analyticus R1 - scenariodenker & verbeelder L2 - consoliderende & volbrenger R2 - socialiser & empathiser

8 1.2 EEN ANDERSDENKEND KIND HERKENNEN 8 Twintig vragen waarmee je een andersdenkend (=rechtsgeoriënteerd) kind kunt herkennen: 1. Is het kind wiebelig? 2. Heeft het kind problemen met tekenen of het handschrift? 3. Heeft het kind mogelijk laat leren lopen? 4. Is het kind overgevoelig voor kritiek? 5. Heeft het kind allergische of astmatische klachten (aan keel, neus en oren)? 6. Maakt het kind graag constructies met speelgoed, zoals Lego? 7. Is het kind goed in het oplossen van puzzels en doolhoven? 8. Is het kind handig met spellen als Nintendo, Wii en Xbox? 9. Als je je kind een boek twee of drie keer hebt voorgelezen, kan het dan de ontbrekende woorden foutloos invullen? 10. Wordt het kind gemakkelijk afgeleid of droomt hij/zij veel? 11. Kan het kind moeilijk een opdracht op een consistente manier afwerken? 12. Heeft het kind de neiging eerst te doen en dan te denken? 13. Is het kind gevoelig voor het contact met de leerkracht? En beïnvloedt dat zijn/haar resultaten? 14. Moeten de etiketten uit zijn/haar kleding geknipt worden? Kledingstukken die lekker zitten en zacht zijn, hebben de voorkeur? 15. Raakt het kind erg overweldigd door sportevenementen, rumoerige feestjes, drukke markten en pretparken? 16. Moet het kind constant worden herinnerd om bepaalde taken te doen? Is het chaotisch? 17. Is het kind erg competitief en een slechte verliezer? 18. Heeft het kind een goed gevoel voor humor? Begrijpt hij/zij meer dan gemiddeld creatieve woordspelingen? 19. Heeft het kind levendige, gedetailleerde herinneringen aan een zomervakantie of een andere gebeurtenis van één of twee jaar geleden? 20. Zoekt het kind vaak naar woorden op het plafond of op de muur, wanneer je hem wat vraagt? Wanneer meer dan negen antwoorden met ja zijn beantwoord, zal het kind rechtsgeoriënteerd zijn. Beelden in plaats van woorden Deze kinderen gaan vaak intuïtiever en willekeuriger te werk dan hun leeftijdsgenootjes en hebben de neiging informatie in beelden op te slaan. Zij herinneren zich plaatjes in plaats van namen of woorden. Een rechtsgeoriënteerd kind heeft een uitstekend visueel geheugen. Zo hebben zij hebben een voorsprong in de wereld van beelden, maar een achterstand in de woordenwereld. Ook kost het automatiseren en logisch ordenen van de aangeboden leerstof op school hen veel moeite. Tegenwoordig wordt lesmateriaal nog vaak linksgeoriënteerd aangeboden. Een andersdenkende leerling heeft hier moeite mee en zal daardoor problemen ondervinden.

9 2. KNELPUNTENLADDER VERSUS MOGELIJKHEDENLADDER 9 De Haan Coaching heeft de Knelpuntenladder versus Mogelijkhedenladder ontwikkeld op basis van de logische niveaus van leren van de Britse antropoloog Gregory Bateson. Leerproblemen ontdekken De Knelpuntenladder wordt gebruikt om de moeilijkheden bij het leren te ontdekken: op welk niveau zit het knelpunt, waardoor het kind niet goed tot ontwikkeling en ontplooiing kan komen. Het probleem wordt duidelijk. Lees de ladder van onder naar boven! Vervolgens kan het knelpunt aan de hand van de Mogelijkhedenladder worden aangepakt en veranderd. Lees deze ladder van boven naar onder! Als coach of docent loop je dus letterlijk met het kind en/of de ouder/verzorger alle niveaus langs. Hierbij stel je open vragen.

10 2.1 TOEPASSING KNELPUNTENLADDER EN MOGELIJKHEDENLADDER 10 gewenste situatie (Mogelijkhedenladder omlaag) doel/missie identiteit/jezelf geloof/overtuiging mogelijkheden/vaardigheden/leerstijlen gedrag omgeving huidige situatie (Knelpuntenladder omhoog) Je kunt de volgende open vragen per item stellen. Hiermee krijg je inzicht in de huidige situatie (de knelpunten) en kun je mogelijkheden creëren voor de toekomst. Aan de hand van dit inzicht ga je met het kind aan de slag om de knelpunten op te heffen. Je kunt de ladder ook nog op en neer gaan met de ouder/verzorger om tot een complete aanpak te komen. Omgeving: (thuis/school) Gedrag: (thuis/school) Vaardigheden: Waar? (bijvoorbeeld bij pesten: Waar wordt je gepest? ) Wanneer? Waar reageer je dan op? Wat doe je dan? Wat zijn hierbij mijn taken? Hoe ervaar je dingen, hoe komen ze bij je binnen? Hoe doe je dat? Wat lukt je goed? Wat lukt je minder goed?

11 Geloof/overtuiging: Waarom doe je de dingen zoals je ze doet? Waar geloof je in? Wat is voor jouw belangrijk? 11 Identiteit/jezelf: Doel/missie: Wie ben je? Wat wil je uitstralen? Hoe zien anderen jou thuis? Wat vinden anderen (bijvoorbeeld vriendjes) van jou op school? Waarom wil je zijn? Wat is je doel? Wat levert dat voor je op?

12 3. COACHINGVAARDIGHEDEN LSD-TECHNIEK De kunst van het vragen stellen ligt besloten in de LSD-formule: Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. Luisteren Actief luisteren kan op twee manieren: 1. non-verbaal: hierbij blijkt actief luisteren uit oogcontact, knikken, gezichtsuitdrukking en lichaamshouding. 2. verbaal: je laat zien dat je actief luistert door het plaatsen van volgertjes, zoals hm, hm, echt?, oh ja?, toch?. Deze volgertjes hebben twee functies: - je geeft aan, zoals de naam al zegt, dat je de ander volgt, dat je hem begrijpt; - je stimuleert de ander door te gaan. Om het stimulerend effect van verbale volgertjes duidelijk te maken, kun je je een gesprek voorstellen waarbij jij aan het woord bent en de ander even niet humt of ja zegt. Wanneer je gesprekspartner dan ook niet knikt, kun je je afvragen of de ander nog wel luistert of met zijn/haar aandacht ergens anders zit. Een goede luisteraar let aandachtig op wat de ander te zeggen heeft. Aandachtspunten hierbij zijn: - de woorden (wat zegt iemand letterlijk); - de manier waarop de ander de woorden uitspreekt (toon, volume, kracht); - de lichaamstaal (houding, gebarentaal, gezichtsexpressie). Samenvatten Heeft je gesprekspartner zijn/haar betoog afgerond, dan vat je in je eigen woorden samen wat is gezegd. Hierdoor check je of je de boodschap goed hebt begrepen. Is dit niet het geval, dan geef je de ander de gelegenheid aan te vullen of te corrigeren. Samenvattingen geven structuur aan een gesprek. Voorbeelden van samenvatten: "Als ik je goed heb begrepen, vind jij dat..." "Je zegt dus dat..." In een samenvatting geef je in je eigen woorden de kern van de boodschap van je gesprekspartner weer. Hierbij geef je de ander ruimte om te corrigeren. Het gaat er immers om te achterhalen of jij de boodschap goed hebt begrepen. Het effect van samenvatten is dat de ander zich begrepen voelt. Hij/zij hoeft één en ander niet nog een keer te vertellen. Bovendien werkt de samenvatting als een doorvraag en stimuleert de ander nog iets aan zijn /haar verhaal toe te voegen. Samenvatten is bij uitstek een manier om misverstanden in de communicatie tussen twee mensen te voorkomen. Daarnaast breng je hiermee structuur aan in het gesprek. Zo benadruk je onderwerpen waar jij dieper op in wilt gaan en laat andere items liggen. Op deze manier kun je accenten aanbrengen, waardoor je meer grip krijgt op de conversatie.

13 13 Geresumeerd luidt de functie van samenvatten: - de ander laten merken dat je luistert en hem/haar stimuleren verder te vertellen; - de inhoud van het gesprek checken en structureren. Doorvragen Bij doorvragen wordt doorgegaan op hetgeen je gesprekspartner net heeft gezegd. Je diept het onderwerp verder uit, omdat je het nog niet goed begrijpt of er meer over wilt weten. Voorbeelden van doorvragen: Je zei dat er onenigheid is in de OGO-groep, waar ligt dat dan aan? Hoe bedoel je verschil van mening? Hoe komt het dat het zo snel gelukt is? De voorbeelden tonen aan dat de ander gelegenheid krijgt zijn/haar verhaal verder uit te bouwen; hij/zij krijgt de ruimte. Ook heel algemene vragen kunnen prima als doorvraag dienst doen: Waarom geloof je dat? Kun je daar wat meer over vertellen? Waarschijnlijk is het je al opgevallen dat bijna alle voorbeeld doorvragen open vragen zijn. Eigenlijk is dit heel logisch, want met open vragen komt de meeste informatie los en dat is de bedoeling bij doorvragen. Alleen het laatste voorbeeld is in feite een gesloten doorvraag, die de ander ook alleen met ja of nee kan beantwoorden. In de praktijk werkt dat natuurlijk niet zo. Wanneer iemand meer weet, zal hij/zij dat na deze doorvraag heus wel gaan vertellen. Een doorvraag bestaat soms uit alleen een korte aansporing, zoals vertel eens. De toon van deze aansporing zorgt ervoor dat de ander deze uiting opvat als een uitnodiging om verder te praten en niet als een bevel. Speur naar aanknopingspunten om door te vragen. Wees hierbij alert op vaagheden, subjectieve uitlatingen, aannames, algemene waarheden en formuleringen met 'moeten' of 'kunnen'. Deze taalpatronen verhullen vaak waardevolle informatie. Let op wat de ander zegt en op wat hij niet zegt. Zo krijg je meer informatie los. Voorbeelden: "Mijn medewerkers zijn blij. De directie is tevreden." Doorvragen: Hoe weet je dat? "Ik moet doorzetten. Ik moet sterk zijn. Ik moet dit beleidsplan op tijd afhebben." Doorvragen: Wat gebeurt er als je dat niet doet? "Ik kan dit niet. Ik kan afdeling X hier niet mee opzadelen." Doorvragen: Wat weerhoudt je? "Niets gaat goed. Overal vallen mensen mij lastig. Doorvragen: Kun je geen enkele uitzondering noemen?

14 3.2 DE WONDERVRAAG 14 De wondervraag is een bekende oplossingsgerichte techniek. Deze methode is tijdens een therapiesessie uitgevonden door de Amerikaanse psychotherapeut Insoo Kim Berg. Bij de wondervraag wordt een reeks vragen als volgt gesteld: Mag ik je een vraag stellen die misschien een beetje vreemd is? Stel dat nadat wij ons gesprek beëindigen, jij naar huis gaat en je dag afmaakt terwijl je doet wat je normaal doet en dan ga je naar bed. En terwijl je slaapt gebeurt er een wonder en de problemen waarvoor je hier nu zit, zijn verdwenen. Maar je slaapt, dus je weet niet dat het wonder heeft plaatsgevonden. Als je morgen wakker wordt, wat zullen dan de eerste dingen zijn waaraan je merkt dat het wonder heeft plaats gevonden? Hierop kun je dan doorvragen. Je kunt kinderen ook laten tekenen, dit werkt voor hen soms nog veel beter.

15 3.3 FEEDBACK REGELS 15 Feedback geven: Feiten: - wat merk je op? - geef ik boodschappen ( Ik zie dat )? Beschrijf het gedrag dat je ziet en/of hoort concreet en specifiek (objectief), bijvoorbeeld: Ik zie dat je rode vlekken krijgt. Interpretatie: Veranderbaar gedrag: - wat is het effect volgens jou? - geef ik boodschappen? omschrijf het gedrag dat veranderd kan worden: - Ik zou het in deze situatie op de volgende manier aanpakken - Heb je al eens gedacht aan Wacht de reactie af; geef de ontvanger ruimte te reageren. Feedback ontvangen: Luisteren: Zwijgen: Accepteren: Reageren: tot je door laten dringen. de boodschapper niet in de rede van vallen. niet gaan verdedigen. verken samen achtergronden of oplossingen, vraag om verduidelijking (stel elkaar vragen of ga samen brainstormen).

16 4. OEFENINGEN VOOR ONTSPANNING EN AANDACHT GRONDINGOEFENINGEN Grondingoefeningen helpen bij drukte en onrust. Deze oefeningen zorgen ervoor dat je letterlijk en figuurlijk stevig met beide benen op de grond komt. Vaak zitten wij teveel in ons hoofd. Ook bij kinderen zie je dit. Grondingoefeningen halen je in het hier en nu. Door aandachtig de voeten te gebruiken, kan de energie weer door je hele lijf stromen. Deze oefeningen kunnen altijd en overal worden gedaan. Voorbeelden van bewegende grondingoefeningen: stampen als een olifant; dansen op percussiemuziek; lopen op hakken, tenen, binnen- en buitenkant van je voeten. Voorbeelden van staande grondingoefeningen: staan als een boom: wortels groeien uit je voeten de grond in, heel stevig staan, niets kan je uit evenwicht brengen; staan als een rots; maak kommetjes van je handen en klop stevig op je lichaam, begin bij je voeten en werk zo omhoog naar je schouders; met twee vingers over je gezicht trommelen of masseren. Voorbeelden van zittende grondingoefeningen: ga zitten met rechte rug, haal je voeten naar je toe en masseer ze met aandacht, sla niets van je voet over (in plaats van je handen kun je ook een voorwerp gebruiken, zoals een tennisbal, zand of knikkers); zit in kleermakerszit, sluit je ogen en stel je voor dat je billen iets in de aarde wegzakken waardoor je nog stabieler zit.

17 4.2 AANDACHTOEFENINGEN 17 Veel kinderen én volwassenen doen de hele dag dingen zonder erbij stil te staan. Dat is prima bij zaken die je automatisch kunt doen, zoals tandenpoetsen of fietsen. Maar lastig als je eigenlijk anders wilt reageren. Wanneer je bijvoorbeeld druk of zenuwachtig bent en/of niet kunt slapen. Met aandachtoefeningen leer je hoe je kunt kiezen in plaats van automatisch te reageren. Dit doe je door het sturen van je aandacht. Vooral in moeilijke situaties helpt dit om terug te gaan naar een rustig gevoel. Je stille lichaam Het MindfulKids programma dat op basisscholen in Nederland wordt gegeven (zie ook sluit hier goed bij aan. De Haan Coaching is aangesloten bij dit project. Een goede oefening hieruit is je stille lichaam. Met deze techniek nodig je kinderen uit om van de doe-modus in de zijn-modus/de ervaringsmodus te komen. Als ouder/verzorger, docent of coach kun je deze oefening ook prima één op één doen. Je zult merken dat kinderen makkelijk contact maken met hun stille lichaam. Als introductie van de oefening kun je bijvoorbeeld de volgende vragen stellen: Wanneer ben jij stil? Ben je alleen stil als je slaapt? Wanneer is de groep helemaal stil? Om meer effect uit de oefening te halen, kun je kinderen van te voren even laten bewegen. Zo komt het kind in contact met zijn/haar lijfje. Hierna kan de overgang naar stilte worden gemaakt. Het begin en einde van het stiltemoment kun je bijvoorbeeld aangeven met een klankschaal. Laten wij samen een oefening doen. De oefening heet je stille lichaam. Dus laten wij eens kijken hoe het voelt, zo n stil lichaam. Kom eens rechtop zitten, je voeten staan op de vloer naast elkaar, je voelt de tenen in je sokken, je benen, de billen op de stoel, je rug is recht, je schouders zijn ontspannen. Je zit in je stille lichaam." Dit is eigenlijk alles. Ik wil je vragen om precies zo te blijven zitten. Kijk of je even ontspannen kunt zitten. Je zit nu in je stille lichaam. En merk eens op wat je voelt, op dit moment, in jouw stille lichaam. Richt al je aandacht helemaal op jezelf en luister eens naar wat jouw lichaam je wil vertellen, hier op dit moment. Heel goed. Blijf nog even zo zitten. Als je daar klaar voor bent, sluit dan langzaam en op je eigen manier deze oefening af. Geef zelf het goede voorbeeld door rechtop te zitten in een ontspannen houding. Je ogen hoeven niet dicht.

18 4.3 NOG VIJF TIPS OM TE LEREN ONTSPANNEN 18 Om lekker in je vel te zitten en goed te kunnen presteren op school en in je hobby s is het essentieel dat je geen stress hebt en goed slaapt. Veel kinderen hebben echter stressklachten. Zo kom ik in mijn praktijk kinderen tegen die: slecht slapen; concentratieproblemen hebben; emoties slecht kunnen uiten; angst hebben; geen vragen durven te stellen; zich niet veilig voelen in de klas; weinig zelfvertrouwen hebben en onzeker zijn; het huiswerk thuis goed kennen, maar tijdens een toets niet kunnen presteren; teruggetrokken of agressief gedrag vertonen; op de tenen lopen, snel op de kast zitten; piekeren. Deze klachten beïnvloeden het hele welzijn van deze kinderen en ook hun leerprestaties. Hieronder volgen vijf tips die deze kinderen helpen dichterbij zichzelf te komen en te ontspannen: Tip 1: maak het kind bewust van buikademhaling Het kind gaat op een stoel zitten en zet beide benen op de grond. Hierbij plaatst hij/zij de handen op de buik. Vraag het kind vervolgens naar de buik te ademen, vijf keer in en uit. Tip 2: maak het kind bewust van zijn/haar lichaam Laat het kind plaats nemen op een stoel. Vervolgens vraag je: Voel je je tenen, ga één voor één bij je tenen langs, ga dan naar je enkel, vervolgens naar je kuiten, naar je knie En zo werk je het hele lichaam af tot aan de kruin op het hoofd. Begeleid het kind bij dit proces. Neem voor deze oefening tien à vijftien minuten! Tip 3: voor het slapen gaan een ontspannings-cd opzetten Laat het kind voor het slapen gaan niet meer naar drukke televisieprogramma s kijken. Zet in plaats daarvan een cd op. Op internet zijn heel fijne (kinderyoga) cd s te bestellen die helpen ontspannen. Tip 4: laat het kind even iets met zijn/haar lichaam doen Stap even uit de niet fijne situatie. Door het kind letterlijk bezig te laten zijn met zijn/haar lijf, ontstaat meer balans tussen lichaam en geest. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan trampoline springen, kleien, tekenen, touwtje springen en jongleren.

19 Tip 5: Stel dat : samen fantaseren Ga met het kind in gesprek over zijn/haar ideale situatie. Je kunt hierbij als volgt beginnen: Stel je voor dat al je wensen zouden uitkomen. Hoe zou je wereld er dan morgen uit zien? Alles mag, alles kan niet oordelen. Gewoon genieten en mee gaan in de fantasie. Op een gegeven moment kun je het gesprek bijvoorbeeld afronden door te zeggen: Zo dat was even fijn, hè? Zullen wij samen gaan werken aan deze mooie wereld die wij net hebben omschreven? Deze methode geeft je als ouder/verzorger, docent of coach heel veel informatie, waar je op in kunt steken. Ontspanning bij een kind Als coach vind ik het erg belangrijk om te werken aan ontspanning bij een kind. Ik maak dan ook veel gebruik van bovenstaande technieken, bijvoorbeeld als vertrekpunt tijdens een coachingssessie. Mijn ervaring is dat veel kinderen baat hebben bij bovenstaande tips. Zo neemt hun zelfvertrouwen toe en kunnen zij zich beter ontspannen; kinderen voelen zich veilig. Wanneer je deze ontspanningstechnieken toepast op school, in je coachingspraktijk of thuis, kom je dichterbij het kind en kun je vervolgens met hem/haar verder. In het begin heeft het kind vaak moeite met voelen. Naar mate je de oefeningen vaker toepast, krijgt het kind vertrouwen en veel meer contact met zijn/haar lichaam. Deze ontspanningsoefeningen bevorderen de verbinding tussen de linker- en rechterhersenhelft. 19

20 5. METHODEN VOOR DIVERSE VAKKEN OP SCHOOL METHODE OM HET HOOFD TE ORDENEN Vraag kinderen een tekening van hun hoofd te maken; van wat er allemaal in hun hoofd zit, zoals plaatjes, gedachten en woorden, alles mag! Hiervoor gebruiken zij diverse kleuren stiften, potloden of wasco. Laat de kinderen op een groot papier tekenen (bijvoorbeeld A3-formaat), zodat zij de ruimte hebben.

21 21 Vervolgens bespreek je de tekening met het kind; wat allemaal in zijn/haar hoofd zit, is dat handig, wat kan weg of wat kan beter geordend worden. Je kunt dit in kleine groepjes doen, waarbij de kinderen hun hoofd aan elkaar presenteren of één op één met jou als ouder/verzorger, docent of coach. Hierna laat je het kind het hoofd ordenen, waarbij je de volgende structuur aangeeft: In de eerste twee kamers met deur (die open en dicht kan) laat je het kind een woordjeskamer en een rekenkamer tekenen. Het is handig deze kamers vooraan in het hoofd te plaatsen, omdat ze bijvoorbeeld op school en bij het maken van huiswerk veel worden gebruikt. Ook een gang in het hoofd naar de diverse kamers is dan praktisch (zie onderstaand voorbeeld) (rekenkamer) A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U W V X Y Z (woordjeskamer en alfabet)

22 5.2 METHODE VOOR DE SPELLING VAN WOORDEN 22 Wanneer het kind een woord verkeerd heeft geschreven, zoals vliegun in plaats van vliegen, ga je als volgt te werk: Omkader het verkeerd gespelde woord: VLIEGUN Laat het kind zijn/haar ogen dicht doen en naar de woordjeskamer gaan. Wanneer het kind het woord vliegun voor zich ziet, laat je dit woordje wissen op zijn/haar eigen manier (bijvoorbeeld uitgummen, verbranden, ontploffen) Vervolgens spel je het goede woord vliegen. Het kind doet de ogen dicht. Lees het woord voor en spel het. Hierna laat je het kind vliegen opschrijven in zijn/haar hoofd. Check dit door het kind het woord te laten spellen, van voor naar achter en van achter naar voor. VLIEGEN Deze methode kun je hanteren voor alle woorden. De techniek werkt goed voor visueel ingestelde kinderen. Zij maken namelijk JPG-plaatjes (woordafbeeldingen) in hun hoofd, waardoor het goede woord blijft hangen. Tip: laat het dicteeschrift meenemen naar huis, dan kun je als ouder/verzorger op bovenstaande manier met het kind woordjes in het hoofd zetten.

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Hoe maak je een mindmap? 2

Hoofdstuk 1: Hoe maak je een mindmap? 2 Inhoud Brief van Tony Hoofdstuk 1: Hoe maak je een mindmap? 2 Wat is een mindmap? 4 Hoe komt het dat mindmappen echt werkt? 5 Je les leren Stel je eens voor Mindmap van jouw huis Hoe maak je een mindmap?

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Relaxatie en ontspanning. voor ouder en kind

Relaxatie en ontspanning. voor ouder en kind Relaxatie en ontspanning voor ouder en kind door Sofie Possemiers www.elsole.be Deze oefening wordt aangeboden door Sofie Possemiers van El Sole. Wil je nog meer van zulke oefeningen ontvangen, schrijf

Nadere informatie

Uw brein in 4 kwadranten

Uw brein in 4 kwadranten 2010/12/21 10:52:45 AM Uw brein in 4 kwadranten L1-84 R1-73 (157) (161) (139) (143) L2-77 R2-66 1 : 7 Verklaring van de resultaten Het NBI-profiel brengt uw breinvoorkeuren in beeld, en geeft aan de hand

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

GESPREKKEN VOEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters op een

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training 2010 Marco Honkoop NLP coaching & training Introductie Dit ebook is gemaakt voor mensen die meer geluk in hun leven kunnen gebruiken. We kennen allemaal wel van die momenten dat het even tegen zit. Voor

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Pedagogische weetjes uit het mandje van Roodkapje Meerhoven

Pedagogische weetjes uit het mandje van Roodkapje Meerhoven Pedagogische weetjes uit het mandje van Roodkapje Meerhoven Wij willen u eerst een gezond en vooral een goed en leuk oppasjaar in 2015 toewensen. Het volgende onderwerp willen wij bij u onder de aandacht

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Het Dansende dierenbos

Het Dansende dierenbos Het Dansende dierenbos Kinder-yoga op muziek Jasper Merle & Hester van Toorenburg SPECTRUM over yoga, kinderen & dit boek In Het dansende dierenbos komen dieren, muziek en yoga samen. Er kan worden gedanst,

Nadere informatie

Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo

Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo Reflecteren met kinderen; leren door vragen Yvonne Kleefkens en José van Loo Jonge kinderen denken graag na over de wereld. Dat uit zich al heel vroeg in bijvoorbeeld de vragen die ze stellen: waarom,

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Bidden voor dummies. Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min.

Bidden voor dummies. Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min. Bidden voor dummies Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min. Kennisspel, stellingenspellen en gebedshoudingen. Alleen in je

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

Beginnen met mediteren

Beginnen met mediteren Elke reis begint met een eerste stap Beginnen met mediteren Zwany Huiting 1 Inhoud 1. Iedereen kan mediteren 2. Waarom mediteren? 3. Ademen 4. Zitten 5. Klassieke zithoudingen 6. Zitten op een bankje,

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Doe Gelukkiger. Marco Honkoop NLP coaching & training

Doe Gelukkiger. Marco Honkoop NLP coaching & training 1 Inhoudsopgave 1. Introductie... 3 2. Je goed voelen om niets... 5 2.1 Gevoel trainen... 6 2.2 Strategie goed voelen... 7 3. Goede beslissingen nemen... 9 3.1 Strategie goede beslissingen nemen... 10

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Inleiding 3. Introductie.. 4. Stap 1: Herken het moment.. 5. Stap 2: Maak een Game Plan.. 6. Stap 3: Visualiseer het moment.. 7

Inleiding 3. Introductie.. 4. Stap 1: Herken het moment.. 5. Stap 2: Maak een Game Plan.. 6. Stap 3: Visualiseer het moment.. 7 Inhoudsopgave Inleiding 3 Introductie.. 4 Stap 1: Herken het moment.. 5 Stap 2: Maak een Game Plan.. 6 Stap 3: Visualiseer het moment.. 7 Stap 4: Wees in het hier en nu 8,9 Vervolg 10 2 Inleiding Elke

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

MODULE #7 CORE PURPOSE

MODULE #7 CORE PURPOSE MODULE #7 CORE PURPOSE Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je de

Nadere informatie

Over Kwartjes, met aandacht eten, Je adem en een bijzonder Museum.

Over Kwartjes, met aandacht eten, Je adem en een bijzonder Museum. Over Kwartjes, met aandacht eten, Je adem en een bijzonder Museum. Hatseflats! Vandaag begin je aan een nieuwe, andere manier van omgaan met jezelf, je tijd, je omgeving en alles wat je op je pad tegen

Nadere informatie

Geloofsopvoeding 3. Leeftijd: Soort bijeenkomst: Soort werkvorm: Thema: 3e bijeenkomst - Communiceren met je kind

Geloofsopvoeding 3. Leeftijd: Soort bijeenkomst: Soort werkvorm: Thema: 3e bijeenkomst - Communiceren met je kind Geloofsopvoeding 3 Leeftijd: Soort bijeenkomst: Soort werkvorm: Thema: 3e bijeenkomst - Communiceren met je kind Doel: Je gaat aan de slag met verschillende manieren om met je kind te communiceren. Het

Nadere informatie

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht

en zelfbeeld Lichamelijke ontwikkeling Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht I Lichamelijke ontwikkeling en zelfbeeld Les 1: Wie ben ik Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen worden zich meer bewust van eigen talenten en eigenschappen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Kinderen kunnen

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Laat uw ogen elk deel grondig verkennen, alsof u nog nooit zoiets heeft gezien.

Laat uw ogen elk deel grondig verkennen, alsof u nog nooit zoiets heeft gezien. MINDFULNESS Tips en oefeningen voor thuis Mindfulness leert mensen te leven met aandacht en bewust met handelingen en gedachten in het hier en nu om te gaan. Dit kan sommige mensen wat zweverig in de oren

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Herken de leerstijl Werkboek voor leerkrachten

Herken de leerstijl Werkboek voor leerkrachten Gebruik je Brein Herken de leerstijl Werkboek voor leerkrachten Je kan namelijk pas leren als je weet wat je leerstijl is (M. de Haan) 1 Gebruik je Brein Herken de leerstijl Je kunt namelijk pas leren

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Illustratie Doorlopende lijn Leren Leren Voortgezet Onderwijs (12-18 jr)

Illustratie Doorlopende lijn Leren Leren Voortgezet Onderwijs (12-18 jr) Het overgrote deel van de kinderen zijn, wanneer net geboren, al leerfabriekjes. De drang tot leren is een natuurlijk gegeven. Uitdagend onderwijs stimuleert en ontwikkelt het kunnen leren. Wanneer leerlingen

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden

Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden Slim huiswerk maken, tips om huiswerk maken te begeleiden Werkplek - De spullen binnen handbereik o Houd spullen die nuttig zijn bij het maken van huiswerk dicht bij de hand. o Handige spullen bij het

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Durf je de confrontatie met jezelf aan?

Durf je de confrontatie met jezelf aan? Durf je de confrontatie met jezelf aan? Niets is toeval het valt je toe yogalerares Voor mijn dochters: Katy Perry Firework 1 Je bent Vuurwerk! Laat alle Kracht, Licht en Liefde eruit komen! Wanneer je

Nadere informatie

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.]

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] 2011 Life Coach Désirée Snelling Berg Desirée [IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] Leer de technieken om met behulp van je onderbewuste en het universum je ex weer terug te krijgen. Inleiding Het is geen geheim

Nadere informatie

Over dit e-bookje. Dit is versie 1.0 van 14 waardevolle studietips die echt werken

Over dit e-bookje. Dit is versie 1.0 van 14 waardevolle studietips die echt werken Over dit e-bookje Dit is versie 1.0 van 14 waardevolle studietips die echt werken Fijn dat je dit e-bookje leest! Ik hoop dat het je zal inspireren, inzichten zal geven en bovenal dat het je helpt succesvoller

Nadere informatie

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Modelen. Contactgegevens

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Modelen. Contactgegevens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Modelen WWW.CPS.NL Contactgegevens Willem Rosier w.rosier@cps.nl 06 55 898 653 Hoe ziet het modelen er in de 21 ste eeuw uit? Is flipping the classroom dan

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Studievaardigheden van A tot Z

Studievaardigheden van A tot Z Geschreven door Patricia Hendrikx Studievaardigheden van A tot Z Actief leren Actief leren is het tegenovergestelde van passief leren. Bij actief leren doe je meer dan alleen de leerstof doorlezen. Je

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps

Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps Wat halen ze in hun hoofd? Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps Dit zijn ze nou.. 3 Fasen Vroege adolescentie Midden adolescentie Late adolescentie Doelstellingen Kennismaking met informatie over

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

door Eric Maccare januari 2014 1

door Eric Maccare januari 2014 1 door Eric Maccare januari 2014 1 doel: Autisme en mindmap Thuis en School Mindmap uitvoeren in een thuis situatie met 2 jongeren met een vorm van autisme en in een Schoolse Activiteiten groep, gemixte

Nadere informatie

INTERVISIE ALGEMEEN INLEIDING

INTERVISIE ALGEMEEN INLEIDING INTERVISIE ALGEMEEN 1 INLEIDING Met deze waaier kunnen intervisiegroepen (en begeleiders daarvan) nieuwe, aantrekkelijke en dynamische werkvormen kiezen die intervisie tot een succes maken. Nieuwe werkvormen

Nadere informatie

Sociale/pedagogische vragenlijst

Sociale/pedagogische vragenlijst Bijlage 1 Sociale/pedagogische vragenlijst voor ouders en begeleiders van mensen met een matige tot (zeer) ernstige verstandelijke beperking, al dan niet in combinatie met een lichamelijke beperking 1

Nadere informatie

Energiek de lente in!

Energiek de lente in! Miniboekje Energiek de lente in! 10 tips voor meer balans & energie Beste lezer, Dit boekje is een klein cadeautje voor u! De lente is weer begonnen en de bomen staan te popelen om uit te lopen. Koeien

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Welke voorkeur heb jij?

Welke voorkeur heb jij? Pedagogische vaardigheden: Welke voorkeur heb jij? Als pedagogisch medewerker maak je in de omgang met de kinderen in jouw groep gebruik van verschillende pedagogische vaardigheden. Wat zijn jouw voorkeursvaardigheden

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

mindfulness workshop

mindfulness workshop mindfulness workshop 1 mindfulness workshop Deze workshop wordt gegeven om een indruk te krijgen wat mindfulness inhoudt. Ook kan worden gekeken in welke training de workshop als onderdeel kan worden ingezet,

Nadere informatie

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Ellen van den Ende in samenwerking met Mariëtte Verschure JONG EN HOOGGEVOELIG HOEZO ANDERS?! Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Uitgeverij Akasha Inhoud Hooggevoelig, hoezo anders?!

Nadere informatie

REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS

REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS Schooljaar 008/009 Inhoud Uitleg bij het boekje Weektaak voor e week: optellen en aftrekken Weektaak voor e week: vermenigvuldigen Weektaak voor e week: delen en de staartdeling

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Vragenkaartjes voor kinderen van 4 t/m 6 jaar

Vragenkaartjes voor kinderen van 4 t/m 6 jaar 4 t/m 6 jaar 4 t/m 6 jaar 4 t/m 6 jaar Hoe vraag je aan iemand om met je te spelen? Wat speel je graag op het schoolplein? Jij kan al goed helpen hè. Wie help jij graag? Wat doe je dan? van 4 t/m 6 jaar

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Cursusboek Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Beste cursist, De eerste stap is gezet! U gaat starten met een mindfulnesstraining van 8 lessen.

Nadere informatie

5 senses strategy BTC guide to more focus

5 senses strategy BTC guide to more focus 5 senses strategy BTC guide to more focus Veel professionals maken de fout geen onderscheid te maken in fysieke rust en mentale rust. Ze nemen vooral rust door even te stoppen met hun acties. Maar als

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt

In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt Ben jij zo iemand die actief is en veel interesses heeft en daardoor ook veel bezigheden en spullen heeft?

Nadere informatie

K e r n v i s i e m e t h o d e

K e r n v i s i e m e t h o d e Kinderen met leerproblemen werkelijk kunnen helpen Leerkrachten en kinderhulpverleners hebben er dagelijks mee te maken. Leerlingen die na grondige uitleg, extra persoonlijke aandacht en grote inspanningen

Nadere informatie

Bonus Rapport : Lichaam en geest in balans

Bonus Rapport : Lichaam en geest in balans Bonus Rapport : Lichaam en geest in balans Lichaam en geest weer in bala ans Wil je echt ontspannen, plof dan niet op de bank maar ontspan actief! Katjaa Callens Denk aub eventjes aan het milieu voor je

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb je een vraag? Stel deze dan direct! Weet één van jullie

Nadere informatie

Lucid Control. ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen.

Lucid Control. ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen. Lucid Control ChrisDeemian's handleiding naar het herinneren, veranderen en sturen van je dromen. Inhoud I. Disclaimer II. Inleiding III. Dromen Onthouden IV. Wakker Worden In Je Dromen V. Je Dromen Beheersen

Nadere informatie