Hoezo, mijn mensen? Een remedie tegen modern management. Katinka Velthuijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoezo, mijn mensen? Een remedie tegen modern management. Katinka Velthuijs"

Transcriptie

1 Hoezo, mijn mensen?

2

3 Hoezo, mijn mensen? Een remedie tegen modern management Katinka Velthuijs

4 ISBN Uitgeverij Eburon Postbus CW Delft Tel.: /Fax: Omslagontwerp: Geert Hermkens Foto omslag: Victor R.A. Velthuijs Illustraties: Katinka Velthuijs Foto omslag 2012 Victor R.A. Velthuijs 2012 Katinka Velthuijs-van den Broek Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende(n).

5 Inhoud Inleiding 9 Hoofdstuk 1 15 Hoezo, mijn mensen? De reorganisatie De kracht van positief denken Hoofdstuk 2 45 Overtuigende inzichten De logische niveaus Levensfasen Hoofdstuk 3 79 Elementaire mensenkennis Vuur, aarde, lucht en water In je element Hoofdstuk De grote management make-over Nieuwe Michiel Hoofdstuk Jij zeurt altijd zo! Geweldloze communicatie Een verbale judopartij Hoofdstuk Ik zie, ik zie wat jij niet ziet Non-verbale communicatie Praktische tips Stevig staan Tot besluit 149 Voetnoten 161 Literatuurlijst 163

6

7

8

9 Inleiding Michiel zag uit zijn ooghoeken hoe Marjan inademde en aanstalten maakte om haar mond te openen. Zweetdruppeltjes vormden zich op zijn rood aangelopen gezicht en in een onbewuste behoefte aan steun zette hij zich schrap tegen het tafelblad. Wil je nog koffie? vroeg Marjan. Vanaf het eerste moment dat hij haar leidinggevende werd, nu bijna twee jaar geleden, heeft Michiel de grootste moeite met Marjan. Haar inhoudelijke vragen over dossiers irriteren hem mateloos. Dat hij vaak geen antwoord op haar vragen heeft, staat daar volgens hem helemaal los van. Hij houdt gewoon niet van kritische medewerkers en vindt het makkelijker om leiding te geven aan enthousiaste en ambitieuze mensen die geen lastige vragen stellen. Marjan stelt ook vaak vragen over de manier waarop het werk op de afdeling georganiseerd is. Zij vindt het bijvoorbeeld bureaucratisch en omslachtig dat ze soms wel vijf parafen nodig heeft voor één dossier. Michiel ziet dat heel anders. Hij heeft het parafensysteem ingevoerd omdat de gedachte dat iedereen heeft getekend hem juist rustig maakt. Dan kan niemand achteraf zeggen dat hij het er niet mee eens is! Marjan moet gewoon ophouden met zeuren, vindt Michiel. Hij is ervan overtuigd dat er maar één manier is om haar dat duidelijk te maken: laten merken wie de baas is! Dat doet hij dan ook regelmatig. Laatst heeft hij haar nog maar eens te verstaan gegeven dat hij helemaal niet te spreken is over haar aanvraag van ouderschapsverlof. Dan loopt haar productiviteit nog verder terug! Waarschijnlijk zal hij niet kunnen tegenhouden dat ze het verlof opneemt, maar hij zal er zeker niet zomaar aan meewerken. Toch bekruipt hem steeds meer het gevoel dat hij geen grip krijgt op Marjan. Daarom heeft hij besloten haar nog maar wat harder aan te pakken in het beoordelingsgesprek. Waar ze vorige jaar nog geprezen werd voor haar ervaring, inzet en betrokkenheid heeft Michiel haar dit jaar te verstaan gegeven dat zij niet proactief genoeg is. Hij vindt haar productiviteit te laag en haar werkhouding te kritisch. Ze zal zich volgens hem echt verder 9

10 moeten ontwikkelen in de competenties communiceren en adviesvaardigheid! Voor Marjan is het beoordelingsgesprek de druppel die de emmer doet overlopen. Michiel kijkt helemaal niet meer naar de kwaliteit van haar werk, maar alleen nog maar naar output of targets. Het werk moet vooral snel gebeuren. Of het goed gedaan wordt of niet doet er niet meer toe. Bovendien heeft hij steeds meer kritiek op haar als persoon. Zij vindt het niet erg dat hij haar niet aardig vindt; dat interesseert haar helemaal niets. Ze vindt het wél erg dat hij de beoordeling van haar werk van zijn persoonlijke voorkeur af laat hangen. Hij moet haar werk beoordelen, niet haar persoon! Zo kan en wil ze niet langer werken. Ineens weet ze het zeker: het is tijd om het heft weer in eigen hand te nemen! Vanaf nu zal ze zich niet meer door Michiel op haar kop laten zitten. De avonturen van Michiel en Marjan komen velen waarschijnlijk bekend voor, hetzij uit eigen ervaring of uit verhalen van vrienden en kennissen. We kunnen dus voorzichtig concluderen dat er nogal wat mis is met het hedendaagse management. Wat is er aan de hand? Er is de laatste jaren een generatie managers opgestaan die leidinggeven reduceert tot een puur technische aangelegenheid. Steeds meer managers zijn zo druk bezig met zichzelf en het managen als zodanig dat ze vergeten waar ze ook al weer leiding aan geven. Juist: aan mensen! Een aansprekend voorbeeld van het technisch leidinggeven is een manager Personeelszaken van een grote bank, die het gedwongen ontslag van tweeduizend medewerkers betitelde als het elimineren van bezettingselementen. Natuurlijk zijn er voor een medewerker ontsnappingsroutes te bedenken. Je kunt bijvoorbeeld de nooduitgang nemen en zorgen dat je zo snel mogelijk een andere baan vindt. Het eerste halfjaar zal de frisse lucht in je longen weldadig aanvoelen. De kans is alleen groot dat er ook aan je nieuwe functie een naar luchtje blijkt te zitten. Na een jaar loop je waarschijnlijk tegen exact dezelfde problemen aan als bij je vorige baan. De tendens van het technisch leidinggeven, het spreadsheetmanagement, is namelijk doorgedrongen in alle bedrijfstakken. Het bedrijfsleven loopt vaak voorop. De overheid reageert zoals meestal een aantal jaren later, maar laat zich zeker niet onbetuigd! Een andere werkkring is dus niet altijd de oplossing. Dat wil niet zeggen dat je nooit van baan moet veranderen. Wees je alleen wel heel goed bewust van je beweegredenen. Accepteer je een 10

11 functie elders alleen omdat je weg wilt bij je huidige werkgever of kies je voor een bétere in plaats van een ándere baan? De definitie van beter is overigens heel persoonlijk. Voor de een zal de inhoud van het werk bepalend zijn, voor de ander reistijd, salaris, werktijden of wat dan ook. Zorg dat je weet wat voor jou in een nieuwe functie belangrijk is en baseer daar je beslissing op. Zolang die betere baan nog niet in zicht is, kun je ook bij de pakken neer gaan zitten en berusten in je slachtofferschap. Het is alleen de vraag of je daar gelukkiger van wordt. Eén ding is zeker: je zult het probleem op die manier zeker niet oplossen. Wat dan wel? Het meest constructieve wat je kunt doen is het heft in eigen hand nemen en je baas, uiteraard uitsluitend in spreekwoordelijke zin, te lijf gaan. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, en je kunt er waarschijnlijk best wat hulp bij gebruiken. Maar waar vind je die? Als je vol goede moed naar de bibliotheek of boekhandel stapt, op zoek naar een bruikbaar boek over dit onderwerp, kun je nog wel eens bedrogen uitkomen. De meeste managementboeken zijn namelijk vooral voor en door managers geschreven. Ze staan boordevol tips om bijvoorbeeld de output van medewerkers te verhogen, bezettingselementen te elimineren en daar draagvlak voor te creëren. Maar waar is dat boek voor de medewerkers in de strijd met het moderne management? Hoogste tijd dus voor een tegengeluid! Het boek dat je nu in handen hebt biedt een tegenwicht aan zowel het eenzijdige boekenaanbod als het technisch leidinggeven en laat zien hoe je het initiatief aan jouw kant houdt in de worsteling met de moderne manager. Je hebt al kennisgemaakt met de hoofdpersonen Michiel en Marjan, maar ze stellen zich nog even netjes aan je voor: Michiel en Marjan: Marjan (41) werkt 24 uur in de week als accountmanager bij een verzekeringsmaatschappij. Ze is getrouwd en moeder van twee jonge kinderen. Michiel (29) is haar direct leidinggevende. Hij woont samen en heeft geen kinderen. 11

12 Op het eerste gezicht is de rolverdeling tussen Michiel en Marjan vrij stereotiep: de mannelijke leidinggevende en de vrouwelijke medewerker met een deeltijdbaan. Waarom nou niet eens een vrouwelijke baas of een man in deeltijd? Natuurlijk had Michiel een vrouw kunnen zijn, net zo goed als Marjan een man. De praktijk laat echter heel vaak een ander beeld zien. Leidinggevenden zijn vaker van het mannelijk geslacht dan van het vrouwelijk en het aandeel mannen dat in deeltijd werkt is waarschijnlijk nog kleiner dan het aantal vrouwelijke leidinggevenden. Over de vraag of dat een wenselijk beeld is, valt een boek vol te schrijven. In het kader van dit verhaal over de omgang met moderne managers laten we het gemakshalve bij de constatering dat de rolverdeling tussen Michiel en Marjan een afspiegeling is van de grootst gemene deler in werkend Nederland. Marjan heeft nogal wat met Michiel te stellen. Hun gesprekken eindigen vaak in ruzie en ze lijken elkaar maar niet te begrijpen. Zij gaat met steeds meer tegenzin naar haar werk en ook thuis moppert ze zo veel over Michiel dat haar man er wanhopig van wordt. Marjan begrijpt dat het zo niet langer kan. Ze is het zat en gaat de samenwerking met haar leidinggevende veranderen. En dat kan, want er is verrassend veel wat Marjan kan doen in de strijd tegen het moderne management van Michiel! Aan de hand van de gesprekjes die ze met hem voert, kijken we hoe ze het aanpakt. Eerst zien we hoe Michiel en Marjan normaal gesproken met elkaar praten. Daarna bekijken we hoe het ook anders kan. Bij een gesprek, zeker als dat lastig is, komt natuurlijk veel meer kijken dan woorden. Louter een letterlijke weergave van de gesprekjes tussen Michiel en Marjan zou onze nieuwe vrienden dan ook geen recht doen. Hun gezichtsuitdrukkingen spreken bijvoorbeeld boekdelen! Je zult Michiel en Marjan daarom ook regelmatig in beeld tegenkomen op de tekeningen bij hun gesprekjes. Zowel de gesprekjes als de plaatjes zijn ontleend aan situaties en gebeurtenissen uit de praktijk. Iedere gelijkenis met bestaande personen berust echter op toeval. Katinka Velthuijs Nieuwerkerk aan den IJssel, mei

13 Wat vind je er zelf van? 13

14

15 Hoofdstuk 1 Hoezo, mijn mensen? De reorganisatie Ineens was hij er: Michiel. Het nieuwe afdelingshoofd van Marjan. Zij werkt sinds ruim zeven jaar als accountmanager bij een verzekeringsmaatschappij. Michiel is ongeveer twee jaar geleden begonnen, toen de vorige afdelingsmanager met vervroegd pensioen ging. Deze man was trouwens niet helemaal vrijwillig vertrokken. De verzekeringsmaatschappij had in het kader van een reorganisatie besloten dat verjonging van het personeelsbestand wenselijk was. Die reorganisatie was vooral ingegeven door de tegenvallende resultaten op de beurs en de dalende winstcijfers. Alle medewerkers ouder dan 55 jaar kregen een afvloeiingsregeling aangeboden, de managers als eersten. Verjonging van het management was namelijk een belangrijk speerpunt van de reorganisatie. Nieuwe bezems vegen schoon, aldus de directie, en dus moest er plaatsgemaakt worden voor een lichting jonge, ambitieuze managers. Ook de leidinggevende van Marjan had een aanbod gekregen, dat, eerlijk is eerlijk, best aantrekkelijk was. Na lang wikken en wegen had hij besloten het te accepteren. Het vooruitzicht om eindelijk in alle rust zijn vakantiehuisje in Noorwegen te kunnen gaan opknappen, had voor hem uiteindelijk de doorslag gegeven. Er moest dus een nieuwe manager komen voor de afdeling van Marjan. Het stond al snel vast dat het iemand van buitenaf moest worden. Dan was het tenminste zeker dat er goede kandidaten reageerden, zo redeneerde de afdeling Personeelszaken. De verantwoordelijke personeelsfunctionaris had in nauw overleg met de directie een profielschets opgesteld. De nieuwe manager moest in ieder geval resultaatgericht en omzetgedreven zijn. Ook moest hij over een hands-on-mentaliteit beschikken en minstens een paar jaar ervaring hebben met het aansturen van veranderingstrajecten. Natuurlijk mocht ook de onvermijdelijke proactieve instelling niet ontbreken op de verlanglijst. En, ze hadden het bijna vergeten, het moest een echte peoplemanager zijn. Deze waslijst aan eerbied- 15

16 waardige eigenschappen achtte zowel het hoofd Personeelszaken als de directie onmisbaar voor het vervullen van de dagelijkse managementtaken. Iedereen stond in de startblokken voor een uitgebreide sollicitatieprocedure. Er werd een heuse sollicitatiecommissie in het leven geroepen, bestaande uit een medewerker van de afdeling Personeelszaken, de sectordirecteur en een collega van Marjan. Laat de kandidaten maar komen! En toen was daar ineens Michiel. Niks uitgebreide wervingsprocedure! Hoe dat zomaar kon? Heel eenvoudig. De sectordirecteur had, voordat hij bij de verzekeringsmaatschappij kwam, bij een adviesbureau gewerkt. Uit die periode kende hij nog een senior consultant met een tomeloze ambitie voor een managementfunctie. De sectordirecteur was van mening dat iemand met zo veel drive ongetwijfeld ook veel talent had. Anders was hij nooit zover gekomen. Deze jongeman zou in de ogen van de directeur wel eens geknipt kunnen zijn als manager voor de afdeling van Marjan. Het contact was gauw gelegd en na een informeel telefoontje en een iets minder informeel gesprek was Michiel aangenomen. Hij greep deze kans om zijn ambitie waar te maken met beide handen aan en ging voortvarend aan de slag in zijn nieuwe functie. Zijn stijl van leidinggeven is vanaf het begin sterk gekleurd geweest door een van de eerste gesprekken die hij met de algemeen directeur van de verzekeringsmaatschappij had. Michiel en de directeur: Directeur: De winst is gekelderd. De aandeelhouders zijn ontevreden omdat de beloofde rendementen niet gehaald dreigen te worden. We moeten daar heel snel iets aan doen! Om te beginnen moet de productiviteit per medewerker omhoog. Ik verwacht van jou dat jij deze opdracht uitzet op de afdeling. Michiel: Het zal niet meevallen om de productiviteit te verhogen. De vacatures die door het vertrek van Henk en Christine zijn ontstaan, staan ook nog steeds open Directeur: Ja, en dus? Wou je daar soms nog voor gaan werven ook? Waar denk je dat ik je voor aangenomen heb? De winst moet omhoog, en snel! 16

17 Hoezo, de baas?

18

19 Hoezo, de baas? Van lijstjes naar leiderschap Katinka Velthuijs

20 ISBN Uitgeverij Eburon Postbus CW Delft Tel.: Omslagontwerp: Geert Hermkens Foto omslag: Victor R.A. Velthuijs Illustraties: Katinka Velthuijs Foto omslag 2014 Victor R.A. Velthuijs 2014 Katinka Velthuijs-van den Broek Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende(n).

21 Inhoud Inleiding 9 Hoofdstuk 1 19 De reorganisatie Volle kracht vooruit Hoofdstuk 2 35 Ontspoord De tactiek van de verschroeide aarde Hoofdstuk 3 77 De nieuwe directeur Inspectie van het slagveld Met volle overtuiging Hoofdstuk Eer van je werk Rupsje-nooit-genoeg Met je kop boven het maaiveld Hoofdstuk Een voorlopige tussenstand De psychologie van leiderschap Beginnen bij het einde Tot besluit 167 Voetnoten 177 Literatuurlijst 181

22

23

24

25 Inleiding Tring! Tring! Marjan schrikt op van het geluid van de telefoon. Ze was net ingespannen bezig met een ingewikkelde berekening van een verzekeringspremie. Zodra ze de telefoon opneemt barst een verontwaardigde vrouwenstem aan de andere kant van de lijn los in een ware tirade. Marjan luistert geduldig en laat af en toe een instemmend Ja, ja, dat begrijp ik! en Dat is inderdaad erg vervelend horen om duidelijk te maken dat ze goed bij de les blijft. Na een minuut of vijf wordt haar duidelijk dat het om dezelfde mevrouw gaat die ze een week geleden geholpen heeft bij de afwikkeling van een autoschade, mevrouw De Jonge. Toen ze s middags terugkwam uit haar werk en naar huis wilde rijden, trof deze mevrouw haar auto niet helemaal aan in de staat waarin ze hem die ochtend had achtergelaten: hij was een stukje korter geworden! De voorbumper lag eraf en een van de koplampen bungelde aan een dun stroomdraadje zielig heen en weer in de wind. Ook de zijkant van de auto en de motorklep waren zwaar gekrast en ingedeukt. Het was één grote ravage van blik, glas en plastic! Zodra ze van de schrik bekomen was heeft ze de verzekeringsmaatschappij gebeld. Marjan heeft voor haar via de noodservice een bergingsbedrijf geregeld, dat de auto naar de plaatwerkerij heeft gebracht. Gelukkig zat er een briefje onder de ruitenwisser met het telefoonnummer van de dader, een bestuurder van een bedrijfsauto, zodat de schade verhaald kon worden op de verzekering van de leasemaatschappij. Marjan heeft alles keurig netjes geregeld; mevrouw De Jonge is prima te spreken over de door haar verleende service. Over de service van de plaatwerkerij is ze echter veel minder tevreden en dat maakt ze Marjan nu duidelijk aan de telefoon. Deze mevrouw is teleurgesteld over hoe ze behandeld is bij een schadeherstelbedrijf. Wat er precies gebeurd is lezen we in hoofdstuk 4; eerst kijken we even verder naar het begrip service. Iedereen kent waarschijnlijk wel een voorbeeld van een situatie waarin je je als klant niet echt serieus genomen voelt. De kassière in de supermarkt die rustig door klept met de collega achter haar terwijl ze jou vraagt of je nog koopzegels wilt. 9

26 10

27 Of de winkel die de geleverde keuken niet terug wil nemen ondanks het feit dat de maat niet overeenkomt met jouw bestelling. Maar niet alleen als klant voelen we ons regelmatig onheus bejegend: een paar jaar geleden zond SIRE (Stichting Ideële Reclame) in het kader van de campagne Onbewust asociaal gedrag een serie televisiespotjes uit over onbeschoft en hufterig gedrag 1). Een van die spotjes laat een man zien die zo druk aan het bellen is dat hij de verkoper achter de balie van een tijdschriftenwinkel niet eens behoorlijk te woord kan staan. Hij maakt met een hoofdgebaar kortaf duidelijk welk tijdschrift hij wil hebben en kwakt het kleingeld al bellend op de toonbank. Tussen het bellen door kan hij nog net tijd vinden om een kort tasje! uit te stoten tegen de verkoper. Waarschijnlijk moest hij zijn ding doen, en daar wijkt alles voor, zelfs elementaire omgangsvormen en fatsoen. Ook in het verkeer ervaren we dagelijks de gevolgen van dergelijk gedrag. Hoe vaak gebeurt het niet dat je een kruising nadert waarop je van rechts komt en voorrang hebt, maar evengoed van de weg gereden wordt door een andere bestuurder die blijkbaar denkt: Ik wil best voorrang verlenen, zolang ík maar eerst mag! Of de auto die voor jouw oprit geparkeerd staat waardoor je niet weg kunt naar je werk, omdat de bestuurster van de auto een briefje bij de buren in de bus moet gooien en geen zin heeft om drie meter te lopen vanaf het parkeervak iets verderop in de straat dat wel vrij is. Het is maar éven hoor! bijt ze je toe als ze je ontstemde gezicht ziet, daarbij voorbijgaand aan het feit dat ook éven in de weg staan nog steeds in de weg staan is en dat de duur niets afdoet aan de veroorzaakte overlast. Maar ook zij moet haar ding doen. Je ding moeten doen : daar schuilt een belangrijke kern in van wat er misgaat in veel situaties in ons dagelijks leven. De bellende man vond zijn telefoongesprek het belangrijkst en deed zijn ding, evenals de parkerende dame voor jouw oprit. De onbeschoftheid die daar het gevolg van is hebben ze zelf niet eens opgemerkt. Een volgende keer zullen ze het waarschijnlijk dan ook niet anders aanpakken. Ze doen het toch altijd zo? Bovendien hebben zij nergens last van! Bovenstaande voorbeelden zijn niet alleen een illustratie van onbeschoft gedrag van individuen, maar schetsen op grotere schaal ook een veelvoorkomende mentaliteit in hedendaagse bedrijfsvoering. Veel bedrijven lijden aan dezelfde kwaal en doen hun ding door zich alleen nog maar te richten op efficiency en winstbejag. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de thuiszorg, de catering of de schoonmaakbranche, waar 11

28 bij aanbestedingen veelal onder de kostprijs wordt ingeschreven. Is de opdracht eenmaal binnen, dan volgen de prijsverhogingen en de bezuinigingen om de boel kostendekkend te maken. Negentig seconden voor het schoonmaken van een toilet of het aankleden van een cliënt zijn geen uitzondering. Het effect van dit gedrag is hetzelfde als in het voorbeeld van de bellende man en de parkerende dame: bedrijven hebben het drukker met het halen van hun eigen doelstellingen (hoe meer winst, hoe beter!) dan met u als klant (hoe kan ik zorgen dat deze klant tevreden is en een volgende keer weer bij mij terugkomt?). Koning Klant heeft blijkbaar plaatsgemaakt voor Koning Kapitaal. Het leveren van kwaliteit en service is geen vanzelfsprekend uitgangspunt meer, maar een gunst die veel bedrijven alleen nog bereid zijn te verlenen onder grote druk en als het écht niet anders kan, vaak ook nog gevolgd door een rekening voor de geboden diensten. Dat is welbeschouwd toch de wereld op zijn kop? In dit boek onderzoeken we de achterliggende motieven en de consequenties van de stilzwijgende verschuiving van externe naar interne gerichtheid, van klant naar efficiency en winstmaximalisatie. Wat betekent deze verschuiving voor de klanten en voor de werknemers? En wat zijn de effecten op lange termijn? We kijken uiteraard ook naar hoe het anders kan en wat er nodig is om op zowel de kortere als de lange termijn een gezonde cultuur van ondernemen en management tot stand te brengen. We bezien onder andere de rol van opvoeding en onderwijs bij het ontstaan van de huidige bedrijfscultuur. Ook bekijken we hoe de verschraling van arbeidsvreugde die hier een direct gevolg van is, kan worden tegengegaan en hoe medewerkers weer eer van hun werk krijgen. En zeker niet onbelangrijk: we maken kennis met een nieuwe manier van leidinggeven, die ruimte biedt aan persoonlijke talenten van medewerkers en deze optimaal weet te benutten. Kortom, het is tijd voor een compleet andere manier van ondernemen en leidinggeven: het nieuwe leiderschap! Dit nieuwe leidinggeven is veel meer geschraagd op vertrouwen in plaats van op hiërarchische controle en lijstjes. Om te beginnen zul je als manager moeten weten wie je voor je hebt. Kennis van en waardering voor het vakmanschap van de betreffende branche zijn daarbij onmisbaar. Een ander fundament is het besef van het hier en nu ter compensatie van de neiging van veel bedrijven om zichzelf voorbij te hollen door alles vlug, vlug te willen doen. En hoe tegenstrijdig het misschien ook klinkt: pas als je hier en nu kunt onthaasten ben je als bedrijf klaar voor een goed gefundeerde toekomst daar en straks! 12

29 In onze zoektocht naar authentiek leiderschap worden we bijgestaan door Michiel en Marjan. Sommige lezers kennen hen wellicht al uit Hoezo, mijn mensen. Een remedie tegen modern management. Aan diegenen die hen nog niet kennen stellen ze zich nog even netjes voor. Marjan: Marjan (41) werkt 24 uur in de week als accountmanager bij een verzekeringsmaatschappij. Ze is getrouwd en moeder van twee jonge kinderen. Marjan is opgegroeid in een onderwijsgezin. Haar moeder was onderwijzeres en haar vader leraar wiskunde. Opleiding vonden haar ouders erg belangrijk. Ze hechtten veel waarde aan goede schoolresultaten en het behalen van diploma s. De lat lag hoog! Marjan heeft met veel moeite de havo afgemaakt. Ze kon zich maar moeilijk concentreren. Daarna is ze aan een hbo-opleiding begonnen. Die heeft ze niet afgemaakt. Onbewust is de boodschap die zij heeft meegekregen, dat ze niet goed en slim genoeg is. Deze overtuiging heeft haar er vaak van weerhouden om naar geschikte functies te solliciteren. Na een heftige strijd tegen haar knagende onzekerheid is ze onlangs begonnen aan een deeltijdopleiding tot loopbaancoach. Ze heeft inmiddels ook het bestaan van de interne coachpool bij de verzekeringsmaatschappij ontdekt. Deze groep bestaat uit collega s die naast hun gewone werk fungeren als coach voor medewerkers die daar behoefte aan hebben. Ze zijn, ieder vanuit een eigen specialisme, inzetbaar binnen het hele bedrijf. Marjan heeft op eigen initiatief contact gezocht en is van harte welkom. Ze mag twee maanden meelopen met een ervaren collega om te zien of het iets voor haar is. Ze leeft helemaal op! 13

30 Michiel: Michiel (29) is haar direct leidinggevende. Hij woont samen en heeft geen kinderen. Michiel is de oudste zoon van een bakker. Zijn vader heeft sinds tien jaar een eigen bakkerij, waar ook Michiels moeder veel tijd in steekt. Het zijn hardwerkende mensen. Ze hebben hun zoon ook altijd geleerd dat je zonder hard te werken niets zult bereiken. Zijn ouders zijn erg trots op hem: als enige in de familie heeft hij een universitaire opleiding gevolgd. Ze hebben zuinig moeten leven om het geld voor zijn studie bij elkaar te krijgen. Michiel wil hen dan ook niet teleurstellen. Hij werkt hard en maakt snel carrière. Naast zijn werk als manager volgt hij op kosten van de verzekeringsmaatschappij een MBA-opleiding. Michiel is nogal plotseling ten tonele verschenen: ineens was hij er als nieuw afdelingshoofd van Marjan. Zij werkt sinds ruim zeven jaar als accountmanager bij de verzekeringsmaatschappij. Michiel is ongeveer twee jaar geleden begonnen, toen de vorige afdelingsmanager met vervroegd pensioen ging. Deze man was trouwens niet helemaal vrijwillig vertrokken. De verzekeringsmaatschappij had in het kader van een reorganisatie besloten dat verjonging van het personeelsbestand wenselijk was. Die reorganisatie was vooral ingegeven door de tegenvallende resultaten op de beurs en de dalende winstcijfers. Alle medewerkers ouder dan 55 jaar kregen een afvloeiingsregeling aangeboden, de managers als eersten. Verjonging van het management was namelijk een belangrijk speerpunt van de reorganisatie. Nieuwe bezems vegen schoon, aldus de directie, en dus moest er plaatsgemaakt worden voor een lichting jonge, ambitieuze managers. Iedereen stond in de startblokken voor een uitgebreide sollicitatieprocedure. Er werd een heuse sollicitatiecommissie in het leven geroepen, bestaande uit een medewerker van de afdeling Personeelszaken, de sectordirecteur en een collega van Marjan. Laat de kandidaten maar komen! En toen was daar ineens Michiel. Niks uitgebreide wervingsprocedure! Hoe dat zomaar kon? Heel eenvoudig. De sectordirecteur had, voordat hij 14

31 bij de verzekeringsmaatschappij kwam, bij een adviesbureau gewerkt. Uit die periode kende hij nog een senior consultant met een tomeloze ambitie voor een managementfunctie. De sectordirecteur was van mening dat iemand met zo veel drive ongetwijfeld ook veel talent had. Anders was hij nooit zover gekomen. Deze jongeman zou in de ogen van de directeur wel eens geknipt kunnen zijn als manager voor de afdeling van Marjan. Het contact was gauw gelegd en na een informeel telefoontje en een iets minder informeel gesprek was Michiel aangenomen. Hij greep deze kans om zijn ambitie waar te maken met beide handen aan en ging voortvarend aan de slag in zijn nieuwe functie. En zo was Michiel twee jaar geleden als een van de eerste managers nieuwe stijl in dienst getreden bij de verzekeringsmaatschappij. Inmiddels is de reorganisatie al wat verder gevorderd en bevindt hij zich, waar het op leidinggeven aankomt, in het gezelschap van een groeiende groep gelijkgestemde collega s. Vanaf het eerste moment dat hij haar leidinggevende werd heeft Michiel de grootste moeite met Marjan. Haar inhoudelijke vragen over dossiers irriteren hem mateloos. Dat hij vaak geen antwoord op haar vragen heeft, staat daar volgens hem helemaal los van. Hij houdt gewoon niet van kritische medewerkers en vindt het makkelijker om leiding te geven aan enthousiaste en ambitieuze mensen die geen lastige vragen stellen. Ondanks het feit dat Michiel niet erg over haar te spreken is, staat Marjan op de afdeling bekend als iemand bij wie je in vertrouwen je hart kunt uitstorten en van wie je ook nog praktische adviezen krijgt. Als vakbondsconsulente voert zij gesprekken met collega s die hulp en een luisterend oor nodig hebben. Ze put daar veel voldoening uit, omdat het haar werk een stuk leuker en zinvoller maakt. Bovendien vervult het haar behoefte om iets voor anderen te doen. Ze besluit zich meer op dat laatste te gaan richten en naar nieuwe mogelijkheden te zoeken om haar persoonlijke kwaliteiten in te passen in haar werk. Als het niet leuk ís, máákt ze het toch gewoon leuk? Ze zal er echter al snel achter komen dat dit loffelijke streven op gespannen voet staat met de koers die het management uitzet in het kader van de reorganisatie! Er wordt flink gesneden in het personeelsbestand en dat gaat lang niet altijd even zachtzinnig en fatsoenlijk. En wat is precies de rol van Bart, die nieuwe medewerker, in de voorgenomen veranderingen binnen het bedrijf? Marjan krijgt het zwaar te verduren, maar weet uiteindelijk haar weg te vinden als er een nieuwe directeur komt: Vincent. Hij ontketent met zijn manier van leidinggeven een ware revolutie bij de 15

32 Je moet die issues gewoon even proactief oppakken. Het is zeker weer geen probleem, maar een uitdaging? 16

33 verzekeringsmaatschappij. Een nieuw tijdperk breekt aan voor zowel management als uitvoerend medewerkers, maar niet iedereen is daar even gelukkig mee Michiel en Marjan maken heel wat mee bij de verzekeringsmaatschappij, maar zijn zij ook representatief voor werkend Nederland? Waarschijnlijk wel, al was het maar omdat veel van hun avonturen gebaseerd zijn op waargebeurde situaties. Sommige daarvan zijn zelfs zo extreem dat ze dit boek niet eens gehaald hebben. Alhoewel ontleend aan de realiteit en echt gebeurd zijn ze evengoed te buitensporig om geloofwaardig over te komen. Zo is een verhaal ontstaan dat waarschijnlijk voor velen herkenbaar is, omdat het zich bij heel veel bedrijven had kunnen afspelen. Het lijstjesmanagement is immers wijd verbreid bij zowel het bedrijfsleven als de overheid. Iedere gelijkenis met bestaande personen berust, ondanks de herkenbaarheid van de belevenissen van Michiel en Marjan, echter op louter toeval. Katinka Velthuijs Nieuwerkerk aan den IJssel, april

Hoezo, de baas? Van lijstjes naar leiderschap. Katinka Velthuijs

Hoezo, de baas? Van lijstjes naar leiderschap. Katinka Velthuijs Hoezo, de baas? Hoezo, de baas? Van lijstjes naar leiderschap Katinka Velthuijs ISBN 978-90-5972-803-5 Uitgeverij Eburon Postbus 2867 2601 CW Delft Tel.: 015-213 14 84 info@eburon.nl/www.eburon.nl Omslagontwerp:

Nadere informatie

Beginnen met leidinggeven 13-05-2008 11:36 Pagina 1. Beginnen met leidinggeven

Beginnen met leidinggeven 13-05-2008 11:36 Pagina 1. Beginnen met leidinggeven Beginnen met leidinggeven 13-05-2008 11:36 Pagina 1 Beginnen met leidinggeven Beginnen met leidinggeven 13-05-2008 11:36 Pagina 2 Beginnen met leidinggeven 13-05-2008 11:36 Pagina 3 Beginnen met leidinggeven

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Evelien Bos-de Greef en Ruben Vlot

Evelien Bos-de Greef en Ruben Vlot Evelien Bos-de Greef en Ruben Vlot Uitgeverij Jes! Zoetermeer Bij de productie van dit boek is gebruikgemaakt van papier dat het keurmerk Forest Stewardship Council (FSC ) draagt. Bij dit papier is het

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Robinson Crusoe. Daniel Defoe

Robinson Crusoe. Daniel Defoe Robinson Crusoe Robinson Crusoe maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Jij als leider!

Hoofdstuk 3: Jij als leider! Kijk eens in de spiegel Hoofdstuk 3: Jij als leider Elke dag als je opstaat, sta je waarschijnlijk een moment voor de spiegel. Misschien let je er niet meer bewust op, maar als je voor de spiegel staat

Nadere informatie

Wij timmeren aan de weg

Wij timmeren aan de weg Wij timmeren aan de weg Even voorstellen; Bouwkracht Vakpersoneel. Bouwkracht vakpersoneel B.V. is onderdeel van de LubronGroep en voortgekomen uit Lubron technisch intermediair. Onder de vlag van Lubron

Nadere informatie

WERKEN IN-stagegidsen WERKEN IN DE WINKEL

WERKEN IN-stagegidsen WERKEN IN DE WINKEL WERKEN IN-stagegidsen WERKEN IN DE WINKEL S T A G E G I D S V O O R H E T P R A K T I J K O N D E R W I J S Werken in de winkel is een uitgave van Eenvoudig Communiceren. WERKEN IN-stagegidsen zijn te

Nadere informatie

wat is het en wat kun je ermee?

wat is het en wat kun je ermee? wat is het en wat kun je ermee? De Paarse Olifant ZZP-School Een VAR: was is het en wat kun je ermee? De ZZP-School/Renée Daniëls 2 e druk: juli 2013 http://www.zzp-school.nl De ZZP-School is een handelsnaam

Nadere informatie

ADHD. en kinderen (6-12 jaar)

ADHD. en kinderen (6-12 jaar) ADHD en kinderen (6-12 jaar) ADHD, DAAR BEN JE NIET BLIJ MEE Als je bij het buitenspelen een blauwe plek oploopt, dan zit je daar niet mee. Meestal is-ie na een paar dagen weer weg. Bij ADHD is dat anders,

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Personeelsgesprekken Het personeelsgesprek (ook wel functioneringsgesprek) is een belangrijk instrument dat ingezet kan worden voor een heldere arbeidsverhouding

Nadere informatie

Jouw avontuur met de Bijbel

Jouw avontuur met de Bijbel Nieske Selles-ten Brinke Jouw avontuur met de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij Boekencentrum en de HGJB. Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

Moeder worden, moeder zijn

Moeder worden, moeder zijn Moeder worden, moeder zijn Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus 10208 1001 EE Amsterdam Telefoon: (020) 520 60 70 Fax: (020) 520 60 61 E-mail: info@eenvoudigcommuniceren.nl Website: www.eenvoudigcommuniceren.nl

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

INHOUD Verantwoording 1 De macht van de situatie 2 Koester je zeurende collega 19 3 De calculerende medewerker 4 Respect!

INHOUD Verantwoording 1 De macht van de situatie 2 Koester je zeurende collega 19 3 De calculerende medewerker 4 Respect! INHOUD Verantwoording 7 1 De macht van de situatie 11 We hebben de neiging te denken dat we zelf bepalen wat we doen, maar in werkelijkheid worden we ook gestuurd door allerlei omstandigheden. 2 Koester

Nadere informatie

Met eigen ogen. Anne Cassidy

Met eigen ogen. Anne Cassidy Met eigen ogen Met eigen ogen maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN

LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN LESBRIEF BIJ STAGE LOPEN WAAROM DIT BOEKJE? 1. Denk jij, na het lezen van deze bladzijde dat dit boekje nuttig voor jou kan zijn? a. Ja,.. b. Nee, want c. Dat weet ik nog niet, omdat 2. Wat hoop jij na

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Voorwoord Een wereld van verschil maken voor jong talent én voor uzelf. Wie wil dat nu niet? Niet iedereen heeft hiertoe de mogelijkheid.

Nadere informatie

We wensen je een goede en ontspannen cursus toe! Neem een lekkere kop koffie of thee als je de mailing leest, maak er jouw momentje van!

We wensen je een goede en ontspannen cursus toe! Neem een lekkere kop koffie of thee als je de mailing leest, maak er jouw momentje van! Je krijgt deze mailing omdat je je hebt geabonneerd op de online cursus 'In 6 weken naar ontspannen moederschap'. Ben jij niet de juist geadresseerde, stuur dan een mail aan ons. Onze gegevens staan onder

Nadere informatie

Klantgericht Verkopen in de Gemengde en Speelgoedbranche

Klantgericht Verkopen in de Gemengde en Speelgoedbranche Klantgericht Verkopen in de Gemengde en Speelgoedbranche Onderdeel van de opleiding Verkopen in de Gemengde Branche & Verkopen in de Speelgoedbranche Retail Trainingen 2 Dit vakinformatieboekje is in opdracht

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

5 Tips Voor Meer Sollicitatiesucces Snel en eenvoudig 5 stappen in de goede richting

5 Tips Voor Meer Sollicitatiesucces Snel en eenvoudig 5 stappen in de goede richting 5 Tips Voor Meer Sollicitatiesucces Snel en eenvoudig 5 stappen in de goede richting E-book geschreven door Sollicitatiedokter.nl Inhoudsopgave 1. Behandel solliciteren als een baan... pagina 1 2. Wees

Nadere informatie

Persoonlijk rapport van: Marieke Adesso 29 Mei 2006 1

Persoonlijk rapport van: Marieke Adesso 29 Mei 2006 1 Talenten Aanzien en Erkenning 3 Besluitvaardigheid 8 Confrontatie en Agitatie 4 Doelgerichtheid 4 Talenten Hulpvaardigheid 5 Ontzag 3 Orde en Netheid 4 Pragmatisme 6 Stressbestendigheid 7 Verantwoording

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werkgever Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Waarom een functioneringsgesprek?... 7 Wat is een functioneringsgesprek?...

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

De boekenbeer Module dans groep 1-2

De boekenbeer Module dans groep 1-2 De boekenbeer Module dans groep 1-2 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol In samenwerking met Centrum voor de Kunsten Beverwijk en ABC Cultuur Contact: DeboraVollebregt@centrumvoordekunstenbeverwijk.nl

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Betrokkenheid medewerkers, wat levert dat op?

Betrokkenheid medewerkers, wat levert dat op? 1 2 Betrokkenheid medewerkers, wat levert dat op? Woorden als motivatie, passie, bevlogenheid, engagement en betrokkenheid zijn niet de verantwoordelijkheid van de HR afdeling. Zeker niet als duidelijk

Nadere informatie

Competent talent in de praktijk

Competent talent in de praktijk Competent talent in de praktijk Competent talent in DE PRAKTIJK CURSISTENBOEK Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten Competent talent in de praktijk Cursistenboek Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten

Nadere informatie

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008

COLUMN VERBINDEND EN ONDERWIJSKUNDIG LEIDERSCHAP NATIONAAL ONDERWIJSDEBAT 9 OKTOBER 2008 HARRIE AARDEMA, CONCEPT 071008 Ik zie mijn inleiding vooral als een opwarmer voor de discussie. Ik ga daarom proberen zo veel mogelijk vragen op te roepen, waar we dan straks onder leiding van Wilma Borgman met elkaar over kunnen gaan

Nadere informatie

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt.

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt. Manon De muziek dreunt in haar hoofd, haar maag, haar buik. Manon neemt nog een slok uit het glas dat voor haar staat. Wat was het ook alweer? O ja, rum-cola natuurlijk. Een bacootje noemen de jongens

Nadere informatie

www.nexttalent.nl > Inkijkexemplaar

www.nexttalent.nl > Inkijkexemplaar > Inkijkexemplaar Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. De rol van werk in een leven 3. Wat ben je, wat kun je, wat wil je? 4. Waar vind je die baan? 5. Talentontwikkeling & Flow Copyright 2011, Martijn Leonard,

Nadere informatie

ZES VORMEN VAN GEZAG

ZES VORMEN VAN GEZAG ZES VORMEN VAN GEZAG OVER LEIDERSCHAP VAN DE ONDERNEMINGSRAAD Gezag is in de moderne maatschappelijke verhoudingen steeds minder vanzelfsprekend. Er is sprake van een verschuiving van verkregen gezag (op

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu Vaderschap 2.0 E-Quality 55 UIT DE PRAKTIJK 3.3 Interview met Arno Janssen en Caroline

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

De laatste wens van Moek

De laatste wens van Moek De laatste wens van Moek 1 2 Albert Heringa DE LAATSTE WENS VAN MOEK Ich bin zu sterben bereit UITGEVERIJ DE BROUWERIJ 2013 uitgeverij de brouwerij maassluis 3 De titel van dit boek is ontleend aan de

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS Yvette Paludanus 2 Dit boekje is tot stand gekomen dankzij de vragen en verhalen van medewerkers in de zorg. Wil je een exemplaar van dit boekje bestellen? Wil je begeleiding

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Frankenstein. Mary Shelley

Frankenstein. Mary Shelley Frankenstein Frankenstein maakt deel uit van de reeks Wereldverhalen van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Wereldverhalen is een serie beroemde verhalen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus 10208

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Talentrapportage 2 Inleiding De wereld en de arbeidsmarkt zijn constant in beweging. Maar waarheen? Niemand weet exact hoe het werkveld er

Nadere informatie

Het Knaapengevoel. Vooraf

Het Knaapengevoel. Vooraf Het Knaapengevoel Vooraf Zo gaan we met elkaar om! Leg het maar eens uit: het Knaapen-gevoel. Als werknemers van KnaapenGroep weten we onbewust wat ermee bedoeld wordt en gedragen we ons ernaar. Maar hoe

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Praten leer je niet vanzelf

Praten leer je niet vanzelf jeugdgezondheidszorg Praten leer je niet vanzelf... hier ben ik www.icare.nl Over de spraak-taalontwikkeling van kinderen van 0-4 jaar Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Workshops : Leen Goossens -GSM: 0495/64.57.96- leengoos@hotmail.com. Leren en studeren

Workshops : Leen Goossens -GSM: 0495/64.57.96- leengoos@hotmail.com. Leren en studeren Workshops : Leren en studeren Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) : Als werknemer moet je blijven leren, anders kom je buiten spel te staan. Werkgevers willen graag medewerkers die zich verder ontwikkelen.

Nadere informatie

@ Creatief Succes! Talent toolkit 1. Toolkit Powerkaarten...

@ Creatief Succes! Talent toolkit 1. Toolkit Powerkaarten... @ Creatief Succes! Talent toolkit 1 Toolkit Powerkaarten... @ Creatief Succes! Talent toolkit 2 Colofon Creatief Succes Evertsenstraat 5-03 4461 XN Goes www.creatiefsucces.nl info@creatiefsucces.nl @ Creatief

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Kom verder. Mail vragen en opmerkingen naar: nt2@uitgeverijboom.nl. Veel plezier met dit boek,

Kom verder. Mail vragen en opmerkingen naar: nt2@uitgeverijboom.nl. Veel plezier met dit boek, Kom verder Welkom bij het vak Kennis van de Nederlandse Samenleving, KNS. Dit boek vertelt je over Nederland. Veel van wat je moet weten over het leven in Nederland, staat in dit boek. Je haalt straks

Nadere informatie

Zorgbarometer 7: Flexwerkers

Zorgbarometer 7: Flexwerkers Zorgbarometer 7: Flexwerkers Onderzoek naar de positie van flexwerkers in de zorg Uitgevoerd door D. Langeveld, MSc Den Dolder, mei 2012 Pagina 2 Het auteursrecht op dit rapport berust bij ADV Market Research

Nadere informatie

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Kies 2 Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm, bel dan Dedicon: 0486-486486,

Nadere informatie

Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf.

Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf. Les 1 Werk en inkomen (1) Monica is jarig. Iemand vertelt over haar sollicitatiegesprek. Monica en Arend praten over opleiding, werken en een eigen bedrijf. Evert en Monica -2 Rijbewijs Monica is jarig.

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Het been van Heleen Over je been in het gips

Het been van Heleen Over je been in het gips Heleen en Tim springen op het schoolplein van de ene bank naar de andere. Als Heleen uitglijdt komt ze heel ongelukkig terecht. Au, au, mijn been! huilt ze met grote snikken. Tim staat er geschrokken bij.

Nadere informatie

Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken.

Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken. Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken. ü Yes ü No ü Yes ü No Krijg een contstante stroom klanten en verhoog je inkomen ü No Auteurs

Nadere informatie

Wees wijs met licht. Leo Cheizoo. We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht?

Wees wijs met licht. Leo Cheizoo. We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht? Wees wijs met licht Leo Cheizoo We begrijpen waarom kinderen bang zijn voor het donker, maar waarom zijn mensen bang voor het Licht? Plato ISBN: 90-76564-63-9 NUR-code: 720 NUR-omschrijving: Esoterie algemeen

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Uitprobeerpakket Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

2002/2003 SPREKEN EXAMEN I. Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 30 minuten. Opgavenboekje. Examennummer kandidaat: Aanwijzingen. Staatsexamen Nederlands

2002/2003 SPREKEN EXAMEN I. Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 30 minuten. Opgavenboekje. Examennummer kandidaat: Aanwijzingen. Staatsexamen Nederlands SPREKEN EXAMEN I Voorbeeldexamen Tijdsduur ± 30 minuten 2002/2003 Opgavenboekje Examennummer kandidaat: Aanwijzingen Staatsexamen Nederlands NT als tweede taal 2 U gaat een spreektoets maken. De toets

Nadere informatie

Spookhuis. Philip Preece

Spookhuis. Philip Preece Spookhuis Spookhuis maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Inhoudsopgave van de gehele gids:

Inhoudsopgave van de gehele gids: Inhoudsopgave van de gehele gids: 1. Inleiding 2. De rol van werk 3. Talent 3.1 Wat is talent en toptalent? 3.2 Hoe ontstaat een talent? 4. Talent ontdekking: Ontdek je talenten 4.1 Waaraan herken je een

Nadere informatie

17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie

17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie Beste lezer, Fijn dat je de moeite hebt genomen om dit e-book te downloaden, met daarin 17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie. Veel ondernemers worstelen met het maken van kwaliteitsafspraken

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

DE PLANNETJES VAN PAPA

DE PLANNETJES VAN PAPA DE PLANNETJES VAN PAPA Andere jeugdboeken van Koen D haene Een hoofd vol rommel Gek van een eiland Valsspeler De oversteek De hel in New York KOEN D HAENE De plannetjes van papa Met tekeningen van ELLEN

Nadere informatie

Van dromen... Finext. 72 Het Nieuwe Werken

Van dromen... Finext. 72 Het Nieuwe Werken Finext Finext is een club van hondertachtig mensen die diensten verlenen aan financiële afdelingen binnen profit en non-profit organisaties. Eén van de echte kenmerken van Finext is dat er geen regels

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

Brunelleschi. De Dom van Florence

Brunelleschi. De Dom van Florence Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv, Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

Anne Frank, haar leven

Anne Frank, haar leven Anne Frank, haar leven Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus 10208 1001 EE Amsterdam Telefoon: (020) 520 60 70 Fax: (020) 520 60 61 E-mail: info@eenvoudigcommuniceren.nl Website: www.eenvoudigcommuniceren.nl

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Werkboek voor kinderen en jongeren van ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen

Werkboek voor kinderen en jongeren van ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen Werkboek voor kinderen en jongeren van ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit Werkboek voor kinderen en jongeren van ouders met psychiatrische en/of verslavingsproblemen

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie