J. Krishnamurti ( )

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "J. Krishnamurti (1895-1986)"

Transcriptie

1 Jan van Koert heeft na een dertigjarige carrière in het bedrijfsleven in 1997, zoals de schrijver Leen Zevenbergen het uitdrukte zijn baard laten staan. Dat wil zeggen, hij heeft zijn leven een wending gegeven in de richting van zijn droom door rigoureuze veranderingen aan te brengen in privéleven en werk. Sinds 1998 houdt hij zich bezig met het gedachtegoed Geweldloze Communicatie. Jan is een bevlogen trainer en een enthousiaste Vitaliteitcoach. Humor en speelsheid kenmerken zijn aanpak omdat, zo zegt hij, we het grootste leereffect in plezier en spel terugvinden. De term geweldloze communicatie heeft internationale bekendheid, Jan heeft zelf een voorkeur voor de term Verbindende Communicatie. Door het Center for Nonviolent Communication in de VS, opgericht door Marshall Rosenberg, is hij internationaal gecertificeerd als trainer in deze materie. Iedere gewenste verandering is mogelijk als we met aandacht waarnemen wat zich om ons heen en in onszelf afspeelt. Waarnemen van onze reacties, onze angsten en ons denken die het zuivere waarnemen storen en vervormen. NUR: 770 J. Krishnamurti ( ) Dr. Marshall Rosenberg, de grondlegger van het gedachtegoed Geweldloze Communicatie zegt: Er zijn slechts twee zaken belangrijk in de kwalitatieve verbinding die we zoeken met onze medemens: wat leeft er in ons en wat kan ik doen om het leven nog mooier te maken. Wat je vindt mag je houden gaat dáárover en is geschreven voor iedereen die verandering wil in de communicatie met zichzelf, in het gezin, de werksituatie en leefomgeving. Het geeft handvatten hoe dat zou kunnen; gewoon door ons bewust te worden van onze oordelen, van wat we vinden en waar we elkaar ongewild mee kwetsen, afremmen, op een ander spoor zetten, afschrikken enzovoort. Vanuit heldere situatiebeschrijvingen voert Jan van Koert de lezer langs herkenbare en dagelijkse situaties waarin we juist níet aangeven wat er in ons leeft. Een boek dat je (samen)leven kan veranderen door een ander wijze van communiceren, die Van Koert Verbindend Communiceren noemt.

2 Jan van Koert Wat je vindt mag je houden Geweldloos cummuniceren als weg naar verbinding ANDROMEDA De Beleving Je hebt een boek van Andromeda in handen en boeken van Andromeda zijn altijd een beleving

3 Inhoud Colofon Copyright 2007 Andromeda Eerste druk, mei 2007 Tweede druk, maart 2008 Jan van Koert Wat je vindt mag je houden Dit boek is opgemaakt en de omslag is ontworpen door Looney2 BV in Hilversum Illustraties door Nisvan visionairy art, De redactie en correctie werd gedaan door Veerman & Meijwaard, Huizen Het boek is gedrukt door Giethoorn Ten Brink in Meppel Het is een uitgave van Andromeda ISBN: NUR: 770 Niets uit deze uitgave mag worden gekopieerd, gefotografeerd, op microfilm gezet, vermenigvuldigd in welke vorm dan ook, inclusief gebruik op internet, cd, cdv, cd-rom enzovoort, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Wat je hiervan vindt mag je voor je houden. Voorwoord 7 Inleiding 11 Verbinding 15 Contact maken 21 De giraf en de jakhals 27 Het ladekastje 35 Gedachteladders 41 Hoofdzaak Hartzaak 47 Verantwoordelijkheid nemen 53 Niemand doet ooit iets voor een ander 61 De kracht van kwetsbaarheid 67 Eerlijk zijn 73 Verwachtingen 79 Empathie en mededogen 85 Empathisch luisteren 91 Steentjes gooien 97 Hier en nu 103 Spreken en luisteren 109 Schrijven en luisteren 115 Straffen en belonen 123 De parkeergarage 133 Toneelspelen 139 Stress 147 Afscheid nemen 155 Hoe nu verder? 163 Center for Nonviolent Communication 169 Bibliografie 173

4 Voorwoord In de geschiedenis van de mensheid is langzamerhand wel voldoende aangetoond dat geweld en dwang geen einde maken aan geweld en dwang. Steeds weer raken mensen in hun onderlinge relaties, als partners en in gezinnen, als vrienden, buren of collega s, maar ook collectief als groep of als volk gevangen in een spiraal van geweld. Gandhi heeft het eindresultaat daarvan treffend onder woorden gebracht toen hij zei: Oog om oog, dat maakt de hele mensheid blind. In plaats van bijna automatisch de ander tot vijand te verklaren en met subtiel of met grof geweld ten strijde te trekken, zouden we ook op een andere manier met onze gevoelens en met elkaar kunnen omgaan. Die andere manier heet geweldloze communicatie. Marshall Rosenberg, de grondlegger van het Center for Nonviolent Communication, omschreef geweldloze communicatie als: Ontdekken wat er in mijzelf en in de ander leeft, bepalen wat ik kan doen om het leven mooier te maken en beseffen dat geven het mooiste is in dit leven. Intussen heeft die aanpak wereldwijd geleid tot vruchtbare experimenten in het geweldloos oplossen van conflicten. En intussen wordt die methode ook in tal van landen onderwezen en geoefend. Jan van Koert staat midden in die beweging. In dit boek heeft hij zijn jarenlange ervaring als trainer beschikbaar gesteld voor iedereen die wil zoeken naar creatievere oplossingen voor conflicten dan de klassieke schijnoplossing die geweld heet. De omschrijving van Rosenberg begint met: ontdekken wat er in mijzelf leeft. Dat is het enige juiste begin voor gedragsverandering. Er bestaat een mooi beeld: het beeld van de plas benzine 7

5 en de stille vijver met water. Als ik wil ontdekken wat er in mij leeft kan dat beeld van pas komen. Ik moet mijzelf dan afvragen: welke van die twee ben ik eigenlijk? Ben ik een plas benzine, dan reageer ik als er een brandende lucifer in mij gegooid wordt met een explosie van geweld. Ben ik een stille vijver, dan volgt er hooguit een kort sissend geluid en wordt mijn innerlijke rust niet verstoord. In de meesten van ons ligt veel explosief materiaal opgeslagen. Het bestaat uit overgeërfde instinctieve patronen, verdrongen en niet-verwerkte ervaringen, verlangens en behoeften waaraan niet is voldaan, (voor)oordelen over mijzelf en de ander. Zolang dat materiaal niet is opgeruimd of minstens aan het licht is gebracht, blijf ik een gevaar voor de vrede: in mezelf, in mijn relaties met anderen, in de wereld. Geweldloosheid en vrede beginnen dus bij jezelf: bij zelfreflectie en zelfkennis. Naarmate we op die weg vorderen kunnen we dat wat we op de ander projecteren terugnemen, en gaan we zien wat er werkelijk in de ander leeft. Dan ontwikkelen we dat prachtige innerlijke zintuig dat empathie heet. Dan reageren we niet meer op de ander vanuit onze egocentrische waarnemingen, maar maken we de keuze om eerst werkelijk te luisteren naar de ander en vervolgens de ander werkelijk te ontmoeten. Dan komen we in een innerlijke vrijheid die keuze mogelijk maakt, en geven we niet alleen de ander maar ook onszelf het geschenk van de humaniteit: menselijkheid in de diepste zin van dat woord. In dit boek worden, geïllustreerd met tal van voorbeelden uit de praktijk van het dagelijkse leven, uiterst bruikbare handvatten aangereikt voor zo n transformatieproces in onszelf en in onze omgang met anderen. De normen zijn ons na tweeduizend jaar christendom wel bekend: heb uw naaste lief als uzelf, bemin uw vijanden, wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. Het is in die tweeduizend jaar echter tamelijk contraproductief gebleken om enkel op die normen te blijven hameren. Natuurlijk, een beetje elementair fatsoen in de omgang zou de samenleving al een stuk aangenamer maken. Maar we hebben vandaag niet zozeer behoefte aan nieuwe moraalridders, als wel aan mensen die ons laten zien hoe we in de praktijk van elke dag liefdevol en empathisch kunnen leren leven. De auteur van dit boek is zo iemand. Wie het leest en ermee aan het werk gaat wordt voorgoed genezen van de gedachte dat hij of zij als onbetekenend individu toch niets kan doen aan de wereldvrede. Want dit boek maakt duidelijk: vrede in de wereld kan hier en nu beginnen, op de plek waar jij bent. Hein Stufkens Jan van Koert beschrijft die keuze in dit boek als volgt: Als we er bewust voor kiezen om in het leven te reageren vanuit compassie, vrede en harmonie, dan vervullen we met deze positieve kwaliteiten ook onze eigen behoeften. 8 9

6 Inleiding Geweldloze communicatie is in Nederland, tot mijn grote blijdschap, een bekend begrip aan het worden. Naast de persoonlijke workshops die Marshall Rosenberg, de grondlegger van Nonviolent Communication, heeft verzorgd is dat vooral te danken aan de jarenlange inspanningen die Inga Teekens zich getroost heeft om geweldloze communicatie op de Nederlandse kaart te zetten. Ik wil haar vanaf deze plaats dan ook met warmte en plezier mijn erkenning en waardering daarvoor geven. Zij heeft mij in staat gesteld een belangrijk deel van mijn trainingen op dit vlak in Nederland te volgen. Onder meer daardoor kon ik processen doorlopen die nodig waren om in aanmerking te komen voor de internationale certificering als trainer in Nonviolent Communication. Een certificering die, door het door Marshall Rosenberg in het leven geroepen internationale Center for Nonviolent Communication, wordt afgegeven aan iedereen die zich aan dit centrum heeft verbonden en blijk heeft gegeven te voldoen aan de criteria die daarvoor zijn opgesteld. Deze criteria hebben tot doel de kwaliteit van het uitdragen van het gedachtegoed in harmonie te houden met hetgeen door de grondlegger is bedoeld. Het is mijn echtgenote, Inde van Erven, geweest die me zover heeft gekregen dit boek te schrijven. Ik was niet altijd blij met het feit dat ze me telkens weer als een spiegel voorhield dat schrijven toch wel iets was wat ik zelf wilde. Ik had het liever verstopt gehouden om te ontkomen aan de inspanning die het kost om een eigen boek te creëren. Nu, met het resultaat in handen, ben ik blij en dankbaar dat ze heeft gedaan wat ze deed. En hoe noem je het boek dan? Een titel is noodzakelijk en aangezien de omslag al eerder aan de markt wordt voorgelegd dan 11

7 de inhoud, was de titel eerder aan de orde dan het eigenlijke manuscript. In mijn opvoeding én in de praktijk heb ik geleerd dat persen niet werkt. Ruimte geven aan de vraag én het onderbewuste zijn gang laten gaan, kan helpen de dingen die we zoeken aan het licht te brengen. Eind september 2006 waren wij, de mannen van het Utrechts Byzantijns Koor waar ik enthousiast lid van ben op concertreis in Italië. Omdat het een jubileumreis was mochten de dames ook mee. We zouden concerten geven in Rome en in de directe omgeving van Milaan. In een touringcar, onderweg van Milaan naar Rome, gezeten op het bovendek, helemaal voorin, in het zonnetje en genietend van het wijds uitzicht van de Italiaanse Povlakte voor ons, waren Inde en ik aan het overleggen over een titel die zou kunnen boeien. We spraken de intentie uit om vóór aankomst in Rome de titel te hebben. Onze buren in de bus, Peter Ammerlaan en zijn partner, Martha Hotke, hoorden waar we het over hadden en boden aan mee te doen met een rondje brainstormen. Na meerdere rondjes onze hersenen de ruimte gegeven te hebben, doken we weer in onze leesboeken en lieten het voor wat het was. Totdat ik plotseling hardop denkend zei: In mijn opleiding heb ik geleerd dat wat je vindt naar het politiebureau wordt gebracht. Waarop Martha zei: Wat je vindt mag je houden! Deze titel sprak me zo aan dat ik Martha bij de eerstvolgende busstop heb voorzien van de wel-verdiende chocolade. Haar titel behoorde in mijn ogen beslist tot de te definiëren top drie. Uiteindelijk is het met stip de eerste plaats geworden. Ik ben dankbaar en erkentelijk voor Martha s bijdrage aan het spelenderwijs ontwikkelen van de titel en het plezier dat ik daarbij met haar en de anderen heb ervaren. Wat je vindt mag je houden! Als we wat we denken willen verwoorden en we beginnen met de woorden ik vind, dan komt er praktisch altijd iets achteraan dat de toehoorder kan ervaren als een oordeel. Waarnemen zonder oordeel is voor mij een aspect van geweldloos communiceren dat ik dagelijks als uitdaging tegenkom. Het is een hele kunst om de teksten in mijn hoofd die een oordeel bevatten als zodanig te herkennen om ze daarna vóór me te houden in plaats van ze zonder pardon te spuien. En er vervolgens een andere tekst voor te maken die mijn wens voor (blijvende) verbinding ondersteunt in plaats van verwijdering te riskeren. Het eerste wat mensen, aan wie ik vertel dat ik mij bezighoud met geweldloos communiceren, vragen is: Hoezo geweld? Zit er dan geweld in onze communicatie? O, ik dacht: dat gaat om fysiek geweld! Ja, soms is er ook fysiek geweld. Alleen, fysieke actie geschiedt meestal nadat er in het niet-fysieke stuk iets niet gegaan is zoals gewenst en dat probeer ik vervolgens uit te leggen. Ik word me dan, vaker dan ik wil, bewust van de gevoelens van onmacht die in mij leven, als het gaat om kort en krachtig antwoord geven. En wel op zo n manier dat de informatie die ik geef het kwaliteitsniveau heeft dat ik nastreef en de ander in staat stelt om het plaatje helder te krijgen. Vandaar dit boek. Niet omdat er nog geen literatuur over dit onderwerp zou zijn, integendeel. Marshall Rosenberg, de ontwikkelaar van dit gedachtegoed heeft er diverse boeken over geschreven en op de wereldmarkt staat er, van de hand van verschillende schrijvers, een assortiment boeken ter beschikking. De meeste daarvan in het Amerikaans/Engels en enkele in een vertaling. Boeken van Nederlandse oorsprong die de fundamenten van geweldloze communicatie behandelen zijn, voor zover ik kon nagaan op het moment dat ik begon te schrijven, schaars. Wat ik voor ogen had was een Nederlandstalig boek met herkenbare alledaagse voorbeelden. Zoals jij en ik die dagelijks tegenkomen. Om handvatten te geven voor oefening in om

8 standigheden waarin je het je wilt permitteren om te vallen en weer op te staan. Om onbewust bekwaam te kunnen zijn als het er werkelijk op aankomt. Verbinding Bilthoven, april 2007 In de processen van actief bezig zijn met geweldloze communicatie ben ik me bewust dat het woord geweldloos een zekere polariteit in zich heeft. Zoiets als geweldloos is oké en geweld is niet oké. En zelfs dat is niet altijd het geval. Vandaar dat mijn persoonlijke voorkeur ernaar uitgaat om te spreken over Verbindende Communicatie, terwijl ik daar dan toch het gedachtegoed van Marshall Rosenberg onder versta. Voor mij is verbinding met diegenen met wie ik contact wil onderhouden een eerste prioriteit. En als ik een taal gebruik die ertoe bijdraagt dat de verbinding ook nog kan blijven bestaan bij onderlinge spanning en gevoelens van onbehagen, dan blijf ik uit het geweld weg. Inmiddels zijn de woorden Nonviolent Communication wereldwijd voor velen een begrip geworden en wordt de Nederlandse vertaling Geweldloze Communicatie als aanduiding voor het gedachtegoed van Rosenberg herkend in Vlaanderen en in Nederland. Het is voor deze herkenbaarheid van de materie dat ik beide benamingen, verbindende communicatie en geweldloze communicatie, door elkaar gebruik. De beschreven voorbeelden in dit boek, zijn uit het leven gegrepen en onder andere in mijn oren terechtgekomen tijdens individuele en bedrijfsmatige coachingsgesprekken, relatietherapiesessies, counseling en mediation in de afgelopen jaren. Ter bescherming van al die, mij dierbare, mensen zijn namen en plaatsen aangepast. Bovendien heb ik hier en daar details toegevoegd of weggelaten en situaties samengevoegd tot één voorbeeld. Iedere overeenkomst met bestaande personen of situaties berust daardoor op louter toeval. In verbinding juicht mijn hart van vreugde. Kan ik door de tranen van mijn pijn de kwetsbare schoonheid in jou zien en voelen. Ondanks onze verschillen vloei ik met jou samen. - Jan van Koert - En dan is het grote moment daar. De mannelijke zaadcel is de eicel binnengedrongen en heeft zich aldaar verbonden met het in de eicel aanwezige leven. Tezamen dalen zij af in de baarmoeder waar ze zich nestelen in de baarmoederwand en op die manier wordt er een vaste verbinding gemaakt met de moeder. Een verbinding die ervoor zorgdraagt dat het nieuwe leven krijgt wat het nodig heeft om te blijven bestaan, te leven, te groeien en tot zelfstandigheid te geraken: onder andere warmte, fysieke verzorging en geborgenheid. In de periode aansluitend aan het nestelen in de baarmoederwand ontwikkelt zich nóg een verbinding. Een niet-fysieke verbinding. De verbinding van het hart. Deze zorgt op een ander niveau voor wat we nodig hebben en legt tevens de basis voor de verbinding die er nodig blijft als de vrucht overgaat in een zelfstandig leven als baby, fysiek los van de moeder. Verbinding: een totale en bijkans volautomatische afstemming tussen twee wezens. In dit geval tussen moeder en foetus. Verbinding is dus iets wat we vanaf het prille begin van ons bestaan hebben ervaren en nodig hadden. En dan komt er op een dag iets anders om de hoek

9 Wat je vindt mag je houden Verbinding Stap voor stap, langzamer of sneller, ontwikkelt zich een proces van afscheiding. Niet meer verbonden (willen) zijn. Fysieke aanrakingen verminderen (daar ben ik nu te gróót voor) en ook op hartniveau zijn er nu dingen anders. Afstemmen lijkt op afhankelijk zijn en dat willen we niet meer. Het hebben en uitleven van eigen ideeën over hoe het leven te leven en hoe een relatie te leggen met alles wat er om ons heen is, wordt opportuun. En aldus gaan we onze eigen weg. Hoe verbazingwekkend ook, er kan zelfs angst groeien voor zoiets natuurlijks als verbinding in het begin ooit was. Angst voor verbonden zijn, angst voor de pijn van een eventueel afscheid. Dat kan een leven kléuren. Een moeder zei: Ik verbind mij niet al te zeer met mijn kinderen want ze gaan toch weg. Ik moet ze straks toch loslaten dus daar kan ik maar beter van het begin af aan wennen. Wat ik haar toen niet hoorde zeggen, en dat besefte ik pas veel later, was dat ze er niet bij stilstond hoe dat voor haar kinderen zou zijn. Alsof die geen stem in het kapittel hadden. Zij groeiden op met van moederszijde minder voorbeelden van verbinding dan had gekund en, wie weet, dan ze nodig hadden. De vader vond dat wel een idee en deed het ook maar. Niet verbinden, niet hechten. Resultaat? In de puberteit werden ze toch wel érg lastig. Deden niet meer wat er van hen verlangd en verwacht werd. Communicatie was ver te zoeken. Zonder verbinding bleek bijna ieder gesprek op onenigheid uit te lopen. Vader verzuchtte regelmatig: Ik kan niet wachten tot ze de deur uit zijn, dan zijn we weer met zijn tweetjes. Dan is er weer rust in de tent. Op haar vijftiende liep dochterlief van huis weg om nooit meer terug te komen als inwonend lid van dat gezin. Een ander voorbeeld: Een gezin met vier kinderen in de jaren zestig. Zowel vader als moeder werkt hard in het eigen bedrijf. De kinderen krijgen ieder een hond, want dan is er iemand voor ze als ze uit school thuiskomen. Het oudste meisje gaat op een gegeven moment op 60 kilometer afstand bij oma wonen ( onhandelbaar ) en de tweede, een jongen, gaat naar kostschool wegens ADD-gedrag en dyslexie! De ouders waren niet in de gelegenheid om díe tijd en energie te genereren die nodig was om een zodanig eigen verbinding te onderhouden met die twee, dat zowel de kinderen als zijzelf konden krijgen wat ze nodig hadden. De jongen, nu man, is al jaren in een toestand van wat doktoren depressief noemen en lijkt de verbinding met zichzelf te hebben verloren. Het meisje lijkt de verbinding met deze wereld nooit écht gemaakt te hebben en kampt met de nodige fysieke problemen. Au! zegt het jongetje van zeven jaar als hij een pets krijgt van zijn moeder, en niet voor het eerst. Zijn spontane gedrag werkt op moeders zenuwen en wordt daarom niet getolereerd. Het jongetje neemt afscheid van de verbinding met zichzelf en gedraagt zich als het even kan zoals zijn moeder dat dicteert. Omdat hij niet precies weet wat zijn moeder op ieder willekeurig moment van hem verlangt, gaat hij zich onzeker en angstig gedragen met in zijn fysieke houding al iets van afweer. Er is sprake van een verbroken verbinding zonder dat de omgeving het in de gaten heeft. Sterker nog: Wat een beleefd kind hebben jullie zeg! hoor je dan. Het drama van het keurige kind? Verbinding legt een relatie met hoe ik me voel, hoe de ander zich voelt, met wat ik nodig heb, met wat de ander nodig heeft, met mijn bereidheid om de ander te geven wat die nodig heeft en de bereidheid van de ander om mij te geven wat ik nodig heb. Alleen, hoe drukken we ons daarin uit? Hoe staat het met onze woordenschat als het gaat om het benoemen van wat we voelen? Waar we wérkelijk behoefte aan hebben? De vader van Jacqueline experimenteerde eens met verjaarscadeautjes. Jarenlang kocht hij cadeaus op basis van zijn eigen idee over wat zij 16 17

10 Wat je vindt mag je houden Verbinding leuk zou vinden en ook wel op basis van een verlanglijstje. Komt het je bekend voor? Meer dan eens kreeg ze niet datgene wat ze in haar hoofd had. Wat ze eigenlijk wilde. En ze zei daar niets over. Dat hoort niet, toch? Een gegeven paard kijk je toch niet in de bek? Hij heeft toch een verrassing bedacht? Tja, verlanglijstjes zijn niet altijd zo gedetailleerd dat ze voor één enkele uitleg vatbaar zijn en onze gedachten over wat de ander leuk vindt zijn wellicht ook discutabel. En hoe gedetailleerd zijn de verlanglijstjes waar onze werkelijke behoeften op staan? Toen Jacqueline weer jarig werd zei hij: Hoe zou het zijn, Jacqueline, als we nu eens de stad in gaan en jouw cadeau samen kopen? Dan krijg je binnen het beschikbare budget in ieder geval iets wat helemaal je eigen keuze is. Nog jaren daarna vertelde ze hoe blij ze was, en nog is, met dat eerste cadeau dat exact voldeed aan wat zij graag wilde én aan de verbinding die ze had ervaren bij het samen shoppen en uitzoeken. Ze had geleerd dat het oké was om exact aan te geven wat ze wilde en dat ze, waar details nog ontbraken, de mogelijkheid had om dat in de winkel nader te preciseren. In het proces kon ze tot voltooiing komen van wat ze echt wilde. Wat ze nog niet geleerd had is om dat ook te doen met niet-materiële wensen. Om helder haar behoeften aan te geven of, waar die nog niet duidelijk zijn, in een soort zelfonderzoek te trachten daar contact mee te maken. Het verliefde paar was niet bij elkaar weg te slaan. Hun beider behoefte aan nabijheid en warmte was zo, dat ze geen seconde onbenut lieten om die behoeften in te vullen. Het ging als het ware vanzelf. Zonder woorden, zonder de behoeften bij de naam te noemen. Er was automatisch verbinding op deze wederzijdse verlangens. Ook vlinders hebben niet het eeuwige leven en vandaar dat er aan het automatisme op een gegeven moment een einde kwam. Het moment brak aan om helderheid te verschaffen omtrent het invullen van de behoeften en daar ontbraken de woorden voor. Hij ervoer het als lastig als ze weer tegen hem aan kwam leunen als hij bezig was en wees haar met niet zoveel woorden daarin af. De verbinding brokkelde af. Ook al was hij best bereid om op zijn manier invulling te geven aan haar behoeften, ze waren niet uitgesproken en daarom niet helder voor hem, dus deed hij maar niets. Haar behoefte aan nabijheid en contact en zijn behoefte aan rust en ruimte konden daardoor wederzijds niet worden ingevuld. Marshall Rosenberg zegt meer dan eens: Ik wil weten wat er in jou leeft en dan geeft hij aan dat hij bedoelt: wat gaat er in jou om? Hoe voel jij je? Waar heb jij nu behoefte aan? Zeg het mij en ik kan dan kijken wat er nodig is om dat voor jou in te vullen. Daar is inzicht in eigen gevoel en behoeften voor nodig. Verbindend communiceren begint bij bewustzijn van wat er bij onszelf aan gevoelens en behoeften leven. Verbinding met onze innerlijke wereld dus. Door wederzijdse gevoelens en behoeften naast elkaar te zien kan er verbinding ontstaan. Een mogelijkheid om verder te kijken dan wat we aan de buitenkant van de ander waarnemen. Want aan die buitenkant nemen we alleen gedrag waar. En daarover hebben wij zo onze eigen mening, nietwaar? 18 19

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert Minicursus Verbindend Communiceren Geschreven door: Jan van Koert Geweldloze communicatie is een wijze van communiceren die leidt tot gehoord en verstaan worden. Met helderheid, zonder beschuldigen en

Nadere informatie

Leer hoe je effectiever kunt communiceren

Leer hoe je effectiever kunt communiceren Leer hoe je effectiever kunt communiceren De kracht van geweldloze communicatie Hoe vaak kom je in een gesprek terecht waarin je merkt dat je niet meer zegt wat je wilt zeggen; dat je iets doet wat de

Nadere informatie

De Inner Child meditatie

De Inner Child meditatie De Inner Child meditatie copyright Indra T. Preiss volgens Indra Torsten Preiss copyright Indra T. Preiss Het innerlijke kind Veel mensen zitten met onvervulde verlangens die hun oorsprong hebben in hun

Nadere informatie

Geweldloze Communicatie en vriendschap

Geweldloze Communicatie en vriendschap Geweldloze Communicatie en vriendschap Bron: Boeddha magazine herfst 2011 Niet door elkaar bang te maken maar door wederzijdse liefde krijgt het leven een samenhang die uitloopt in verbondenheid en hulp

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

De essentie van het leven

De essentie van het leven De essentie van het leven Eerste druk, 2014 2014 Lucien M. Verkooijen Coverbeeld: schilderij Mystieke reis ei tempera op board door Lia Vonk Fotografie: Fred van Welie Correctors: Elly van de Vlugt, José

Nadere informatie

Frank en Gundi Gaschler Ik wil begrijpen wat je echt nodig hebt

Frank en Gundi Gaschler Ik wil begrijpen wat je echt nodig hebt Frank en Gundi Gaschler Ik wil begrijpen wat je echt nodig hebt Frank en Gundi Gaschler Ik wil begrijpen wat je echt nodig hebt Geweldloze Communicatie met kinderen. Het project Giraffendroom Met een

Nadere informatie

In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie

In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie Hallo! Je houdt van je partner. Jullie zijn al geruime tijd samen en hebben misschien samen kinderen. Jullie leiden een druk bestaan en tijd

Nadere informatie

Golf van de Rode Maan

Golf van de Rode Maan Golf van de Rode Maan Data waarin de golf van de Rode Maan valt: 11-2 t/m 23-2-2015 *29-10 t/m 10-11-2015 *16-7 t/m 28-7-2016 *2-4 t/m 14-4- 17 18-12 t/m 30-12 -2017 * 4-9- t/m 16-9-2018 * 22-5 t/m 3-6-2019

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

EFFECTIEF & VERBINDEND COMMUNICEREN DIRECTIECONGRES HOUFFALIZE, Lieke Kuijte Sint-Franciscusinstituut

EFFECTIEF & VERBINDEND COMMUNICEREN DIRECTIECONGRES HOUFFALIZE, Lieke Kuijte Sint-Franciscusinstituut EFFECTIEF & VERBINDEND COMMUNICEREN DIRECTIECONGRES HOUFFALIZE, 2015-10-14 Lieke Kuijte Sint-Franciscusinstituut Het leven zoals het (nu en dan) is een oudercontact loopt uit de hand en eindigt in een

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Inner Child meditatie

Inner Child meditatie De Inner Child meditatie Uit: Je Relatie Helen Een nieuwe weg naar heling van je relatievaardigheid Indra Torsten Preiss De Inner Child meditatie De Inner Child-meditatie is de meditatie bij uitstek om

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Het Rouwende Kind. een handvat voor de volwassene

Het Rouwende Kind. een handvat voor de volwassene Het Rouwende Kind een handvat voor de volwassene Het Rouwende Kind een handvat voor de volwassene Nina José Verhoeven Elk kind dat oud genoeg is om van iemand te houden, is oud genoeg om te rouwen. Alan

Nadere informatie

Inhoud. deel 1: levendig contact 15. Voorwoord 11. 1 Spreken en denken over relaties. 2 De partnerrelatie als afspraak en mogelijkheid

Inhoud. deel 1: levendig contact 15. Voorwoord 11. 1 Spreken en denken over relaties. 2 De partnerrelatie als afspraak en mogelijkheid Inhoud Voorwoord 11 deel 1: levendig contact 15 1 Spreken en denken over relaties Inleiding 17 Blauwdruk voor een relatie 17 Meer dan een werkrelatie 19 Verbinding en intimiteit 21 Oefeningen 27 2 De partnerrelatie

Nadere informatie

Oefening: Innerlijke stemmen Tijd: 30 minuten

Oefening: Innerlijke stemmen Tijd: 30 minuten Oefening: Innerlijke stemmen Tijd: 30 minuten Intro Sta je wel eens stil bij al de innerlijke stemmen die je in je hoofd hoort? Vaak hoor je ze op een wat strenge, zeurderige of klagende toon. Ze zijn

Nadere informatie

1 Naar Levenverrijkend Onderwijs

1 Naar Levenverrijkend Onderwijs 1 Naar Levenverrijkend Onderwijs INLEIDING Ik wil je een visie op de toekomst van het onderwijs aanreiken. In dit boek beschrijf ik een onderwijsproces dat geen bepaalde orde of autoriteit dient, maar

Nadere informatie

Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015

Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015 Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015 Serie: Mooie mensen zoals Jezus 1. Vrucht van de Geest Idealist? Toen ik klein was dacht ik echt dat kerkmensen alleen maar goed voor elkaar waren. Toen ik een jongere

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Opdracht 1.1: Observeer je verhaal in je hoofd

Opdracht 1.1: Observeer je verhaal in je hoofd Opdracht 1.1: Observeer je verhaal in je hoofd Het is belangrijk om te weten waar je nu staat, zodat je weet van waar je straks vertrekt. Als jij weet wat voor verhaal hebt, welk verhaal jij jezelf verteld

Nadere informatie

7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen

7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Titel: 7 tips voor begeleiding van onrustige kinderen Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: R.P. da Costa Druk: ebook Uitgever: Praktijk de Regenboog

Nadere informatie

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl Door: Jan van den Brand Inleiding Ik krijg veel vragen van hondeneigenaren. Veel van die vragen gaan over de omgang met en de training van de hond. Deze vragen spitsen zich dan vooral toe op: Watt is belangrijk

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Save the World Inspirerende teksten voor wereldverbeteraars. Anna Maria Bezemer

Save the World Inspirerende teksten voor wereldverbeteraars. Anna Maria Bezemer Save the World Inspirerende teksten voor wereldverbeteraars Anna Maria Bezemer Copyright 2017 Anna Maria Bezemer Uitgegeven door Atomo Advies in Loenen aan de Vecht 2017 www.atomo.nl, www.inspiratiekaartjes.nl

Nadere informatie

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa Zeven hulpbronnen van vertrouwen Door: Carlos Estarippa Geïnspireerd door het boek van Bertie Hendriks Dagboek van de Ziel. De zeven levensfasen (Hendriks, 2013) wil ik in onderstaand artikel beschrijven

Nadere informatie

Voor Noa Mali Zulueta Acea

Voor Noa Mali Zulueta Acea Voor Noa Mali Zulueta Acea Lichtflits Momenten van inzicht Lichtflits Momenten van inzicht Anniek Oosting Schrijfster: Anniek Oosting Coverontwerp: Anniek Oosting ISBN:9789402123234 Lichtflits/Anniek Oosting/2014

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014)

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Inleiding De kern van (autisme)vriendelijke communicatie is echt contact, gebaseerd op

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Online training. Leer afstemmen op de onderneming die jij wilt creëren. Module 2

Online training. Leer afstemmen op de onderneming die jij wilt creëren. Module 2 Online training Leer afstemmen op de onderneming die jij wilt creëren Module 2 www.edithhelwegen.nl Pagina 1 Module 2 Jouw persoonlijke script We gaan praktisch aan de slag met het maken van jouw persoonlijke

Nadere informatie

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.]

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] 2011 Life Coach Désirée Snelling Berg Desirée [IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] Leer de technieken om met behulp van je onderbewuste en het universum je ex weer terug te krijgen. Inleiding Het is geen geheim

Nadere informatie

Universiteit van het leven

Universiteit van het leven Universiteit van het leven Eerste druk, april 2012 2012 Lucien M. Verkooijen Corrector: Elly van de Vlugt Fotografie: Fred van Welie Coverbeeld: schilderij De Parel, olieverf op paneel, door Lia Vonk isbn:

Nadere informatie

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID...

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... Geplaatst op 28 juni, 2015 in het YOGI YOGA blad editie juli + augustus 2015 Lieve schat, je bent zo'n mooie, lieve en grappige vrouw, zelfs met je nukken

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn

Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn NIEUWSBRIEF Follow your it knows the way Mind & Motion, Centrum voor BewustZijn Nieuwsbrief 1 9 januari 2015 Lieve mensen, Een mooi en bijzonder nieuw jaar. Ik wens jullie allen een liefdevol, gezond,

Nadere informatie

Relatiespel SPEELWIJZE. www.crearepartners.com. SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9

Relatiespel SPEELWIJZE. www.crearepartners.com. SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9 SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9 SPEELWIJZE Relatiespel De meesten van ons besteden een flink deel van hun tijd aan relaties met anderen. Het is dan ook van groot belang deze contacten zo prettig

Nadere informatie

Gilles de la Tourette. soms Kut meestal Pret

Gilles de la Tourette. soms Kut meestal Pret Gilles de la Tourette soms Kut meestal Pret Gilles de la Tourette soms Kut meestal Pret Arinka Linders Gilles de la Tourette, soms Kut meestal Pret Copyright 2016 Arinka Linders Auteur: Arinka Linders

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Muziek: Klokkengelui Gedicht Gij badt op enen berg alleen, en... Jesu, ik en vind er geen waar 'k hoog genoeg kan klimmen

Nadere informatie

Avondcursus kennismaken met NLP

Avondcursus kennismaken met NLP Avondcursus kennismaken met NLP Voor mensen die meer inzicht in zichzelf en anderen willen krijgen en zich verder willen ontwikkelen, is dit een prima inleiding in NLP! Waarnemingsstructuur: zintuiglijke

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

Werkboek bij e-book Hoe wordt je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens? Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens

Werkboek bij e-book Hoe wordt je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens? Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens Werkboek bij het e-book Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens (om te printen en in te vullen!) Tip: het bestand is opgemaakt in A5 (stel je printer in op twee pagina s per vel!).

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Kingdom Faith Cursus KF09 ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

MODULE #7 CORE PURPOSE

MODULE #7 CORE PURPOSE MODULE #7 CORE PURPOSE Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je de

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Speel het spel. stimulansen

Speel het spel. stimulansen Speel het spel In een mix van hints, pictionary, ganzenbord en spijker slaan staan we stil bij belevingsgericht werken. In twee teams strijden we om de eer: wie is het meest belevingsgericht? Hierbij moeten

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je.

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zich hecht aan zijn vrouw, met wie hij één van lichaam wordt. - Genesis 2:24 samen_bw_v3.indd

Nadere informatie

Enkele tips om constructief met spanningen en conflicten om te gaan. Ben je een jakhals of een giraf? wil verbinding; is probleemgericht;

Enkele tips om constructief met spanningen en conflicten om te gaan. Ben je een jakhals of een giraf? wil verbinding; is probleemgericht; frederik imbo coach spreker presentator acteur Een aantal tips in een notendop Enkele tips om constructief met spanningen en conflicten om te gaan. 1 Ben je een jakhals of een giraf? Een jakhals Een giraf

Nadere informatie

DEEL 1. BOUWSTEEN 5 Theorie Eigen Keuze Monique van Dam DEEL 1: YOU

DEEL 1. BOUWSTEEN 5 Theorie Eigen Keuze Monique van Dam DEEL 1: YOU DEEL 1 1 BOUWSTEEN 5 Theorie Eigen Keuze BOUWSTEEN 5 Eigen Keuze 2 Inhoud Introductie bouwsteen 5: Eigen Keuze 3 ANDERS denken 4 Waar kies je voor? Wist je dat? 5 Nieuwe kansen 12 Van toen naar nu 13 Nieuwe

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Heling in de nieuwe tijd

Heling in de nieuwe tijd Heling in de nieuwe tijd Op zoek naar jouw ware zelf Zoals we hier bij elkaar zijn, zijn we allemaal lichtwezens. We zijn in ons diepste wezen allemaal al heel. Door het proces van de dualiteit wat we

Nadere informatie

Het gedragmodel. 1. Inleiding

Het gedragmodel. 1. Inleiding Het gedragmodel 1. Inleiding Het gedragmodel is een NLP-techiek, ontwikkeld door Peter Dalmeijer (zie www.vidarte.nl) en Paul Lenferink. Het model leert ons feedback te geven waarbij we anderen op hun

Nadere informatie

Verdwaald ben ik als mens! Wie zorgt er nu voor mij? t Was niet mijn eigen wens, maar mag ik er nog bij?

Verdwaald ben ik als mens! Wie zorgt er nu voor mij? t Was niet mijn eigen wens, maar mag ik er nog bij? verdwaald in eigen leven infobrochure dementie Verdwaald ben ik als mens! Wie zorgt er nu voor mij? t Was niet mijn eigen wens, maar mag ik er nog bij? OCMW MERCHTEM WoonZorgCentrum Ter Stelten Hoe zou

Nadere informatie

Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7

Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7 Zondag 24 april 2016 - Verlangen naar liefde Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7 Enige discussie in de afgelopen week aan de keukentafel. Kunnen we dit lezen?

Nadere informatie

IK EN IK EN DE ANDER.

IK EN IK EN DE ANDER. Hierbij nodigen wij jullie uit voor de workshop IK EN IK EN DE ANDER. Gebaseerd op de principes en uitgangspunten van Rots&Water. Als pleegouder wordt er door de pleegkinderen een groot beroep gedaan op

Nadere informatie

Stop met ploeteren en laat mij jou helpen. Zodat ook jij het leven kan leiden waarvoor je bestemd bent!

Stop met ploeteren en laat mij jou helpen. Zodat ook jij het leven kan leiden waarvoor je bestemd bent! Ik ben Anke en ik gebruik mijn kennis, passie en creativiteit om vrouwen die weten dat ze meer in hun mars hebben en zich afvragen: is dit het nou te helpen weten wat ze willen en gaan doen wat ze willen.

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Naam en voornaam:... Adres:. Woonplaats/land:.. Postcode:.. Telefoonnummer(s):... adres:... Contactnaam/telefoonnummer in geval van nood:...

Naam en voornaam:... Adres:. Woonplaats/land:.. Postcode:.. Telefoonnummer(s):...  adres:... Contactnaam/telefoonnummer in geval van nood:... Aanmelding Train-de-trainer Nonviolent Communication 2017 Naam en voornaam:.... Adres:. Woonplaats/land:.. Postcode:.. Telefoonnummer(s):.... E-mail adres:... Contactnaam/telefoonnummer in geval van nood:....

Nadere informatie

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER INLEIDING Het geven van feedback is een kunst. Het is iets anders dan het uiten van kritiek. Het verschil tussen beide ligt in de intentie. Bij

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule

1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule Werkboek Inhoudsopgave: 1.Inleiding: De Plug & Play Business Formule 2. Het H.A.R.T. model 2.1. H.A.R.T. staat voor: 2.1.1. Mijn verhaal over oprechte communicatie 2.1.1: Hoofd Gebruik de rest van deze

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is.

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is. De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008 Lieve mensen, Allereerst wens ik iedereen een vreugdevol nieuw jaar toe. Misschien begin je dit jaar met de beste voornemens, zoals altijd en heb je bewust gekeken naar

Nadere informatie

Online Life Coaching Opleiding

Online Life Coaching Opleiding Online Life Coaching Opleiding De Life Coaching Opleiding laat je in 2 maanden ongelooflijk veel groeien en alle kennis verzamelen die je nodig hebt als Life Coach om jezelf en anderen succesvol te begeleiden

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b 1 Verkondiging Enkele kinderen vragen in de kerk: waarom vieren we kerst? En wat betekent het voor u? Reactie op de antwoorden Ja, waarom vieren we kerst? En wat betekent

Nadere informatie

Verbindende Communicatie

Verbindende Communicatie in samenwerking met VakantieInZICHT Verbindende Communicatie Inspiratie voor impact, dialoog en samenwerking Verbindende Communicatie (VC) is een eenvoudig en krachtig concept voor iedereen die op een

Nadere informatie

Verbindende Communicatie

Verbindende Communicatie in samenwerking met VakantieInZICHT Verbindende Communicatie Inspiratie voor impact, dialoog en samenwerking Verbindende Communicatie (VC) is een eenvoudig en krachtig concept voor iedereen die op een

Nadere informatie

Stille tijd, ik vind het lastig. Ik

Stille tijd, ik vind het lastig. Ik Voorwoord Stille tijd, ik vind het lastig. Ik heb meestal moeite om rust te vinden, me te concentreren, mezelf de tijd te gunnen. Dit dagboek is bedoeld om jou te helpen als je datzelfde probleem hebt.

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Samana 2016: teksten kersttijd en advent

Samana 2016: teksten kersttijd en advent Nota Datum: 30/10/2016 Voor: Werkgroep Zingeving Volg nr.: IH Samana 2016: teksten kersttijd en advent Teksten als bouwstenen voor een bezinning, gebedsdienst of eucharistie Verwachtingen advent gebeurt

Nadere informatie

3 HELPENDE TIPS OM BIJ JEZELF TE BLIJVEN ALS ER ANGST OF DWANG IN JE GEZIN VOORKOMT

3 HELPENDE TIPS OM BIJ JEZELF TE BLIJVEN ALS ER ANGST OF DWANG IN JE GEZIN VOORKOMT 3 HELPENDE TIPS OM BIJ JEZELF TE BLIJVEN ALS ER ANGST OF DWANG IN JE GEZIN VOORKOMT Thea van Bodegraven-Boonstra Maart 2016 Voorwoord Wat kun je verwachten in dit e-book? Als er iemand in jouw gezin last

Nadere informatie

Leven. Akasha. vanuit je. Een workshop in boekvorm. Thorsten Weiss. Uitgeverij Akasha

Leven. Akasha. vanuit je. Een workshop in boekvorm. Thorsten Weiss. Uitgeverij Akasha Leven vanuit je Akasha Een workshop in boekvorm Thorsten Weiss Uitgeverij Akasha Inhoud Voorwoord 7 1 Wacht niet op 2012 9 2 Volg de stem van je hart 15 2.1 Oefening: Je grote visioen 20 3 Activeer je

Nadere informatie

de Wet van Sinterklaas

de Wet van Sinterklaas de Wet van Sinterklaas Een direct ermee aan het werkshop voor iedereen die eerlijk en helder wil communiceren met zichzelf en met alle anderen Stichting Modus Quartus Als je niet duidelijk vraagt wat je

Nadere informatie

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt.

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt. Hoofdstuk 7 Emoties Nu is het tijd om door te gaan. Je hebt je dwarslaesie, je bent hopelijk klaar met al de medische dingen, nu is het tijd om ook je gevoelens aandacht te geven. Dus: ga lekker zitten,

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1

Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Titel: Wat kun je zelf doen Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: R.P. da Costa Druk: ebook Uitgever: Praktijk de Regenboog Juni 2012 eerste

Nadere informatie

Workshop: Geweldloze Communicatie

Workshop: Geweldloze Communicatie Workshop: Geweldloze Communicatie ALV SIETAR NL Door Jackie van der Kroft www.jackievanderkroft.nl Programma: Geweldloze Communicatie Introductie Model 4 elementen Niet-verbindende communicatie Praktijk

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor

Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor Modules Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor 1. Psychologie en Psychopathologie 2. Sociale psychologie

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Voorwoord Met oprechte blijdschap schrijf ik het voorwoord voor dit boek. Ik ken Henk Rothuizen al vele jaren en heb hem zien opgroeien tot een man van God, met een bediening die verder reikt dan zijn

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les drie WELKOM BIJ LES DRIE VAN DEZE E-CURSUS WAARIN WE JE WILLEN LATEN ZIEN HOE JIJ GROTER KUNT WORDEN ZODAT JOUW PROBLEMEN

Nadere informatie