Uitwerkingsmemorandum Pensioenakkoord Een quickscan van de belangrijkste elementen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitwerkingsmemorandum Pensioenakkoord Een quickscan van de belangrijkste elementen"

Transcriptie

1 Uitwerkingsmemorandum Pensioenakkoord Een quickscan van de belangrijkste elementen 12 juni 2011 PGGM, Bestuurlijke Advisering 1

2 Inleiding De Stichting van de Arbeid heeft het Pensioenakkoord 2010 uitgewerkt Vrijdagochtend 10 juni 2011 hebben de Minister van SZW en de Stichting van de Arbeid (STAR) in een persconferentie het Uitwerkingsmemorandum Pensioenakkoord van 4 juni 2010 gepresenteerd. In het memorandum worden aanbevelingen gedaan aan de decentrale partijen over de herinrichting van de pensioenen in de tweede pijler. Het memorandum is het langverwachte resultaat van de onderhandelingen tussen sociale partners over de verdere uitwerking van het een jaar eerder gesloten Pensioenakkoord. In deze notitie schetsen we de hoofdlijnen van het uitwerkingsmemorandum. Het Pensioenakkoord staat niet op zichzelf Het Pensioenakkoord maakt deel uit van een breed pakket aan maatregelen binnen de oudedagsvoorziening en de ouderenmobiliteit. Zo zijn er behalve de aanpassingen in het aanvullend pensioen ook afspraken gemaakt over de AOW, het fiscale kader, het toezicht en de beleidsagenda van de STAR tot 2020 (bijvoorbeeld over de arbeidsmarktparticipatie van ouderen en vitaliteitsregelingen). Er is in het nu voorliggende akkoord nog geen volledige duidelijkheid over twee voor pensioenfondsen essentiële zaken. Enerzijds is nog niet bekend hoe het toezichtkader (FTK-2) dat door SZW zal worden ontwikkeld er precies uit zal zien. Anderzijds moet nog worden uitgewerkt hoe moet of kan worden omgegaan met reeds opgebouwde pensioenaanspraken. Deze twee openstaande zaken maken het op dit moment lastig om de gevolgen van het Pensioenakkoord in al zijn volledigheid te overzien. Voorliggend document geeft een samenvatting van het Pensioenakkoord In dit document geven wij een algemene samenvatting van het Pensioenakkoord. Daarbij gaan we uitsluitend in op de aanpassingen in de pensioenen in de tweede pijler. Indien gewenst kan PGGM een toelichting of presentatie verzorgen bij uw volgende bestuursvergadering, waarbij ook voor uw fonds specifieke zaken aan de orde kunnen komen. Op basis daarvan kunt u het gewenste traject bepalen om tot eventuele aanpassingen van uw pensioenregeling of financiële opzet te komen. In een aanvullend document (wordt komende week nagestuurd) geven we alvast een eerste overzicht van de belangrijkste aandachtspunten specifiek voor uw fonds. De hoofdlijnen van het Pensioenakkoord De wezenskenmerken van het pensioenstelsel blijven behouden Uitgangspunt van de STAR is het behoud van de wezenskenmerken van het Nederlandse pensioenstelsel. Dat betekent enerzijds de vormgeving in drie pijlers en anderzijds (in de tweede pijler) het behoud van collectiviteit, solidariteit, verplichte deelname, verplichtstelling van bedrijfstakpensioenfondsen, de inrichting van de uitvoering en het toezicht daarop, het centrale pensioenoverleg en de decentrale besluitvorming en tot slot de betrokkenheid van sociale partners bij de uitvoering door pensioenfondsen. 2

3 Nadruk op heldere ambitie, consistent beleid en risicomanagement In het Pensioenakkoord wordt het belang van bewuste keuzes, consistent beleid en goede communicatie benadrukt. Tussen de regels door wordt duidelijk dat pensioenfondsen meer dan voorheen expliciet over hun ambitie moeten nadenken: wat willen we bereiken? maar ook wat willen we niet meemaken?. Het beleid moet daar vervolgens aantoonbaar op worden afgestemd, zodat vooraf aan deelnemers kan worden gecommuniceerd waar zij rekening mee moeten houden. Along the way moeten de resultaten steeds nauwgezet worden gemonitord en getoetst aan de eerder geformuleerde ambitie. Het fonds kan vervolgens indien nodig ingrijpen en daar de deelnemers tijdig over informeren. Zo kan via een betere communicatie de kloof tussen verwachting en werkelijkheid worden verkleind. Consistentie tussen ambitie en beleid wordt daarmee nog belangrijker dan nu al het geval is. De STAR beveelt een voorwaardelijk contract met een reële ambitie aan In het Pensioenakkoord uit 2010 lag de keuze tussen de nominale garantie en de reële ambitie nog nadrukkelijk voor. In de uitwerking kiest de STAR er nu voor de reële ambitie aan te bevelen. De focus in het pensioencontract komt te liggen op het nastreven van een inkomensgerelateerd en geïndexeerd pensioendoel. Daarmee is het in het Pensioenakkoord van 4 juni 2010 geopperde combicontract van tafel. In het nieuwe pensioencontract is niet langer sprake van onvoorwaardelijke (nominale) toezeggingen. De STAR acht het raadzaam om zekerheden in het contract niet te borgen met nominale garanties, omdat deze vooral leiden tot schijnzekerheid. Zekerheden in het contract kunnen via andere lijnen (beleggingsbeleid, prudentie, heldere spelregels, trendmatigheid) worden vormgegeven. Veel decentrale vrijheid De STAR hecht waarde aan uniformiteit van pensioenregelingen vanwege de uitvoerbaarheid, maatschappelijke herkenbaarheid en arbeidsmobiliteit. Het Pensioenakkoord biedt echter op decentraal niveau veel vrijheid bij de invulling van het nieuwe pensioencontract. Voorbeelden van die vrijheid zijn de keuzes voor de (indexerings)ambitie, de mate van beleggingsrisico en de invulling van de verschillende stuurinstrumenten. Voor sociale partners en hun fondsen die onvoorwaardelijke toezeggingen willen blijven doen (en dus de aanbeveling van de STAR niet overnemen), zal een verzwaard FTK-1 gaan gelden. Geen onderscheid op basis van leeftijd of opbouwjaren De STAR heeft overwogen of in het nieuwe pensioencontract ook onderscheid kan en zou moeten worden gemaakt naar leeftijd of naar opbouwjaren. Uiteindelijk is de conclusie getrokken dat een dergelijk onderscheid op juridische en beleidsmatige bezwaren stuit. Daarom is leeftijdsdifferentiatie voor nu van tafel. In het nieuwe contract blijft dan ook sprake van het systeem van doorsneepremie en doorsnee-opbouw. Wel acht de STAR het nuttig om verder onderzoek te doen naar de (on)- mogelijkheden van differentiatie naar leeftijd of opbouwjaren. Uiterlijk bij de evaluatie van het nieuwe pensioencontract, vijf jaar na invoering, moet de uitkomst van dat onderzoek op tafel liggen. Het nieuwe pensioencontract wordt per 1 januari 2013 ingevoerd Vanwege de voorbereidingstijd van wetgeving zal het nieuwe contract wat betreft het opvangen van financiële schokken op zijn vroegst op 1 januari 2013 in werking treden. De nu gemaakte afspraken met betrekking tot premiestabilisatie en de levensverwachting blijven echter ook in de periode vóór 1 januari 2013 van kracht. Per 1 januari 2012 wordt de pensioenleeftijd verhoogd naar 66 jaar. 3

4 Huidige pensioenrechten en aanspraken worden ingevaren in het nieuwe contract De STAR acht het gewenst om de op dit moment reeds opgebouwde rechten onder te brengen in het nieuwe pensioencontract. Dit verbetert het indexatieperspectief van deze rechten. Dit vraagt wel dat de bestaande rechten, met terugwerkende kracht, voorwaardelijk worden gemaakt en dat hiervoor het gekozen aanpassingsmechanisme voor financiële schokken gaat gelden. De juridische haalbaarheid van deze wens van de STAR wordt nog onderzocht door SZW. De uitkomst van dat onderzoek wordt pas verwacht in maart Het nieuwe pensioencontract verbetert de schokbestendigheid Vertrekpunt van de STAR in het nieuwe pensioencontract is een middelloonregeling met een loongerelateerde pensioenambitie en een aan de prijsontwikkeling gerelateerde pensioenuitkering. De STAR adviseert daarbij om, in lijn met de aanpassingen in de AOW, de franchise in de pensioenregelingen aan te passen aan de stijging van de verdiende lonen. Doordat in het nieuwe pensioencontract niet langer sprake is van onvoorwaardelijke toezeggingen ontstaat er ruimte voor de volgende verbeteringen: De pensioenleeftijd en pensioenopbouw bewegen mee met de ontwikkeling van de levensverwachting Stabilisering van de pensioenpremie De risicovrije nominale marktrente wordt vervangen door een vaste discontovoet Het herstel van financiële schokken kan worden uitgesmeerd Een egalisatiereserve dempt schokken op de financiële markten Beleid kan worden afgestemd op de fondsspecifieke ambitie en risicohouding We bespreken de bovenstaande punten hieronder één voor één. Pensioen beweegt mee met de levensverwachting In het huidige pensioencontract leidt een stijgende levensverwachting tot een stilzwijgende verhoging van de pensioenambitie en de daarbij horende kosten. Om dit te veranderen heeft de STAR afgesproken de ontwikkeling van de levensverwachting in het nieuwe pensioencontract te verwerken. Een hogere levensverwachting leidt enerzijds tot hogere kosten (de nieuwe pensioenopbouw wordt duurder) en anderzijds tot een onmiddellijk dalende dekkingsgraad (de voorziening behorende bij de bestaande opbouw wordt hoger). Voor beide effecten geldt in het nieuwe pensioencontract een zogenoemd levensverwachtingaanpassingsmechanisme (LAM): Voor bestaande pensioenopbouw in het nieuwe pensioencontract geldt: Indien op enig moment een aanpassing van de levensverwachting leidt tot een kostenverhoging, dient dit te worden gecompenseerd ten laste van die (al dan niet ingegane) aanspraken. Deze kostenverhoging dient in een periode van maximaal 10 jaar te worden ingelopen door de indexatie van deze aanspraken neerwaarts bij te stellen. Voor nieuwe pensioenopbouw in het nieuwe pensioencontract geldt: De pensioenleeftijd blijft uniform afgestemd op de AOW-leeftijd. Bij een verhoging van de AOW-leeftijd heeft dit voor het pensioenfonds een kostenbesparing tot gevolg. 4

5 De prijs voor nieuwe opbouw wordt berekend met inachtneming van de gestegen levensverwachting. Dit heeft een kostenverhoging tot gevolg. Het saldo van de hiervoor genoemde besparing en verhoging wordt verwerkt in de pensioenopbouw door het opbouwpercentage of de indexatie hiervan aan te passen. Decentrale sociale partners kunnen er echter ook voor kiezen een eventueel voordeel te gebruiken voor verbetering van de pensioenregeling of de schokbestendigheid (lees: een hogere dekkingsgraad). Stabilisering van de pensioenpremie De hoogte van de pensioenpremie moet volgens de STAR consistent zijn met de ambitie van het pensioenfonds en bestand zijn tegen exogene schokken vanuit levensverwachting of financiële markten. Uitgangspunt voor deze stabiele premie is de in de afgelopen jaren bereikte premieruimte (exclusief tijdelijke inhaalpremies en tijdelijke premies voor het prepensioen of overgangsregelingen). Eventuele premieaanpassingen maken geen deel meer uit van het automatische mechanisme waarmee financiële tegenvallers worden opgevangen. De premiestabilisatie betekent overigens ook dat er geen automatische premiedaling plaats vindt in goede tijden. De STAR laat ruimte voor cao-partijen om binnen het decentrale integrale arbeidsvoorwaardenbeleid herschikkingen aan te brengen in de verhoudingen tussen het arbeidspensioen en de andere arbeidsvoorwaarden. De risicovrije nominale marktrente wordt vervangen door een vaste discontovoet Omdat er in het nieuwe pensioencontract geen sprake meer is van onvoorwaardelijke toezeggingen, mag de huidige risicovrije rentevoet die wordt gehanteerd om de waarde van de verplichtingen te berekenen worden losgelaten. Deze wordt vervangen door een discontovoet die spoort met de verwachte gemiddelde rendementen, gecorrigeerd voor de indexeringsambitie. Mogelijk moet de discontovoet ook nog worden verlaagd met een risicoafslag, die moet overeenkomen met het exante risico dat wordt genomen in het beleggingsbeleid. Op basis van deze discontovoet worden de pensioenpremie en de dekkingsgraad berekend (en dus ook de sturing bepaald). De vaste discontovoet zorgt, ten opzichte van het huidige pensioencontract, voor een reductie van de volatiliteit van de dekkingsgraad. De STAR beveelt pensioenfondsen aan een behoedzame benadering te kiezen bij gebruik van de (iedere vijf jaar) door de minister van SZW vastgestelde rendementsparameters. Het herstel van financiële schokken kan worden uitgesmeerd Het Pensioenakkoord biedt verschillende mogelijkheden om te reageren op financiële schokken. De verschillen komen tot uiting in de keuze voor dekkingsgraad (reëel of nominaal) en de keuze voor sturing (via een zogenaamd rendementsaanpassingsmechanisme (RAM) of een staffel). Nominaal versus reëel Er blijft ruimte om nominaal te sturen en de facto het contract vanuit de huidige structuur (nominale opbouw en indexering daarbovenop) te blijven vormgeven. Anders gezegd: er kan in de sturing onderscheid worden blijven gemaakt tussen niet of niet volledig indexeren enerzijds en rechtenkorting anderzijds. De rechten zijn voortaan echter wel expliciet voorwaardelijk. Als een fonds kiest voor een reële dekkingsgraad, dan kan er sprake zijn van volledige indexatie wanneer de dekkingsgraad hoger is dan 100%. Als wordt gekozen voor een 5

6 nominale dekkingsgraad, dan kan er sprake zijn van volledige indexatie wanneer de dekkingsgraad hoger is dan het benodigd eigen vermogen. RAM versus staffel In het rendementsaanpassingsmechanisme (RAM) worden financiële schokken op papier onmiddellijk geneutraliseerd via een korting op de indexatie. Die korting mag over een periode van 10 jaar worden uitgesmeerd en worden gesaldeerd met eventuele toekomstige meevallers. Het kan echter ook gebeuren dat de indexatie per saldo negatief wordt. Er wordt in deze versie van het nieuwe contract geen onderscheid gemaakt tussen korten op indexeren en afstempelen. Het uitwerkingsmemorandum biedt als alternatief voor het RAM ook de mogelijkheid om met een staffel te werken. In een dergelijke staffel wordt wanneer nodig eerst gekort op indexering (bijvoorbeeld via een lineaire staffel). Als de dekkingsgraad desondanks nog verder zakt, gaat het fonds uiteindelijk over tot afstempelen. In deze versie van het contract wordt dus wel nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen korten op indexeren en afstempelen. De staffel kan zowel op basis van een nominale als een reële dekkingsgraad worden vormgegeven. Een egalisatiereserve dempt schokken op de financiële markten Een egalisatiereserve is een reserve bovenop de reële dekkingsgraad van 100% dan wel bovenop het benodigd eigen vermogen in de nominale variant. Deze reserve is bedoeld om schokken op de financiële markten op te vangen en dus nadrukkelijk niet om de schokken in levensverwachting op te vangen. Financiering van de reserve komt uit beter dan verwachte rendementen. Eventueel kan ook een deel van de premie bestemd worden voor de opbouw van de egalisatiereserve. De maximale hoogte van de egalisatiereserve wordt op decentraal niveau overeengekomen. Wanneer de dekkingsgraad uitstijgt tot boven de maximale egalisatiereserve is sprake van een surplus. Dat surplus kan aan de deelnemers worden toegekend, desgewenst rekening houdend met eerdere kortingen. Dit geschiedt op uniforme wijze, uitgespreid over een periode van maximaal 10 jaar. Ook kan decentraal worden gekozen om, door minder beleggingsrisico te nemen, de rendementsonzekerheid te verminderen. Beleid kan worden afgestemd op de fondsspecifieke ambitie en risicohouding Een contract met alleen voorwaardelijke rechten maakt het mogelijk om het beleid af te stemmen op fondsspecifieke wensen en eigenschappen. Dit vereist wel dat decentrale partijen hun ambitie ten aanzien van indexatie (wat willen we bereiken?) en afstempelen (wat willen we niet meemaken?) expliciet maken. Het toezichtkader zal deze expliciete beleidskeuzes afdwingen, maar de precieze invulling daarvan is nog niet bekend. De toevoeging van risico in de ambitie is nodig om te voorkomen dat te veel beleggingsrisico wordt genomen. Hierdoor wordt het pensioenfonds verplicht bewuste keuzes te maken en het beleid (en de communicatie) daar op consistente wijze op te laten aansluiten. Het beleid moet passen bij de fondsspecifieke ambitie, de kenmerken van het deelnemersbestand en de verwachte rendementen en volatiliteiten. 6

7 Op weg naar een nieuw pensioencontract Dit document geeft slechts een algemeen overzicht van de inhoud van het Pensioenakkoord en van de mogelijke richting van een nieuw pensioencontract voor uw fonds. De specifieke situatie van ieder fonds is medebepalend voor de uiteindelijke uitwerking van een nieuw pensioencontract, nog los van de keuzemogelijkheden die het Pensioenakkoord decentraal mogelijk maakt. In een aanvullend document dat u komende week ontvangt, geven we u alvast een eerste overzicht van de belangrijkste aandachtspunten specifiek toegespitst op uw fonds. De komende periode zal uw bestuur een aantal belangrijke beleidskeuzes moeten maken om te komen tot een nieuw pensioencontract. Niet alleen dat nieuwe contract, maar ook de onderliggende beleidskeuzes moeten meer dan voorheen gebruikelijk was, expliciet en transparant zijn. De keuzes die u gaat maken vormen de basis voor een nieuwe duurzame pensioenregeling en, minstens zo belangrijk, voor het dichten van de kloof tussen verwachtingen bij deelnemers en de weerspannigheid van de demografische en economische werkelijkheid. PGGM ondersteunt u de komende periode graag in het expliciet maken van de door u gewenste ambities en in het proces van het uitwerken van uw keuzes in een nieuw pensioencontract. Wij zijn er klaar voor en denken graag met uw mee. 7

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012 De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt Workshop 9 mei 2012 Programma De aanleiding en het pensioenakkoord op hoofdlijnen Aanpassingsmechanismes Fiscale pensioenkader

Nadere informatie

Fiscale aspecten pensioenmaatregelen

Fiscale aspecten pensioenmaatregelen www.pwc.nl Fiscale aspecten pensioenmaatregelen regeerakkoord Studiebijeenkomst Vereniging voor Pensioenrecht 21 november 2012 Agenda 1. Aanleiding 2. Ontwikkelingen wet- en regelgeving pensioen 3. Wet

Nadere informatie

Samenvatting Pensioenakkoord 10 juni 2011

Samenvatting Pensioenakkoord 10 juni 2011 Samenvatting Pensioenakkoord 10 juni 2011 Op 10 juni jl. heeft het kabinet met de Stichting van de Arbeid een akkoord gesloten over de oudedagsvoorziening en ouderenparticipatie. In de kern gaat het akkoord

Nadere informatie

Samenvatting uitwerking Pensioenakkoord

Samenvatting uitwerking Pensioenakkoord Samenvatting uitwerking Pensioenakkoord 14 juni 2011 Aon Hewitt Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1 Inleiding... 1 2 AOW... 1 3 Tweede pijler pensioenen... 1 4 Duurzame inzetbaarheid... 4 Contactgegevens...

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

Samenvatting van pensioenakkoord StvdA

Samenvatting van pensioenakkoord StvdA AB 10065 CBAC 10162 WP 10073 Samenvatting van pensioenakkoord StvdA 1. Voorgestelde wijzigingen in de AOW Aanpassing AOW-leeftijd Er komt een vooraf vastgestelde systematiek voor de aanpassing van de AOWleeftijd

Nadere informatie

reëel financieel toetsingskader (FTK2)

reëel financieel toetsingskader (FTK2) nominaal financieel toetsingskader (FTK1) - bestaande contract - nominale contract - uitkeringsovereenkomst - onderscheid tussen nominale opbouw en indexatie - 2,5% onderdekkingskans maatstaf voor nominale

Nadere informatie

Actualiteiten pensioen

Actualiteiten pensioen Actualiteiten pensioen Stichting Pensioenfonds Thales Nederland 20 juni 2013 2013 Towers Watson. All rights reserved. Wat speelt er allemaal? Sociaal akkoord AOW-leeftijd gaat omhoog AOW-gat Nominaal versus

Nadere informatie

Indexatie-IQ, voor een transparant en stabiel pensioen.

Indexatie-IQ, voor een transparant en stabiel pensioen. Indexatie-IQ, voor een transparant en stabiel pensioen. De Bazel 24 mei 2012 Het Pensioenakkoord Drie delen: - De AOW-leeftijd - Pensioen in de tweede pijler - Ouderenparticipatie Wat is de aanleiding?

Nadere informatie

Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen

Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen Commissie Toekomstbestendigheid Aanvullende Pensioenregelingen Prof. dr. K.P. Goudswaard (voorzitter) Prof. dr. R.M.W.J.

Nadere informatie

Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK

Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK Roadshow Hoofdlijnennotitie Pensioenakkoord / FTK 2 De essentie: Eerlijke verdeling van lasten en lusten tussen generaties krijgt volop aandacht; Er worden twee contracten voorgesteld. Beide behoeven verdere

Nadere informatie

PENSIOEN 2.0 REGIOBIJEENKOMSTEN FEBRUARI EN MAART 2011

PENSIOEN 2.0 REGIOBIJEENKOMSTEN FEBRUARI EN MAART 2011 PENSIOEN 2.0 REGIOBIJEENKOMSTEN FEBRUARI EN MAART 2011 KORTE TERUGBLIK Kabinet Balkenende gevallen: sociale partners pakken kansen Het pensioen is van sociale partners samen, dus moeten wij ook samen naar

Nadere informatie

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012

Nieuw pensioencontract. DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Nieuw pensioencontract DIRK BROEDERS, Toezichtstrategie Seminar voor vermogensbeheerders, 27 juni 2012 Kernpunten 1. Eén ftk met twee soorten contracten (nominale contract en reële contract) 2. Contracten

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden

Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden opgericht in 1986 gevestigd in Utrecht De NVOG en de Pensioendossiers 2 NVOG : wie

Nadere informatie

Uitwerkingsmemorandum Pensioenakkoord van 4 juni 2010

Uitwerkingsmemorandum Pensioenakkoord van 4 juni 2010 9 juni 2011 Uitwerkingsmemorandum Pensioenakkoord van 4 juni 2010 1. Inleiding 1.1 Algemeen Het Nederlandse pensioenstelsel behoort volgens deskundigen tot de betere stelsels ter wereld. Wel bestaat de

Nadere informatie

Pensioenakkoord StAr en de gevolgen voor de aanvullende pensioenregelingen. Jan Neven VVP 14 september 2010

Pensioenakkoord StAr en de gevolgen voor de aanvullende pensioenregelingen. Jan Neven VVP 14 september 2010 Pensioenakkoord StAr en de gevolgen voor de aanvullende pensioenregelingen Jan Neven VVP 14 september 2010 Het akkoord gaat met name over.. Incorporeren stijgende levensverwachting in AOW en aanvullend

Nadere informatie

Pensioenakkoord: polderkolder in Nederland pensioenland MR. JOS GIELINK CPL WERKZAAM BIJ BERGAMIN & GIELINK PENSIOENRECHTADVIES B.V.

Pensioenakkoord: polderkolder in Nederland pensioenland MR. JOS GIELINK CPL WERKZAAM BIJ BERGAMIN & GIELINK PENSIOENRECHTADVIES B.V. 3 Het Pensioenakkoord: polderkolder in Nederland pensioenland MR. JOS GIELINK CPL WERKZAAM BIJ BERGAMIN & GIELINK PENSIOENRECHTADVIES B.V. Op 19 september heeft FNV Bondgenoten te nauwer nood ingestemd

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM Aanpassing pensioenregeling een must Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM 1 Aanpassing pensioenregeling een must Inhoud Marcel Brussee: Achtergrond wijzigingen

Nadere informatie

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010 Welkom Waar willen wij het met elkaar over hebben? Pensioen anno 2010 Stand van Zaken AOW en Pensioenakkoord 4

Nadere informatie

OWASE Pensioenforum 26 juni 2013. 3 juli 2013 OWASE. Welkom. bij

OWASE Pensioenforum 26 juni 2013. 3 juli 2013 OWASE. Welkom. bij Welkom OWASE Pensioenforum 26 juni 2013 OWASE 3 juli 2013 bij Pensioenfonds en solidariteit: één voor allen, allen voor één! www.owase.nl PFO20130626/20130703 2 Programma Pensioenforum De bedoeling van

Nadere informatie

UITWERKINGSMEMORANDUM PENSIOENAKKOORD 2010 EN BELEIDSAGENDA Juni 2011 publicatienr. 1/11

UITWERKINGSMEMORANDUM PENSIOENAKKOORD 2010 EN BELEIDSAGENDA Juni 2011 publicatienr. 1/11 UITWERKINGSMEMORANDUM PENSIOENAKKOORD 2010 EN BELEIDSAGENDA 2020 Juni 2011 publicatienr. 1/11 Uitwerkingsmemorandum Pensioenakkoord 2010 en Beleidsagenda 2020 Juni 2011 - publicatienr. 1/11 2 Colofon De

Nadere informatie

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG Agenda Waarom Pensioenakkoord? Inhoud Pensioenakkoord Wat doen we ermee? Oplossingsrichtingen Hoe nu verder?

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Deelnemersvergadering Stichting CRH Pensioenfonds 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Agenda 1. Opening 2. Evaluatie herstelplan 31-12-2012 en korting pensioenen 3. Toeslagenbesluit (indexatie) 4. Rondvraag

Nadere informatie

Afdeling Gouda Senioren Pensioenakkoord; stand van zaken 27 Mei 2011

Afdeling Gouda Senioren Pensioenakkoord; stand van zaken 27 Mei 2011 Afdeling Gouda Senioren Pensioenakkoord; stand van zaken 27 Mei 2011 Rob Barnhoorn Beleidsadviseur ABVAKABO FNV Rbarnhoorn@abvakabo nl Expertgroep Pensioenakkoord juni 2010 1. Waarom was dat nodig? Onderdelen:

Nadere informatie

Herziening pensioenstelsel

Herziening pensioenstelsel Herziening pensioenstelsel Het pensioenstelsel staat al een tijdje onder druk. Dat geldt niet alleen voor de AOW, maar ook voor de tweede pijler. De toenemende vergrijzing en de stijging in de levensverwachting

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

Pensioenactualiteiten

Pensioenactualiteiten Pensioenactualiteiten Vereniging van DSM Gepensioneerden 27 maart 2013 Toelichting door Gerard Rutten 2013-001773 Nederlandse Pensioenfondsen: sterke daling van de dekkingsgraad 1 Mutation 25 Funding ratio

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Vragen en antwoorden pensioenakkoord

Vragen en antwoorden pensioenakkoord Vragen en antwoorden pensioenakkoord 1. Waarover gaat dit pensioenakkoord? Het pensioenakkoord gaat over drie onderwerpen: de AOW, de aanvullende pensioenen, en de kansen van ouderen op de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE www.pensioenfondsavebe.nl #12 februari 15 1 Uw pensioenregeling verandert opnieuw 3 Interview met Manager Martien Smid 4 Onze dekkingsgraad

Nadere informatie

Spoorboekje. Pensioenakkoord Waar ging dat ook al weer over? Hoofdlijnen no33e Welke type contracten zijn denkbaar? Lenteakkoord Wat betekent dat?

Spoorboekje. Pensioenakkoord Waar ging dat ook al weer over? Hoofdlijnen no33e Welke type contracten zijn denkbaar? Lenteakkoord Wat betekent dat? Spoorboekje 1 Pensioenakkoord Waar ging dat ook al weer over? 2 Hoofdlijnen no33e Welke type contracten zijn denkbaar? 3 Lenteakkoord Wat betekent dat? 4 Cao onderhandelingstafel Werk aan de winkel! 1

Nadere informatie

Pensioenakkoord, de stand van zaken. Rosarium, Amstelpark 6 juni 2013

Pensioenakkoord, de stand van zaken. Rosarium, Amstelpark 6 juni 2013 Pensioenakkoord, de stand van zaken. Rosarium, Amstelpark 6 juni 2013 Programma Deel 1: Contouren van het pensioenakkoord Pauze Deel 2: Consequenties voor het beleggingsbeleid Deel 3: Selectiecriteria

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie Postadres Postbus 9208, 3506 GE Utrecht Team Pensioenen T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 wwwfnvbondgenotennl Datum 30 september 2015 008/LJ/AH Onderwerp FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

Nadere informatie

Pensioenakkoord voorjaar 2010

Pensioenakkoord voorjaar 2010 4 juni 2010 Pensioenakkoord voorjaar 2010 Sociale partners in de Stichting van de Arbeid (hierna te noemen: sociale partners) maken in dit pensioenakkoord afspraken over noodzakelijke aanpassingen van

Nadere informatie

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten artikel Inleiding Reeds geruime tijd wordt een maatschappelijke discussie gevoerd over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel.

Nadere informatie

Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK

Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK Notitie Indexatiedepots en toekomstbestendig indexeren in het nieuwe FTK Utrecht, 22 juni 2015 Koninklijk Actuarieel Genootschap Postbus 2433 3500 GK UTRECHT 1. Inleiding Onder het oude FTK-regime kon

Nadere informatie

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN?

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? Bijeenkomst voor pensioengerechtigden Dick Vis, voorzitter Stichting Pensioenfonds Urenco Nederland 20 september 2016 Agenda 1. Samenvatting jaarverslag 2015 2.

Nadere informatie

Samen op weg naar het nieuwe pensioenstelsel

Samen op weg naar het nieuwe pensioenstelsel AZL April 2013 Samen op weg naar het nieuwe pensioenstelsel De pensioenadministratie verandert ingrijpend door de komst van het nieuwe pensioenstelsel. Begrijpelijk dat bij pensioenfondsen zorgen leven:

Nadere informatie

Laveren tussen ambitie en garantie: de ervaringen van Pensioenfonds TNO. November 2013 Hans de Ruiter

Laveren tussen ambitie en garantie: de ervaringen van Pensioenfonds TNO. November 2013 Hans de Ruiter 1 Laveren tussen ambitie en garantie: de ervaringen van Pensioenfonds TNO November 2013 Hans de Ruiter 2 Inhoud Inleiding pensioencontract De marsroute naar het nieuwe contract Tien vragen en antwoorden

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten Dames en heren, Hartelijk dank voor de uitnodiging om hier vandaag op uw symposium te komen spreken. Als koepel van verenigingen van gepensioneerden wil de KNVG de belangen van gepensioneerden behartigen

Nadere informatie

van het pensioenstelsel moet verbeteren en de procyclische werking ervan moet verkleinen.

van het pensioenstelsel moet verbeteren en de procyclische werking ervan moet verkleinen. 12 september 2013 Verklaring van de Stichting van de Arbeid, de Pensioenfederatie, FNV-Jong, CNV Jongeren, CSO (Unie KBO, PCOB, NVOG en Noom), ANBO, KNVG en FNV Senioren over de verdere uitwerking van

Nadere informatie

Pensioen in beweging. Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket

Pensioen in beweging. Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket Pensioen in beweging Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam door Peter Janssen 27 september 2012 2012 Towers Watson.

Nadere informatie

Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014

Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014 Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014 Opmerkingen vooraf / disclaimer / contactinformatie Mercer heeft de presentatie gemaakt voor de achterban

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Uw pensioen in onzekere tijden

Uw pensioen in onzekere tijden Uw pensioen in onzekere tijden Stichting Pensioenfonds 1 Inleiding Dekkingsgraad per 31 december 2011 is 83,7%. Het pensioenfonds loopt (ver) achter op herstelplan. Voorlopig kortingsbesluit is noodzakelijk.

Nadere informatie

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG

Huidige stand van zaken nftk. drs. Lonneke Thissen AAG Huidige stand van zaken nftk drs. Lonneke Thissen AAG juli 2014 1. Huidige stand van zaken nftk Wetsvoorstel naar de Raad van State op 4 april 2014 Gebaseerd op nominaal kader - De komende tijd wordt gekeken

Nadere informatie

Pensioenakkoord. Spelregels vanuit de actuaris bezien. Drs A.G.M. den Hartogh AonHewitt

Pensioenakkoord. Spelregels vanuit de actuaris bezien. Drs A.G.M. den Hartogh AonHewitt Pensioenakkoord Spelregels vanuit de actuaris bezien Drs A.G.M. den Hartogh AonHewitt Agenda Twee cijfermatige voorbeelden Verhoging pensioenleeftijd Overgang naar zachte verplichtingen Waarderingsvraagstuk

Nadere informatie

Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN

ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN 1 GEVOLGEN DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN 2 REKENRENTE,

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden. Februari 2012. Ferry Pereboom Angelique Kansouh

Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden. Februari 2012. Ferry Pereboom Angelique Kansouh Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden Ferry Pereboom Angelique Kansouh Februari 2012 De AC Rijksvakbonden zijn een initiatief van NCF, Juvox, VPW en VCPS Inhoudsopgave 0. Voorwoord......... 3 1. Lage dekkingsgraad

Nadere informatie

WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen?

WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen? WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen? Dit position statement begint het vraagstuk van het afschaffen van de doorsneesystematiek aan de achterkant : vanuit

Nadere informatie

Pensioen Informatie sessie

Pensioen Informatie sessie Pensioen Informatie sessie Pensioenreglement B Oktober 2013 Voorbehoud De tekst in deze presentatie is louter ter informatie bedoeld. Er kunnen dan ook geen rechten aan worden ontleend. Bij onduidelijkheden

Nadere informatie

Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK

Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK Gevolgen voor jouw pensioen bij PPF APG Henk Bruins Actuarieel adviseur PPF APG Informatiebijeenkomsten 28-30 oktober Agenda 1. Witteveen 2: versobering toekomstige pensioenopbouw

Nadere informatie

Bulletin Informatie voor kaderleden

Bulletin Informatie voor kaderleden Bulletin Informatie voor kaderleden 10 juni 2011 nummer 11.13 Inhoud: MHP over Pensioenakkoord: Stop eigen pensioenplannen kabinet Meest gestelde vragen Pensioenakkoord 3. Is het waar dat de pensioenuitkering

Nadere informatie

De dekkingsgraad van het Pensioenfonds is bijna elke maand anders. Dat komt vooral door de rentestand en onze beleggingsopbrengsten.

De dekkingsgraad van het Pensioenfonds is bijna elke maand anders. Dat komt vooral door de rentestand en onze beleggingsopbrengsten. Nieuwsbrief Ballast Nedam Pensioenfonds September 2013 Tijd voor een nieuwsbrief van uw Pensioenfonds. Er gebeurt veel in de Nederlandse pensioenwereld; dat kan u bijna niet zijn ontgaan. In onze vorige

Nadere informatie

Marktconsistente waardering voor. Theo Nijman Bas Werker Tilburg University July 2011

Marktconsistente waardering voor. Theo Nijman Bas Werker Tilburg University July 2011 Marktconsistente waardering voor zachte (reële) pensioencontracten Theo Nijman Bas Werker Tilburg University July 20 Samenvatting presentatie Theo Nijman Verevening kan tot lange periode leiden voordat

Nadere informatie

Pensioenactualiteiten

Pensioenactualiteiten Pensioenactualiteiten Medezeggenschap Waterbedrijven, Waterschappen, Netwerkbedrijven 16-05-2013 Agenda Dekkingsgraad en financiële positie fonds Wijzigingen in 2012 Ontwikkelingen en gevolgen voor ABP

Nadere informatie

Matrix ten aanzien van de toeslag pensioenaanspraken en pensioenrechten (is toeslag voor gepensioneerden, gewezen deelnemers en deelnemers):

Matrix ten aanzien van de toeslag pensioenaanspraken en pensioenrechten (is toeslag voor gepensioneerden, gewezen deelnemers en deelnemers): Matrix ten aanzien van de toeslag en pensioenrechten (is toeslag voor gepensioneerden, gewezen deelnemers en deelnemers): Toeslagbeleid, A. Geen beleid over B. Geen doelgericht toeslagbeleid Er is geen

Nadere informatie

Overzicht en kerncijfers pensioenregelingen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Overzicht en kerncijfers pensioenregelingen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Overzicht en kerncijfers pensioenregelingen Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie (BPF Baksteen) is opgericht op 1-4-1957.

Nadere informatie

De doorsneepremie ZO DENKEN WIJ ER OVER. De doorsneepremie. De doorsneepremie

De doorsneepremie ZO DENKEN WIJ ER OVER. De doorsneepremie. De doorsneepremie Zo denken wij er over is een uitgave van ABP Corporate Communicatie. Voor meer informatie verwijzen wij u naar www.abp.nl. september 2007 ZO DENKEN WIJ ER OVER Collectief versus individueel Juridische

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Het vigerend defined benefit contract en het FTK

Hoofdstuk 2 Het vigerend defined benefit contract en het FTK 2 Het vigerend defined benefit contract en het FTK Hoofdstuk 2 Het vigerend defined benefit contract en het FTK Het pensioencontract bestaat uit de pensioenregeling die een pensioenresultaat beoogt en

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota Versie 19 april 2012 Inleiding Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

Lage dekkingsgraden: de beleidsopties in het pensioencontract en de gevolgen voor stakeholders

Lage dekkingsgraden: de beleidsopties in het pensioencontract en de gevolgen voor stakeholders Lage dekkingsgraden: de beleidsopties in het pensioencontract en de gevolgen voor stakeholders ALM-seminar VBA 5 november 2009 Niels Kortleve Act_P09079 Lessen uit crisis voor pensioencontract Focus ligt

Nadere informatie

Pensioen voor jong en oud: Uitgangspunten die vertegenwoordigers van ouderen en jongeren delen

Pensioen voor jong en oud: Uitgangspunten die vertegenwoordigers van ouderen en jongeren delen 1. Inleiding Pensioen voor jong en oud: Uitgangspunten die vertegenwoordigers van ouderen en jongeren delen In de publiciteit is het beeld ontstaan dat ouderen en jongeren in het pensioendebat scherp tegenover

Nadere informatie

68 De Pensioenwereld in 2014

68 De Pensioenwereld in 2014 09 68 De Pensioenwereld in 2014 Pensioenregeling 69 Aanpassingen van het fiscale (Witteveen-)kader Auteurs: Ivar Sintemaartensdijk en Jan Stigter Pensioenen mogen zich nog altijd verheugen in de warme

Nadere informatie

Verlenging van uw pensioencontract: wat verandert er voor u en voor uw werknemers?

Verlenging van uw pensioencontract: wat verandert er voor u en voor uw werknemers? Verlenging van uw pensioencontract: wat verandert er voor u en voor uw werknemers? De verlenging van uw contract U ontvangt voor de verlenging van de pensioenregeling voor uw werknemers een voorstel voor

Nadere informatie

Toekomstbestendigheid pensioenregelingen

Toekomstbestendigheid pensioenregelingen Zoetermeer, 18 februari 2011 Toekomstbestendigheid pensioenregelingen Marc Heemskerk, Amstelveen Marc.Heemskerk@mercer.com www.mercer.nl Toekomstbestendigheid huidige pensioenregeling Inleiding Demografische

Nadere informatie

Eén nieuw pensioen voor de Techniek

Eén nieuw pensioen voor de Techniek Eén nieuw pensioen voor de Techniek Vakbonden en werkgeversorganisaties (sociale partners) in de sectoren Metaal & Techniek en Metalektro zijn het op 25 september 2014 eens geworden over een nieuwe pensioenregeling

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMEEN

MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMEEN MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMEEN HOOFDSTUK 1 ALGEMENE INLEIDING Met de AOW kent Nederland een oudedagsvoorziening die vrijwel iedere ingezetene het sociaal minimum garandeert. De vanzelfsprekendheid

Nadere informatie

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets 10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

Presentatie met uitleg per slide

Presentatie met uitleg per slide Presentatie met uitleg per slide 1 Terug- en vooruitblik In het principe cao-akkoord van december 2012 hebben we afspraken gemaakt over de noodzaak van een nieuwe en toekomstbestendige pensioenregeling

Nadere informatie

RISICOBEREIDHEIDSONDERZOEK

RISICOBEREIDHEIDSONDERZOEK RISICOBEREIDHEIDSONDERZOEK PPF APG Pieter Kasse / Manja Rietjens 15/16/17 januari 2014 RISICOBEREIDHEIDSONDERZOEK ONDER DEELNEMERS AANLEIDING ONDERZOEK Inzicht in (risico)voorkeuren van deelnemers en gepensioneerden

Nadere informatie

Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant?

Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant? Het nieuwe FTK Hoe gaat het er uit zien? Wordt het transparant? Adri Jansen en Diede Panneman VSAE workshop 5 maart 2014 Copyright 2012 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document

Nadere informatie

11 e Interpolis Pensioenlezing. Naar een nieuw fiscaal pensioenkader! Competence Centre for Pension research Tilburg University

11 e Interpolis Pensioenlezing. Naar een nieuw fiscaal pensioenkader! Competence Centre for Pension research Tilburg University 11 e Interpolis Pensioenlezing Naar een nieuw fiscaal pensioenkader! Competence Centre for Pension research Tilburg University Programma Tijd: Titel: 14:10 uur Naar een arbeidsvormneutraal pensioenkader:

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst

Deelnemersbijeenkomst Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland 2 juli 2015 1 Agenda Opening 2014 Financiën: Dekkingsgraad en financiële situatie Henk nftk Henk Herstelplan Henk Beleggingsbeleid Bert

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Stichting Pensioenfonds DHV Informatiebijeenkomst 24 september 2013 2013 Royal HaskoningDHV, All rights reserved Alleen voor intern gebruik Agenda Opening Jaarverslag 2012 Paul Canisius Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Prinsjesdag Special 2011. AOW, arbeidspensioenen en arbeidsparticipatie

Prinsjesdag Special 2011. AOW, arbeidspensioenen en arbeidsparticipatie Prinsjesdag Special 2011 AOW, arbeidspensioenen en arbeidsparticipatie Op Prinsjesdag presenteerde het eerste kabinet Rutte de begroting voor 2012. Een groot deel ( 69,9 miljard) van de totale overheidsuitgaven

Nadere informatie

Pensioenambitie onder druk?

Pensioenambitie onder druk? JAARGANG JULI 2010 NUMMER 4 PENSIOENBULLETIN Pensioeninformatie voor werkgevers en pensioenfondsen Pensioenambitie onder druk? Op 4 juni maakten de sociale partners in hun pensioenakkoord afspraken over

Nadere informatie

Een nominaal toetsingskader voor pensioenen met reële ambities: anomalie of poldervondst?

Een nominaal toetsingskader voor pensioenen met reële ambities: anomalie of poldervondst? Een nominaal toetsingskader voor pensioenen met reële ambities: ALM Conferentie anomalie of poldervondst? Prof. dr Casper van Ewijk CPB Universiteit van Amsterdam Netspar Amsterdam, 2 april 2008 Nederlands

Nadere informatie

PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG

PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG PRESENTATIE VOOR DE VERENIGING VAN GEPENSIONEERDEN DUPONT NEDERLAND DD.27 NOVEMBER 2014 DOOR KLAAS MOLENAAR VZ PENSIOENCOMMISSIE KNVG/NVOG GAAT HET WEL GOED MET MIJN PENSIOEN IN DE TOEKOMST?? ER ZIJN DRIE

Nadere informatie

FAQ s over vastgelopen pensioenonderhandelingen en herziening ABP-pensioenregeling December 2012

FAQ s over vastgelopen pensioenonderhandelingen en herziening ABP-pensioenregeling December 2012 FAQ s over vastgelopen pensioenonderhandelingen en herziening ABP-pensioenregeling December 2012 1. Er is geen overeenstemming over herziening van de ABP-regeling per 2013. Wat betekent dit voor werkgevers

Nadere informatie

Pensioenakkoord voorjaar 2010 4 juni 2010

Pensioenakkoord voorjaar 2010 4 juni 2010 Pensioenakkoord voorjaar 2010 4 juni 2010 Sociale partners in de Stichting van de Arbeid (hierna te noemen: sociale partners) maken in dit pensioenakkoord afspraken over noodzakelijke aanpassingen van

Nadere informatie

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Het Wetsvoorstel variabele pensioenuitkering (kortweg wetsvoorstel ) maakt voor deelnemers aan een premieovereenkomst

Nadere informatie

De stabiliteit van ons pensioenstelsel

De stabiliteit van ons pensioenstelsel De stabiliteit van ons pensioenstelsel Het Nederlands pensioenstelsel wordt internationaal gezien als één van de beste stelsels ter wereld. Toch zijn de berichten van de afgelopen periode zeer verontrustend.

Nadere informatie

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht 2015. Uitkeringsovereenkomst

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht 2015. Uitkeringsovereenkomst Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2015 Uitkeringsovereenkomst Actieve deelnemer Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft inzicht in uw inkomen dat u van Hagee

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

(070) 373 8020. Kern van de afspraken: De pensioenrichtleeftijd stijgt naar 67 jaar Het opbouwpercentage daalt met 0,1% De pensioenpremie gaat omlaag

(070) 373 8020. Kern van de afspraken: De pensioenrichtleeftijd stijgt naar 67 jaar Het opbouwpercentage daalt met 0,1% De pensioenpremie gaat omlaag Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft akkoord pensioen gemeenteambtenaren uw kenmerk ons kenmerk ECCVA/U201301307 Lbr. 13/082 bijlage(n) 2 Datum

Nadere informatie

Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen. Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten

Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen. Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten Korte termijn: onnodig korten van rechten voorkomen Lange termijn: naar een nieuw FTK op basis van nieuwe pensioencontracten De daling van de dekkingsgraden heeft de afgelopen weken een uitgebreide discussie

Nadere informatie

Indexatie-IQ. Een intelligente en. innovatieve oplossing. voor een transparant. en stabiel pensioen.

Indexatie-IQ. Een intelligente en. innovatieve oplossing. voor een transparant. en stabiel pensioen. Indexatie-IQ Een intelligente en innovatieve oplossing voor een transparant en stabiel pensioen. Het Pensioenakkoord: - AOW leeftijd - Pensioen in de tweede pijler - Ouderenparticipatie Confident B.V.

Nadere informatie

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen.

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen. Hoe is jouw pensioen geregeld? Wat krijg je in onze pensioenregeling? Ouderdomspensioen Je bouwt ouderdomspensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Je krijgt dit ouderdomspensioen

Nadere informatie

Generatie-effecten als gevolg van afstempelen Theo Kocken 1,2, Bart Oldenkamp 2, Joeri Potters 2 en Robin Zeeman 2 Working paper, 17 april 2013

Generatie-effecten als gevolg van afstempelen Theo Kocken 1,2, Bart Oldenkamp 2, Joeri Potters 2 en Robin Zeeman 2 Working paper, 17 april 2013 Generatie-effecten als gevolg van afstempelen Theo Kocken 1,2, Bart Oldenkamp 2, Joeri Potters 2 en Robin Zeeman 2 Working paper, 17 april 2013 Samenvatting In deze paper worden de generatie-effecten in

Nadere informatie