NAUTILUS. de jaar. ème année. Maandelijkse vergadering Réunion mensuelle. Maritieme Nieuwjaarsreceptie Réception Maritime de Nouvel An

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NAUTILUS. de jaar. ème année. Maandelijkse vergadering Réunion mensuelle. Maritieme Nieuwjaarsreceptie Réception Maritime de Nouvel An"

Transcriptie

1 NAUTILUS Maandblad van het Koninklijk Belgisch Zeemanscollege v.z.w. Revue mensuelle du Collège Royal Maritime Belge a.s.b.l. Zetel / Siège: Stella Maris Italiëlei Antwerpen Permanent secretariaat / Secrétariat permanent: dinsdag en donderdag / mardi et jeudi: h & h Mw. Caroline Smits Tel.: / Fax: Website: Bankrekening / Compte bancaire: IBAN: BE BIC: KREDBEBB BTW-nummer / Numéro TVA: BE Raad van Bestuur / Conseil d Administration 2013 Voorzitter / Président: A. Pels Ondervoorzitters / Vice-Présidents: A. Annaert, I. De Cauwer*, D. Vanderplasschen Schatbewaarder / Trésorier: D. Vanderplasschen Secretaris-generaal / Secrétaire-général J.Cuyt 104 de jaar Maandelijkse lunch Lunch mensuel ème année Bestuursvergadering Réunion du Conseil Maandelijkse vergadering Réunion mensuelle Maandelijke lunch Lunch mensuel Maritieme Nieuwjaarsreceptie Réception Maritime de Nouvel An LEDEN / MEMBRES Nieuwe leden / Nouveaux membres (oktober 2013) Werden voor de 1 ste maal voorgesteld: Ont été présentés en 1 ère lecture: november novembre Michaël COLIN, Frans VAN LAEKEN, Stefan VAN DE MOORTELE, Jeroen WEYN (effectieve leden) Werden voor de 2 de maal voorgesteld en aanvaard als effectieve leden: Ont été présentés en 2 nde lecture et acceptés comme membres effectifs: Patrick BROOS en Paul TOMANEK AGENDA donderdag, 21 november jeudi, 21 novembre dinsdag, 3 december mardi, 3 décembre dinsdag, 3 december mardi, 3 décembre donderdag, 19 december jeudi, 19 décembre donderdag, 9 januari 2014 jeudi, 9 janvier om à om à om à om à om à 12h00 19h30 20h00 12h00 19h00 Raadsleden / Membres du Conseil: T. Aga*, P. Boyens*, T. Coornaert*, J. Cuyt, J. De Bock*, M. De Cocker, F. Doomen*, C. Lacroix*, C. Maerten, W. Mazijn, J. S Jegers*, R. Van Damme*, H. Van Herendael*, K. Van Overloop* Bestuurssecretaris / Secrétaire de direction: J. Gleissner * varend lid / membre naviguant Lidgeld / Cotisation: e 75,00 Studenten HZS / Etudiants ESN: e 40,00 Steunend lid / membre soutenant: e 55,00 Abonnement : e 55,00 (excl. BTW) Alle artikels worden gepubliceerd onder de verantwoordelijkheid van de auteurs en vertolken niet noodzakelijk de mening van het KBZ Tous les articles sont publiés sous l entière responsabilité de leurs auteurs et ne reflètent pas nécessairement la conception du CRMB. Omslag / Couverture: Dover Lighthouse Olieverfschilderij van / Peinture à l huile de André Paquet Verantwoordelijke Uitgever / Editeur Responsable: KBZ Italiëlei Antwerpen INHOUD / SOMMAIRE Info-Agenda 325 KBZ / CRMB - Lidgelden Verslag maandelijkse vergadering Radar Screen 329 Open Forum / Forum ouvert - Safety, Security, Environment and Efficiency Jeopardised 333 HZS de plechtige naamgeving aan de Hogere Zeevaartschool 337 Containers - Triple - E s van Maersk in de vaart Zeer goede opvaart 343 Fatigue - Officer falling asleep 346 Criminalisation - Indian arrests raise Criminalisation Fears 347 Ship s Administration - A Third of seafarers are burdened by administrative tasks 348 Piraterij - Piracy chased from Far East to Somalia, now to West Africa Piracy attacks by heavily armed gangs off Nigerian coast 350 Arctic Shipping - Nordic Orion Icebergs, insurance hamper top of the world shipping route 353 De Belgische Vlag van Toen - Belgenland 356 Causerieën 358 Nautilus, november

2 De Gerlache Brabo 20 l Nieuw: Schooltjalk de Gerlache l Gezelschappen tot 30 personen l Zowel korte vaarten als lange reizen al dan niet met catering l Kan op motor als onder zeil varen l Geschikt voor rondvaarten met groepen tot 18 personen l Ideaal kader om op een exclusieve manier de haven te ontdekken l Andere vaargebieden / bestemmingen zijn uiteraard ook mogelijk l Volledig uitgeruste keuken Verdere inlichtingen: cvba BRABO - Stieven Rottier - tel. 03/ DRUK-CLB_advertentie_zeemanscollege_105x148mm_zw_V2.pdf 1 26/11/12 14:19 C M Y CM MY CY CMY K Nautical charts & publications Safety equipment Navigation equipment Oude Leeuwenrui Antwerpen tel: 03/ Nautilus, november 2013

3 KBZ - CRMB LIDGELDEN 2014* / COTISATIONS 2014* De Raad van Bestuur heeft beslist de lidgelden voor 2014 als volgt vast te stellen : Le Conseil d Administration a décidé de déterminer les cotisations pour 2014 comme suit: Effectieve en Toegetreden leden Membres Effectifs et Adhérents 75,00 In geval van een onvolledig jaar: 7,00/maand En cas d une année incomplète: 7,00/mois Studenten Zeevaartscholen Etudiants Ecoles de Navigation 40,00 In geval van een onvolledig jaar : 4,00/maand En cas d une année incomplète: 4,00/mois Steunende leden (personen) Membres de soutien (personnes) 55,00 In geval van een onvolledig jaar : 5,00/maand En cas d une année incomplète : 5,00/mois Steunende leden (bedrijven, verenigingen) Membres de soutien (entreprises, associations) 110,00 In geval van een onvolledig jaar : 10,00/maand En cas d une année incomplète: 10,00/mois Nochtans, indien betaald vóór 1 mei 2014, dan gelden volgende tarieven: Cependant, si payé avant le 1 er mai 2014, les tarifs suivants seront appliqués : Effectieve en Toegetreden leden Membres Effectifs et Adhérents Studenten Zeevaartscholen Etudiants Ecoles de Navigation Steunende leden (personen) Membres de soutien (personnes) 65,00 35,00 48,00 In geval van een onvolledig jaar: 6,00/maand En cas d une année incomplète: 6,00/mois In geval van een onvolledig jaar : 3,00/maand En cas d une année incomplète: 3,00/mois In geval van een onvolledig jaar : 4,00/maand En cas d une année incomplète : 4,00/mois * inbegrepen het abonnement op NAUTILUS ( incl. portkosten België) y compris l abonnement sur NAUTILUS (frais de port Belgique inclus) Te betalen door overschrijving naar bankrekening: A régler par virement au compte bancaire : IBAN : BE BIC: KREDBEBB van / du Koninklijk Belgisch Zeemanscollege Italiëlei Antwerpen Met vermelding / avec mention Lidgeld 2014 / Cotisation 2014 Nautilus, november

4 KBZ KBZ CRMB CRMB VERSLAG MAANDELIJKSE VERGADERING (1 oktober 2013) RAPPORT REUNION MENSUELLE (1 octobre 2013) Op de maandelijkse ledenvergadering van dinsdag, 1 oktober 2013, stonden o.m. volgende onderwerpen op de agenda: Leden Werden voor de eerste maal voorgesteld: Michaël COLIN, Frans VAN LAEKEN, Stefan VAN DE MOORTELE en Jeroen WEYN (effectieve leden). Werden voor de tweede maal voorgesteld en aanvaard: Patrick BROOS en Pavel TOMANEK (effectieve leden). Agenda Volgende agendapunten werden besproken: - tewerkstellingsmogelijkheden onder Belgische vlag; - statutenwijziging; - de nieuwe wet op de privé-milities; - drakenbootrace; - jaarlijkse plechtige naamgeving der nieuwe promoties aan de HZS; - de Jaarlijkse Algemene Vergadering van onze Franse zustervereniging ACOMM in Antwerpen, op 27 en 28 september, waarbij het KBZ als gastheer optrad. Een uitgebreider verslag vind je verder in Nautilus.!!! Lors de la réunion mensuelle des membres du mardi 1 octobre 2013 les points suivants étaient portés à l ordre du jour : Membres Ont été présentés en première lecture : Michaël COLIN, Frans VAN LAEKEN, Stefan VAN DE MMORTELE, et Jeroen WEYN (membres effectifs). Ont été présentés en seconde lecture et acceptés : Patrick BROOS, et Pavel TOMANEK (membres effectifs). Agenda Les points suivants furent abordés : - possibilités d emploi sous pavillon belge ; - changement des statuts ; - la nouvelle loi sur les milices privées - la course des bateaux dragons - cérémonie annuelle de la nomination des nouvelles promotions à l ESNA - l Assemblée Générale Annuelle de notre association sœur Française ACOMM, tenue à Anvers les 27 et 28 septembre, avec le CRMB comme hôte. Vous trouverez un rapport plus détaillé plus loin dans ce Nautilus.!!! FOTO s GEVRAAGD Redactie Nautilus is op zoek naar foto s voor een nieuwe cover van ons maandblad NAUTILUS, jaargang Daarom nodigen wij onze leden/fotografen uit om ons fotomateriaal te bezorgen van een maritiem onderwerp, zoals: bemanningen, techniek, natuur, milieu, schepen, enz. De redactie zal dan een keuze maken uit het ingezonden materiaal maar is niet gebonden een van de inzendingen te gebruiken. Foto s (portret-formaat/vertikaal) moeten vóór 1 december aangeleverd worden via electronische weg De eigenaar/maker van de geselecteerde foto heeft geen recht op vergoeding, maar zal vermeld worden in elke editie van NAUTILUS. Met dank bij voorbaat! RECHERCHE PHOTOS La rédaction de NAUTILUS recherche des photos pour une nouvelle couverture pour notre mensuel NAUTILUS, année Nous invitons donc nos membres/photographes à nous faire parvenir des documents photographiques ayant trait à des sujets maritimes, comme par exemple : navires, équipages, technique, nature, environnement La rédaction effectuera une sélection des photos envoyées, mais n est nullement obligée d en faire usage. Les photos (format portrait/vertical) doivent nous parvenir avant le 1 er décembre par courriel à Le propriétaires/photographe de la photo sélectionnée ne recevra aucune rémunération, mais sera mentionné dans chaque édition de NAUTILUS. Merci d avance! 328 Nautilus, november 2013

5 KBZ CRMB Ledenvergadering - Réunion des membres RADAR SCREEN Vrees voor uitfasering van Belgische officieren Nogal wat verwarring op de maandelijkse ledenvergadering van oktober. Een nog varende gezagvoerder verkondigde dat er groot officierentekort bestaat. Alle vijvers zijn leeggevist! Maar een jonge stuurman, ook aanwezig, klaagde over de geringe promotiekansen voor jongeren en stelde de vraag of Belgische reders nog wel geïnteresseerd zijn in de koopvaardij en in Belgische officieren. Hij maakte zich zorgen over de positie van jonge varenden onder Belgische vlag. Aspiranten hebben het al moeilijk om aan de bak te komen en verder vreest hij dat op termijn de Belgen zullen uitgefaseerd worden, ook al dreigt er een officierentekort. De hogere loonkost van de Belgen zou niet de oorzaak zijn want op alle Belgische-vlag schepen gelden dezelfde Belgische loonbarema s; alleen worden de sociale zekerheidspremies betaald in het land van herkomst van de zeeman. Merkwaardig ook dat geen enkele Belgische afgestudeerde momenteel werkloos is. Maar op de vergadering werd er ook op gewezen dat officieren niet langer mogen wedden op de Belgische vlag alleen. In geen enkele sector heeft de globalisering zo hard toegeslagen als in de zeevaart. En inderdaad, jongeren mogen momenteel niet te kieskeurig zijn in de keuze van hun werkgever en varen onder Belgische vlag is niet meer de enige carrière-mogelijkheid. Kansen voor aspiranten zonder STCW Nadat o.a. het Zeemanscollege het probleem van de aspiranten zonder STCW had aangeklaagd, werd in het paritair comité-koopvaardij de CAO aangepast waarbij een bijkomende functie Aspirant zonder STCW werd gecreëerd. Zij hebben slechts zeven maanden vaart, het equivalent van de simulatortrainingen op de HZS, maar kunnen toch inschepen op Belgische-vlag schepen, zij het tegen een lagere gage en voor een periode van vijf maanden zodat ze (7 m. + 5 m. = 12 m) voldoende vaart hebben om hun STCW te krijgen en als wachtoverste te kunnen varen. Het systeem werd bestempeld als een gedeeltelijke oplossing. Diezelfde aspiranten-zonder wordt ook wel eens verweten dat ze maar vaartijd hadden moeten halen tijdens hun vakanties. Maar dan blijkt dat ook deze stageplaatsen voor studenten dun gezaaid zijn. Piraterij Verwarring ook wat betreft de wet die de aanwerving van privé-milities onder Belgische vlag zou toelaten. Er heerst onduidelijkheid over de ondertekening van de uitvoeringsbesluiten. Craintes pour un déphasage des officiers belges Il y eut pas mal de confusion lors de la réunion mensuelle des membres d'octobre. Un commandant toujours en activité signale une grande pénurie d'officiers." Les viviers sont vides!" Un jeune officier, également présent, se plaint du peu d'opportunités de faire promotion pour les jeunes et se demande si les armateurs Belges s'intéressent encore à la marine marchande et aux officiers Belges. Il s'inquiète de la situation des jeunes navigants sous pavillon Belge. Actuellement les aspirants peinent à trouver un poste et il craint qu'à terme les Belges seront déphasés malgré la menace de pénurie qui se fait déjà sentir. Le coût salarial des Belges ne serait pas la cause, comme sur les navires sous pavillon Belge, les mêmes barèmes salariales sont en vigueur ; seule la sécurité sociale est appliquée dans le pays d origine. Remarquable est le fait qu aucun officier Belge diplômé est au chômage. Il est également signalé à la réunion que les officiers ne doivent plus miser uniquement sur le pavillon Belge. Le secteur maritime est, plus que tout autre, frappé par la globalisation. En effet, les jeunes ne doivent actuellement pas être trop exigeants dans le choix d'un employeur et naviguer sous pavillon Belge n'est plus la seule façon de faire carrière dans le secteur. Opportunités pour les aspirant sans STWC Après que le CRMB (e.a.) eut soulevé le problème des aspirants sans STWC, la commission paritaire de la Marine Marchande a amendé la CCT et créé une fonction supplémentaire d' "Aspirant sans STWC". Ceux-ci ne possèdent seulement que sept mois de navigation, l'équivalent de la formation au simulateur à l'esna, mais peuvent toutefois embarquer sous pavillon Belge, moyennant un salaire réduit et pour une période de cinq mois (7m. + 5m. = 12m) de façon à cumuler assez de temps de navigation pour l'obtention de leur STWC et la possibilité de naviguer comme chef de quart. Ce système est considéré comme étant une solution partiale. On reproche parfois à ces aspirants de ne pas avoir profité des périodes de vacances pour accumuler du temps de navigation. Remarquons toutefois que ces opportunités se font rares et sont triées sur le volet. Piraterie Confusion également au sujet de la loi qui permettrait l'engagement de milices privées sous pavillon Belge. Les accords de signature et de mise en application des arrêtés d'exécution ne sont pas encore clairs. Nautilus, november

6 Overigens werd vastgesteld dat de piraterij in de Indische Oceaan spectaculair is gedaald, mede dankzij de acties in de omringende landen, de operaties van de navy s en de beveiligingsmaatregelen die de schepen zelf treffen; o.a. het engageren van privémilities aan boord met of zonder uitvoeringsbesluiten als het Belgische vlag betreft. Daarentegen steekt het fenomeen van de piraterij steeds driester de kop op in West-Afrika en meer bepaald in de Golf van Guinea, waar de kuststaten nog gevestigde regeringen hebben die geen privé-milities tolereren en die zelf voor de bescherming van de koopvaardij willen instaan. Alleen is het met corrupte regimes gevaarlijk kersen eten. Drakenbootrace Inmiddels werd zaterdag 14 september in het Kempisch Dok in Antwerpen de Drakenbootrace gevaren waarbij de College-boot een eervolle 9 de plaats behaalde op 43 deelnemers, nauwelijks enkele bootlengtes tekort om de halve finale te halen. Ook wat belangstelling betreft was het evenement een succes, dat zeker ook heeft bijgedragen tot het imago van het KBZ. Maar of er voor volgend jaar voor het Zeemanscollege een herneming inzit, valt nog te bezien want de deelname betekende een flinke hap uit het budget. ACOMM Vrijdag, 27 en zaterdag, 28 september fungeerde het KBZ als gastheer voor de Association de Capitaines et Officiers de la Marine Marchande (ACOMM), hoofdzetel Parijs, die in Antwerpen haar jaarlijks congres hield. Het College reserveerde daartoe de Hogere Zeevaartschool als congreslocatie, bestelde een diner, organiseerde een Ladies Day met geleide stadswandeling enz. Het bestuur van ACOMM was opgetogen over de ontvangst. Een van de hoogtepunten was alleszins de ontmoeting, op de school zelf tijdens een receptie, van de congresgangers met een deel van de 150 Franse studenten die aan de HZS studeren. M/F Op de jongste ledenvergadering kwam ook nog maar eens de paper load ter sprake, waarbij de gezagvoerder bij iedere reis bedolven wordt onder een diarree van telkens nieuwe documenten, reglementen, verordeningen, invulformulieren enz.. Een aanwezige kapitein signaleerde dat de Germanischer Lloyd een handige lijst uitgeeft van alle verplichte certificaten die een schip aan boord moet hebben alvorens de haven te mogen verlaten. De classeurs aan boord zijn daardoor ook overloaded. Op tankers is het zo mogelijk nog erger en vult de papierwinkel gehele kasten. Verschillende documenten hebben bovendien een vervaldatum en moeten periodiek worden vernieuwd. Ik heb een Russische stuurman en die is daar heel goed in. Na een saneringsoperatie van hem zijn de ordners heel wat afgeslankt en kan de kast terug dicht. Een ander lid gewaagde van de accuraatheid waarmee in Oekraïense havens invulformulieren worden opgesteld. Vrouwelijke bemanningsleden moeten er een Certificate of pregnancy invullen maar moeten ook het vakje Male/Female aanvinken wat van toepassing is. Er mag ook al eens gelachen worden.!!! JG Il est par ailleurs constaté que le nombre d'actes de piraterie dans l'océan Indien a spectaculairement diminué grâce aux actions conjointes des pays limitrophes, des opérations des différentes forces navales et des mesures de protection prises par les navires eux-mêmes; e.a. l'engagement de milices privées à bord avec ou sans arrêtés d'exécution légaux en ce qui concerne les navires belges. Par contre, le phénomène de piraterie persiste en Afrique de l'ouest et particulièrement dans le Golfe de Guinée où les gouvernements en place ne tolèrent pas les milices privées et veulent assurer seuls la protection des navires marchands. La collaboration avec certains régimes corrompus reste malgré tout aléatoire et risquée. Course de bateaux-dragons La course de bateaux-dragons s'est tenue le samedi 14 septembre dans le Kempisch Dok et le bateau du CRMB s'est classé 9ème sur 43 participants, à quelques longueurs d'une qualification pour la demi-finale. L'importance de cet évènement ainsi que son succès contribuent à la valorisation de l'image du CRMB. La participation du CRMB à cet évènement en 2014 fera l'objet d'une analyse ultérieure car cette édition 2013 a occasionné un trou considérable dans le budget. ACOMM Les vendredi 27 et samedi 28 septembre le CRMB a accueilli à l'occasion de son congrès annuel, l'association de Capitaines et Officiers de la Marine Marchande (ACOMM) ayant son siège à Paris. Le CRMB réserva pour l'occasion les installations de l'esna comme centre de congrès, organisa un dîner ainsi que le Lady's Day agrémenté d'une visite de la ville d'anvers. Le Comité de l'acomm fit les louanges de l'accueil qui leur fut réservé. Un des points culminants de cette évènement fut certainement la rencontre des participants avec une partie des 150 étudiants Français inscrits à l'esna. M/F Lors de la dernière réunion des membres le problème de la surcharge administrative fut une nouvelle fois soulevé. Le commandant est noyé par une diarrhée de nouveaux documents, règlements, ordonnances et autres formulaires. Un capitaine présent signale l'existence d'une liste pratique éditée par le Germanischer Lloyd et qui fait mention des certificats devant obligatoirement se trouver à bord afin de pouvoir quitter le port. Les classeurs à bord regorgent de documents. Sur les pétroliers c'est encore pire et les papiers remplissent des armoires entières. Certains documents possèdent par ailleurs des dates de péremption et doivent être régulièrement remplacés."j'ai un premier officier Russe qui est très doué pour ce genre de choses. Après une opération de dégraissement de sa part, les classeurs se sont amincis et on peut à nouveau fermer les armoires". Un autre membre souligne la précision avec laquelle sont édités les documents pour l'entrée des ports Ukrainiens. Les membres d'équipage féminins doivent remplir un "Certicate of pregnancy" sur lequel il faut cocher la case H/F (Male/Female)! Gardons notre humour...!!! JG Traduction Néerlandais > Français par Marc Sohie 330 Nautilus, november 2013

7 MARINE & ENERGY INSURANCE BROKERS Specialists in H&M, P&I and Liability covers for Owners, Charterers, Onshore & Offshore Operators Junge Verzekeringsmakelaars NV Suikerrui Antwerpen Tel: + 32 (0) Mobile: Sobelnord NV Shipbrokers since 1969 Suikerrui Antwerpen Tel: + 32 (0) Member of L.S.S. SA worldwide broking network with offices in Oslo, Singapore, Shanghai, Geneva, Luxembourg and Antwerp com Harbour towage Offshore assistance Environmental protection Maritime contracting Emergency response Tel.: +32 (0) Nautilus, november

8 Members of the DEME Group Dredging International nv Haven Scheldedijk 30 B-2070 Zwijndrecht, België T F NV Baggerwerken Decloedt en Zoon Slijkensesteenweg 2 B-8400 Oostende, Belgium T F DEME brengt innovatieve en op maat gesneden oplossingen voor een leefwereld in constante beweging. Onze wereld kent heel wat landschappen: het economische, het sociale, het fysische landschap. DEME laat overal zijn sporen na. Door onze unieke ervaring, gedreven specialisten en vernieuwingsdrang voelen wij ons steeds weer pioniers op onverkend terrein, waar ook ter wereld. We leggen steeds weer de basis voor nieuw duurzame ontwikkelingen op het land, op het water of in de zone daartussen. DEME is steeds op zoek naar nieuwe krachten om de bemanning van haar vloot uit te breiden. Gedreven vakmensen, stuurlieden en werktuigkundigen kunnen een kijkje nemen op DEME: creating land for the future 332 Nautilus, november

9 OPEN FORUM OPEN FORUM Wat te denken van? FORUM OUVERT FORUM OUVERT Que penser de? SAFETY, SECURITY, ENVIRONMENT AND EFFICIENCY JEOPARDISED On 11 th October PORTIUS, the International and EU Port Law Centre, organised a study day at Antwerp, in the Noordster Building (headquarters of the Antwerp Customs Service). Subject of the study was the proposed new EU Ports Regulations and the EU Concessions Directive. The EU Ports Regulations and the EU Concessions Directive are expected to have a tremendous impact on the organization of European ports. These instruments will dramatically change the legal powers of port authorities, the award of concessions and land leases, competition among commercial port companies, existing monopoly situations, the adoption, structure and level of port tariffs, financial relations between Member States and port authorities, the control of decisions by port authorities by external supervisory bodies, etc. The new EU rules will apply to many activities in ports, including bunkering, dredging, waste reception, pilotage, towage and mooring. Cargo handling will be affected by only some of these provisions. If the proposed regulations are adopted, one of the consequences would be that the pilot services in EU ports would be liberalised and thus open for competition by private companies. The European Maritime Pilots Association (EMPA) strongly warns against the proposed EU Ports Regulation. This liberalisation proposal was adopted by the European Commission in May 2013, together with a new Communication on port policy. EMPA is a non-profit association with a membership of more than 5000 pilots from 25 coastal states in Europe, including Turkey, Norway, Russia, and Ukraine. Maritime pilots provide an essential and unique service to the shipping industry. The Pilot s principal role is to provide a critical independent local knowledge and navigational information to vessels and the highest level of shiphandling skills to manoeuver vessels when entering and leaving ports. In addition, pilots play an important role in reporting illegal acts committed by ships against the environment. EMPA regards the inclusion of pilotage in the proposed EU Ports Regulation as an unnecessary interference with national and local port policy. If adopted, it will have numerous negative consequences. Maritime safety and security, the protection of the environment and the efficiency of ports will be severely jeopardised. The proposed Regulation aims to establish a framework on market access to port services. With surprise and concern EMPA notes that after two failed attempts by the European Commission to impose the liberalisation of pilotage, the Commission once more intends to subject pilotage to these principles. The European Commission s proposal imposes free access to the 'market' for pilotage. Pilotage however should not be considered a 'market' at all and a competitive model for pilotage makes no sense. All over the world, coastal States consider compulsory pilotage to be a public service. Pilotage is a strictly regulated activity and it is widely acknowledged that such safety service cannot and should not be subject to a market-driven approach and a free competition logic. Pilotage is not a commercial enterprise, but an essential public service. Collisions of vessels and other accidents near or in port waters can have tremendous negative consequences for human life, the economy and the environment. The farreaching liberalisation proposal is not based on any international benchmarking. In the past, some states in the world have experimented with the liberalisation of maritime pilotage. These experiments have led to a worrying increase of the number of accidents in their ports, such as in Alaska, for which liberalisation has been acknowledged as a causal factor by independent safety investigation boards. Moreover, the empirical studies carried out following the opening up to competition of pilotage services clearly show that the liberalisation of pilotage does not lead to a decrease in pilotage rates. On the contrary, it has led to huge increases in rates: 20% in Denmark and 100% in Argentina. This is explained by the disappearance of economies of scale due to the significant investments required to set up a pilot service which has led to Cherry Picking. Pilotage is a very specific technical-nautical service. The pilot works with the shipmaster to ensure the safe navigation of the ship and is directly involved in nautical decision-making on board ships. Pursuant to existing EU rules, pilots fulfill an essential role in the detection of ship's deficiencies and other hazards to navigation. Nautilus, november

10 For these reasons, it is unacceptable that a pilot would have to act under commercial pressure. His job and responsibility are of a technical-nautical nature based on an absolute priority for public safety and full accountability with the public authorities and the port community as a whole. Pilots must have the right to refuse any manoeuver if safety is not guaranteed. In a competitive environment, it is extremely difficult for pilots to maintain their integrity and independence. Pilots who would have to compete for work will do dangerous things that they would refuse to do if they can act independently. Competition in pilotage will inevitably lead to accidents and a reluctance in reporting any deficiencies. The Commission bases its proposal on the expected growth in traffic, ship dimensions and carriage of gas. These developments, which are indeed likely to take place, warrant additional and stricter measures to ensure the safety and smoothness of ship's traffic and certainly not liberalisation measures. These proposed measures are inconsistent with the ever stricter regulation by the EU for safety of navigation and protection of the marine environment (e.g. the consecutive packages of EU regulations and directives adopted in the wake of maritime and environmental disasters involving the oil tankers Erika and Prestige). What is more, current organisational patterns have proven to be perfectly capable of coping with the trend towards larger ship sizes and increased port throughput. Any regulation which has a bearing on pilotage in the ports and waterways of Europe must have safety, security and protection of the environment as its primary objectives. Such rules should be implemented at the local and national levels, within the framework of the international rules adopted within the IMO, and with respect for the principles of subsidiarity. The definition of the scope of the proposed EU Ports Regulation lacks credibility. Pilotage counts for only 5-6 % of port costs (according to data published in the Commission's own proposal). The price of pilotage has very little effect on the choice of port used by ship owners and economic operators. Therefore, the measure of liberalisation in pilotage will have no significant impact on maritime traffic flows. EMPA would like to call on all parties to carefully analyse the proposal and to support any amendments which lead to the exclusion of pilotage.!!! Press release by EMPA De redactie aanvaardt met dank alle commentaar op de artikels onder de rubriek Open Forum La rédaction accepte avec reconnaissance tous commentaires concernant les articles sous la rubrique «Forum Ouvert» NOTEER NU REEDS / A NOTER DES MAINTENANT MARITIEME NIEUWJAARSRECEPTIE RECEPTION MARITIME DE NOUVEL AN donderdag, 9 januari 2014 le jeudi, 9 janvier 2014 vanaf 19u00 à partir de 19h00 in de à l Hogere Zeevaartschool Ecole Supérieure de Navigation Alle leden + partner WELKOM Noordkasteel-Oost Antwerpen Tous les membres + partenaire BIENVENUS Gelieve uw aanwezigheid te bevestigen vóór 4 januari 2014 Prière de confirmer votre présence avant le 4 janvier 2014 met opgave van het aantal deelnemers en mentionnant le nombre de participants en de maritieme verenigingen waarvan u lid bent et les associations maritimes auxquelles vous êtes affilié Nautilus, november 2013

11 Where will our BMT knowledge Surveys (Antwerp) take you? NV Naval architects, technical, nautical and cargo surveyors Naval and architects, consultants technical, for marine, nautical shore and based cargo industry surveyors Naval and architects, consultants technical, for and marine, transport nautical shore and based cargo industry surveyors and consultants for and marine, transport shore based industry Kapelsesteenweg 286 and - transport 2930 Brasschaat, Belgium Kapelsesteenweg Tel.: +32 (0) Fax: Brasschaat, +32 (0)3 605 Belgium Kapelsesteenweg Tel.: +32 (0) Fax: - Brasschaat, +32 (0) Belgium 63 Tel.: +32 (0) Fax: (0) Waar u ook voor gaat, wij gaan met u mee. KBC Bank & Verzekering Sint-Jansplein 51, 2060 Antwerpen Tel Fax Wij gaan met u mee CMB BOCIMAR Imago 105_148 Antwerpen St Jans.indd :03: De Gerlachekaai 20 BE 2000 Antwerpen Nautilus, november

12 DE START van een BOEIENDE CARRIERE De vraag naar hoogopgeleide koopvaardijofficieren is groot. Ook de vraag van de maritieme industrie naar ex-zeevarenden overtreft ruimschoots het aanbod. Goedbetaalde tewerkstelling is dus zowel tijdens als na de vaartijd verzekerd! De Hogere Zeevaartschool is de enige hogeschool in België die hiervoor de gepaste opleidingen (in het Nederlands en in het Frans) aanbiedt: Bachelor & Master in de Nautische Wetenschappen Bachelor in de Scheepswerktuigkunde Geïnteresseerd in een boeiende maritieme carrière? Bezoek onze website voor meer informatie. 336 Nautilus, november 2013

13 HZS HZS ESN ESN HZS ESN 107 de de PLECHTIGE NAAMGEVING AAN DE HOGERE ZEEVAARTSCHOOL Op woensdag, 2 oktober, vond in de Hogere Zeevaartschool te Antwerpen de 107 Op woensdag, oktober, vond in de Hogere Zeevaartschool te Antwerpen de 107 de de plechtige plechtige naamgeving plaats in aanwezigheid van onder meer, divisieadmiraal Michel Hofman, de naamgeving plaats in aanwezigheid van onder meer, divisieadmiraal Michel Hofman, de voorzitter van de Associatie Universiteit en Hogescholen Antwerpen, de Vice-rector van de voorzitter van de Associatie Universiteit en Hogescholen Antwerpen, de Vice-rector van de Universiteit Antwerpen, de Provinciecommandant en van talrijke prominenten uit het Universiteit Antwerpen, de Provinciecommandant en van talrijke prominenten uit het burgerlijke en militaire maritieme milieu. burgerlijke en militaire maritieme milieu. In zijn openingstoespraak gaf Kapt. Peter Raes, Voorzitter van de Raad van Toezicht van de Hogere Zeevaartschool, In zijn openingstoespraak gaf Kapt. Peter Raes, Voorzitter van de Raad van Toezicht van de Hogere Zeevaartschool, volgend overzicht van de laatste evolutie in de HZS: volgend overzicht van de laatste evolutie in de HZS: Vorige week mochten we 200 nieuwe studenten verwelkomen, meer bepaald 163 voor de afdeling nautische Vorige week mochten we 200 nieuwe studenten verwelkomen, meer bepaald 163 voor de afdeling nautische wetenschappen en 37 voor de scheepswerktuigkunde. wetenschappen en 37 voor de scheepswerktuigkunde. Opmerkelijk is dat er ook dit jaar weer veel belangstelling is voor de Nederlandstalige afdeling scheepswerktuigkunde. Opmerkelijk is dat er ook dit jaar weer veel belangstelling is voor de Nederlandstalige afdeling scheepswerktuigkunde. Zonder twijfel begint het effect te spelen van de jarenlange inspanningen van onze Expertisecel Zonder twijfel begint het effect te spelen van de jarenlange inspanningen van onze Expertisecel Wetenschapscommunicatie die verscheidene programma s heeft uitwerkt om jongeren op een interactieve manier over Wetenschapscommunicatie die verscheidene programma s heeft uitwerkt om jongeren op een interactieve manier over wetenschap te informeren. wetenschap te informeren. Tijdens de Naamgeving in 2011 konden we voor de eerste maal melding maken van de succesvolle verdediging van een Tijdens de Naamgeving in 2011 konden we voor de eerste maal melding maken van de succesvolle verdediging van een doctoraat in de nautische wetenschappen. doctoraat in de nautische wetenschappen. We spraken toen de hoop uit dat we dit ieder jaar zouden kunnen doen. En tot nu toe is dat gelukt! Vorige jaar konden we We spraken toen de hoop uit dat we dit ieder jaar zouden kunnen doen. En tot nu toe is dat gelukt! Vorige jaar konden we de tweede doctor in de nautische wetenschappen begroeten en in maart van dit jaar vervoegde Helen Verstraelen haar de tweede doctor in de nautische wetenschappen begroeten en in maart van dit jaar vervoegde Helen Verstraelen haar collega s met de succesvolle verdediging van een proefschrift over de invloed van de staalkwaliteit op de corrosie in collega s met de succesvolle verdediging van een proefschrift over de invloed van de staalkwaliteit op de corrosie in balasttanks aan boord van koopvaardijschepen. balasttanks aan boord van koopvaardijschepen. Momenteel bereiden nog 6 personen een doctoraat voor, waaronder 4 docenten van de HZS. De kans is dus reëel dat ook Momenteel bereiden nog personen een doctoraat voor, waaronder docenten van de HZS. De kans is dus reëel dat ook volgend jaar een nieuwe promotie tot doctor in de Nautische Wetenschappen kan worden aangekondigd. volgend jaar een nieuwe promotie tot doctor in de Nautische Wetenschappen kan worden aangekondigd. Vorig academisch jaar zijn we gestart met onze postgraduaatopleiding in de Vorig academisch jaar zijn we gestart met onze postgraduaatopleiding in de Hydrografie. De HZS werkt hiervoor samen met de Universiteit Gent, het Hydrografie. De HZS werkt hiervoor samen met de Universiteit Gent, het Waterbouwkundig Laboratorium, de Vlaamse Hydrografie en de industrie. Waterbouwkundig Laboratorium, de Vlaamse Hydrografie en de industrie. In april van dit jaar werd ons Hydrografie B programma geaccrediteerd door In april van dit jaar werd ons Hydrografie programma geaccrediteerd door de International Hydrographic Organization. Dit gebeurde naar aanleiding de International Hydrographic Organization. Dit gebeurde naar aanleiding van de jaarlijkse bijeenkomst van de Board on Standards and van de jaarlijkse bijeenkomst van de Board on Standards and Competences in Lissabon. Competences in Lissabon. Voor de docenten en administratieve medewerkers, die deze opleiding Voor de docenten en administratieve medewerkers, die deze opleiding begeleiden, is dit een belangrijke opsteker en de bevestiging dat ze een begeleiden, is dit een belangrijke opsteker en de bevestiging dat ze een degelijk programma hebben ontwikkeld dat een internationaal publiek moet degelijk programma hebben ontwikkeld dat een internationaal publiek moet kunnen aantrekken. kunnen aantrekken. Tot slot een stand van zaken over ons nieuwbouwproject. Tot slot een stand van zaken over ons nieuwbouwproject. We hebben veel vergaderingen achter de rug met de diverse We hebben veel vergaderingen achter de rug met de diverse overheidsdiensten die een inbreng hebben bij de inplanting van het nieuwe overheidsdiensten die een inbreng hebben bij de inplanting van het nieuwe gebouw. gebouw. Vooral op het vlak van erfgoed is dit niet zo evident omdat het huidige Vooral op het vlak van erfgoed is dit niet zo evident omdat het huidige gebouw een beschermd monument is en een nieuwe inplanting hiermee gebouw een beschermd monument is en een nieuwe inplanting hiermee rekening moet houden. rekening moet houden. Patrick Verhoeven Ook de geplande werken aan de Royerssluis en de Oosterweelverbinding Patrick Verhoeven Ook de geplande werken aan de Royerssluis en de Oosterweelverbinding zitten in het verhaal en maken de zaak nog iets gecompliceerder. zitten in het verhaal en maken de zaak nog iets gecompliceerder. Tijdens een ultieme bijeenkomst van alle betrokken partijen vorige week werd uiteindelijk het terrein afgebakend waarop Tijdens een ultieme bijeenkomst van alle betrokken partijen vorige week werd uiteindelijk het terrein afgebakend waarop kan worden uitgebreid. We kunnen dus verder gaan met ons dossier inclusief - niet te vergeten - de financiering van het kan worden uitgebreid. We kunnen dus verder gaan met ons dossier inclusief niet te vergeten de financiering van het project. project. Vervolgens kondigde Peter Raes de gastspreker aan voor deze academische zitting. Vervolgens kondigde Peter Raes de gastspreker aan voor deze academische zitting. Nautilus, november

14 De heer Patrick VERHOEVEN is reeds geruime tijd actief in de sector, meer bepaald in de Europese beroepsverenigingen die de maritieme belangen in Brussel verdedigen. Voorheen was hij secratris-generaal van ESPO, de European Sea Ports Organisation, en sinds enkele weken is hij secretaris-generaal van ECSA, de European Community Shipowners Association. De titel van zijn academische rede luidde: Scheepvaart en Europa: over perceptie, beleid en lobbying. Aansluitend ging Directeur Kapt. Patrick Blondé over tot de uitreiking van de prijzen* aan de laureaten van het academiejaar De prijs voor de student die het beste resultaat behaalde in de afdeling Nautische Wetenschappen werd toegekend aan Mathias HIRSCH, terwijl Amos SEBRECHTS als beste van de afdeling Scheepswerktuigkunde de prijs in de wacht sleepte. En Kapt. Blondé ging verder: De Stichting Ernest Urban kent elk jaar een speciale prijs toe voor het beste eindwerk. Afwisselend is dat voor een student uit de Nautische Wetenschappen en uit de Scheepswerktuigkunde. De prijs gaat dit jaar naar een studente uit de Nautische Wetenschappen en wordt toegekend aan Kathleen VANEECKHAUTE voor haar onderzoek naar de mariene grenslaag in een lagesnelheidswindtunnel. Kathleen is één van de studenten van de Belgische marine waarvan we ieder jaar een nieuwe lichting mogen begroeten. Mag ik Admiraal Hofman vragen om de prijs aan Kathleen te overhandigen. Wij feliciteren de laureaten en alle andere afgestudeerden met hun prestatie en wensen hen een schitterende maritieme carrière toe. Tot slot kondigde Directeur Kapt. Patrick Blondé de plechtige naamgeving van de nieuwe promoties aan: Admiraal Hofman overhandigt de prijs aan Kathleen Vaneeckhaute In 1907 werd in de Hogere Zeevaartschool gestart met een traditie om de nieuwe promotie nautische wetenschappen te noemen naar een verdienstelijke persoonlijkheid uit de maritieme wereld. Hierdoor kunnen de studenten zich spiegelen aan markante persoonlijkheden die door hun inzet, vakkennis en vooral ook idealisme een belangrijke bijdrage aan de promotie van het maritieme beroep, en daardoor ook aan de Hogere Zeevaartschool hebben geleverd. Vanaf 1997 werd deze Naamgeving ook toegepast op de promotie Scheepswerktuigkunde. We kunnen vandaag dus reeds de 107 de naamgeving voor de afdeling nautische wetenschappen en de 17 de naamgeving voor de scheepswerktuigkunde aankondigen. Ik zal met deze laatste opleiding beginnen. De promotie in de scheepswerktuigkunde wordt genoemd naar de heer Robert ROEF. De heer Roef werd geboren op 31 oktober Hij kreeg de roep van de zee mee van zijn vader die officier scheepswerktuigkundige was. Na het behalen van een diploma mechanica aan het Stedelijk Instituut voor Technisch Onderwijs schreef hij zich in aan de Hogere Zeevaartschool waar hij in 1952 het diploma van aspirantscheepswerktuigkundige haalde en meteen aanmonsterde op de motortanker Belgian Gulf. Na op diverse schepen gevaren te hebben behaalde Robert Roef in 1957 zijn brevet van officier werktuigkundige 1 e klasse en begon zijn loopbaan als hoofdwerktuigkundige. Deze zou duren tot in juni Tijdens deze periode was hij actief op stoom-, turbine- en motorschepen van de rederijen Deppe en UBEM. Aansluitend bekleedde hij de functie van rederijinspecteur en werd in 1980 bevorderd tot senior superintendent en volmachtdrager. Voor de supervisie bij reparatie en nieuwbouw van schepen bracht hij heel wat tijd door in het buitenland en was hij o.a. actief in China, Japan, Singapore, Canada, de Verenigde Staten en Korea. Robert Roef stond onder de zeelieden van UBEM bekend als een zeer strikte inspecteur en alles moest snel verlopen, veel geduld had hij niet. Vandaar zijn bijnaam roef roef. Hij droeg ook zijn steentje bij tot het verenigingsleven. In 1953 werd hij lid van het Koninklijk Gallois Genootschap waar hij in 1971 lid werd van het bestuur, een functie die hij nog steeds uitoefent. Hij was ook actief in de National Geographic Society, de Redders van Antwerpen, de Mariners Managers Club, de Vrienden van het Nationaal Scheepvaartmuseum en het Belgian Ships Archive. Rest mijn nog te vermelden dat hij in 1982 benoemd werd tot Ridder in de Orde van Leopold II. Het is voor mij een eer om Robert Roef op te nemen in onze galerij van "naamgevers". 338 Nautilus, november 2013

15 Dames en Heren, de promotie nautische wetenschappen wordt dit jaar genoemd naar Kapitein Jef CUYT. Ik denk dat nagenoeg iedereen van de aanwezigen hier Jef Cuyt kent, vooral dank zij zijn functie van secretaris-generaal van het Koninklijk Belgisch Zeemans College. We hebben aan de voorzitter van het KBZ, Kapt. Alain Pels, gevraagd om de loopbaan van de heer Cuyt even voor ons toe te lichten. Kapt. Alain Pels schetste de loopbaan van Kapt. Jef Cuyt als volgt: Kapt. Jef Cuyt werd geboren te Antwerpen in Reeds op 17-jarige leeftijd, in de grote vakantie tussen zijn poësis en rethorika, maakte hij zijn eerste zeereis naar Congo als leerling-kadet aan boord van de Alex Van Opstal. En ook tussen het beëindigen van zijn grieks-latijnse humaniora en het begin van zijn studies aan de Hogere Zeevaartschool te Antwerpen scheept hij in als leerlingkadet op de Mar del Plata. Zijn ganse amarinage brengt hij door aan boord van het zeilopleidingschip Mercator ( ), en in 1959 behaalt hij zijn diploma van aspirant-officier met onderscheiding. Kapt. Alain Pels Van 1959 tot 1965 vaart hij in hoedanigheid van 4 de, 3 de en 2 de stuurman aan boord van verschillende schepen van de CMB ( Capitaine Potié, Baudouinville, Elisabethville, Lubilash, Mobeka, Christian Sheid, Jordaens ). In 1964 behaalt hij zijn brevet van 1 ste Luitenant ter lange omvaart met grote onderscheiding. En in 1965 zijn brevet van Kapitein ter lange omvaart eveneens met grote onderscheiding. In 1965 verlaat hij de CMB om in te schepen als 1 ste Officier aan boord van de Gloria, een general cargoschip van rederij Belfranline. Reeds in januari 1966 promoveert hij tot kapitein van de Gloria, 28 jaar oud (toen de jongste kapitein van de Belgische koopvaardij). Hij zal er het bevel blijven voeren tot het schip in augustus 1967 verkocht wordt en Belfranline zijn activiteiten onder Belgische vlag stopzet. Vervolgens een vervangingsreis als gezagvoerder van het ms Tecun Uman. Vanaf januari 1968 word hij door rederij Ahlers aangeduid als kapitein van het nog te bouwen koelschip Pontos. Bij gebrek aan ervaring met koellading, volgt hij een stage van 6 maanden aan boord van de Pirol (Duitse vlag), een koelschip van de Duitse rederij F. Laeisz. Vanaf midden 1968 doet hij bouwtoezicht op de Boelwerf, aan boord van de in aanbouw zijnde Pontos. Op 20 januari 1969 vertrekt hij als gezagvoerder voor de eerste reis met de Pontos. Hij zal er 7 jaar lang titularis-kapitein blijven tot september Vanaf 1 november 1975 neemt hij de functie aan van Overseas Operations Manager van Schelde Sleepvaartbedrijf (Scheldt Towage Company), dat naast de sleepactiviteiten op de Schelde, in volle expansie was in het buitenland (Bahamas en Perzische Golf). Van eind 1975 tot 1992 is hij van Managing Director van Scheldt-Gulf Towage and Salvage Compnay, het filiaal van STC in Sharjah, United Arab Emirates, verantwoordelijk voor alle contracten en operaties in de Perzische Golf. Ondanks de moeilijke en soms vijandige omstandigheden en ondanks de oorlog tussen Iran en Irak ( ), die zich uitbreidde tot een eerste Golfoorlog, slaagt hij er in om een contract van oorspronkelijk twee jaar met de Iraanse overheid, te laten doorlopen van 1977 tot na In 1992 vindt er een fusie plaats tussen Schelde Sleepvaartbedrijf en de URS, waardoor er na 17 jaar trouwe dienst, een einde wordt gemaakt aan zijn arbeidsovereenkomst met Schelde Sleepvaartbedrijf, dat helemaal zal worden opgeslorpt door de URS. Hierdoor kwam er ook een einde aan de Belgische sleepactiviteiten in de Perzische Golf. Na een jaar als onafhankelijk consultant voor Star Clippers, wordt hij in augustus 1994 en dit tot eind 2000 tewerk gesteld als Commercial Manager bij Stukwerkers Havenbedrijf nv te Gent. Vanaf 1 januari 2001 is hij op rust (???) gesteld. Kapt. Jef Cuyt heeft zich ook gedurende gans zijn carrière én erna nuttig gemaakt binnen het Koninklijk Belgisch Zeemanscollege, de beroepsvereniging van Belgische koopvaardijkapiteins en officieren. Sinds 1960 is hij lid van het KBZ, sinds 1970 KBZ-bestuurslid. Hij was KBZ-voorzitter van 1991 tot 1997, en sinds 2002 is hij secretaris-generaal van het KBZ. Nautilus, november

16 Sinds 1991 is hij tevens verantwoordelijk uitgever en hoofd- (en meestal enige) redacteur van het maritiem maandblad NAUTILUS, waarvan hij deze maand de 241 ste editie zal hebben samengesteld. Kapt. Jef Cuyt is drager van volgende eretekens: Gouden Palm der Kroonorde (1971), het Bijzonder ereteken 1 ste Kl. Der Beroepsverenigingen (2007) en Ridder in de Orde van Leopold II (2007). Directeur Patrick Blondé dankte kapt. Alain Pels voor zijn uiteenzetting en besloot: Het is duidelijk dat Jef Cuyt een waardige laureaat is voor de naamgeving aan onze nieuwe promotie nautische wetenschappen Vervolgens nam Kapt. Cuyt zelf het woord. Hij dankt achtereenvolgens de HZS en in het bijzonder Directeur Blondé voor de hem (en Robert Roef) toebedeelde eer. Tevens richtte hij een woord van dank aan zijn medewerkers binnen het KBZ en aan zijn echtgenote Nora, zonder dewelke hij hier niet zou staan. Hij richtte een pathetische oproep tot de reders: Belgische reders, investeer niet alleen in hoogwaardig-technologische schepen, maar investeer ook in die hoog-gekwalificeerde officieren die elk jaar door deze school worden afgeleverd. Zij zijn de toekomstige hoekstenen van onze Belgische maritieme cluster die zo belangrijk is voor de welvaart van ons land Tenslotte wenste hij een boodschap mee te geven aan de nieuwe promotie en aan de jongere generaties in het algemeen: Bekijk elke dag weer als door kinderogen, dan wordt elke dag een nieuwe ontdekking, een nieuwe uitdaging. Zo vermijd je dat je beroep vervalt in saaie routine, en wordt elk dag als een nieuw geschenk Directeur Kapt. Blondé met de twee naamgevers Kapt. Jef Cuyt en Robert Roef (vlnr) De Plechtige Naamgeving werd afgesloten door een erg gewaardeerde receptie waar de genomineerden felicitaties van vrienden en kennissen ion ontvangst mochten nemen.!!! JC *Het KBZ schonk als prijs aan beide laureaten: het boek Babicz Dictionary of Maritime Technology, het KBZ jubileumboek en een jaar gratis lidmaatschap van de vereniging. Het KBZ biedt aan zijn secretaris-generaal Kapt. Jef Cuyt en aan Robert Roef zijn oprechte gelukwensen aan voor de uitzonderlijke eer en titel hen door de Hogere Zeevaartschool toegekend. 340 Nautilus, november 2013

17 Mensen en schepen Dat is de kracht achter Jan De Nul Group. Dankzij de gedreven werknemers, vakkennis en de hypermoderne vloot staat de groep vandaag aan de top van de internationale baggerindustrie en is de firma een van de grootste aannemersbedrijven op vlak van civiele bouwkunde en milieuwerken. Dankzij de ondersteunende diensten rond de bagger divisie, civiele bouwkunde en de milieudivisie, kan Jan De Nul Group de meest grootschalige projecten tot in de puntjes verzorgen. Of het nu gaat om een Palm Island in Dubai, een afvalverwerkings installatie in Roemenië of om de bouw van het nieuwe sluizencomplex in het Panamakanaal. JAN DE NUL GROUP 34-36, Parc d Activités Capellen I Luxembourg T F I Nautilus, november

18 CONTAINERS CONTAINERS TRIPLE - E s VAN MAERSK IN DE VAART Amper twee en een half jaar na hun bestelling kan de omvangrijke Deense scheepvaartgroep Maersk, de eerste vaartuigen met een capaciteit van iets meer dan TEU (waarvan tot 10% koelcontainers mogen zijn) in de vaart brengen. Maersk groepeert deze schepen onder de noemer Triple-E omdat hun ontwerp gebaseerd is op drie basisprincipes: - Economy of scale - Energy efficient en - Environmentally improved De scheepsklasse is de opvolger van de E-klasse, de serie van acht containerschepen met elk een capaciteit van TEU die bij hun bestelling kort na de jongste eeuwwisseling de scheepvaartwereld verbaasde. Tot in 2012 waren deze 397 meter lange en 56 meter brede eenheden trouwens de grootste containerschepen in de wereld. De kroon blijft weliswaar in dezelfde familie Maersk maar gaat nu over naar de Triple-E s De Mary Maersk in het Deurganckdok, met voor haar de Evelyn Maersk Met hun lengte van 400 meter, hun breedte van 59 meter en maximale diepgang van 14,5 meter, zijn ze amper groter dan de schepen van het E-type. Ze kunnen echter nominaal zo n TEU meer verschepen, een vermeerdering van 16% ten overstaan van hun voorgangers. Dit is de danken aan de vollere rompvorm, waardoor meer containers benedendeks kunnen geladen worden dan de slankere E-klasse schepen. Een eerste serie van tien Triple-E schepen werd besteld in februari 2011, slechts drie jaar nadat met de Eugen Maersk de laatste van de acht E-type schepen in de vaart was gekomen. Tegelijk nam de scheepvaartgroep een optie op twintig additionele schepen van dit type. De bouwopdracht ging niet meer naar de eigen werf van de Deense groep, maar werd geplaatst bij de Zuid-Koreaanse scheepsbouwer Daewoo Shipbuilding and Marine Engineering (DSME). In juni 2011 lichtte Maersk de optie voor een tweede reeks van tien schepen. Tegelijk werd bekend dat de maatschappij de optie op een derde reeks van tien schepen niet meer zou opnemen. De bouwprijs per schip bedraagt zo n 190 miljoen US$. 342 Nautilus, november 2013

19 Zoals eerder aangehaald is efficiëntie één van de drie pijlers waarop het ontwerp van deze scheepsklasse is gebouwd. In weerwil van hun afmetingen en capaciteit worden ze, op dit ogenblik, slechts bemand door 26 man. Hoewel er aan boord accommodatie is voorzien voor een dertigtal personen, zouden de Triple-E s in staat zijn om met slechts 13 bemanningsleden te varen. In dit verband kan men zich afvragen of dit in de praktijk te verwezenlijken is, als men zich baseert op de ervaringen die werden opgedaan aan boord van het koelschip Ditlev Lauritzen waar een bemanning van 7 personen zou volstaan hebben In het licht van de steeds strenger wordende normering werd bij het ontwerp van deze klasse heel veel aandacht besteed aan de voortstuwing. Uiterlijk is dat terug te vinden in de vorm van het achterschip die moet toelaten dat een zo vloeiend mogelijk aanzuiging van het water naar de schroeven wordt verwezenlijkt. De Triple-E vaartuigen zijn uitgerust met twee hoofdmotoren die elk een vierbladige schroef met een diameter van 9,8 meter aandrijven. Elk van deze MAN-diesels heeft een vermogen van 32 MW. Door hun machinevermogen en hun rompvorm kunnen de Triple-E s weliswaar een snelheid van 23 knopen lopen, maar de dienstsnelheid zal tot 19 knopen beperkt blijven. Bovendien zijn de motoren berekend om met name bij een trage vaart optimaal te functioneren. Beide motoren zijn uitgerust om de warme uitlaatgassen op te vangen. Die worden vervolgens omgezet in additionele energie. Daardoor worden niet enkel betere prestaties op het vlak van energie-efficiënte genoteerd, maar is ook de CO2 uitstoot fel verminderd, wat het milieu ten goede komt. Er wordt van uitgegaan dat deze combinatie van rompvorm en verbeterde dieselmotoren - waarvan het brandstofgebruik is teruggebracht tot 168 gram per kwh - bij slow steaming een besparing van 50% in het brandstofgebruik kunnen realiseren. Alle namen van eerste reeks Triple-E schepen beginnen met de letter M. Als eerste Europese aanloophaven op zijn maidentrip liep de Mary Maersk op 19 oktober 2013 de haven van Antwerpen aan. Enkele uren later meerde vlakbij in het Deurganckdok de Evelyn Maersk, een vaartuig uit de E-klasse, af, zodat gedurende enkele uren eenheden uit de twee grootste reeksen van containerschepen in de Scheldehaven gelijktijdig te gast waren.!!! VOF ZEER GOEDE OPVAART Containerreus Mary Maersk opent perspectieven voor Antwerpse haven Het grootste containerschip ter wereld, de Mary Maersk, is vanochtend [ ] succesvol de Antwerpse haven binnengevaren. De havengemeenschap reageert opgetogen op de gelukte proefvaart. Volgens administrateur-generaal Jacques D'Havé van het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust is de geslaagde opvaart een opsteker omdat het andere schepen over de schreef kan trekken. Omstreeks 5.25 uur vanochtend is de Mary Maersk, een triple-e-containerschip met een maximumcapaciteit van TEU (twintigvoetsequivalent containers) succesvol aangemeerd in het Antwerpse Deurganckdok op de linker- Scheldeoever. Het schip had zo'n TEU aan boord, waarvan TEU in de loop van vandaag wordt gelost. Morgenochtend om 2.00 uur vertrekt de Mary Maersk opnieuw. Normaliter zouden het schip en haar 26 bemanningsleden gisterenavond al aangekomen zijn, maar door mist moest de opvaart uitgesteld worden. Voor een dergelijk groot schip is dat geen sinecure en gelden er strikte voorwaarden, onder meer op vlak van zichtbaarheid, windsnelheid en -richting, en getijden. "Aan de komst van een dergelijk schip gaan tienduizenden uren van simulaties vooraf", zegt Jacques D'Havé, die mee de toestemming moet geven aan deze experimentele vaart. "Maar alles is zeer goed verlopen. Het schip gedraagt zich nog vlotter dan we op basis van de simulaties in het Waterkundig Laboratorium vermoedden." Ook de doortocht door de zogenaamde Bocht van Bath, een flessenhals voor het Scheldeverkeer, verliep vlekkeloos. Volgens D'Havé is de aankomst goed nieuws voor de Antwerpse haven, die door de Scheldeverdieping nu effectief bewijst de grootste schepen aan te kunnen. "Dit is een absoluut een goed voorbeeld voor andere rederijen. Ik ben er zeker van dat de haven dit soort schepen regelmatig zal aankunnen, alsook dat er meer naar Antwerpen zullen komen."!!! GVA Nautilus, november

20 WE ARE ALWAYS THERE WHEN YOU NEED US! all voyage-repairs Navitec Marine Services is specialised in all kinds of voyage repairs: steel-, engine-, pipe-, rigging-, electrical works welding repairs, construction, piping, fitting, certified welders engineers engines, pumps, turbo s, winches cargogear repair, rigging, testing electricians general, cranes, controls, alarms cargolashing welding of D-rings, brackets, chains machining and turning shafts, reconditionning of pumps, rebushing, metalspray, turning, milling, boring laser alignment NAVITEC MARINE SERVICES Haven 215 Emdenweg 17 B-2030 Antwerp Tel +32 (0) fax +32 (0) website Class approved marine workshop B U R E A U V E R I T A S 344 Nautilus, november 2013

21 Tel : Fax : ZEEBRUGGE EEN NETWERK VOOR EUROPA 2 miljoen TEU 1,7 miljoen nieuwe wagens 12,5 miljoen ton roro-ladingen 20 dagelijkse verbindingen met het V.K., Scandinavië en Zuid-Europa uitstekende distributiemogelijkheden in de Maritieme Logistieke Zone Havenbestuur Zeebrugge Isabellalaan 1 - B Zeebrugge Tel. +32/50/ Fax +32/50/ nautilus_2013.indd 1 24/01/ :26:09 Nautilus, november

22 FATIGUE FATIGUE OFFICER FALLING ASLEEP The container vessel had arrived at its penultimate port in Europe before proceeding to Asia. The vessel visited 5 ports in 6 days in Europe before proceeding to Asia. The vessel had been delayed at the previous port because of problems with a cargo crane. To make the scheduled berthing time at the next port the vessel had to increase speed. There was also a long pilotage at the next port. The vessel departed around 2300 the previous evening and arrived at the next port around 1000 in the morning. The normal procedure was that the chief officer was awake during the cargo operation and also did the 4-8 watch. Usually the Master took the evening watch after the cargo operation. Unfortunately this was impossible because the vessel departed around 2300 from the previous port. The chief officer did his morning watch as the pilot came onboard early in the morning and after breakfast he prepared the cargo operation. During the cargo operation the master carried out administrative tasks. Just before midnight the vessel departed for the final port and the chief officer went to bed to get some rest before his watch at The Chief Officer woke up at 0345 and was on the bridge just before The 2nd officer handed over the watch and told the chief officer there were no special orders, there was some traffic but nothing unusual and that he should call the pilot station at 0600 to make arrangements for an 0800 berthing. Both radars were operational and the vessel had an electronic chart with the passage plan entered. Guard zones were not used on the radar but the electronic chart did have a cross track error alarm and radar overlay. The vessel s course was maintained by autopilot. The chief officer did his normal checks of the navigational equipment after he had taken over the watch. Visibility was good with calm winds, so the Chief Officer told the lookout that he could go and rest but should be available on the radio. Around 0430 the Chief Officer saw a fishing boat fleet that was about 6 M away and to stay clear of the fishing boats he made a small alteration to starboard and then sat down in one of the cockpit chairs. The Chief Officer suddenly felt a lot of vibration and heard a monotone alarm. In shock he realised that he had fallen asleep and was now aground on a small island. The sound was from the cross track alarm on the electronic chart as the vessel was far from the planned course. The alarm had a low monotone signal and had not awoken the Chief Officer. Shortly after the vessel ran aground the master rushed into the bridge, found the Chief Officer in shock and reduced the engines to neutral. The master sounded the general alarm and gave the crew instructions and duties designed to establish the vessel s condition. In view of the Chief Officer s state of shock, the master insisted he remain on the bridge until the situation was stabilised. It was quickly confirmed by the crew that the vessel was held fast forward while her stern was in deep water. There was calm sea and the vessel was not believed to be in imminent danger. The master transmitted a Pan Pan urgency call giving the vessel s circumstances that was received by the coastguard who deployed search and rescue assistance. After the initial crisis the master contacted the DPA (designated person ashore) informing him of the situation and he, in turn, liaised with all necessary parties who needed to be involved.!!! Extract from Maritime Press Clippings Source: The Swedish P&I Club New IMO Provision to fight Fatigue Under what are already being terms the Manila Amendments to the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, watchkeeping officers and those whose duties involve designated safety, prevention of pollution and security duties are required to be provided with a minimum of 10 hours of rest in any 24 hour period and 77 hours in any 7 days. The hours of rest may be divided into no more than two periods, one of which shall be at least 6 hours in length, and the intervals between consecutive periods of rest shall not exceed 14 hours. Inevitably there are exceptions to ensure a continued safe operation of ships in exceptional conditions. Under these conditions the rest period may not be less than 70 hours in a seven day period and the exceptional arrangements must not last for more than two consecutive weeks. Intervals between exceptions may not be less than twice the duration of the exception. In addition:! The hours of rest may be divided into no more than three periods, one of which shall be at least 6 hours and none of the other two periods shall be less than one hour in length;! The intervals between consecutive periods of rest shall not exceed 14 hours; and! Exceptions shall not extend beyond two 24-hour periods in any 7-day period. Exceptions shall, as far as possible, take into account the guidance regarding prevention of fatigue in section B-VIII/1. Fatigue remains one of the most common roots causes in maritime accidents but, the new IMO provisions notwithstanding, its resolution has been subject to a lack of interest by a number of flag and coastal states, and questionable safe manning levels Nautilus, november 2013

23 CRIMINALISATION CRIMINALISATION INDIAN ARRESTS RAISE CRIMINALISATION FEARS US-based anti-piracy specialist AdvanFort is urgently seeking the release of 35 crew of the Seaman Guard MV Ohio who are now under arrest in India, president Will Watson told Fairplay today. The plight of the Ohio s crew represents a continuation of the criminalisation of seafarers, affirmed Watson, who detailed to Fairplay how the escalating legal situation evolved. Prior to 12 October, the armed guard accommodation vessel Ohio requested permission to enter the Indian port of Tuticorin to refuel. While it had called in Tuticorin many times in the past, permission was refused, due to the new implementation of an Indian policy that only IACS-classed vessels can enter port. The Ohio is not IACS-classed. In the past, when the Ohio had entered an Indian port, we would disembark all the guards, firearms and ammunition prior to entering the port, Watson explained. By 11 October, with the Ohio dangerously low of fuel, we needed to go someplace else for bunkering, but we needed enough fuel to get there. So our agent arranged for the purchase of a small amount of marine diesel. We had a supply boat come out so we could take on fuel on the high seas, he explained, noting that around 1,500-1,600 litres were transferred. The fueling operation was done between nautical miles off of India, outside the country s 12 n-mile territorial waters. On 12 October, the Indian Coast Guard radioed the Ohio and directed it to come into port. Authorities alleged that transfer of fuel was illegal. When the Ohio complied, it was necessary to enter Tuticorin with its semi-automatic weapons, ammunition and guards on board. Indian officials spent last week interrogating the crew and its officers, said Watson. Everyone except the Ukrainian master and chief engineer were arrested late last week. The master and chief engineer were arrested this weekend, reported Watson. Watson also confirmed that the chief engineer attempted to harm himself before he was taken into custody. Our attorneys are hoping to resolve this situation this week, said Watson, noting that these are good men doing a hard job and the true irony is that so many of the crew members they [the Ohio crew] protect are Indians themselves". AdvanFort s attorneys filed a petition in Indian court today seeking the dismissal of charges. According to a copy of the petition provided to Fairplay, the company alleges that Indian prosecuting agencies engaged in a premeditated strategy of entrapment and that the Ohio, when 25 n-miles from shore, was induced by the coast guard to sail towards the shore with a promise of a safe haven to escape turbulent cyclonic weather conditions. When the Ohio was almost 19 nautical miles from the coast while still outside India s territorial waters it was intercepted by the coast guard ship and taken into the port and detained, said the petition, accusing Indian prosecuting agencies of treachery and a blatant violation of international maritime treaties.!!! From Sea-Web Maandelijkse KBZ-lunch Zin in een gezellige lunch, niet duur ( 28,00 all-in), met oude(re) en jonge(re) collega s? Kom dan naar de Captain s Lounge, Beatrijslaan Antwerpen( linker-oever) op donderdag, 21 november en 19 december van 12u00 tot 14u00 Iedereen welkom: leden, niet-leden, sympathisanten, jong, oud! Nautilus, november

24 SHIP s ADMINISTRATION SHIP s ADMINISTRATION A THIRD OF SEAFARERS ARE BURDENED BY ADMINISTRATIVE TASKS Seafarers feel they spend too much time on tasks they consider to be an administrative burden according to the findings of a study by the Danish Maritime Authority, supported by InterManager, the international trade association for ship and crew managers. A comprehensive survey of international seafarers revealed that a third of all nationalities are annoyed or frustrated by administrative burdens in the maritime sector. These burdens stem from what the seafarers consider to be unnecessary repetition of tasks and demands for too much paperwork and documentation to be handled. The study also concludes that there is a significant potential to relocate time to more fruitful tasks to increase efficiency and quality. The study, which surveyed almost 2,000 anonymous seafarers from 59 different nationalities, asked 55 questions to understand the characteristics and perceptions of administrative burden and the different types of work-related activities perceived as administrative burdens among seafarers. The survey concentrated on seven main areas of work: preparation of and participation in Port State Control, Flag State Control or Class inspections; vetting inspections; handling of International Vessel and Port Facility Security requirements (including paperwork and mandatory deck watch duties); planning and executing exercises and drills; using and maintaining internal management systems (QSM, ISM etc); completion of journals (garbage, oil, deviation etc); and the completion of port and pre-arrival documents (such as crew and passenger lists, vessel stores, port calls, health declarations etc). At least 50% of those responding and sometimes as many as 79% felt the tasks were repeated too often and required too much documentation and paperwork. The report concluded that a lot of paperwork and documentation that is being produced on the job contributes little value to the work of the seafarers. Port and pre-arrival documentation proved particularly problematic with many seafarers feeling a lot of the paperwork was superfluous. The report advised: The qualitative comments from the seafarers give the general impression that the amount of necessary paperwork has exploded in recent years and in some cases taken time away from more urgent and meaningful tasks in terms of guaranteeing ship safety. Seafarers suggest easing the rigid control slightly and instead putting more focus on culture and competencies in order to effectively and meaningfully improve efficiency and safety on vessels. The report states that many seafarers are frustrated because they feel that the time usages are disproportionate to the gains of many of the tasks and advises there is a large potential to rationalise and/or digitalise at least some of the processes. In addition, the report underlines the fact that seafarers and shipowners understand the rationale underlying most procedures and requirements even though these may lead to administrative burdens. They acknowledge that such procedures are not implemented with the aim of being a burden but that they in principle serve higher-end objectives like personal safety and environmental protection. It points out there is scope for developing work smart, easy-to-use digital solutions to reduce paperwork and time consuming manual workflows, particularly in relation to port and pre-arrival procedures. In addition the report recommends a revived focus on seamanship and safety culture with a view to reducing the number of procedures and burdens and advises of a potential for increased co-operation and dialogue between stakeholders in all areas of the maritime sector. InterManager Secretary General, Captain Kuba Szymanski, said: InterManager members and their crews were happy to take part in this important survey. The amount of time seafarers report they are spending on administrative tasks is eyeopening and we welcome the report s suggestion for further investigation into how these requirements can be better complied with to enable smarter working.!!! InterManager Nautilus, november 2013

25 PIRATERIJ (1) PIRATERIE PIRATERIJ (1) PIRATERIE PIRACY CHASED FROM FAR EAST TO SOMALIA, NOW TO WEST AFRICA PIRACY, rather than pirates themselves, has been chased from Somalia to West Africa in recent years, just as it was chased from the South China Seas many years ago, says International Maritime Bureau (IMB) director Pottengal Mukundan. "We see an improvement in Somalia," he said in a Skype interview with Piracy Daily. "They have had a central government since September last year and conditions are improving. When the conditions improve, pirates find it difficult to hold hostages. "The local population is getting more and more unhappy with these criminals. There have been cases where villages have driven pirates out simply because they were upset with the way they were conducting themselves," he said. Government corruption is a problem: "If you look at product tankers. These are kept [by pirates] for seven to 10 days. They do ship-to-ship operations, which take a couple of days. It should be possible with aerial surveillance to locate the transhipment, and for naval forces - Nigeria has the best naval assets in the area - to approach, wait until the hijacked vessel is free - then swoop. There is no reason why it has not been done," he said. But Capt Mukundan was pleased with the recent signing of a Gulf of Guinea international anti-piracy agreement. "But we need to follow up with action as soon as possible on the water. That is the next step. There should be further initiatives for information sharing between these countries and between law enforcement agencies." But he opposed suggestions that a new international anti-piracy agency be established. "We must be careful. There is always a temptation to set up new institutions, but it is much more important to build on what we have. INTERPOL has a good system of sharing of information on various crimes. They do it with drugs, illegal weapons, illegal immigration and so forth." The key differences between Somali and West African piracy are differing business models, one focusing on kidnap and ransom while the other specialised in cargo theft, mostly fuel oils sold on the domestic black market. There have been West African kidnappings for ransom too, he said, but this is a recent development. What makes kidnapping less promising in West Africa is that however unevenly governed the region is, there are real police forces to pursue pirates ashore. Pirates must land somewhere, he said, and Somalia's lack of government provided them with a secure operational environment ashore. Capt Mukundan was positive about the development of private maritime security contractors, and hoped that oil majors whose cargo is often the target of West African piracy, would contribute more to their development. He also noted that the Advanfort firm had been given permission to set up in Benin, to conduct anti-piracy operations and offer security services to vessels. Said Capt Mukundan: "I think what Advanfort is doing there is exactly what is required, particularly in trying to build capacity for countries like Benin to build up expertise and knowledge in response to piracy. Whether it is a private company, or whether it's the government, it doesn't matter. The important thing is that it needs to be done." He said the legal and diplomatic aspects of piracy pose serious problems to law enforcement, too. "You don't have easy access to witnesses, laws are different, attacks may have taken place in international waters. So building up the capacity of law enforcement, building up the capacity of the judiciary, is very important," he said.!!! From Maritime Press Clippings Nautilus, november

26 PIRATERIJ (2) PIRATERIE PIRATERIJ (2) PIRATERIE PIRATE ATTACKS BY HEAVILY ARMED GANGS SURGE OFF NIGERIAN COAST Jonathan Saul Pirate attacks off Nigeria's coast have jumped by a third this year with ships passing through West Africa's Gulf of Guinea, a major commodities hub, increasingly under threat from gangs wanting to snatch cargoes and crews. "Pirates, often heavily armed and violent, are targeting vessels and their crews along the (Nigerian) coast, rivers, anchorages, ports and surrounding waters. In many cases, they ransack the vessels and steal the cargo, usually gas oil," the International Maritime Bureau (IMB) reported on Thursday. Countries on the Gulf of Guinea, including Nigeria, Ghana and Ivory Coast, are major sources of oil and cocoa and increasingly metals for world markets. Unlike the dangerous waters off Somalia and the Horn of Africa on the eastern coast of Africa, through which ships now speed with armed guards on board, many vessels have to anchor to do business off West African countries, with little protection. This makes them a soft target for criminals and jacks up insurance costs. Data from the IMB, which coordinates the fight against maritime crime and malpractice, showed Nigeria remained the main source of piracy in the region with 29 attacks on vessels recorded in the first nine months of 2013, up from 21 in the same period last year. There were four separate attacks around Ivory Coast this year versus three in the Analysts say while Somali gangs have focused on capturing vessels to extract ransom money, criminality in West Africa, including oil theft, poses more complex problems. In a separate report last week Denmark-based security firm Risk Intelligence estimated 117,000 tonnes of oil products worth around $100 million had been stolen by pirate gangs in the Gulf of Guinea since This includes the diesel known as gas oil. In June, West and central African nations agreed to set up a monitoring centre to coordinate efforts to combat piracy. "The risk of attack remains high across the Gulf of Guinea. Armed robberies, hijackings and incidences of kidnap for ransom are likely to continue up to, and possibly beyond, 150 nautical miles from the coast," said Rory Lamrock of UK based security firm AKE. In August, Nigeria's navy killed 12 pirates in a gun battle as they tried to flee from a fuel tanker they had hijacked. Ghana's navy separately in August intercepted a ship and arrested its crew on suspicion of hijacking a tanker. Officials could not be reached for comment on Thursday. Nigerian media reported last week that authorities had boosted their fleet of counterpiracy patrol boats to 11 vessels from eight previously. The IMB said in the first nine months of 2013 the Gulf of Guinea accounted for all crew kidnappings worldwide, 32 of them off Nigeria, and two off Togo. In such incidents, sailors are taken ashore and usually held for ransom. Despite the jump in West Africa, overall global pirate attacks fell in the period to the lowest level since 2006, helped by a slowdown in attacks by Somali groups. The IMB said there were 188 piracy incidents in the January to September period, down from 233 last year. Hostage-taking had also dropped with 266 people taken this year, compared with 458 in the same period in Prompted by soaring costs for shippers, including insurance and the safety of their crews, international navies have stepped up pre-emptive action against pirates, such as strikes on bases on the Somali coast. Shipping firms are also using armed guards and measures such as better monitoring and razor wire defences. "Although the number of attacks is down overall, the threat of attacks remains, particularly in the waters off Somalia and in the Gulf of Guinea. It is vital that ship masters continue to be vigilant as they transit these waters," said IMB director Pottengal Mukundan. Source : Reuters!!! Extract from Maritime Press Clippings Nautilus, november 2013

27 ARCTIC SHIPPING (1) ARCTIC SHIPPING (1) NORDIC ORION LE PREMIER CARGO QUI A OSÉ LE PASSAGE DU NORD-OUEST Cordélia BONAL Un bateau transportant du charbon est arrivé en Finlande en traversant les eaux arctiques du nord du Canada libérées par le réchauffement climatique. C'est une première. Le Nordic Orion est le premier cargo de gros tonnage à avoir emprunté une route mythique pleine d icebergs, mal cartographiée et loin de tout poste de sauvetage : le passage du Nord-Ouest. Ce bateau de 225 mètres est parti il y a un mois de Vancouver, au Canada, avec à bord tonnes de charbon canadien destiné à une compagnie finlandaise de métallurgie. Le Nordic Orion dans les eaux arctiques Pour livrer sa cargaison aujourd'hui au port de Pori, en Finlande, ce gros cargo de commerce de transit (il jauge tonnes) a emprunté la route de l Arctique qui relie les océans Pacifique et Atlantique en passant entre les îles du Grand Nord canadien. Le réchauffement climatique faisant fondre la banquise, le passage du Nord-Ouest, franchi pour la première fois par l'expédition du Norvégien Roald Amundsen entre 1903 et 1906, devient navigable durant l été arctique, quoique l'entreprise demeure très risquée. Cette route n'est pas un désert de glace pour autant. Entre les bateaux de tourisme, les brise-glace, les cargos de petit tonnage, les bateaux qui desservent les villages des communautés qui vivent dans la région, les navires d'exploration et les navires de pêche, on y compte tout de même 600 navires par an en moyenne. Mais jamais un gros cargo de transit comme le Nordic Orion, dont la coque a été renforcée, n'avait passé le Nord- Ouest si l'on exclut le Manhattan, un pétrolier américain converti en brise-glace qui avait emprunté la même voie en 1969 pour un voyage de test, les cuves remplies d'eau. Pour le Nordic Orion, le passage du Nord-Ouest est un sacré raccourci. S il avait dû passer par la route classique du canal de Panama, il aurait navigué 1000 miles nautiques supplémentaires et dépensé dollars de mazout en plus, selon son armateur danois, Nordic Bulk Carriers. D où l intérêt grandissant de l industrie du transport maritime et des pays du cercle polaire pour ces eaux arctiques, plus risquées mais plus économiques en temps de transport et coût de carburant. Le passage du Nordic Orion préfigure-t-il une future autoroute maritime polaire? Frédéric Lasserre, géographe à l Université Laval au Québec, spécialiste de la géopolitique de l Arctique, est sceptique. «Passer par le Nord-Ouest est certes plus facile qu'autrefois pour les navires qui n'ont pas une coque renforcée, mais ça ne veut pas dire que c'est facile. En rouge, la route suivie par le «Nordic Orion», empruntant le passage du Nord-Ouest. En gris, le passage du Nord-Est, déjà utilisé par 250 navires commerciaux par an. (Ide pour LIbération) Cela exige un équipement spécifique, un équipage qui connaisse l'arctique et un coût d'assurance accru.» Nautilus, november

28 Surtout, le rapport coût-bénéfice n'est pas si évident pour les transporteurs. «Comme la fenêtre de navigabilité est difficile à prévoir et que la glace bouge, il y a une grosse part d'incertitude dans le temps de transport. Si, comme le Nordic Orion, on transporte du charbon, ce n'est pas bien grave. Mais pour les conteneurs, les transporteurs vendent aussi une date précise de livraison. Ils ne peuvent pas se permettre d'aléas.» Le s.s. Manhattan dans la glace arctique, 1969 Photo : Naval Historical Center L épisode du Nordic Orion pourrait réveiller un vieux contentieux entre les Etats-Unis et le Canada sur le statut de la voie du Nord- Ouest. Les Américains, comme l Union Européenne d ailleurs, estiment qu il s agit d un couloir navigable international que tout le monde devrait pouvoir emprunter. Le Canada considère, lui, qu il s agit d un passage maritime intérieur soumis à sa juridiction et justifie sa souveraineté par les risques environnementaux que lui feraient courir une navigation accrue. En cas de fuite de fioul ou de perte d une cargaison toxique, les dégâts peuvent être majeurs dans ces eaux loin de tout dispositif de secours et prises dans les glaces la majeure partie de l année. Le statu quo canado-américain actuel pourrait bouger si l élaboration d un code polaire à l'onu, en négociation depuis des années, venait à aboutir. Droit de péage et escorte de brise-glace En attendant, plutôt que de voir le passage du Nord-Ouest lui passer sous le nez, le Canada se dit qu il ferait mieux d avancer ses propres pions avant que d'autres pays ou le secteur privé ne le fassent. «L idée, pour le gouvernement comme pour les autochtones et les associations, c est de dire : "Comme ça va de toute façon se faire, autant imposer nos propres termes"», poursuit Frédéric Lasserre. Le Canada cherche à imposer aux navires un enregistrement obligatoire, ce qui lui permettrait de refuser ceux qui n ont pas un équipement adapté ou qui convoient des matières dangereuses. Une option serait de mettre en place un droit de péage avec en contrepartie un service de navigation, comme un appui des garde-côtes ou une escorte de brise-glace. 1 adres voor al uw drukwerk! C'est ce que fait la Russie dans le passage du Nord-Est, au nord de la Sibérie, qui dispose en outre de ports en eau profonde échelonnés le long du trajet. «Mais la flotte de brise-glace canadienne est vieillissante. Il sera très difficile politiquement pour le Canada d imposer un droit de péage s il n y a pas de service rendu en contrepartie», souligne le géographe. L autre écueil est l absence de port canadien dans la région. Donc de point de mouillage pour un navire en difficulté. La construction d'un port permanent sur l'île de Baffin, dans le détroit de Davis, serait une piste. En fin de compte, c'est moins côté Nord-Ouest que Nord- Est qu'il faut anticiper une forte hausse du trafic. La fonte de la glace y est plus rapide et les Russes, qui contrôlent ces eaux, sont plus en pointe. handelsdrukwerk, folders, affiches, omslagen brochures, catalogi, firmakaarten, kalenders,... «Pour cette année, on peut estimer à 250 le nombre de navires commerciaux qui vont l emprunter, précise Frédéric Lasserre. C est dérisoire par rapport aux bateaux annuels du canal de Suez, mais le mouvement d expansion est rapide.»!!! Extrait du Libération 10 octobre 2013 Kapelsesteenweg Ekeren - Donk T F Nautilus, november 2013

29 ARCTIC SHIPPING (2) ARCTIC SHIPPING (2) Warming opened up Arctic route Volumes remain modest Safety risks still high for ships using route ICEBERGS, INSURANCE HAMPER TOP OF THE WORLD SHIPPING ROUTE Jonathan Saul LONDON, Oct 15 (Reuters) - The new shipping route opened up through the Arctic by climate change will not be crowded any time soon. Cargoes of coal, diesel and gas have made the trip but high insurance costs, slow going and strict environmental rules mean there will not be a rush to follow them. Looser ice means icebergs. One vessel has already been holed, and large ice breaking vessels, not always on hand, are a must. "Significant safety and navigational concerns remain an obstacle to commercial shipping in the Northern Sea route, despite recent media reports of 'successful' transits," said Richard Hurley, a senior analyst at shipping intelligence publisher IHS Maritime. "AIS (ship) tracking of vessels in the area shows all vessels are subject to deviation from direct routes as a result of ice, and many areas still cannot be navigated safely without the presence of large icebreakers able to provide assistance such as lead through to clearer waters." Last month, a dry bulk vessel carrying coal from Canada passed through the Northwest Passage to deliver a cargo to Finland, in a trip its operators said would save $80,000 worth of fuel and cut shipping time by a week. The world's top oil trader Vitol brought tankers in October with Asian diesel to Europe via the Northern Sea route over Russia, potentially saving hundreds of thousands of dollars in costs. The fast-growing liquefied natural gas market, in which Arctic players like Russia and Norway play a big role, has also seen maiden Arctic voyages. Hurley said the passage of the Yong Sheng cargo vessel in August from China to Europe via the Northern Sea was only possible with the aid of the world's largest nuclear powered icebreaker, 50 Let Pobedy, to get it through the Lapatev Sea. Ship tracking showed only four large icebreakers were available at any one time to cover the whole Northern sea route. Separately, a small Russian oil products tanker was holed in September in the Kara Sea, also off Russia. "Even though damage was minimal and did not cause a pollution incident, the holing revealed fragility of emergency help," Hurley said. "Taken together, all the inherent dangers and concerns over potential Arctic pollution count heavily against time and cost savings alone when assessing the commercial viability of the seaway." Insurance and containers The market is also still nascent for insurers. "The key obstacle here will remain the insurance, as it's still simply too risky a proposition for standard commercial insurers," said Michael Frodl of U.S.-based consultancy C-Level Maritime Risks, who advises insurers. "The ships aren't ready, the support facilities and port infrastructure are not yet in place, and the risks haven't been figured out enough to price insurance correctly." Others say the commercial potential is unlikely to be viable for container ships, which transport consumer goods, partly as trade flows develop beyond China in coming decades towards other regions including Africa and South America. "The further away global trade moves from a totally China-centric export pattern, the more a short 'polar' route looses its appeal," said Jan Tiedemann, shipping analyst with consultancy Alphaliner. "The Southern route - even if longer - will always have the advantage of serving numerous markets at the same time. Think of the Middle East. Think of transshipment via the (Malacca) Straits to Australia and New Zealand. Think of transshipment in Arabia for East Africa. Think of Med and Black Sea loops." Until recent years harsh weather conditions, which can drop to 40 to 50 degrees centigrade below zero, had limited Arctic shipping mostly to small freighters and ice-breakers that supplied northern communities in Canada, Norway or Russia. According to French ship classification society Bureau Veritas, there were 40 Arctic route trading voyages in 2012 for all vessel classes including oil tankers, with around one million tonnes of cargo moved. That compared with 700 million tonnes transported through the Suez canal. Knut Espen Solberg of Norwegian shipping and offshore classification group Det Norske Veritas, said dry bulk vessels carrying coal were best suited for Arctic shipping as the potential for environmental potential was less. "Oil and container spills have a much bigger potential environmental impact than coal, so their shipping is likely to be restricted heavily," said Solberg, a former Arctic mariner.!!! Reuters Nautilus, november

30 YOUR RELIABLE PARTNER IN SHIP, RIG & CREW MANAGEMENT The Lowland International Group is specialised in ship, rig and crew management for the maritime sector, dredging and inland shipping. Diverse multinationals as well as medium-sized shipping companies, rigs and ship owners have been making use of our services since Through our offices in the Netherlands, Belgium, Switzerland, Ukraine, Romania, Bulgaria, Latvia and Norway, we work with hundreds of international employees. At this moment we are looking for: Captains Chief Officers 2 nd Officers 3 rd Officers Chief Engineers 2 nd Engineers 3 rd Engineers Apprentices in possession of all required qualifications for all types of vessels, seagoing, offshore and inland shipping. We offer good wages, full insurance, social security. If you are interested in what we have to offer, please contact us. Office Belgium St-Katelijnevest 61 bus Antwerpen T F E 354 Nautilus, november 2013

31 Klaar voor groots werk De haven van Antwerpen is de draaischijf van de Vlaamse en Belgische economie. Ze levert meer dan 61% van de toegevoegde waarde van de Belgische havens. Goed voor bijna jobs! Door haar centrale ligging is Antwerpen uw toegangspoort tot Europa en daarom investeert ze continu in vooruitgang en innovatie. Als slimme haven staat Antwerpen hoog aangeschreven om haar snelle en kosteneffi ciënte multimodale verbindingen naar alle Europese industriële en commerciële centra. Antwerpen biedt als tweede haven in Europa capaciteit, productiviteit en dienstverlening. Klaar voor groots werk. Nautilus, november

32 DE DE BELGISCHE VLAG VAN TOEN LE LE PAVILLON BELGE AUTREFOIS BELGENLAND EEN BRITSE BELG Zonder enige twijfel is bij het brede publiek de Belgenland het meest bekende schip van de Red Star Line. Er zijn allerhande factoren die bijgedragen hebben tot de naambekendheid van het schip, waarvan een schitterend halfmodel te bewonderen valt in het Red Star Line museum aan de Rijnkaai dat op 27 september jl. door koning Filip en koningin Mathilde officieel werd geopend tijdens hun blijde intrede in Antwerpen. Dit museum draagt weliswaar de roepnaam van de rederij die de meeste emigranten naar de V.S.A. verscheepte vanuit de Scheldehaven, maar wil vooral, voor zover me bekend, de aandacht schenken aan de problematiek van de migratie. Het mag zeker niet ontkend worden dat Antwerpen een belangrijke emigratiehaven is geweest. Een kwarteeuw geleden werd er nog van uitgegaan dat zo n drie miljoen mensen via de Scheldehaven naar hun nieuw thuisland werden verscheept. Bij de opening van het RSL-museum werd over een meer realistisch cijfer van twee miljoen gesproken. Volgens cijfers afkomstig uit officiële bronnen telde men tussen 1872 en 1926 in Antwerpen 1,7 miljoen* rechtstreekse emigranten. Uiteraard vertrok het overgrote deel van deze mensen naar de V.S.A. Duidelijk minder bekend is het feit dat de Belgenland nooit onder Belgische vlag werd uitgebaat. Het voer de Britse vlag. ss Belgenland te Yokohama De Belgenland is weliswaar het meest prestigieuze vaartuig van de Red Star Line geweest, maar niet het meest efficiënte. Dit was het gevolg van het feit dat het grote passagiersschip in de vaart kwam in een periode dat de Verenigde Staten de immigratiestroom begon af te zwakken. Vanaf 1917 werden er geleidelijk strengere eisen ingevoerd voor mensen die zich in het land wilden vestigen. Deze maatregelen kenden slechts ten dele succes. Pas toen in 1924 de National Origins Act werd goedgekeurd door het Amerikaanse congres kwam de immigratie er vrijwel tot stilstand. Deze wet contingenteerde de inwijking naar rato van de samenstelling van de Amerikaanse bevolking in het laatste decennium van de 19 e eeuw. De Belgenland kwam in maart 1923 in de vaart voor de Red Star Line! Toen al had het een bewogen geschiedenis achter de rug. De bestelling van un nouveau colosse de 670 pieds et environ tonnes, zoals de Belgische kranten het schip aankondigden, vond plaats in februari van Waarschijnlijk lag het grote succes van de in 1909 in de vaart gekomen Lapland aan de basis van dit order dat bij de grote Ierse werf Harland & Wolff in Belfast werd geplaatst. Mogelijk heeft ook het feit dat de grote concurrent, de Holland-Amerika Lijn, een bouwopdracht voor een imposante eenheid had lopen bij dezelfde scheepswerf, een rol gespeeld. Feit is in ieder geval dat het schip op het ogenblik van zijn bestelling tot de grootste passagiersschepen ter wereld behoorde. 356 Nautilus, november 2013

33 Het was de bedoeling dat het nieuwe schip in 1914 in de vaart zou komen. Het uitbreken van de eerste wereldoorlog doorkruiste dit plan. De bouw werd stilgelegd. Toen de Britse overheid nood had aan scheepshellingen voor de bouw van grote oorlogsschepen, werd de bouw van de Belgenland hernomen zodat de romp van het schip op de laatste dag van 1914 te water kon gelaten worden. Op één van de foto s die bij de stapelloop werden genomen staat duidelijk zichtbaar op het hek van het schip : Belgenland met als thuishaven Antwerpen (in het Nederlands!). Het is de enige keer dat het schip een Belgische identiteit had. De romp werd opzij gelegd om later voltooid te worden. Dit gebeurde sneller dan verwacht. Door de vele verliezen was er in Groot- Brittannië dringend nood aan scheepsruimte. Zoals een aantal andere passagiersschepen die onafgewerkt aan de werf lagen, werd de bouw van de Belgenland hernomen. Het schip werd echter niet volgens de oorspronkelijke plannen afgewerkt. Slechts voorzien van een basisaccommodatie met twee schoorstenen en aangevuld met een verhoogde brug, kwam het schip op 21 juni 1917 onder de naam Belgic, geschilderd in camouflagekleuren en met als thuishaven Liverpool in de vaart als vrachtschip. Het beheer werd toevertrouwd aan de White Star Line. Enkele weken na de indienststelling werd het schip op 11 augustus 1917 door een onderzeeboot aangevallen toen het ten zuiden van Ierland voer. De afgevuurde torpedo miste gelukkig het doel. In de oorlogsgedaante bedroeg de bruto inhoud van het schip ton, maar had het een enorm laadvermogen van zowat ton bij een diepgang van 36 voet 4 duim. Als afmetingen had het schip een totale lengte van 696 voet 6 duim, een lengte tussen loodlijnen van 670 voet 4 duim en een breedte van 78.4 voet. Het vaartuig beschikte toen over zeven ruimen. Als aandrijving was het drieschroevenschip uitgerust met triple-expansiemachines die een globaal vermogen van ipk ontwikkelden waardoor een dienstsnelheid van 17 knopen kon gelopen worden. Tot 1918 voer de Belgic hoofdzakelijk tussen Liverpool en New York via Halifax. In dit laatste oorlogsjaar werd het vaartuig in New York in een recordtijd omgebouwd tot een troepentransportschip met een capaciteit voor meer dan 3000 militairen. Als afwisseling voer het schip in de drie volgende jaren eveneens op de regelmatige dienst die de White Star Line na de wapenstilstand hernomen had tussen de Merseyhaven en New York wanneer er extracapaciteit nodig was. Op 8 maart 1921 vertrok het voor een laatste maal vanuit Liverpool naar New York want bij de terugkeer in april werd de Belgic in Liverpool opgelegd tot er werfcapaciteit vrij kwam om het te verbouwen naar het oorspronkelijk ontwerp. Pas in maart 1922 was dit het geval en ging het richting Belfast. Bij de werf die bijna een decennium voordien de romp had gebouwd kreeg het vaartuig nu ook de nodige accommodatie voor 500 passagiers in eerste, 600 in tweede en 1500 in derde klasse, wat een vermindering betekende ten opzichte van de capaciteit die voorzien was bij de bestelling, te weten 660 in eerste klasse, 350 in tweede klasse en 2000 in derde klasse. Later in 1927 werd de passagierscapaciteit nog verminderd en werd een gedeelte van tweede en derde klasse omgevormd tot toeristenklasse. Van de naoorlogse ingreep werd ook gebruik gemaakt om het schip te voorzien van een derde schoorsteen en om de stoommachines van kolen- naar oliestook om te bouwen. Op 17 maart 1923 nam de International Navigation Company het nu brt metende schip over van de werf en stelde het als Belgenland onder Britse vlag met als thuishaven Liverpool in dienst van de Red Star Line. Een paar dagen later voer het schip voor de eerste maal de Schelde op. Het in de Engelse pers als paleisachtig omschreven vaartuig stond onder het bevel van kapitein John Bradshaw die sinds 1894 in dienst was van de Red Star Line. De aankomst in Antwerpen kende een enorme belangstelling. Dat is weinig verwonderlijk omdat de Belgenland toen het achtste grootste schip ter wereld was. Tijdens dit verblijf werd het vaartuig gedoopt door kardinaal Mercier, aartsbisschop van België. Op 4 april 1923 vond het eerste vertrek van de Belgenland in de regelmatige RSL-dienst naar New York plaats. In deze dienst werden naast de Belgenland ook de Zeeland en Lapland ingezet. Begin 1924 moesten de Belgenland en de Lapland een aantal weken uitwijken naar Londen in de periode dat de Schelde werd uitgebaggerd om een veiliger vaart aan diepliggende schepen te verzekeren. Dat deze verdieping nodig was blijkt uit het feit dat de Belgenland op 22 april 1924 een korte tijd in de rivier kwam vast te zitten was ook het jaar dat de Belgenland zijn beroemd geworden rond-de-wereld-reizen aanvatte. Deze cruises vonden vervolgens eenmaal per jaar plaats tijdens de wintermaanden op de Atlantische Oceaan. In het zomerseizoen bleef het schip actief op de regelmatige dienst tussen Antwerpen en New York via Southampton. De eerste wereldcruise vertrok op 4 december 1924 uit New York met aan boord 461 passagiers en 613 bemanningsleden en duurde 133 dagen. In deze periode werd mijl afgelegd en zestig steden bezocht in 14 landen. De Belgenland vestigde op deze reis tevens het record van grootste vaartuig dat dan door het Panamakanaal had gevaren. Indien mijn berekeningen kloppen werden negen dergelijke wereldreizen gemaakt. Door de gematigde luxueuze inrichting was het schip zeer populair bij de Amerikanen. Het was indertijd één van de schepen dat uitgerust was met twee buitenzwembaden. Die waren omringd met zand afkomstig uit Oostende. Belangrijke publiciteit kreeg de Antwerpse haven toen midden november de Belgenland voor het eerst gebruik maakte van droogdok 7, alvorens zijn volgende wereldreis aan te vatten. De eerste maal dat een schip van dergelijke afmetingen van het droogdok gebruik maakt blokletterden destijds de kranten. Nautilus, november

34 I Dit vormde één van de laatste hoogtepunten in de relatie Belgenland Antwerpen. De beperking van de immigratie in de VSA en de grote depressie die volgde op zwarte donderdag van 24 oktober 1929, maakten de uitbating van het schip steeds moeilijker. In januari 1932 vertrok de Belgenland voor de laatste maal uit Antwerpen naar New York in kader van de regelmatige RSL-dienst. Nadien werd het schip enkel nog ingezet op cruises, maar lag het ook dikwijls op. De populariteit van het schip kwam de uitbating in de eerste helft van de jaren dertig ten goede. Toen de zeer dure wereldcruises minder aantrekkingskracht vonden als gevolg van de economische crisis, ging de Belgenland ook korte cruises maken naar de Caraïben. Het schip heeft in deze periode van prohibition dagreizen gemaakt aan de prijs van 4 dollar per persoon - waarbij de extra te betalen drank rijkelijk voorradig was. In 1933 werd nauwelijks gevaren. De oplegperiode in de Antwerpse haven werd in juli onderbroken door drie cruises in de Middellandse Zee. Daarna volgde vanaf september een nieuwe oplegperiode, ditmaal in Londen. Dat duurde tot in januari Toen werd de Belgenland verkocht aan de Atlantic Transport Company of New Virginia en onder Amerikaanse vlag gebracht.. Die herdoopte het in Columbia, gaf het een witte romp maar behield de schoorsteenkleuren van zwart met witte band van de red Star Line en baatte het via de dochteronderneming Panama Pacific Line uit op de dienst tussen New York en Californië. Dit initiatief kende geen succes en reeds na een paar maanden werd de dienst opgeheven. Ook de poging om de Columbia vervolgens uit te baten in de kruisvaartsector met reizen naar West-Indië vanuit New York kende geen succes. Er werden slechts enkele reizen gemaakt. Opnieuw werd het schip opgelegd. Het zou nooit meer in de vaart komen. Verkocht voor sloop verliet het op 22 april 1936 voor de laatste maal de haven van New York met aan boord slechts een raambemanning onder bevel van kapitein James Gentle. Op 4 mei werd de eindbestemming in het Engelse Bo ness bereikt, waar het schip op 22 mei en op eigen kracht de afbraakwerf van McLellan opvoer om er onder de snijbranders te verdwijnen. Stippen we terloops nog aan dat de Belgenland ook bij een botsing betrokken is geweest. Op zaterdagmorgen 7 augustus 1926 kwam het in aanvaring met de Ville de Caen. Daarbij liep het kleine Franse vrachtschip zware schade op.!!! Florent Van Otterdyk * Dit cijfer is bekomen op basis officiële statistieken waarvan de jaren 1901, 1903 en 1906 ontbraken. Voor deze drie jaren werd een schatting gemaakt van emigranten. Ze werden gevoegd aan de rechtstreekse emigranten die officieel werden geteld tussen 1872 en CAUSERIE Times have changed. So have vessels De MERCATORKRING organiseert een lunch met filmvoorstelling op dinsdag,10 december 2013 om 12u00 in de ROYAL YACHT CLUB van BELGIË Thonetlaan Antwerpen L-O met als onderwerp In the wake of the Belgica Het reisverslag van de Euronav Belgica, het zeiljacht dat, o.l.v. Dixie Dansercoer, de reis van de Belgica overdeed in Leden (en hun partner): 35,00 pp Niet-leden: 40,00pp (3-gangen menu, incl. aperitief, wijn en koffie) te storten op rekening nr van de Mercatorkring IBAN: BE BIC: GKCCBEBB Alle leden en sympathisanten zijn van harte welkom! Aanwezigheid bevestigen vóór 8 december: m/s Norvegian Breakaway leaving New York Photo: Finn Torquist 358 Nautilus, november 2013

35 Bredastraat B-2060 antwerpen tel.: Fax.: Boomkorstraat 2 - B-8380 ZeeBrugge tel: Fax: telex: vhulle-b - - mob Nautilus, november tel. after hours:

36 Jachthaven Antwerpen Thonetlaan :vv jege Antwerpen Tel7uEvuj:9 E8 9G Fax Evuj:9 f7 _8 Jachthaven Antwerpen Willemdok Godefriduskaai 99 jeee Antwerpen Tel7uEvujv:uGEuff Fax Evujvju_fuE: Algemene administratie 6 Contactpersoon 6 Kapitein ter Zee wh9u6 Patrick Van den Bulck BELGISCHE ZEEVAARTBOND LIGUE MARITIME BELGE BELGIAN MARITIME LEAGUE "Maritieme Agenda"

EndParalysis foundation Financial report- Year 2014

EndParalysis foundation Financial report- Year 2014 EndParalysis foundation Financial report- Year 2014 Established by Jaap Pipping, Treasurer, February 2 nd, 2014 Version francaise: ici Nederlandse versie: hier EndParalysis foundation Non-profit organization

Nadere informatie

MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD. Numéro tél. gratuit : 0800-98 809 Gratis tel. nummer : 0800-98 809. 104 pages/bladzijden. www.staatsblad.

MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD. Numéro tél. gratuit : 0800-98 809 Gratis tel. nummer : 0800-98 809. 104 pages/bladzijden. www.staatsblad. MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD Publication conforme aux articles 472 à 478 de la loi-programme du 24 décembre 2002, modifiés par les articles 4 à 8 de la loi portant des dispositions diverses du 20

Nadere informatie

BENELUX JUNIOR WINNER

BENELUX JUNIOR WINNER Chaque année, il y aura une exposition organisée avec l octroi du titre de BENELUX WINNER dans chacun des 3 pays du Benelux (donc 3 expositions par an) en collaboration avec les sociétés canines nationales.

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst van 27 juni 2011 Convention collective de travail du 27 juin 2011

Collectieve arbeidsovereenkomst van 27 juni 2011 Convention collective de travail du 27 juin 2011 Paritair Comité voor de bedienden van de nonferro metalen non ferreux Collectieve arbeidsovereenkomst van 27 juni 2011 Convention collective de travail du 27 juin 2011 Tewerkstellings- en opleidingsinitiatieven

Nadere informatie

Libellé: ABO GROUP ISIN: BE0974278104 Code Euronext: BE0974278104 Mnémonique: ABO

Libellé: ABO GROUP ISIN: BE0974278104 Code Euronext: BE0974278104 Mnémonique: ABO Augmentation du nombre d'actions en circulation PLACE: AVIS N : DATE: 22/12/2014 MARCHE: Augmentation du nombre d'actions en circulation Euronext fait connaître que 1 actions nouvelles émises par, immédiatement

Nadere informatie

64360 BELGISCH STAATSBLAD 27.10.2010 MONITEUR BELGE

64360 BELGISCH STAATSBLAD 27.10.2010 MONITEUR BELGE 64360 BELGISCH STAATSBLAD 27.10.2010 MONITEUR BELGE FEDERALE OVERHEIDSDIENST SOCIALE ZEKERHEID N. 2010 3685 [C 2010/22451] F. 2010 3685 SERVICE PUBLIC FEDERAL SECURITE SOCIALE [C 2010/22451] 15 OKTOBER

Nadere informatie

Installatie van versie 2.2 van Atoum

Installatie van versie 2.2 van Atoum Version française en seconde partie du document. Installatie van versie 2.2 van Atoum U moet in uw databases een nieuwe tabel aanmaken na de installatie van versie 2.2 van de toepassing Atoum. Hiervoor

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1953 No. 14 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1953 No. 14 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken 1 (1953) No. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1953 No. 14 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken A. TITEL Aanvullend Protocol bij de op 21

Nadere informatie

Caractéristiques de la voiture / Eigenschappen van de wagen :

Caractéristiques de la voiture / Eigenschappen van de wagen : BGDC 2016 7 courses / 7 wedstrijden 6 courses au choix / 6 wedstrijden naar keuze INSCRIPTION / INSCHRIJFDOCUMENT Cochez vos choix / Maak uw keuze : Francorchamps 2J/D 02 &03/04 103Db 1*125 ou/of 100+45

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 13.06.2013 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 13.06.2013 BELGISCH STAATSBLAD MONITEUR BELGE 13.06.2013 BELGISCH STAATSBLAD 36987 SERVICE PUBLIC FEDERAL FINANCES [C 2013/03172] 29 MAI 2013. Arrêté royal portant approbation du règlement du 12 février 2013 de l Autorité des services

Nadere informatie

Consultatie. BROBA II 2003 Ontwerpbesluit van het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie

Consultatie. BROBA II 2003 Ontwerpbesluit van het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie Consultatie BROBA II 2003 Ontwerpbesluit van het Belgisch Instituut voor postdiensten en telecommunicatie Aspect Basic SLA - Provisionning Timer Escalation Interpretation Om te voldoen aan de eis inzake

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 30.12.2013 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 30.12.2013 BELGISCH STAATSBLAD MONITEUR BELGE 30.12.2013 BELGISCH STAATSBLAD 103249 SERVICE PUBLIC FEDERAL SECURITE SOCIALE [C 2013/22606] 21 DECEMBRE 2013. Arrêté royal modifiant l arrêté royal du 18 mars 1971 instituant un régime

Nadere informatie

GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 51132 MONITEUR BELGE 12.08.2015 BELGISCH STAATSBLAD GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN VLAAMSE GEMEENSCHAP COMMUNAUTE FLAMANDE

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

GALAPAGOS. - Le carnet d'ordres sera purgé à l'issue des journées de bourse du 27/03/2014 (dernier jour de cotation sur Euronext Bruxelles comme MoR).

GALAPAGOS. - Le carnet d'ordres sera purgé à l'issue des journées de bourse du 27/03/2014 (dernier jour de cotation sur Euronext Bruxelles comme MoR). CORPORATE EVENT NOTICE: Changement de marché de référence GALAPAGOS PLACE: Brussels AVIS N : BRX_20140321_00264_EUR DATE: 21/03/2014 MARCHE: EURONEXT BRUSSELS Euronext annonce qu'à partir du 28/03/2014,

Nadere informatie

Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (met Uitvoeringsreglement en Protocollen); München, 5 oktober 1973

Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (met Uitvoeringsreglement en Protocollen); München, 5 oktober 1973 56 (1973) Nr. 7 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1985 Nr. 81 A. TITEL Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (met Uitvoeringsreglement en Protocollen); München, 5 oktober

Nadere informatie

BES national. BES national. PIETTE Alain. De:

BES national. BES national. PIETTE Alain. De: PIETTE Alain De: PIETTE Alain Envoyé: jeudi 26 juin 2014 13:12 À: PIETTE Alain (Alain.PIETTE@emploi.belgique.be) Objet: BES flash Juni 2014 - BES flash Juin 2014 BES flash Juni 2014 Alle BES flash op:http://www.besweb.be/nl/besflash

Nadere informatie

13286 BELGISCH STAATSBLAD 09.03.2004 Ed. 2 MONITEUR BELGE

13286 BELGISCH STAATSBLAD 09.03.2004 Ed. 2 MONITEUR BELGE 13286 BELGISCH STAATSBLAD 09.03.2004 Ed. 2 MONITEUR BELGE PROGRAMMATORISCHE FEDERALE OVERHEIDSDIENST WETENSCHAPSBELEID N. 2004 842 [C 2004/21028] 13 FEBRUARI 2004. Ministerieel besluit tot vastlegging

Nadere informatie

ABMB - BVBL. Gewone Algemene Vergadering Assemblée Génerale Ordinaire 24 juni 2005

ABMB - BVBL. Gewone Algemene Vergadering Assemblée Génerale Ordinaire 24 juni 2005 ABMB - BVBL Gewone Algemene Vergadering Assemblée Génerale Ordinaire 24 juni 2005 ABB / Section Sociétés de bourse BVB / Afdeling Beursvennootschappen 24 06-2005 ABB/SdB 24-06-2005 2 1. Fiscal / Custody

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008

Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008 Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008 SPILINDEX 110,51 INDICE-PIVOT 110,51 Tegemoetkomingen aan personen met een handicap Allocations aux personnes handicapées (Jaarbedragen) (Montants annuels)

Nadere informatie

Architecture is one part science, one part craft and two parts art. David Rutten

Architecture is one part science, one part craft and two parts art. David Rutten Architecture is one part science, one part craft and two parts art. David Rutten Breevast Belgium ontwikkelt, realiseert en beheert kantoren, commercieel en residentieel vastgoed in België en Luxemburg.

Nadere informatie

49188 BELGISCH STAATSBLAD 22.09.2008 MONITEUR BELGE

49188 BELGISCH STAATSBLAD 22.09.2008 MONITEUR BELGE 49188 BELGISCH STAATSBLAD 22.09.2008 MONITEUR BELGE Art. 3. Artikel 15 van hetzelfde besluit wordt vervangen als volgt : «Art. 15. De subsidies die ten bate van het Nationaal Geografisch Instituut zijn

Nadere informatie

Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais

Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal La langue néerlandaise crée un lien entre nous Wat leest

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 28.07.2010 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 28.07.2010 MONITEUR BELGE 48001 N. 2010 2506 VLAAMSE OVERHEID [C 2010/35508] 11 JUNI 2010. Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 betreffende de modulaire structuur

Nadere informatie

e-procurement 04/02 (FR) 11/02 (NL) 18/03 (NL) FORMATION / OPLEIDING 9:00 à/tot 12:30 En collaboration avec / in samewerking met:

e-procurement 04/02 (FR) 11/02 (NL) 18/03 (NL) FORMATION / OPLEIDING 9:00 à/tot 12:30 En collaboration avec / in samewerking met: FORMATION / OPLEIDING e-procurement 04/02 (FR) 11/02 (NL) 18/03 (NL) 9:00 à/tot 12:30 En collaboration avec / in samewerking met: Anja Palmaerts www.apexpro.be Elektronisch inschrijven op overheidsopdrachten

Nadere informatie

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN. relative à l enregistrement abusif des noms de domaine

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN. relative à l enregistrement abusif des noms de domaine DOC 50 1069/002 DOC 50 1069/002 BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS DES REPRÉSENTANTS DE BELGIQUE 17 oktober 2002 17 octobre 2002 WETSONTWERP betreffende het wederrechtelijk registreren van domeinnamen

Nadere informatie

80806 MONITEUR BELGE 28.12.2011 BELGISCH STAATSBLAD

80806 MONITEUR BELGE 28.12.2011 BELGISCH STAATSBLAD 80806 MONITEUR BELGE 28.12.2011 BELGISCH STAATSBLAD AGENCE FEDERALE POUR LA SECURITE DE LA CHAINE ALIMENTAIRE [C 2011/18456] FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN [C 2011/18456] 15

Nadere informatie

15 * 7,5 * Multi. Remboursement Terugbetaling. Hapto. La Moulinette. Moulinette. www.moulinex.be. Du/van 23.01.2012 au/tot 29.02.

15 * 7,5 * Multi. Remboursement Terugbetaling. Hapto. La Moulinette. Moulinette. www.moulinex.be. Du/van 23.01.2012 au/tot 29.02. Remboursement Terugbetaling Du/van 23.01.2012 au/tot 29.02.2012 15 * Hapto DD411 La Moulinette DP700 7,5 * Multi *Sur votre compte bancaire Gestort op uw bankrekening Moulinette AT7101 www.moulinex.be

Nadere informatie

2 2-04- 2010 ERRATUM ERRATUM. tijdelijk, hetzij na ontslag om andere. Commission paritaire de la transformation du papier et du carton n 136

2 2-04- 2010 ERRATUM ERRATUM. tijdelijk, hetzij na ontslag om andere. Commission paritaire de la transformation du papier et du carton n 136 Service public fédéral Emploi, Travail et Concertation sociale ADMINISTRATION DES RELATIONS COLLECTIVES DU TRAVAIL Direction du Greffe i vz/v Federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal

Nadere informatie

Bondgenotenstraat 68 Rue des Alliés Brussel 1190 Bruxelles. TEL: 02 346 11 50 FAX: 02 344 20 52 e-mail: bebop@bebop.be www.bebop.

Bondgenotenstraat 68 Rue des Alliés Brussel 1190 Bruxelles. TEL: 02 346 11 50 FAX: 02 344 20 52 e-mail: bebop@bebop.be www.bebop. Bondgenotenstraat 68 Rue des Alliés Brussel 1190 Bruxelles TEL: 02 346 11 50 FAX: 02 344 20 52 e-mail: bebop@bebop.be www.bebop.be Bestaat sedert - existe depuis 19-9-1990 Als direct marketing adviesbureau

Nadere informatie

paritaire pour les de travail adapté et les ateliers sociaux (CP 327)

paritaire pour les de travail adapté et les ateliers sociaux (CP 327) (CP 7) paritaire pour les de travail adapté et les ateliers sociaux Convention collective de travail du 9 janvier 999 relative aux conséquences de du revenu minimum mensuel moyen garanti d les entreprises

Nadere informatie

Paritair Comité voor de uitzendarbeid en de erkende ondernemingen die buurtwerken of diensten leveren

Paritair Comité voor de uitzendarbeid en de erkende ondernemingen die buurtwerken of diensten leveren Neerlegging-Dépôt: 10/1012011 Regist.-Enregistr.: 03/11/2011 N : 106668/C0/322 Paritair Comité voor de uitzendarbeid en de erkende ondernemingen die buurtwerken of diensten leveren Collectieve arbeidsovereenkomst

Nadere informatie

Document préparé par Marie Spaey, en collaboration avec Pauline de Wouters. Novembre 2009.

Document préparé par Marie Spaey, en collaboration avec Pauline de Wouters. Novembre 2009. . Déclaration environnementale Document préparé par Marie Spaey, en collaboration avec Pauline de Wouters. Novembre 2009. Définition dans le cadre de Clé Verte Dans le cadre de l éco-label Clé Verte, l

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 23.12.2009 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 23.12.2009 BELGISCH STAATSBLAD 80646 MONITEUR BELGE 23.12.2009 BELGISCH STAATSBLAD AGENCE FEDERALE POUR LA SECURITE DE LA CHAINE ALIMENTAIRE FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN [C 2009/18522] [C 2009/18522] 4

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

0 ^t -05-200*1 D1-07- 2004 NR. Paritair Comité voor de bewakingsdiensten. Commission paritaire pour les services de garde

0 ^t -05-200*1 D1-07- 2004 NR. Paritair Comité voor de bewakingsdiensten. Commission paritaire pour les services de garde Commission paritaire pour les services de garde Paritair Comité voor de bewakingsdiensten Convention collective de travail du 25 mars 2004 Collectieve arbeidsovereenkomst van 25maart2004 PROCEDURE VALIDATION

Nadere informatie

Mefa brievenbussen. Puur design. Mefa boîtes aux lettres. Design à l état pur.

Mefa brievenbussen. Puur design. Mefa boîtes aux lettres. Design à l état pur. Mefa brievenbussen. Puur design. Mefa boîtes aux lettres. Design à l état pur. Mefa brievenbussen. Puur design. Mefa brievenbussen blinken niet alleen uit door hun stijlvol design. Ze zijn ook functioneel,

Nadere informatie

FABULOUS CHIC WINTER LODGE CHRISTMAS MORNING BALANCED WHITE

FABULOUS CHIC WINTER LODGE CHRISTMAS MORNING BALANCED WHITE FABULOUS CHIC WINTER LODGE CHRISTMAS MORNING BALANCED WHITE We presenteren u graag onze nieuwe kerstthema s: FABULOUS CHIC, WINTER LODGE, CHRISTMAS MORNING, BALANCED WHITE.* Naast deze thema s blijven

Nadere informatie

Paritair Comité voor de audiovisuele sector - Collectieve arbeidsovereenkomst van 15 december 2006 met betrekking tôt de eindejaarspremie.

Paritair Comité voor de audiovisuele sector - Collectieve arbeidsovereenkomst van 15 december 2006 met betrekking tôt de eindejaarspremie. Paritair Comité voor de audiovisuele sector - Collectieve arbeidsovereenkomst van 15 december 2006 met betrekking tôt de eindejaarspremie. Artikel 1. Toepassingsgebied Deze collectieve arbeidsovereenkomst

Nadere informatie

INTRODUCTION VIP parking voor u en uw gasten Parking VIP pour vous et vos invités Toegang tot de lounge voor 30 personen per sessie Accès au lounge pour 30 invités par session Menu 3-services y compris

Nadere informatie

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/

TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ TOELICHTING OP FUSIEVOORSTEL/ EXPLANATORY NOTES TO THE LEGAL MERGER PROPOSAL Het bestuur van: The management board of: Playhouse Group N.V., een naamloze Vennootschap, statutair gevestigd te Amsterdam,

Nadere informatie

DREAMS NATURE GLAMOUR WINTER

DREAMS NATURE GLAMOUR WINTER CHRISTMAS at work 2014 We presenteren u graag onze nieuwe kerstthema s: DREAMS, NATURE, GLAMOUR, WINTER Naast deze thema s blijven we u ook onze CLASSIC-thema s (rood, zilver of goud) aanbieden; onze sfeer-volle

Nadere informatie

46434 MONITEUR BELGE 17.07.2015 BELGISCH STAATSBLAD

46434 MONITEUR BELGE 17.07.2015 BELGISCH STAATSBLAD 46434 MONITEUR BELGE 17.07.2015 BELGISCH STAATSBLAD SERVICE PUBLIC FEDERAL SECURITE SOCIALE [C 2015/22259] 9 JUILLET 2015. Arrêté ministériel modifiant la liste jointe à l arrêté royal du 21 décembre 2001

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

Wedstrijdreglement Hug the Trooper

Wedstrijdreglement Hug the Trooper Wedstrijdreglement Hug the Trooper 1. De wedstrijd op hugthetrooper.brightfish.be wordt georganiseerd door Brightfish NV, Eeuwfeestlaan 20, 1020 Brussel. 2. De wedstrijd staat open voor alle personen die

Nadere informatie

69668 BELGISCH STAATSBLAD 29.09.2004 MONITEUR BELGE

69668 BELGISCH STAATSBLAD 29.09.2004 MONITEUR BELGE 69668 BELGISCH STAATSBLAD 29.09.2004 MONITEUR BELGE 17 jaar = 85 pct.; 16 jaar = 70 pct.; 15 jaar = 55 pct. van het uurloon van de werklieden en werksters van 18 jaar en ouder van dezelfde categorie. C.

Nadere informatie

GREEN AWARD FOUNDATION

GREEN AWARD FOUNDATION Bijeenkomst milieu-indices voor zeeschepen Rotterdam, 16 september 2010 Karin Struijk, Deputy Managing Director A simple, recognised tool to address air quality issues in ports The link between environment

Nadere informatie

REGLEMENT CHAMPIONNATS DE BELGIQUE C 500 REGLEMENT BELGISCHE KAMPIOENSCHAPPEN

REGLEMENT CHAMPIONNATS DE BELGIQUE C 500 REGLEMENT BELGISCHE KAMPIOENSCHAPPEN FEDERATION BELGE DE BADMINTON BELGISCHE BADMINTON FEDERATIE REGLEMENT CHAMPIONNATS DE BELGIQUE C 500 REGLEMENT BELGISCHE KAMPIOENSCHAPPEN Version 2013, approuvée par l AG du 26-06-13 Chaque amende est

Nadere informatie

Keukenhulp / Aide culinaire

Keukenhulp / Aide culinaire CASHBACK Keukenhulp / Aide culinaire Acties geldig / Actions valables : 01/11 tot / au 31/12/2015 Ref : MMB65G0M Ref : MMB42G0B Ref : MMB42G1B Ref : MMB21P0R Ref : MMB21P1W Ref : MUM56S40 Ref : MUMXL20C

Nadere informatie

ABLYNX NV. (de Vennootschap of Ablynx )

ABLYNX NV. (de Vennootschap of Ablynx ) ABLYNX NV Naamloze Vennootschap die een openbaar beroep heeft gedaan op het spaarwezen Maatschappelijke zetel: Technologiepark 21, 9052 Zwijnaarde Ondernemingsnummer: 0475.295.446 (RPR Gent) (de Vennootschap

Nadere informatie

Gebundelde krachten vinden werk. Ensemble, trouvons un emploi Together for a job

Gebundelde krachten vinden werk. Ensemble, trouvons un emploi Together for a job Gebundelde krachten vinden werk Ensemble, trouvons un emploi Together for a job WERK IN ZICHT Vragen rond opleiding en werk in Brussel? Werk In Zicht brengt werkzoekenden in contact met de juiste diensten

Nadere informatie

PARLEMENT DE LA RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK PARLEMENT PROPOSITION D'ORDONNANCE VOORSTEL VAN ORDONNANTIE

PARLEMENT DE LA RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK PARLEMENT PROPOSITION D'ORDONNANCE VOORSTEL VAN ORDONNANTIE A-187/3 2014/2015 A-187/3 2014/2015 BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK PARLEMENT GEWONE ZITTING 2014-2015 3 JULI 2015 PARLEMENT DE LA RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE SESSION ORDINAIRE 2014-2015 3 JUILLET 2015 VOORSTEL

Nadere informatie

Suborbital Research Association

Suborbital Research Association INVITATION A L ASSEMBLÉE GÉNÉRALE DE LA SRA 15 SEPTEMBRE 2014, 15H, VON KARMAN INSTITUTE, BRUXELLES, BELGIQUE Le Conseil d Administration a le plaisir d inviter tous les membres de la SRA à assister à

Nadere informatie

cashback Du/Van 1/01/13 au/tot 28/02/13 Niet cumuleerbaar met andere acties / Offre non cumulable avec d autres actions.

cashback Du/Van 1/01/13 au/tot 28/02/13 Niet cumuleerbaar met andere acties / Offre non cumulable avec d autres actions. cashback Du/Van 1/01/13 au/tot 28/02/13 Niet cumuleerbaar met andere acties / Offre non cumulable avec d autres actions. ACTIEFORMULIER / FORMULAIRE D ACTION Aanbod enkel geldig op aankopen in België van

Nadere informatie

Siemens SITRAIN Institute Mode d emploi Website

Siemens SITRAIN Institute Mode d emploi Website Siemens SITRAIN Institute Mode d emploi Website Edition 01 Réservation d un cours au Siemens SITRAIN Institute 1.1 Commencer sur le site web A partir de la page de démarrage https://www.sitrain-learning.siemens.com/bel-pl/en/index.do

Nadere informatie

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN DOC 50 0321/002 DOC 50 0321/002 BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS DES REPRÉSENTANTS DE BELGIQUE 6 januari 2000 6 janvier 2000 WETSONTWERP betreffende het ontslag van bepaalde militairen en de

Nadere informatie

Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester

Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester Peter Alkema beleidsadviseur Divisie Havenmeester Missie Veiligheid Vlotheid Milieu OESO rapport (13/5) R dam en A dam: de havens dienen het milieu en leefklimaat te verbeteren 2 SECA Noordzee en Baltic

Nadere informatie

atelier néerlandais Creatief ondernemen in het hart van Parijs L entrepreneuriat créatif au cœur de Paris

atelier néerlandais Creatief ondernemen in het hart van Parijs L entrepreneuriat créatif au cœur de Paris atelier néerlandais Creatief ondernemen in het hart van Parijs L entrepreneuriat créatif au cœur de Paris Aan zijn mobiele werkbank legt Frans Veurink de laatste hand aan zijn ontwerpen voor Franse opticiens.

Nadere informatie

Commission paritaire 307 pour entreprisres de courtage et agences d'assurances

Commission paritaire 307 pour entreprisres de courtage et agences d'assurances Commission paritaire 307 pour entreprisres de courtage et agences d'assurances Convention collective de travail du 20 mars 2000, instituant un Fonds Paritaire pour developpement de I'emploi et de la formation

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE 731 MINISTERIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST N. 2010 45 [C 2010/31002] 17 DECEMBER 2009. Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot

Nadere informatie

OFFRE D EMPLOI CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE. Service du personnel. Nom de l organisation Fonction Date d embauche

OFFRE D EMPLOI CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE. Service du personnel. Nom de l organisation Fonction Date d embauche INTITULE DU POSTE OFFRE D EMPLOI TRADUCTEUR-INTERPRÈTE / VERTALER-TOLK ORIGINE DE L OFFRE CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE DESCRIPTION Jobadvertentie in het Nederlands (zie

Nadere informatie

Le Gouvernement de la Région de Bruxelles-Capitale, De Brusselse Hoofdstedelijke Regering,

Le Gouvernement de la Région de Bruxelles-Capitale, De Brusselse Hoofdstedelijke Regering, COORDINATION OFFICIEUSE DE : Arrêté du Gouvernement de la Région de Bruxelles-Capitale du 19 juin 2008 déterminant le contenu de la proposition PEB et de l étude de faisabilité AE22 - Arrêté du Gouvernement

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

ERRATUM ERRATUM PARITAIR COMITE VOOR DE LANDBOUW COMMISSION PARITAIRE DE. CAO nr 61932 van 27.07.2001. CCT 61932 du 27.07.2001

ERRATUM ERRATUM PARITAIR COMITE VOOR DE LANDBOUW COMMISSION PARITAIRE DE. CAO nr 61932 van 27.07.2001. CCT 61932 du 27.07.2001 Ministère fédéral de l'emploi et du Travail ADMINISTRATION DES RELATIONS COLLECTIVES DU TRAVAIL Direction du Greffe Federaal Ministerie van Tewerkstelling en VAN DE Directie van de ERRATUM COMMISSION PARITAIRE

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 18.08.2009 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 18.08.2009 BELGISCH STAATSBLAD 54569 SERVICE PUBLIC FEDERAL SECURITE SOCIALE F. 2009 2847 [C 2009/22382] FEDERALE OVERHEIDSDIENST SOCIALE ZEKERHEID N. 2009 2847 [C 2009/22382] 31 JUILLET 2009. Règlement modifiant le règlement du 28

Nadere informatie

Koninklijk besluit van 8 februari 1999 tot vaststelling van de retributies bedoeld in artikel 20 van de wet van 10 april 1990 op de

Koninklijk besluit van 8 februari 1999 tot vaststelling van de retributies bedoeld in artikel 20 van de wet van 10 april 1990 op de Arrêté royal du 14 mai 1991 fixant les revances à percevoir visées à l'article 20 la loi du 10 avril 1990 sur les entreprises gardiennage, sur les entreprises sécurité et sur les services internes gardiennage

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Cela vous dit-il d emboîter le pas avec la Loterie Nationale?

Cela vous dit-il d emboîter le pas avec la Loterie Nationale? Let s Move Loterie Nationale Service des Ressources Humaines Service Interne pour la Prévention et la Protection au travail Nationale Loterij Dienst Human Ressources Interne Dienst voor Preventie en Bescherming

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

des Ingénieurs-Conseils C.Ir. FABI - KVIV Raadgevend Ingenieurs à partir du 1 janvier 2014 vanaf 1 januari 2014

des Ingénieurs-Conseils C.Ir. FABI - KVIV Raadgevend Ingenieurs à partir du 1 janvier 2014 vanaf 1 januari 2014 MISSION A Constructions industrielles (Missions d ensembles) OPDRACHT A Industriële constructies (Geheelopdrachten) A Classe - Klasse 1 2 3 4 5 a = 9,0192 11,4255 13,5747 15,4350 17,4016 b = -0,0854-0,0814-0,0875-0,0896-0,0913

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 01.06.2012 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 01.06.2012 MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD 01.06.2012 MONITEUR BELGE 31353 Vu pour être annexé àl arrêté ministériel du 23 mai 2012 modifiant l arrêté ministériel du 17 décembre 1998 déterminant les documents comptables à tenir

Nadere informatie

OFFRE DOCUMENTATION TECHNIQUE PEUGEOT POUR REPARATEURS INDEPENDANTS AANBOD PEUGEOT TECHNISCHE DOCUMENTATIE VOOR ONAFHANKELIJKE REPARATEURS

OFFRE DOCUMENTATION TECHNIQUE PEUGEOT POUR REPARATEURS INDEPENDANTS AANBOD PEUGEOT TECHNISCHE DOCUMENTATIE VOOR ONAFHANKELIJKE REPARATEURS OFFRE DOCUMENTATION TECHNIQUE PEUGEOT POUR REPARATEURS INDEPENDANTS AANBOD PEUGEOT TECHNISCHE DOCUMENTATIE VOOR ONAFHANKELIJKE REPARATEURS OFFRE DOCUMENTATION TECHNIQUE PEUGEOT POUR REPARATEURS INDEPENDANTS

Nadere informatie

2 4-06- 2005 2 7 M. NR N. i Convention collective de travail du 13 juin 2005. Paritair Comité voor het vervoer. Commission paritaire du transport

2 4-06- 2005 2 7 M. NR N. i Convention collective de travail du 13 juin 2005. Paritair Comité voor het vervoer. Commission paritaire du transport 2 4-06- 2005 2 7 M. Commission paritaire du transport i Convention collective de travail du 13 juin 2005 NR N Paritair Comité voor het vervoer Collectieve arbeidsovereenkomst van 13juni 2005 Convention

Nadere informatie

La bière bio Cuvée des Lacs de l Eau d Heure» a été jugée appropriée par les scientifiques pour un régime sans gluten Le Département des Sciences appliquées en ingéniérie de la Haute Ecole de Gand a confirmé

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

ERRATUM ERRATUM. Federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg. Service public fédéral Emploi, Travail et Concertation sociale

ERRATUM ERRATUM. Federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg. Service public fédéral Emploi, Travail et Concertation sociale Service public fédéral Emploi, Travail et Concertation sociale ADMINISTRATION DES RELATIONS COLLECTIVES DU TRAVAIL Direction du Greffe Federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg

Nadere informatie

ING ActivePay. Guide d utilisation

ING ActivePay. Guide d utilisation ING ActivePay Guide d utilisation Bienvenue dans ING ActivePay Cher utilisateur, Nous sommes heureux de vous compter parmi nos clients et vous remercions de votre confiance! Dans ce guide, vous trouverez

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 14.09.2006 Ed. 2 MONITEUR BELGE. Art. 2. Entrent en vigueur le 1 er janvier 2007 :

BELGISCH STAATSBLAD 14.09.2006 Ed. 2 MONITEUR BELGE. Art. 2. Entrent en vigueur le 1 er janvier 2007 : 46851 FEDERALE OVERHEIDSDIENST JUSTITIE N. 2006 3572 [C 2006/09648] 1 SEPTEMBER 2006. Koninklijk besluit tot vaststelling van de vorm, de inhoud, de bijlagen en de nadere regels voor de neerlegging van

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

PFIZER INC. Recouponnement par voie d'échange contre des nouveaux International Depositary Receipts (IDRs) dématérialisés

PFIZER INC. Recouponnement par voie d'échange contre des nouveaux International Depositary Receipts (IDRs) dématérialisés CORPORATE EVENT NOTICE: Recouponnement par voie d'échange PFIZER INC. PLACE: Brussels AVIS N : BRX_20130306_00200_EUR DATE: 06/03/2013 MARCHE: EURONEXT BRUSSELS Recouponnement par voie d'échange contre

Nadere informatie

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 64359 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG N. 2004 3391 (2004 2305) [2004/202310] 12 MEI 2004. Koninklijk besluit waarbij algemeen verbindend wordt verklaard de collectieve

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS

WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS 53478 BELGISCH STAATSBLAD 18.08.2010 MONITEUR BELGE WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 25.09.2015 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 25.09.2015 BELGISCH STAATSBLAD 60077 SERVICE PUBLIC FEDERAL FINANCES [C 2015/03324] 18 SEPTEMBRE 2015. Arrêté royal déterminant les modèles des formules de déclaration en matière de cotisations spéciales visées à l article 541 du Code

Nadere informatie

19612 MONITEUR BELGE 30.03.2015 BELGISCH STAATSBLAD

19612 MONITEUR BELGE 30.03.2015 BELGISCH STAATSBLAD 19612 MONITEUR BELGE 30.03.2015 BELGISCH STAATSBLAD SERVICE PUBLIC FEDERAL SECURITE SOCIALE [C 2015/22079] 16 MARS 2015. Règlement modifiantlerèglement du 28 juillet 2003 portant exécution de l article

Nadere informatie

Artes Roegiers nv. Bouwen van waterbouwkundige werken, inbegrepen ondersteunende activiteiten waaronder de materieeldienst.

Artes Roegiers nv. Bouwen van waterbouwkundige werken, inbegrepen ondersteunende activiteiten waaronder de materieeldienst. CERTIFICAAT Milieumanagementsysteem AIB-VINCOTTE International nv Jan Olieslagerslaan 35, 1800 Vilvoorde, België Wij certificeren dat gevestigd te Burchtstraat 89 België een milieusysteem heeft ingevoerd

Nadere informatie

CONVENTION COLLECTIVE DE TRAVAIL DU 29 SEPTEMBRE 2003, CONCLUE AU

CONVENTION COLLECTIVE DE TRAVAIL DU 29 SEPTEMBRE 2003, CONCLUE AU CONVENTION COLLECTIVE DE TRAVAIL DU 29 SEPTEMBRE 2003, CONCLUE AU SEIN DE LA COMMISSION PARITAIRE DE HÔTELIÈRE. PORTANT DE LA CONVENTION COLLECTIVE DE TRAVAIL N 1 DU 25 JUIN 1997, SUR D'UNE NOUVELLE CLASSIFICATION

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

VERKLARING VAN WOONPLAATS

VERKLARING VAN WOONPLAATS 5000-NL Bestemd voor de buitenlandse belastingdienst VERKLARING VAN WOONPLAATS Verzoek om toepassing van het belastingverdrag tussen Frankrijk en 12816*01 De belastingplichtige geeft in dit vak de naam

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

COMMUNAUTE FRANÇAISE FRANSE GEMEENSCHAP

COMMUNAUTE FRANÇAISE FRANSE GEMEENSCHAP BELGISCH STAATSBLAD 19.09.2002 MONITEUR BELGE 41523 COMMUNAUTE FRANÇAISE FRANSE GEMEENSCHAP MINISTERE DE LA COMMUNAUTE FRANÇAISE F. 2002 3274 [C 2002/29427] 17 JUILLET 2002. Arrêté pris en application

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

PRESS REVIEW. Enquête Acerta : 50-plussers meest betrokken 26/04/2010

PRESS REVIEW. Enquête Acerta : 50-plussers meest betrokken 26/04/2010 - 1 / 8 - PRESS REVIEW Enquête Acerta : 50-plussers meest betrokken 26/04/2010 Powered by Auxipress - 2 / 8 - Table des matières: Les seniors plus impliqués La Libre Entreprise (La Libre Belgique) 24/04/2010

Nadere informatie

bars & buffets BY EXPO RENT

bars & buffets BY EXPO RENT Bb bars & buffets BY EXPO RENT Bb eps inhoud index Bb design & service zwarte bars & bars noirs zwarte bars & backbars noirs witte bars & backbars blancs bruine bars & backbars bruns houten bars & backbars

Nadere informatie