Luc van der Woude Hoogleraar bewegen, revalidatie en functieherstel Rijksuniversiteit Groningen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Luc van der Woude Hoogleraar bewegen, revalidatie en functieherstel Rijksuniversiteit Groningen"

Transcriptie

1 Luc van der Woude Hoogleraar bewegen, revalidatie en functieherstel Rijksuniversiteit Groningen Met enige trots leidt hij de bezoeker rond in het lab van het Centrum voor Bewegingswetenschappen van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Het is niet zo groot als het lab in Amsterdam, zegt hij. Maar de van allerlei meetapparatuur voorziene rolstoel, stelt Luc van der Woude (1954) in staat hier het onderzoek voort te zetten waardoor hij ook aan de Vrije Universiteit (VU) van Amsterdam al was gegrepen: hoe kunnen mensen met een blijvende handicap zo goed mogelijk bewegen, zodat ze hun gezondheid zoveel mogelijk in stand houden en ook maatschappelijk blijven participeren? En vanuit sportief oogpunt is de vraag: hoe komen mensen in een rolstoel of handbike tot de meest optimale prestaties? 147

2 Hoe is het vakgebied waarbinnen u werkzaam bent te omschrijven? Het vakgebied is dat van de bewegingswetenschappen, zegt Luc van der Woude. We hebben hier in Groningen een Centrum voor Bewegingswetenschappen met een vijfjarige bachelor-masteropleiding dat als afdeling is ondergebracht bij het UMCG. Mijn opdracht ligt op het terrein van bewegen, revalidatie en functieherstel. Het gaat om mensen met een blijvende gezondheidsproblematiek en de centrale vraag in mijn onderzoekswerk is, hoe je hen weer zo goed mogelijk kunt laten bewegen ook sportief bewegen. Van der Woude heeft zich veel beziggehouden met de gevolgen van een dwarslaesie en de consequenties die dat heeft voor het maatschappelijk functioneren. Het verbeteren van de techniek van de rolstoel en van het voortbewegen in die rolstoel, nemen daarbij een belangrijke plaats in. We kiezen daarbij nadrukkelijk niet voor de elektrische rolstoel, maar voor onderzoek naar bewegingsgedrag, vaak in samenhang met een met de hand voortgedreven rolstoel. Waarbij het zo is dat de alledaagse hoepelrolstoel veel energie vergt en in feite inefficiënt is. Die beweging willen we zoveel mogelijk doorgronden en optimaliseren, zegt hij. Hoe is dit gebied als onderwerp voor wetenschappelijk onderzoek ontstaan en hoe heeft het zich in de afgelopen jaren ontwikkeld binnen uw universiteit? Van der Woude promoveerde ruim twintig jaar geleden al op een onderzoek naar de ergonomische aspecten van de handbewogen rolstoel. Landelijk is er in de afgelopen tien jaar een golf van grote en kleine onderzoeksprojecten gekomen rond de vraag hoe mensen zo snel en zo goed mogelijk kunnen herstellen binnen de revalidatie en hoe therapieën ingrijpen op het beweeggedrag van mensen. Hoe verloopt het functieherstel zo optimaal mogelijk uiteraard binnen de grenzen van de blijvende beperking van hun handicap, zodat ze maatschappelijk kunnen participeren? Het belangrijkste thema in het onderzoek op het snijvlak van de bewegings- en revalidatiewetenschappen is momenteel, ook wereldwijd, het langetermijnperspectief, zegt Van der Woude. Dan gaat het om gezondheid, ouder worden met een beperking en de gevolgen van een (fysiek) actieve leefstijl. Veel mensen die zijn aangewezen op een rolstoel krijgen last van overgewicht, decubitus, osteoporose, hart- en vaatziekten. De longfunctie gaat achteruit. Van der Woude noemt Floor Hettinga, die bij Jos de Koning in Amsterdam promoveerde op een onderzoek naar pacing: het zo goed mogelijk verdelen van de energie in de tijd om de prestatie bijvoorbeeld in een wielerwedstrijd te optimaliseren. Hettinga verhuisde ook naar Groningen en brengt de ervaringen in de sport nu over naar de revalidatie, maar in het geval van handbikers ook weer naar de sport. 148 Sport en haar professoren - Sportwetenschap in ontwikkeling

3 Langetermijnperspectief Het belangrijkste thema in het onderzoek op het snijvlak van de bewegings- en revalidatiewetenschappen is momenteel, ook wereldwijd, het langetermijnperspectief. Dan gaat het om gezondheid, ouder worden met een beperking en de gevolgen van een (fysiek) actieve leefstijl. Veel mensen die zijn aangewezen op een rolstoel krijgen last van overgewicht, decubitus, osteoporose, hart- en vaatziekten. De longfunctie gaat achteruit. Van der Woude: Het gaat om het uitstellen van vermoeidheid, het voorkomen dat je gebrek aan energie krijgt. Dat is van belang in de revalidatie én in de sport. Een goede verdeling biedt sporters met een beperking extra kansen. We hebben kunnen meten dat handbikers dat beter gaan doen naarmate ze meer ervaring hebben en beter getraind zijn. Waar Van der Woude zich in Groningen bezighoudt met het onderzoek naar revalidatie, is zijn collega Chris Visscher onder meer bezig met fysieke leerprocessen bij dove en blinde kinderen. Uit de samenwerking met het Sportmedisch Centrum van hetzelfde UMCG, is het Universitair Centrum voor Sport, Beweging en Gezondheid ontstaan. Revalidatie is hier altijd een belangrijk thema geweest, ook onder mijn voorganger Theo Mulder. Sport, bewegen en revalideren zijn echt in elkaar geklonken, vertelt Van der Woude. Mede door de financiering vanuit ZonMw, een organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie, was er sinds eind jaren negentig een flink programma. Momenteel hebben we contact met NOC*NSF om de samenwerking tussen wetenschap en de paralympische sporten verder vorm te geven. Samen met de revalidatiearts Rienk Dekker wordt er hard gewerkt aan het Noordelijk Expertisecentrum Sport en Handicap (NESH), dat het onderzoek, onderwijs en de behandeling en advisering rond sport, bewegen en handicap verder gaat uitbouwen. Daarin staat, naast de top- en breedtesport, de stimulering van een actieve leefstijl onder mensen met een beperking centraal. Wat is de aard en omvang van uw aanstelling en hoe is uw onderzoeksgroep samengesteld? Van der Woude is sinds 1 januari 2009 gewoon hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij zegt lang te hebben nagedacht over zijn vertrek uit Amsterdam, maar beklemtoont dat er veel samenwerking is met zijn oude faculteit Bewegingswetenschappen rond allerlei onderzoeksprojecten. Zoals we ook samenwerken met diverse revalidatieoorden. De groep rond revalidatie bestaat uit tien stafleden en wij begeleiden met elkaar 149

4 ruim twintig promovendi in het UMCG in Groningen en daarbuiten, ook in het buitenland. Op welke wijze en met welke motivatie bent u als wetenschapper zelf op dit terrein terechtgekomen? Van der Woude studeerde in de jaren zeventig van de vorige eeuw bewegingswetenschappen aan de VU in Amsterdam. Hij hield zich daar onder meer bezig met bewegingsproblemen en epilepsie en deed een onderzoeksstage in het revalidatiecentrum Heliomare. Zijn afstudeeropdrachten lagen op het terrein van motorisch herstel bij mensen met kniearthrose en de functionele vaardigheden van mensen met een CVA (Cerebro Vasculair Accident, ook wel beroerte genoemd, red.). Vanuit de wens om de ergonomie, pathologie en functionele anatomie bij elkaar te brengen, is het onderzoek naar de ergonomie van de handbewogen rolstoel ontstaan. Ik ben in 1989 gepromoveerd op een onderzoek naar rolstoelmobiliteit en langzamerhand is het onderzoek bij mensen met een dwarslaesie op gang gekomen. Dit heeft rond de eeuwwisseling geleid tot het landelijke onderzoeksprogramma Herstel van mobiliteit in de dwarslaesierevalidatie. In dit SCIONN (Spinal Cord Injury OnderzoeksNetwerk Nederland 150 Sport en haar professoren - Sportwetenschap in ontwikkeling

5 (www.scionn.nl) werken universiteiten en revalidatiecentra tegenwoordig samen rond die thematiek. We proberen verder een verzameling bouwstenen bijeen te brengen rond het motorisch leren: hoe doe je dat? Het leren rolstoel rijden een promotieonderzoek van Riemer Vegter is daarvoor een interessant model met een grote praktische impact. Die vraag speelt immers zowel in de revalidatie als in de sport. Welke is uw eigen betrokkenheid bij de sport? Zelf heb ik altijd veel aan sport gedaan, vooral aan voetbal. Momenteel komt het er niet meer van, maar ik probeer wel mijn beweegagenda in de gaten te houden, zegt Van der Woude. Een belangrijk moment in zijn wetenschappelijke carrière waren de Wereldspelen in Assen, in Toen zijn we met een aantal onderzoekers vanuit Amsterdam met een vrachtwagen naar Drenthe gereden en hebben testapparatuur opgesteld in een tankwerkplaats. De deelnemers waren op een legerplaats ondergebracht en daar hebben tien studenten allerlei testjes kunnen doen. Het heeft geleid tot een drietal internationale artikelen over onder meer aandrijftechniek van rolstoelen, belastbaarheid en het aerobe en anaerobe vermogen. Wat betreft de stand van zaken van het onderzoek binnen uw vakgebied, wat zijn in Nederland en elders de belangrijkste vragen en thema s die aan de orde zijn? De geneeskunde en de revalidatiezorg zien echt het belang van een actieve leefstijl. Die kentering heeft zich volgens Van der Woude onder invloed van de bewegingswetenschappen in de afgelopen tien jaar voltrokken. Revalideren betekent dat mensen moeten kunnen blijven functioneren, ook binnen de sport. En patiënten luisteren naar de dokter, dus het helpt als de arts die gedragsverandering ondersteunt en helpt zoeken naar de manier waarop iemand zijn leven het beste vorm kan geven, aldus de hoogleraar. Met welke onderzoeksvragen bent u zelf momenteel vooral bezig en op welke wijze vindt onderzoek plaats? Van der Woude vertelt over een promotieonderzoek naar wat je lessen in rolstoelrijden zou kunnen noemen. In een trainingsprogramma van drie weken blijkt al veel te veranderen. Het energieverbruik gaat sterk naar beneden, doordat de efficiency van het voortbewegen vooruitgaat. Maar hoe dat precies gebeurt, weten we nog niet en daar willen we vanuit verschillende hoeken naar kijken. Op welke wijze kan uw onderzoek een rol spelen bij de ontwikkeling van de top- of breedtesport en het sportbeleid? En omgekeerd op welke wijze wordt uw onderzoeksveld beïnvloed door vragen vanuit de sport? 151

6 Op het terrein van de sport leeft een aantal vragen. De belangen van de gehandicaptensport zijn altijd behartigd door de Nederlandse Bond voor Aangepast Sporten (NEBAS). Nu vallen de paralympische sporters na de zogenoemde organisatorische inbedding onder de gewone sportbonden. Maar André Cats, bij NOC*NSF verantwoordelijk voor de paralympische topsport, maakt zich zorgen over het behoud van kennis en kunde. Van der Woude was betrokken bij het overleg met de coaches in diverse takken van sport waarin sport en wetenschap werden samengebracht. Het eerste probleem is de vraag hoe de volgende generatie sporters binnen het vizier van de sport komt. Er wordt minder gesport en meer in het algemeen minder bewogen en daardoor komt er ook minder talent naar boven drijven. Dan is er ook een logistiek probleem. Doordat het om kleine aantallen sporters gaat, zijn begeleiding, goed toegankelijke accommodaties en kennis van de materialen veelal gecentraliseerd en dat betekent dat de sporters meer moeten reizen. Het derde probleem betreft de kennis die binnen de NEBAS was verzameld. Het blijkt dat die nu onvoldoende uitwaait over de bonden. Je moet de boekenkast vertalen naar de praktijk, de informatie zichtbaar maken en dichtbij aanbieden. Maar dat gebeurt niet zomaar, daar heb je een structuur voor nodig van knowledge brokers mensen die wetenschap kunnen vertalen in oplossingen voor praktijkvragen die er nu leven, maar ook vragen vertalen in onderzoek. Er is immers al erg veel kennis in de literatuur opgeslagen, die moet vooral toegankelijk gemaakt worden. Het NESH wil daar in de regio een rol in gaan spelen. Van der Woude noemt als voorbeelden onderzoek naar belasting en overbelasting en naar de vraag hoe je het juiste hulpmiddel bij de juiste persoon krijgt. Er moeten betere trainingsprogramma s komen. En het gaat ook om rolstoeltechniek en daar ben ik goed in. Naast het geld dat er al is voor onderzoek naar revalidatie, zou ZonMw ook projecten in de sport moeten financieren. Een groot probleem in de samenwerking, is het tempo en de diepgang van het onderzoek. Voor de sporter komt een innovatie vaak te laat, doordat hij is gericht op de eerstvolgende wedstrijd of het eerstvolgende toernooi. Maar de wetenschapper wil zekerheid. Een deel van de innovaties is tot stand gekomen zonder dat de betrokkenen voldoende zicht hadden op wat er aan wetenschappelijke kennis beschikbaar is, zegt Van der Woude diplomatiek. Fundamentele oplossingen kosten tijd. Samenwerkende partijen mogen niet te snel resultaat verwachten. Je moet niet denken in maanden of jaren, maar in decennia. Dat wordt nogal eens onderschat. Vergeet daarbij niet dat dit niet specifiek is voor technische ontwikkelingen. Mentaliteitsveranderingen gaan ook traag. 152 Sport en haar professoren - Sportwetenschap in ontwikkeling

7 Luisteren En patiënten luisteren naar de dokter, dus het helpt als de arts die gedragsverandering ondersteunt en helpt zoeken naar de manier waarop iemand zijn leven het beste vorm kan geven. Van der Woude mist momenteel een duidelijke, blijvende onderzoeksagenda in de gehandicaptensport. Die zou je wel moeten willen hebben, al is het alleen maar voor de uitstraling, ook naar de breedtesport. Zo n programmareeks op tv over innovaties in de topsport in de aanloop naar de Spelen in Beijing, had veel invloed. Het kan de ambitie van mensen versterken om voor topsport te kiezen. Hoe verhoudt zich uw eigen onderzoekswerk met ontwikkelingen bij andere universiteiten en instituten in Nederland en elders? Is er sprake van uitwisseling of samenwerking? Van der Woude noemt de samenwerking met de Britse Vicky Goosey-Tolfrey, die vanuit haar wetenschappelijke achtergrond een bijdrage levert aan de ontwikkeling van de wheelchair sport en onder die titel een eerste standaardwerk schreef (Wheelchair Sport, Human Kinetics, 2010). We begeleiden samen twee promovendi aan de universiteit van Loughbourough die gefinancierd worden door de Britse paralympische sporten. Zij doen onder meer onderzoek naar het optimaliseren van de sportrolstoel voor atleten per tak van sport (rolstoeltennis, quadrugby, rolstoelbasketbal). Daarin staat de vraag naar mogelijkheden om tot individuele aanpassingen te komen centraal. Op het gebied van mechanische belasting op de schouder bij het handbiken, werken we samen met Notwill in Zwitserland. De schouder is immers het meest kwetsbaar bij rolstoelaandrijving en andere dagelijkse activiteiten. Het voorkomen van de vele klachten van pijn en bewegingsbeperking, kan gebaat zijn bij handbiken in plaats van hoepelrolstoelrijden. In het promotiewerk van Linda Valent werd al duidelijk dat handbiken in de vroege revalidatie van mensen met zelfs een hoge dwarslaesie een goed revalidatiehulpmiddel is. Dat wil zeggen: goed voor recreatief en sportief gebruik en voor oefenen. Welke verwachtingen heeft u van de ontwikkelingen die zich binnen uw vakgebied in de komende jaren zullen voordoen? Hoe zal de behoefte aan onderzoek vanuit de sport zich ontwikkelen? Een van de belangrijkste thema s in de gehandicaptensport is het classificeren van deelnemers, zegt Van der Woude. De internationale organisaties voor paralympische sporten werken hard aan een verbeterd systeem om atleten op een rechtvaardige manier in klassen in te delen waarin ze concur- 153

8 reren met mensen met een soortgelijke beperking. Maar daarbij zal ook gekeken moeten worden naar de gelijkwaardigheid van hulpmiddelen, zoals prothesen, handbikes en rolstoelen. Daarvoor wordt steeds complexere technologie gebruikt. En er zijn meetinstrumenten nodig om die te kunnen beoordelen en er betrouwbare uitspraken over te kunnen doen. Meer in het algemeen wijst Van der Woude erop dat technologische innovaties de ongelijkheid in de sport kunnen vergroten. Deelnemers aan Paralympische Spelen die met verouderd materiaal en op half lege banden aan een race beginnen, zijn bij voorbaat kansloos. Je materiaal moet passen bij de geleverde trainingsinspanning, zegt Van der Woude. Maar je moet de technologie geen te grote rol laten spelen. Vergelijk het met de Formule 1, waar ook stringente regels gelden over wat wel en niet is toegestaan. Bij prothesen zul je ook grenzen moeten stellen. Als ander belangrijk thema noemt Van der Woude de nadere verkenning van de sport vanuit de revalidatie. Langzamerhand krijgt die ontwikkeling meer body. Dat sport en bewegen cruciaal zijn, daar is gelukkig geen discussie meer over. De Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen heeft de sport steviger op de agenda geplaatst, er is een werkgroep sport en bewegen gekomen en ik probeer daar met mijn interesse voor revalidatie vanuit de bewegingswetenschappen een bijdrage aan te leveren. De centrale vraag is in hoeverre en in welke omstandigheden bewegen als medicijn voor herstel kan dienen. Bij obesitas is dat duidelijk, daar is het zelfs de sleutel. Maar de revalidatie zou sport nog meer moeten herkennen als deel van het dagelijkse leven. Dat zou voor alle partijen een positieve dimensie betekenen. Maar we willen in Groningen nog meer te weten komen over de onderliggende mechanismen van belasting en belastbaarheid en natuurlijk het motorisch leren van vaardigheden en bewegingstaken in het dagelijkse leven en de sport, om daarmee het stimuleren van het bewegen verder te kunnen ontwikkelen. Een derde onderzoeksgebied speelt zich af op het terrein van de neurowetenschappen. Van der Woude vertelt over een promotieonderzoek naar de relatie tussen fitheid en cognitief functioneren bij alzheimerpatiënten. Het onderzoek richt zich op de rol van bewegen op het functioneren van het zenuwstelsel, waarbij we proberen de kennis vanuit de trainings- en neurofysiologie en de neuropsychologie te integreren. 154 Sport en haar professoren - Sportwetenschap in ontwikkeling

9 Wie is Luc van der Woude? Luc van der Woude werd op 1 januari 2009 benoemd tot hoogleraar bewegen, revalidatie en functieherstel bij het Interfacultair Centrum voor Bewegingswetenschappen van het UMCG. Tot zijn benoeming werkte hij als universitair hoofddocent bij de faculteit Bewegingswetenschappen aan de VU te Amsterdam. Van der Woude (Amsterdam, 1954) studeerde bewegingswetenschappen aan de VU. Tijdens zijn studie ontdekte hij veel affiniteit te hebben met revalidatie, ergonomie en mechanica. Hij was werkzaam als studentassistent bij de vakgroep Functionele Anatomie, verleende ondersteuning als assistent bij promotieonderzoek naar visueel perceptuele problemen bij patiënten met CVA en assisteerde in een promotieonderzoek naar de interne weerstand en hysterese in het kniegewricht. Van der Woude promoveerde in 1989 op het proefschrift Manual wheelchair propulsion: an ergonomic perspective. Hij richt zich in zijn onderzoekswerk vooral op de revalidatie van mensen met een dwarslaesie en op personen die afhankelijk zijn van een handbewogen rolstoel. Publicaties Dissertatie Woude, L.H.V. van der (1989). Manual wheelchair propulsion: an ergonomic perspective. Dissertatie, Amsterdam: Free University Press. Oratie Woude, L.H.V. van der (2009). Veranderen en toch jezelf blijven. Oratie, 15-12, Rijksuniversiteit Groningen. Enkele recente publicaties Haisma, J. (2008). Physical work capacity and complications during and after rehabilitation for spinal cord injury. Dissertatie, Erasmus Universiteit Rotterdam. Mason, B, Woude, L.H.V. van der, Groot, S. de, Goosey-Tolfrey, V (2010). The Effects of Camber on the Ergonomics of Propulsion in Wheelchair Athletes. Med Sci Sports Exerc. Valent, L. (2009). The effects of hand cycling on physical capacity in persons with spinal cord injury. Dissertatie, Vrije Universiteit Amsterdam. 155

10 Woude, L.H.V. van der, Groot, S. de, Janssen, T.W.J. (2006). Manual wheelchairs: Research and innovation in rehabilitation, sports, daily life and health. Medical Engineering and Physics, 28 (9), pp Ploeg, H.P. van der, Beek, A.J. van der, Woude, L.H.V. van der, Mechelen, W. van (2004). Physical activity for people with a disability: A conceptual model. Sports Medicine, 34 (10), pp Contact Prof. dr. L.H.V. van der Woude Centrum voor Bewegingswetenschappen Universitair Medisch Centrum Groningen Rijksuniversiteit Groningen Antonius Deusinglaan AV Groningen Telefoon: / Sport en haar professoren - Sportwetenschap in ontwikkeling

Luc van der Woude Hoogleraar bewegen, revalidatie en functieherstel Rijksuniversiteit Groningen

Luc van der Woude Hoogleraar bewegen, revalidatie en functieherstel Rijksuniversiteit Groningen Luc van der Woude Hoogleraar bewegen, revalidatie en functieherstel Rijksuniversiteit Groningen Met enige trots leidt hij de bezoeker rond in het lab van het Centrum voor Bewegingswetenschappen van het

Nadere informatie

Chris Visscher Hoogleraar jeugdsport, met specifieke accenten op talentontwikkeling en op sport en school Rijksuniversiteit Groningen

Chris Visscher Hoogleraar jeugdsport, met specifieke accenten op talentontwikkeling en op sport en school Rijksuniversiteit Groningen Chris Visscher Hoogleraar jeugdsport, met specifieke accenten op talentontwikkeling en op sport en school Rijksuniversiteit Groningen Als hij bij Studio Sport FC Groningen en Heerenveen tegen elkaar ziet

Nadere informatie

Arnold de Haan Hoogleraar inspanningsfysiologie Vrije Universiteit Amsterdam

Arnold de Haan Hoogleraar inspanningsfysiologie Vrije Universiteit Amsterdam Arnold de Haan Hoogleraar inspanningsfysiologie Vrije Universiteit Amsterdam Waardoor loopt een topatleet op de 800 of 1500 meter op latere leeftijd wél een heel redelijke halve marathon, maar zal de marathonloper

Nadere informatie

Willem van Mechelen. Hoogleraar sociale geneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de bedrijfs- en sportgeneeskunde Vrije Universiteit Amsterdam

Willem van Mechelen. Hoogleraar sociale geneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de bedrijfs- en sportgeneeskunde Vrije Universiteit Amsterdam Willem van Mechelen Hoogleraar sociale geneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de bedrijfs- en sportgeneeskunde Vrije Universiteit Amsterdam Of de journalist met de auto naar het interview is gekomen,

Nadere informatie

Marijke Hopman-Rock Hoogleraar lichamelijke activiteit en gezondheid bij ouderen Vrije Universiteit Amsterdam

Marijke Hopman-Rock Hoogleraar lichamelijke activiteit en gezondheid bij ouderen Vrije Universiteit Amsterdam Marijke Hopman-Rock Hoogleraar lichamelijke activiteit en gezondheid bij ouderen Vrije Universiteit Amsterdam Het kostte haar ruim twintig jaar om de gezondheidszorg te overtuigen van de waarden van het

Nadere informatie

Lange termijn problemen. Active LifestyLe Rehabilitation Interventions in people with chronic Spinal Cord injury (ALLRISC) ALLRISC ALLRISC ALLRISC

Lange termijn problemen. Active LifestyLe Rehabilitation Interventions in people with chronic Spinal Cord injury (ALLRISC) ALLRISC ALLRISC ALLRISC ALLRISC Onderzoeksprogramma: Active LifestyLe Rehabilitation Interventions in people with chronic Spinal Cord injury (ALLRISC) De eerste resultaten 1999-2006: Onderzoeksprogramma: Herstel van mobiliteit

Nadere informatie

Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam

Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam Bijna iedereen kent die verwarrende tekening van de twee even lange lijnen. Bij de een zijn

Nadere informatie

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Vragen stellen bij schijnbare vanzelfsprekendheden is een basisvoorwaarde voor wetenschappelijk

Nadere informatie

Frans Kok en Marco Mensink Hoogleraar voeding en gezondheid en universitair docent, afdeling humane voeding Wageningen Universiteit

Frans Kok en Marco Mensink Hoogleraar voeding en gezondheid en universitair docent, afdeling humane voeding Wageningen Universiteit Frans Kok en Marco Mensink Hoogleraar voeding en gezondheid en universitair docent, afdeling humane voeding Wageningen Universiteit Wie de sportbladen opslaat kan er niet omheen: stevig trainen lijkt onmogelijk

Nadere informatie

Programma Symposium Het belang van Aangepast Sporten

Programma Symposium Het belang van Aangepast Sporten Programma Symposium Het belang van Aangepast Sporten Plenair gedeelte Het belang van aangepast sporten voor kinderen Dr. Remo Mombarg 10.15 10.45 uur Sporten is van essentieel belang voor de ontwikkeling

Nadere informatie

Ruud Koning Hoogleraar sporteconomie Rijksuniversiteit Groningen

Ruud Koning Hoogleraar sporteconomie Rijksuniversiteit Groningen Ruud Koning Hoogleraar sporteconomie Rijksuniversiteit Groningen Voorzitters en trainers van voetbalclubs worden herinnerd door hun sportieve successen, niet vanwege hun zorgvuldige financiële beleid.

Nadere informatie

Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam

Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam Zijn wetenschappelijke werk heeft in de afgelopen drie jaar plaats moeten maken voor de taken die verbonden zijn aan de functie van

Nadere informatie

Noordelijk Expertisecentrum Sport & Handicap UMCG. Concept startdocument

Noordelijk Expertisecentrum Sport & Handicap UMCG. Concept startdocument Noordelijk Expertisecentrum Sport & Handicap UMCG Concept startdocument Historie & Introductie Het UMCG heeft sinds jaar en dag met het Interfacultair Centrum voor Bewegingswetenschappen en de afdeling

Nadere informatie

Programma Symposium Het belang van Aangepast Sporten

Programma Symposium Het belang van Aangepast Sporten Programma Symposium Het belang van Aangepast Sporten Plenair gedeelte Het belang van aangepast sporten voor kinderen Dr. Remo Mombarg 10.15 10.45 uur Sporten is van essentieel belang voor de ontwikkeling

Nadere informatie

Heel anders? Hulpmiddel, Sporter en Interface bepalen samen Prestatie (Sport én ADL)

Heel anders? Hulpmiddel, Sporter en Interface bepalen samen Prestatie (Sport én ADL) Evidence-based Aangepast Sporten Thomas Janssen European Research Group in Disability Sport Centrum voor Aangepast Sporten Amsterdam Amsterdam Rehabilitation Research Center Reade MOVE Research Institute

Nadere informatie

Rehabilitation, Sports & Active lifestyle (ReSpAct)

Rehabilitation, Sports & Active lifestyle (ReSpAct) Rehabilitation, Sports & Active lifestyle (ReSpAct) Rolinde Alingh en Femke Hoekstra Dr. Rienk Dekker Dr. Floor Hettinga Prof. dr. Cees van der Schans Prof. dr. Lucas HV van der Woude 1 1 Achtergrond Veel

Nadere informatie

De gehandicaptensport Paralympische sport; stand van zaken en aandachtspunten richting Rio. Rinske de Jong

De gehandicaptensport Paralympische sport; stand van zaken en aandachtspunten richting Rio. Rinske de Jong De gehandicaptensport Paralympische sport; stand van zaken en aandachtspunten richting Rio Rinske de Jong Inhoud Organisatie gehandicaptensport in NL Ambities NOC*NSF Stand van zaken oktober 2011 Wat is

Nadere informatie

Proefpersooninformatie

Proefpersooninformatie Proefpersooninformatie UMCG-RuG Geachte heer/mevrouw, Door middel van deze brief willen we u benaderen voor deelname aan het onderzoeksproject rondom de Handbike Battle, die plaats zal vinden in Oostenrijk

Nadere informatie

Wat is de aard en omvang van uw aanstelling en hoe is uw onderzoeksgroep

Wat is de aard en omvang van uw aanstelling en hoe is uw onderzoeksgroep Paul Verweel Hoogleraar bestuur en organisatiewetenschap, met accent op betekenisgeving en cultuurverschillen. Bezet tevens de Richard Krajicek endowed chair Universiteit Utrecht Dat antropologen graag

Nadere informatie

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk TRANSCARE-pijn www.transcare.nl Transcare-pijn en de internationale onderzoeksgroep Pain in Motion organiseren een Symposium Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten

Nadere informatie

Maarten van Bottenburg Hoogleraar sportontwikkeling Universiteit Utrecht

Maarten van Bottenburg Hoogleraar sportontwikkeling Universiteit Utrecht Maarten van Bottenburg Hoogleraar sportontwikkeling Universiteit Utrecht Met hun onderzoeksbureau Diopter stond Maarten van Bottenburg (1962) samen met Jan Janssens aan de basis van het huidige W.J.H.

Nadere informatie

Wat is fitheid? Hoe kun je fitheid verbeteren? Belang van fysieke capaciteit. Inhoud. Effecten van training. Effecten van training 20-2-2012

Wat is fitheid? Hoe kun je fitheid verbeteren? Belang van fysieke capaciteit. Inhoud. Effecten van training. Effecten van training 20-2-2012 Hoe kun je fitheid verbeteren? Wat is fitheid? Wanneer doe je het goed? Actieve leefstijl! 3 februari 2012 Rogier Broeksteeg Fysieke fitheid fysieke capaciteit / spierkracht en uithoudingsvermogen / lichaamssamenstelling

Nadere informatie

Revalidatie, Sport en Actieve Leefstijl (ReSpAct)

Revalidatie, Sport en Actieve Leefstijl (ReSpAct) Revalidatie, Sport en Actieve Leefstijl (ReSpAct) Femke Hoekstra www.respact.nl f.hoekstra@umcg.nl Rolinde Alingh, MSc Prof. dr. Cees van der Schans Dr. Floor Hettinga Dr. Rienk Dekker Prof. dr. Lucas

Nadere informatie

Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool

Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool Koen Lemmink (l) en Johan de Jong. Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool Een twaalftal studenten zit rond een grote tafel in één van

Nadere informatie

Frank Backx Hoogleraar sportgeneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de klinische zorg Universiteit Utrecht

Frank Backx Hoogleraar sportgeneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de klinische zorg Universiteit Utrecht Frank Backx Hoogleraar sportgeneeskunde, met als opdracht in het bijzonder de klinische zorg Universiteit Utrecht Of het nou gaat om degene die lui onderuit met een zak chips in de hand naar een wedstrijd

Nadere informatie

Sport en Innovatie. Wetenschappers en innovatie

Sport en Innovatie. Wetenschappers en innovatie Wetenschappers en innovatie Sport en Innovatie Deelnemers rondetafelgesprek: Nico Delleman Hidde Haisma Marnix ten Kortenaar Koen Lemmink Hanno van der Loo Nando Timmer Huub Toussaint Bij innovatie speelt

Nadere informatie

Actieve Leefstijl & Sportstimulering

Actieve Leefstijl & Sportstimulering L. Buffart Y. Niemantsverdriet R. Veth In samenwerking met: Transitieonderzoek Fysieke capaciteit Werkgroep Polikliniek Actieve Leefstijl & Sportstimulering Bewegen in het dagelijks leven Conditietraining

Nadere informatie

Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière

Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière Anders dan Natalia Stambulova, volgens wie er zes keerpunten zijn die een sportcarrière kunnen maken of breken, is sportpsycholoog Frits Avis

Nadere informatie

Belang van het sportloket!

Belang van het sportloket! Belang van het sportloket! Bewegen en sport belangrijk: juist voor mensen met een handicap! 24 juli 2013 Rienk Dekker Revalidatiearts Noordelijk Expertisecentrum voor Sport, bewegen en Handicap (NESH)

Nadere informatie

4-meting Topsportklimaat Factsheet Topsportfase

4-meting Topsportklimaat Factsheet Topsportfase 1/7 Topsportklimaat: 'De beïnvloedbare maatschappelijke en sportorganisatorische omgeving waarin sporters zich tot topsporters kunnen ontwikkelen en prestaties kunnen leveren op het hoogste niveau in hun

Nadere informatie

Een nieuwe heup of knie

Een nieuwe heup of knie Een nieuwe heup of knie Een nieuwe heup of knie Hoe wordt u weer lichamelijk en sportief actief? Martin Stevens Inge van den Akker-Scheek Jan Hamelink Inge Reininga Karen den Uyl-Verlinden Robert Wagenmakers

Nadere informatie

Bewegen en leren moet je integreren!

Bewegen en leren moet je integreren! Bewegen en leren moet je integreren! Centrum voor Bewegingswetenschappen, UMCG/Rijksuniversiteit Groningen: Marijke Mullender-Wijnsma, MSc Marck de Greeff, MSc Dr. Esther Hartman Prof. dr. Chris Visscher

Nadere informatie

Herstel van mobiliteit in de revalidatie van personen met een. dwarslaesie Een ZONmw-Revalidatie onderzoeksnetwerk

Herstel van mobiliteit in de revalidatie van personen met een. dwarslaesie Een ZONmw-Revalidatie onderzoeksnetwerk Herstel van mobiliteit in de revalidatie van personen met een Marcel Post Luc HV van der Woude Sonja de Groot, Marga Tepper, Ferry Woldring dwarslaesie Een ZONmw-Revalidatie onderzoeksnetwerk 28e Minisymposium

Nadere informatie

Actieve leefstijl, Sport & Handicap Samenwerking!

Actieve leefstijl, Sport & Handicap Samenwerking! Actieve leefstijl, Sport & Handicap Samenwerking! Nationaal Kenniscentrum Gehandicaptensport Van ambitie: naar missie Visie: sport en bewegen maakt mensen met een handicap fit voor het leven. Missie: zoveel

Nadere informatie

Ademhalingsfunctie: tussen proefschrift en richtlijn? Karin Postma

Ademhalingsfunctie: tussen proefschrift en richtlijn? Karin Postma Ademhalingsfunctie: tussen proefschrift en richtlijn? Karin Postma fysiotherapeut en onderzoeker Rijndam revalidatie & Erasmus MC te Rotterdam tussen proefschrift en richtlijn? Promotor: Prof.dr. H.J.

Nadere informatie

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN Transitie van kind naar volwassene Mw.dr. Jetty van Meeteren revalidatiearts, Erasmus MC Waarom aandacht voor transitie? Zowel uit de klinische praktijk als uit het wetenschappelijk

Nadere informatie

Hoe u met fysiotherapie de lichamelijke problemen door een beroerte vermindert

Hoe u met fysiotherapie de lichamelijke problemen door een beroerte vermindert Hoe u met fysiotherapie de lichamelijke problemen door een beroerte vermindert Wat is een beroerte (CVA) precies? De medische term voor een beroerte is CVA, wat staat voor cerebro vasculair accident. Letterlijk

Nadere informatie

Pacing in de Revalidatie Hoe gaan mensen om met vermoeidheid?

Pacing in de Revalidatie Hoe gaan mensen om met vermoeidheid? Pacing in de Revalidatie Hoe gaan mensen om met vermoeidheid? Achtergrond Florentina Hettinga Vrije Universiteit Amsterdam PhD Optimal pacing strategy TNO Security Defence and Safety Wetenschapper Human

Nadere informatie

Hoe gaat het met je studie?

Hoe gaat het met je studie? 195 195 HOOFDSTUK 12 Hoe gaat het met je studie? WOORDEN 1 Kies uit: onvoldoende controleren gymnastiek mening huiswerk 1 Heb je je al gemaakt? 2 Ik was op school niet zo goed in. Ik vond sport niet leuk.

Nadere informatie

Ook is er de mogelijkheid tijdens de revalidatieperiode in de avonduren kennis te maken met verenigingssport, zoals rolstoelbasketbal en quadrugby.

Ook is er de mogelijkheid tijdens de revalidatieperiode in de avonduren kennis te maken met verenigingssport, zoals rolstoelbasketbal en quadrugby. Sport en Bewegen Inleiding Sport- en bewegingsactiviteiten vormen binnen de revalidatie een wezenlijk onderdeel van het revalidatieprogramma. Naast de individuele fysiotherapie (waarin natuurlijk ook aandacht

Nadere informatie

Casus mevrouw Driebergen. 52 jaar, status na icva mei 2014. Thuiswonend. Goede cognitie. Lopen: FAC 4. Couch potato: overdag veelal inactief

Casus mevrouw Driebergen. 52 jaar, status na icva mei 2014. Thuiswonend. Goede cognitie. Lopen: FAC 4. Couch potato: overdag veelal inactief Fysieke activiteiten; nieuwe inzichten en innovaties in de revalidatie. nothing to declare 52 jaar, status na icva mei 2014 Thuiswonend Goede cognitie Lopen: FAC 4 Couch potato: overdag veelal inactief

Nadere informatie

Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Onderzoek Thema: Ronde 6: Titel: Projectnummer: AKC 27 1. Aanleiding 2. Context en hoofddoelen

Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Onderzoek Thema: Ronde 6: Titel: Projectnummer: AKC 27 1. Aanleiding 2. Context en hoofddoelen Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Professionalisering Arbeidsdeskundig Handelen Onderzoek Thema: Arbeidsparticipatie en Chronische Ziekte Ronde 6: AKC PAH 2015 Titel: Implementatie en verbreding

Nadere informatie

Verklaring van Belangen

Verklaring van Belangen Verklaring van Belangen Algemeen Titel(s) Prof. Dr. Voornaam Ludo J. Tussenvoegsels Achternaam Functie Hellebrekers X voorzitter O lid Korte omschrijving huidige werkzaamheden Sinds 18 december 2014 lid

Nadere informatie

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen Revalideren in het Roessingh Vernieuwend - Attent - Samen Moderne middelen en maatwerk Ik heb het moeten leren accepteren. Af en toe zeggen: stop en niet verder. Daarmee kreeg ik weer een stukje van mijzelf

Nadere informatie

Bijlage bij notitie ZWC-0891 Versterking sportinfrastructuur Brabant: uitwerking investeringsvoorstel

Bijlage bij notitie ZWC-0891 Versterking sportinfrastructuur Brabant: uitwerking investeringsvoorstel Nadere informatie kansrijke initiatieven sportaccommodaties Bijlage bij notitie ZWC-0891 Versterking sportinfrastructuur Brabant: uitwerking investeringsvoorstel In het licht van Road to London 2012 zien

Nadere informatie

symposium Onderzoek de Jeugdhulp! Hoe wetenschap kinderen mee laat doen De uitdaging

symposium Onderzoek de Jeugdhulp! Hoe wetenschap kinderen mee laat doen De uitdaging Onderzoek de Jeugdhulp! symposium dinsdag 5 april 2016 van 13.00-17.00 uur in Theater De Nieuwe Kolk, Weierstraat 1 in Assen Hoe wetenschap kinderen mee laat doen Goede jeugdhulp is van onschatbaar belang

Nadere informatie

Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct)

Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Rolinde Alingh en Femke Hoekstra Landelijke bijeenkomst 19 juni 2015 Dr. Rienk Dekker Dr. Floor Hettinga Prof. dr. Cees van der Schans Prof. dr. Lucas

Nadere informatie

Aanvullende informatie onder

Aanvullende informatie onder Wat beweegt ons? Reiss Profile Europe B.V. is officieel partner en licentiehouder van de methode van Professor Dr. Steven Reiss Aanvullende informatie onder www.reissprofile.eu Zicht op de menselijke motivatie

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch summary)

Samenvatting (Dutch summary) Samenvatting (Dutch summary) Door de hedendaagse gespecialiseerde medische zorg is de levensverwachting van mensen met een dwarslaesie aanzienlijk toegenomen. Echter, veel mensen met een chronische dwarslaesie

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

Aan [gadresseerde] Amsterdam, 8 oktober 2009 Kenmerk RMW/EvT/5973. Contactpersoon mw. dr. E. van Tienhoven (020 5510 731)

Aan [gadresseerde] Amsterdam, 8 oktober 2009 Kenmerk RMW/EvT/5973. Contactpersoon mw. dr. E. van Tienhoven (020 5510 731) Aan [gadresseerde] Amsterdam, 8 oktober 2009 Kenmerk RMW/EvT/5973 Betreft Advies positie arts-onderzoeker Raad voor Medische Wetenschappen Contactpersoon mw. dr. E. van Tienhoven (020 5510 731) Aan [geadresseerde],

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologisch onderzoek V1_2011 Naam cliënt: Afdeling: U hebt een afspraak op Met: U wordt opgehaald van de afdeling voor bovenstaande afspraak. Waarom een neuropsychologisch onderzoek? Een neuropsychologisch

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Onderwerp: Doelen: Voorgenomen acties. Kwaliteit

Onderwerp: Doelen: Voorgenomen acties. Kwaliteit Jaarplan 2015 Werkgroep VRA Bewegen en Sport (WVBS) Voorzitter: R Dekker Voorzitterschap: vacant Secretaris: PJM van Leeuwen Penningmeester: JA Haisma Contactpersoon voor dit concept: Peter JCM van Leeuwen

Nadere informatie

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Symposium Healthy Ageing in mbo en hbo Joost Degenaar Directeur Centre of Expertise Healthy Ageing Centre of Expertise Healthy Ageing

Nadere informatie

Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct)

Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Femke Hoekstra en Trynke Hoekstra Landelijke bijeenkomst 22 april 2016 Dr. Floor Hettinga Dr. Rienk Dekker Prof. dr. Cees van der Schans Prof. dr. Lucas

Nadere informatie

ReSpAct: Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl

ReSpAct: Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl ReSpAct: Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (Rehabilitation, Sports & Active lifestyle) Rolinde Alingh & Femke Hoekstra Dr. Rienk Dekker Dr. Floor Hettinga Prof. dr. Cees van der Schans Prof. dr.

Nadere informatie

Kootstra Talent Fellowship 2011

Kootstra Talent Fellowship 2011 Kootstra Talent Fellowship 2011 Inleiding De Raad van Bestuur Maastricht UMC + heeft voor 2011 middelen ter beschikking gesteld voor talentontwikkeling onder jong wetenschappelijk talent. Deze middelen

Nadere informatie

De HandbikeBattle Effect op gezondheid en fitness

De HandbikeBattle Effect op gezondheid en fitness Effect op gezondheid en fitness Battle tussen teams van (oud)revalidanten uit revalidatiecentra op de Kaunertalergletscherstrasse in Oostenrijk Sonja de Groot Linda Valent Reade Heliomare Beatrixoord De

Nadere informatie

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB.NL/CAMPUS CAMPUS KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN Het moderne voetbal vraagt om goed voorbereid samenspel én talent. Met spelers die sterker zijn dankzij hun

Nadere informatie

Programma Akademiehoogleraren. Nederlands toponderzoek, nu en in de toekomst

Programma Akademiehoogleraren. Nederlands toponderzoek, nu en in de toekomst Programma Akademiehoogleraren Nederlands toponderzoek, nu en in de toekomst Loopbaanimpuls Om ook in de toekomst Nederlands toponderzoek te kunnen leveren, zullen universiteiten nieuw wetenschappelijk

Nadere informatie

Revant, de kracht tot ontwikkeling!

Revant, de kracht tot ontwikkeling! Neurologische revalidatie Hartrevalidatie Revalidatie bij complex chronisch longfalen Oncologische revalidatie Kind- en jeugdrevalidatie Revalidatie bij pijn en gewrichtsaandoeningen Arm-, hand- en polsrevalidatie

Nadere informatie

Een leven lang sporten voor IEDEREEN! Rinske de Jong NOC*NSF Kennisdag, Den Haag

Een leven lang sporten voor IEDEREEN! Rinske de Jong NOC*NSF Kennisdag, Den Haag Een leven lang sporten voor IEDEREEN! Rinske de Jong NOC*NSF Kennisdag, Den Haag 21 december 2012, Dia 1 Wat kan sport betekenen? Sport betekent voor mij: sociale vaardigheden zelfvertrouwen gezondheid

Nadere informatie

Presentatie Onderzoek MijnCOPD Coach

Presentatie Onderzoek MijnCOPD Coach Presentatie Onderzoek MijnCOPD Coach ONLINE WERKEN AAN VERBETERD ZELFMANAGEMENT VOOR COPD PATIENTEN Chantal Hillebregt Onderzoeker Jan van Es Instituut 1 Toename ziektelast van COPD 3 de plaats ranglijst

Nadere informatie

DEELNEMEN AAN ONDERZOEK

DEELNEMEN AAN ONDERZOEK DEELNEMEN AAN ONDERZOEK DRAAG BIJ AAN DE WETENSCHAP Een bijdrage leveren aan de wetenschap? Dat kan! De KU Leuven doet onderzoek naar cognitieve beperkingen ten gevolge van een beroerte. Wij zijn steeds

Nadere informatie

Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk

Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk Rapport gebaseerd op de resultaten van een documentanalyse en enquête binnen de pedagogische civil society Hoe te verwijzen

Nadere informatie

Copyright GolfTON Juli 2016

Copyright GolfTON Juli 2016 1 Veel ouders en spelers hebben vragen over GolfTON. Hieronder een aantal vragen die aan ons gesteld zijn en die duidelijkheid kunnen verschaffen. Wanneer ben je klaar voor het professionele golf? In de

Nadere informatie

Executive Course Health Service Excellence

Executive Course Health Service Excellence EXPERTISECENTRUM ZORGLOGISTIEK instituut Beleid & Management Gezondheidszorg 2 juni - 30 juni - 1 september + symposium Executive Course Health Service Excellence Introductie De executive course health

Nadere informatie

Versterking. Visie & plan toekomst sportverenigingen in Nederland 2012-2016. Professionalisering Positionering Samenwerking

Versterking. Visie & plan toekomst sportverenigingen in Nederland 2012-2016. Professionalisering Positionering Samenwerking Versterking Visie & plan toekomst sportverenigingen in Nederland Professionalisering Positionering Samenwerking 2012-2016 Samenleving Energie uit het hart van de samenleving Sportverenigingen Brancheorganisatie

Nadere informatie

Ongehoorde verhalen: Communicatie over de gezondheid(szorg) van mensen met verstandelijke beperkingen

Ongehoorde verhalen: Communicatie over de gezondheid(szorg) van mensen met verstandelijke beperkingen Ongehoorde verhalen: Communicatie over de gezondheid(szorg) van mensen met verstandelijke beperkingen Prof. dr. Henny van Schrojenstein Lantman - de Valk Afdeling Eerstelijnsgeneeskunde, UMC St Radboud

Nadere informatie

GRZ. Doelgroep geriatrische revalidatiezorg. GRZ, Ontwikkelingen & verwachtingen. - Vivium helpt u verder. Onderdeel langdurige zorg.

GRZ. Doelgroep geriatrische revalidatiezorg. GRZ, Ontwikkelingen & verwachtingen. - Vivium helpt u verder. Onderdeel langdurige zorg. Revalideren is samen werken aan de toekomst. Wij geloven dat de combinatie van zorg, behandeling, gastvrijheid en innovatie het fundament is van succesvol revalideren. Wij vertalen behoeftes en motivaties

Nadere informatie

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen ENERGIEK Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen Achtergrond Bewegen is goed, voor iedereen! Dat is wat u vaak hoort en ziet in de media. En het is waar, bewegen houdt ons fit en

Nadere informatie

Leerbaarheid. Le ren. Overzicht. HersenletselCongres 2015 4-11-2015. A5 Leerbaarheid: veel besproken, weinig onderzocht

Leerbaarheid. Le ren. Overzicht. HersenletselCongres 2015 4-11-2015. A5 Leerbaarheid: veel besproken, weinig onderzocht Disclosure belangen sprekers (Potentiële) belangenverstrengeling Geen A5 Leerbaarheid: veel besproken, weinig onderzocht Dr. Hileen Boosman De betrokken relaties bij dit project zijn: Financiering: Projectgroep:

Nadere informatie

Verslag van uitgeoefende activiteiten in Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut

Verslag van uitgeoefende activiteiten in Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2015 Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut UITNODIGING Bestuursleden, Ambassadeurs, Young Ambassadors, Vrienden en Donateurs: bedankt! 2 Het Hubrecht Instituut

Nadere informatie

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB.NL/CAMPUS CAMPUS KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN Het moderne voetbal vraagt om goed voorbereid samenspel én talent. Met spelers die sterker zijn dankzij hun

Nadere informatie

Inzet van games in de praktijk van het verpleeghuis. Hogeschool Zuyd, juni 2012

Inzet van games in de praktijk van het verpleeghuis. Hogeschool Zuyd, juni 2012 Inzet van games in de praktijk van het verpleeghuis Hogeschool Zuyd, juni 2012 1 SilverFit maakt systemen voor virtuele revalidatie SilverFit maakt een systemen voor virtuele fysiotherapie en ouderenfitness

Nadere informatie

Beweeg in de juiste richting!

Beweeg in de juiste richting! Beweeg in de juiste richting! Inhoud Sport, bewegen, fysieke activiteit? Wat is UniefActief? o o o o Begeleidingstrajecten Exclusief aanbod voor KU Leuven personeelsleden Inschrijven Nieuwsbrief Vragen

Nadere informatie

MENS EN ROBOT IN BEWEGING

MENS EN ROBOT IN BEWEGING MENS EN ROBOT IN BEWEGING Een kwestie van continu aanpassen, leren en optimaliseren MENS IS ONOVERTROFFEN IN LEREN EN AANPASSEN Lezing voor Voorjaarsconferentie sectie revalidatie NIP 19 april 2013, Nijmegen

Nadere informatie

Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Femke Hoekstra en Rolinde Alingh

Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Femke Hoekstra en Rolinde Alingh Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Femke Hoekstra en Rolinde Alingh Dr. Rienk Dekker Dr. Floor Hettinga Prof. dr. Cees van der Schans Prof. dr. Lucas HV van der Woude Inhoud Rapportage T1-meting

Nadere informatie

Bewegingstherapie bij Reumatoïde Artritis

Bewegingstherapie bij Reumatoïde Artritis Bewegingstherapie bij Reumatoïde Artritis Valentin Schroyen, PT Revalidatiewetenschappen en Kinesitherapie Faculteit Geneeskunde en Levenswetenschappen Universiteit Hasselt Wetenschappelijke weetjes RA-specifieke

Nadere informatie

FSHD trainingsonderzoek

FSHD trainingsonderzoek FSHD trainingsonderzoek FACTS-2-FSHD Nieuwsbrief Nr. 4 augustus 2011 Universitair Medisch Centrum St Radboud Afdeling Revalidatie Afdeling Neurologie Nijmeegs Kenniscentrum Chronische Vermoeidheid Drs.

Nadere informatie

DE VIJFDE METING informatie. TRAILS CC een onderzoek naar de lichamelijke en geestelijke gezondheid van kinderen op weg naar de volwassenheid

DE VIJFDE METING informatie. TRAILS CC een onderzoek naar de lichamelijke en geestelijke gezondheid van kinderen op weg naar de volwassenheid TRAILS CC een onderzoek naar de lichamelijke en geestelijke gezondheid van kinderen op weg naar de volwassenheid DE VIJFDE METING informatie INTRODUCTIE TRAILS (Tracking Adolescents Individual Lives Survey)

Nadere informatie

Symposium kindgericht bewegingsonderwijs en jeugdsport

Symposium kindgericht bewegingsonderwijs en jeugdsport Symposium kindgericht bewegingsonderwijs en jeugdsport 18 november 2014 Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Lector: Remo Mombarg Bewegingsonderwijs & jeugdsport Lector: Johan de Jong Healthy lifestyle,

Nadere informatie

1 Inleiding 1 1.1 Historie 1 1.2 Classificaties van revalidatieactiviteiten 1 1.3 Organisatie 2 1.4 Epidemiologie 3 Literatuur 7

1 Inleiding 1 1.1 Historie 1 1.2 Classificaties van revalidatieactiviteiten 1 1.3 Organisatie 2 1.4 Epidemiologie 3 Literatuur 7 Inhoud Woord vooraf bij de tweede, geheel herziene druk Auteurs I III 1 Inleiding 1 1.1 Historie 1 1.2 Classificaties van revalidatieactiviteiten 1 1.3 Organisatie 2 1.4 Epidemiologie 3 Literatuur 7 DEEL

Nadere informatie

Talentontwikkeling medische kansen en valkuilen

Talentontwikkeling medische kansen en valkuilen Sport Medisch Netwerk Zoetermeer Talentontwikkeling medische kansen en valkuilen 21 januari 2015 S.V. Meervogels, Zoetermeer Sport Medisch Netwerk Zoetermeer Inhoud -Talent -Waarom gaat een kind aan sport

Nadere informatie

Snel herstel en duurzame inzetbaarheid

Snel herstel en duurzame inzetbaarheid HR-professionals en leidinggevenden Snel herstel en duurzame inzetbaarheid Behandelcentrum voor bewegen en functioneren Samen resultaten boeken met eigen verantwoordelijkheid 2 De sleutel tot snel en duurzaam

Nadere informatie

Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester.

Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester. Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester. Aangezien het proces van LTAD voor sport evolueert, ontstaan gaandeweg evenveel antwoorden als nieuwe

Nadere informatie

Kootstra Talent Fellowship 2015

Kootstra Talent Fellowship 2015 Kootstra Talent Fellowship 2015 Inleiding De Raad van Bestuur Maastricht UMC + heeft voor 2015 middelen ter beschikking gesteld voor talentontwikkeling onder jong wetenschappelijk talent. Deze middelen

Nadere informatie

Meten is Weten Dierentuin en Wetenschap. Lisette de Ruigh Voorzitter NWWO / Manager Operations WILDLANDS

Meten is Weten Dierentuin en Wetenschap. Lisette de Ruigh Voorzitter NWWO / Manager Operations WILDLANDS 1 Meten is Weten Dierentuin en Wetenschap Lisette de Ruigh Voorzitter NWWO / Manager Operations WILDLANDS Waarom wetenschappelijk onderzoek bij NVD tuinen? Vanuit eigen kernwaarden leden Met respect voor

Nadere informatie

Overreaching en Overtraining: Deel 1

Overreaching en Overtraining: Deel 1 Overreaching en Overtraining: Deel 1 Al is het trainingsschema nog zo goed, soms kan het zo zijn dat de balans voor kortere of langere termijn verstoord wordt en het herstel slecht verloopt. De belasting

Nadere informatie

NOC-NSF Topsport Medische Begeleiding

NOC-NSF Topsport Medische Begeleiding NOC-NSF Topsport Medische Begeleiding Dr C.R. van den Hoogenband Chirurg-Traumatoloog St-Anna Ziekenhuis-Topsupport Geldrop/Eindhoven Chefarts NOC-NSF sinds 2011 Maurits Hendriks Technisch Directeur NOC*NSF

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Obesitastraining Eat-Fit

Patiënteninformatie. Obesitastraining Eat-Fit Patiënteninformatie Obesitastraining Eat-Fit 1 Inhoud Inleiding... 3 Body Mass Index (BMI)... 3 Obesitas en fysieke activiteit... 3 Dieettherapie... 4 Operatie... 5 Onze obesitastraining Eat-Fit... 5 Het

Nadere informatie

Managementsamenvatting. Kenmerken deelnemende revalidatie-instellingen. Organisatie Revalidatie, Sport en Bewegen

Managementsamenvatting. Kenmerken deelnemende revalidatie-instellingen. Organisatie Revalidatie, Sport en Bewegen 1 Managementsamenvatting Het programma Revalidatie, Sport en Bewegen 1 richt zich op het structureel aanbieden van bewegen en sport aan patiënten tijdens en na het revalidatieproces. De patiënt wordt vanaf

Nadere informatie

SPONSORPROGRAMMA. 22 e. International Student Congress of (bio)medical Sciences A LEADING FORUM IN WORLDWIDE RESEARCH EXCHANGE

SPONSORPROGRAMMA. 22 e. International Student Congress of (bio)medical Sciences A LEADING FORUM IN WORLDWIDE RESEARCH EXCHANGE SPONSORPROGRAMMA 22 e 2015 International Student Congress of (bio)medical Sciences A LEADING FORUM IN WORLDWIDE RESEARCH EXCHANGE Antonius Deusinglaan 1 9713 AV Groningen The Netherlands 2-5 JUNI 2015

Nadere informatie

Irritable Bowel Syndrome & Inflammatory Bowel Disease

Irritable Bowel Syndrome & Inflammatory Bowel Disease Rijksuniversiteit Groningen Wetenschapswinkel Geneeskunde & Volksgezondheid Faculteit der Gedrags- en Maatschappijwetenschappen Vakgroep Sociologie Irritable Bowel Syndrome & Inflammatory Bowel Disease

Nadere informatie

Langer thuis wonen? Dat is topsport!

Langer thuis wonen? Dat is topsport! Langer thuis wonen? Dat is topsport! Wil Peters Enocent Mobility Solutions Gevolgen WMO trends in 2016 Jaarlijks 15000 mensen niet meer naar verzorgingstehuis Groot tekort aan passende (sociale) seniorenwoningen

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst Noordelijke Sportloketten 27 juni 2012

Netwerkbijeenkomst Noordelijke Sportloketten 27 juni 2012 Netwerkbijeenkomst Noordelijke Sportloketten 27 juni 2012 Programma 14.00-14.25 Revalidatie, Sport en Bewegen Hans Leutscher 14.25-14.50 ReSpAct, het R, S en B onderzoek Femke Hoekstra 14.50-15.15 Stimulansen

Nadere informatie

Verminderen van de impact van geriatrische aandoeningen door fysieke activiteit

Verminderen van de impact van geriatrische aandoeningen door fysieke activiteit Verminderen van de impact van geriatrische aandoeningen door fysieke activiteit Eén van de belangrijkste gevolgen van veroudering en geriatrische aandoeningen is het ontstaan van beperkingen. De weg van

Nadere informatie

Rehabilitation, Sports & Active lifestyle (ReSpAct) Rolinde Alingh & Femke Hoekstra

Rehabilitation, Sports & Active lifestyle (ReSpAct) Rolinde Alingh & Femke Hoekstra Rehabilitation, Sports & Active lifestyle (ReSpAct) Rolinde Alingh & Femke Hoekstra Dr. Rienk Dekker Dr. Floor Hettinga Prof. dr. Cees van der Schans Dr. Berber Roorda Prof. dr. Lucas HV van der Woude

Nadere informatie

3 Stretching in warming up en cooling down : effecten op sprinten, springen en de tennisservice

3 Stretching in warming up en cooling down : effecten op sprinten, springen en de tennisservice Sportgericht 2008 (4) 2 Vijf Olympische kandidaten 9 Directe terugkoppeling 13 Is een GIRD te blokkeren 18 Bouwen aan zelfvertrouwen 21 Krachttraining voor sporters, deel 3 25 Nieuwe spulluh: Fitflops

Nadere informatie