vastleggen: van grafisch naar traditioneel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "vastleggen: van grafisch naar traditioneel"

Transcriptie

1 1 Hoe werk je met grafische notatie in de onderbouw en hoe kom je tot traditionele notatie? Een uitleg met praktijkvoorbeelden van eenvoudig naar complex. Vastleggen: van grafisch naar traditioneel Hans van Eerden Probeer het maar eens op te schrijven wat je hoort, wat je hebt gespeeld. Moeilijk zeg! Dat kun je een kind op de basisschool niet aandoen. Of toch? Binnen het vak muziek kennen wij verschillende domeinen. Eén van die het domeinen is het domein vastleggen. Vastleggen heeft onder andere als doel voor de brede ontwikkeling van het kind dat het kind leert om een akoestisch gegeven te transformeren naar een visueel gegeven en omgekeerd: een visueel gegeven wordt getransformeerd naar een akoestisch gegeven. Dit vraagt (stimuleert de) creativiteit. Muzikaal ontwikkelen kinderen vanuit dit domein een specifieke vorm van klankvoorstelling. Vastleggen is een domein waarbinnen veel valt en waarbinnen veel kan. Natuurlijk is daar: 1 noteren van muziek en 2 het lezen en vervolgens uitvoeren van opgeschreven muziek (composities) het belangrijkst. Maar hoe doe je dat nou in de klas met kinderen op de basisschool? In dit artikel wil ik een aantal mogelijkheden beschrijven. Steeds gedacht vanuit de leerlijn; van enkelvoudig naar complex. Begrippen binnen het vastleggen zijn traditionele notatie, symbool notatie en grafische notatie. Traditionele notatie Traditionele notatie is een heel complexe manier van noteren. In één symbool zit ontzettend veel informatie gepropt. Bijvoorbeeld: Hierin zien de geoefende muzieklezers een noot g die in deze maat één tel duurt en op de derde tel moet klinken. Kortom het traditionele notenschrift geeft veel informatie door middel van tekens. Het is complex dus in mijn leerlijn niet geschikt om mee te starten wanneer je kinderen muziek wilt laten vastleggen. Symbool notatie Een enkelvoudige manier van noteren is symbool notatie. Heel geschikt om mee te beginnen. Voorbeeld Een kind wil de klank van enkele tikkende regendruppels noteren en tekent daarvoor een aantal druppels.wanneer het hard moet regenen, tekent het kind veel druppels, als het zacht regent tekent het kind weinig druppels.

2 2 Moeilijker wordt het bij de grafische notatie wanneer wordt geprobeerd om de klank te tekenen. Van het kind wordt verwacht dat de meest opvallende klankeigenschap wordt weergegeven. Alle andere klankeigenschappen worden buiten beschouwing gelaten. Drie voorbeelden Grafische notatie vanuit de klankeigenschap hard-zacht. Grafische notatie vanuit de klankeigenschap hoog-laag. Grafische notatie vanuit de klankeigenschap kort-lang. Grafische notatie in de onderbouw Wanneer een kind voor het eerst met notatie aan de gang gaat is de leerlijn van symboolnotatie, naar grafische notatie, naar traditionele notatie een logische.wat is het nut om kinderen het traditionele notatiesysteem aan te leren. Er zijn verschillende redenen om kinderen het traditionele notatiesysteem aan te leren. Het belangrijkste is dat een basisschool kinderen competent maakt om in de maatschappij goed te kunnen functioneren. Daarbij hoort natuurlijk ook de (globale) kennis van het notenschrift. Een kind dat het traditionele schrift kan lezen kan gemakkelijk participeren in de culturele werkelijkheid waarin het leeft, meespelen in een muziekensemble op school of als buitenschoolse activiteit. Daarnaast geeft de kennis van het notenschrift kinderen handvatten om muziek te doorgronden. Het meelezen van de muziek tijdens het beluisteren geeft inzicht in wat er klinkt. Wanneer kinderen het traditionele notenschrift beheersen kunnen ze heel concreet hun eigen muzikale vondsten noteren. Kinderen kunnen muziek die andere mensen hebben genoteerd uitvoeren. En naast deze vier muziekinhoudelijke argumenten is er een mathematisch argument dat kinderen door het traditionele notenschrift beter gaan rekenen en meer inzicht in wiskundige grafieken hebben. Kortom, het traditionele notenschrift verdient een plaats binnen het vak muziek in het basisonderwijs.

3 3 Het is goed om bij de kleuters al te beginnen met grafische notatie. Dat kan op heel verschillende manieren. Ik zal voorbeelden vanuit de verschillende klankeigenschappen geven. 1 Door middel van lange en korte draadjes/stokjes op te plakken kan een kind in groep een/twee een eigen compositie neerleggen en/of opplakken voor een triangel of metallofoon. 2 Geef de kinderen een aantal knopen/schelpen van verschillende grootte. Deze knopen zijn uitgangspunt voor een compositie met hard en zacht. De kinderen leggen en/of plakken de knopen op een lijn en het kind, of een ander kind, kan de compositie uitvoeren op een instrument waarop het hard en zacht kan spelen. 3 Plak op de toetsen van een keyboard kleurtjes (f = geel, g = blauw, a = rood enzovoort). Noteer een liedje op kleuren. Dus vader Jacob f - g - a - f, f - g - a - f wordt genoteerd als; geel - blauw - rood - geel, geel - blauw - rood - geel. Een kind van groep een/twee kan dat spelen. Een kind van groep een/twee kan vervolgens ook de eigen melodieën op kleur noteren. Na het werken met grafische notatie per klankeigenschap is het goed mogelijk om twee klankeigenschappen in één notatiesysteem te combineren en in eén partituur te verwerken. Grafische notatie met de klankeigenschappen toonhoogte en toonduur. Ook voor andere combinaties van klankeigenschappen bestaat notatie of kunnen kinderen zelf notatie bedenken.

4 4 Van grafische naar traditionele tekens in de middenbouw De overgang van grafische notatie naar traditionele notatie is het makkelijkst als er vanuit één klankeigenschap wordt gewerkt bijvoorbeeld ritme. Het ritme Grafisch Traditioneel De melodie Grafisch Traditioneel Conclusie die ik wil trekken is dat werken naar het hanteren van grafische notatie niet zeer ingewikkeld hoeft te zijn.wat er echter wel van een leerkracht wordt gevraagd: kleine (didactische) stapjes te zetten. Enkelvoudig beginnen en zo langzaam richting complex te werken. Gun de kinderen de tijd om het geleidelijk aan te ontdekken. Neem er uw tijd voor. Een kind zit immers wel acht jaar op de basisschool. Thee muziek (onderbouw ) Praktijkvoorbeeld 1 Doelgroep Onderbouw Doelen Tekst in de goede volgorde uitbeelden. Muziek bedenken en uitvoeren bij verschillende afbeeldingen Benodigdheden Instrumenten, acht plaatjes die bij het lied horen, bord om op te schrijven, cassetterecorder. Omschrijving lesactiviteit Het eerste plaatje wordt getoond en de kinderen wordt gevraagd om dit plaatje in muziek om te zetten. Stel per plaatje vragen aan de kinderen als: - Wat moet er precies klinken? - Is dat een geluid dat lang of kort is? - Hoe zouden we dat kunnen noteren? - Welk instrument kan dat het beste spelen? - Is het een geluid dat hard of zacht klinkt? - Hoe zouden we dat kunnen noteren? - Welk instrument kan dat het beste spelen?

5 5 Eén of meerdere kinderen mogen dit laten horen. Eén van de geluiden wordt uitgezocht. De leerkracht vraagt om dit geluid op het bord onder plaatje één te noteren. Op dezelfde manier komen de andere zeven plaatjes aan de beurt. Uiteindelijk zal er een heel muziekstuk op het bord staan. Het hele stuk wordt uitgevoerd. De leerkracht of één van de kinderen is daarbij de dirigent en wijst op volgorde de plaatjes aan. Terwijl het stuk wordt opgevoerd wordt er een geluidsopname van gemaakt. Deze opname wordt later afgeluisterd en besproken met de kinderen. Later kunnen de kinderen met behulp van het werkblad zelfstandig aan de gang en een eigen compositie maken. Natuurlijk wordt die later voor de klas besproken, bekeken en beluisterd. Thee zetten, Hans van Eerden

6 6 Werkblad bij praktijkvoorbeeld 1

7 7 Stuur een sms-je naar Mustafa! (middenbouw ) Praktijkvoorbeeld 2 Doelgroep Bovenbouw Doelen Een ritme spelen van notatie. Een ritme herkennen. Benodigdheden Claves, staafspelen, papier, dikke stift. Omschrijving lesactiviteit Inleiding Er wordt een inleidend gesprek gehouden over oosterse melodieën. Vervolgens wordt op klankstaven (voorkeur voor metallofoon/klokkenspel) het onderstaande notenbeeld gespeeld. Kern Het lied Mustafa (zie onder) wordt aangeleerd. De muzikale inleiding, het tussenspel en de afsluiting worden door de klankstaven gespeeld. Selecteer een aantal woorden uit de tekst die als steunteksten gaan fungeren. Voorbeeld: Mustafa Hammam Moe Thee drinken Stoom en water

8 8 Zet de steunteksten in een volgorde en spreek de zin ritmisch uit. Bijvoorbeeld: Mustafa-Hammam-Mustafa-Moe-Thee drinken-stoom en water-hammam. Onder de tekst wordt een grafische notatie gezet (voorbeeld) Mustafa Hammam Mustafa Moe Thee drinken Stoom en water Hammam Spreek en klap samen met de klas de zin ritmisch. Klap samen met de klas de zin ritmisch. (De les wordt moeilijker wanneer de steunteksten van het bord verdwijnen.) Onder de grafisch notatie wordt de traditionele notatie geplaatst (zie voorbeeld) Mustafa - Hammam - Mustafa - Moe - Thee drinken - Stoom en water - Hammam Klap samen met de klas de zin ritmisch. Afsluiting: Stuur een sms-je Een gesprekje met de klas over de tekstinhoud maakt de verbinding met het volgende deel van de les: Mustafa belt op naar zijn vrouw dat hij nog even in de hammam wil blijven. In dit geval stuurt Mustafa een sms-je naar zijn vrouw. Op het bord worden vijf ritmes genoteerd in de traditionele notatie. ritme 1 ritme 2 ritme 3 ritme 4 ritme 5

9 9 De leerlingen kiezen voor zichzelf een telefoonnummer van drie cijfers (gekozen mag worden uit een tot en met vijf). Bijvoorbeeld: Het ritme dat daarbij hoort is Het nummer wordt op en papier genoteerd (dus niet het ritme) en dat zet de leerling voor zich neer. Het is ook mogelijk om alle namen van de kinderen op het bord te noteren met hun gekozen nummer erbij. Er kan ook gekozen worden om alle namen op het bord te schrijven met de sms-code er achter. U ziet dan meteen of er dubbele nummers zijn. Eén van de leerlingen (A) mag een sms versturen naar een andere leerling (B). Leerling (A) speelt het ritme van leerling B op de claves. Wanneer leerling B zijn eigen nummer herkent zegt hij: Hallo. Vervolgens mag hij zelf een sms gaan versturen naar een andere leerling. Herhaal dit enige malen. N.B: De les is makkelijker te maken door minder ritmes te geven (bijvoorbeeld als aanpassing voor groep zes). De les is moeilijker te maken door steunteksten van het bord weg te halen. Ook het weghalen van de grafische notatie maakt de les moeilijker. Mustafa, Hans van Eerden

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Definities Puls: in de maat (in een vierkwartsmaat 1,2,3,4 en in een driekwartsmaat 1,2,3) Afterbeat: Op de beat speel je op de tellen 1 en 3 van de maat,

Nadere informatie

China. Stadsgeluiden in China. 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 60 minuten per les

China. Stadsgeluiden in China. 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 60 minuten per les China Stadsgeluiden in China 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad Vakgebied: Muziek Lesduur: 60 minuten per les China Pagina 1 - Stadsgeluiden in China - Colofon Stadsgeluiden in China Les voor groep

Nadere informatie

Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8

Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8 PAS OP JE TELLEN Werken met breuken, inhoud en oppervlakte m.b.v. muziek(les) GROEP 7-8 maatsoort, akkoordschema, vormschema Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8 Oktober/november 2015 1 Overzicht

Nadere informatie

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument.

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument. spel melodie grafisch notatie Groep Groep 5/6 en 7/8 afhankelijk van niveau Eindproduct De kinderen maken in groepjes van 2 x 2 een samenspel van hun eigen melodieimprovisatie Onderdeel O Zingen X Muziek

Nadere informatie

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen:

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen: Dieren deel 1 luisteren en noteren Groep 3-6 Eindproduct Kinderen maken grafische notaties van muziek die over dieren gaat. Onderdeel O Zingen O Muziek maken X Muziek noteren X Luisteren O Bewegen Leerdoelen

Nadere informatie

OOSTENRIJK 1 GROEP 7. Muzikale elementen. Volksmuziek. Bron: Alma ten Bruin

OOSTENRIJK 1 GROEP 7. Muzikale elementen. Volksmuziek. Bron: Alma ten Bruin OOSTENRIJK 1 GROEP 7 Muzikale elementen Volksmuziek Bron: Alma ten Bruin Benodigdheden: CD: Landen Digibord Liedblad Bijlage 1 2 en 3 Werkblad 1 Bord Voorbereiding: CD maken en CD speler klaarzetten. Kaart

Nadere informatie

Bekijk het introductiefilmpje op de homepagina en lees het onderstaande verhaal hierbij.

Bekijk het introductiefilmpje op de homepagina en lees het onderstaande verhaal hierbij. Docentenhandleiding Vuurvogel Het Balletorkest Beste docent, Wat fijn dat u naar De Vuurvogel van Het Balletorkest komt kijken. In dit document vindt u de handleiding voor alle lessen rondom dit concert.

Nadere informatie

DADA EN POMPIDOM GROEP 1-2

DADA EN POMPIDOM GROEP 1-2 DADA EN POMPIDOM GROEP 1-2 Klankhoogte Een eigen liedje Bron: Alma ten Bruin Opstelling: De kinderen zitten in een kring in het speellokaal Benodigdheden: CD: Klankhoogte Bijlage 1 2 3 4 Melodie instrumenten

Nadere informatie

Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3. Jennemieke Snijders. Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613

Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3. Jennemieke Snijders. Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613 Muziek en Meer Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3 Jennemieke Snijders Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613 Parkstraat 30 internet: www.lambo.nl 6828 JJ Arnhem e-mail:

Nadere informatie

Lesideeën claves: onderbouw

Lesideeën claves: onderbouw Lesideeën claves Lesideeën claves: onderbouw Lesideeën middenbouw: pagina 4 Lesideeën bovenbouw: pagina 6 Getal onder de 10 Doel: de leerlingen oefenen met tellen en klappen/spelen op een vooraf bepaald

Nadere informatie

les 18 Samba De leerlingen ervaren dat muziek iets kan vertellen over een land of cultuur. Ze kunnen ritmisch improviseren. doel

les 18 Samba De leerlingen ervaren dat muziek iets kan vertellen over een land of cultuur. Ze kunnen ritmisch improviseren. doel 107 les 18 zingen luisteren spelen vastleggen bewegen doel benodigd materiaal ruimte voorbereiding kunst en cultuur Samba In deze les staat de samba uit Brazilië centraal. De leerlingen leren het lied

Nadere informatie

Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8

Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8 Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8 Alle nieuwe doelen per leerjaar worden cursief- en dikgedrukt. Zingen Spelen Groep 5 Groep 6 Groep 7 Groep 8 20 liedjes correct zingen, klassikaal en in een groepje

Nadere informatie

Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas.

Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas. Groep: 4/5/6 Thema: Sprookjes Inhoud: Een up-tempo lied met 3 coupletten. Ritmes op woorden en ritmes op grafische notatie. Analyseren van beeld met geluid speel;t een belangrijke rol. Warming-up Doel:

Nadere informatie

De hele noot Deze noot duurt 4 tellen

De hele noot Deze noot duurt 4 tellen HERHALING KLAS 1. In de eerste klas heb je geleerd hoe je een melodie of een ritme moet spelen. Een ritme is een stukje muziek dat je kunt klappen of op een trommel kunt spelen. Een ritme bestaat uit lange

Nadere informatie

Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar

Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar Naast het muzikale ontwikkelingsgebied (waarneming van, ontwikkeling van het muzikaal geheugen, enzovoort) is tevens zichtbaar welke muzikale gedragsvorm

Nadere informatie

KERSTKLOKKEN 1 GROEP 3

KERSTKLOKKEN 1 GROEP 3 KERSTKLOKKEN 1 GROEP 3 Beweging Vorm De klokken Bron: Alma ten Bruin Benodigdheden: CD Kerst Kerstman Bijlage 1 Klankstaven Liedblad Muziekmappen Voorbereiding: CD Kerst maken en CD speler klaarzetten.

Nadere informatie

- Een voorwerp waarmee een tempo aangegeven kan worden. B.v. een stokje en een woodblock of blikje.

- Een voorwerp waarmee een tempo aangegeven kan worden. B.v. een stokje en een woodblock of blikje. Muziekles klappen Groep: Groep 5-6 Groep 7-8 Werkvorm: Kleine groepjes Klassikaal Benodigdheden: - Een voorwerp waarmee een tempo aangegeven kan worden. B.v. een stokje en een woodblock of blikje. Korte

Nadere informatie

Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK

Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Annemieke Hooijschuur en Hanneke de Jong Les 3 Monniken en Ridders MUZIEK Wereldlijke en Geestelijke Voorkennis De leerlingen zijn enigszins op de hoogte van de levenswijze

Nadere informatie

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld.

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld. Naam:.... Klas:. Herhalen is iets nog een keer spelen zonder er iets aan te veranderen. Als je in een muziekstuk het motief alleen maar herhaalt, wordt het wel een beetje saai. Daarom maakt een componist

Nadere informatie

Weer n liedje. Muzido ANNIE LANGELAAR FONDS

Weer n liedje. Muzido ANNIE LANGELAAR FONDS Weer n liedje Muzido ANNIE LANGELAAR FONDS Weer n liedje: het lied... 3 De muziekopname... 4 Activiteiten per leeftijd: Baby s... 4 Massage... 4 Dansen in de ruimte... 4 Dreumesen... 4 Massage... 4 Dansen...

Nadere informatie

Graaf Floris V, de boeren en het golvende water. Groep:onderbouw 0/1/2

Graaf Floris V, de boeren en het golvende water. Groep:onderbouw 0/1/2 Graaf Floris V, de boeren en het golvende water. Groep:onderbouw 0/1/2 Didactisch uitgangspunt Klank/ vorm/ betekenis Domeinen Spreken over muziek; Bewegen op muziek; Luisteren naar muziek Doelen Kinderen

Nadere informatie

Activiteitenvoorbereiding BAKO. Student(e)/ Lector: Steef Coorevits Datum : Kleuterklas: 3 K (aantal kinderen: 23 ) Uur: van 15.15u tot 15.

Activiteitenvoorbereiding BAKO. Student(e)/ Lector: Steef Coorevits Datum : Kleuterklas: 3 K (aantal kinderen: 23 ) Uur: van 15.15u tot 15. Student(e)/ Lector: Steef Coorevits Datum : Kleuterklas: 3 K (aantal kinderen: 23 ) Uur: van 15.15u tot 15.45u School: Mentor: Duo-partner: Ander lokaal dan de klas: gymzaal Belangstellingscentrum: Spoken

Nadere informatie

De wakkere wekker. Benodigdheden: - Een luid tikkende wekker

De wakkere wekker. Benodigdheden: - Een luid tikkende wekker Activiteiten voor drie- tot vierjarigen De dag wordt wakker! De wakkere wekker - Een luid tikkende wekker We luisteren naar het getik en het gerinkel van een oude wekker. De kinderen spelen een levensgrote

Nadere informatie

Muziek: betekenis en emotie

Muziek: betekenis en emotie VOORBEREIDEND LESMATERIAAL BIJ PIETER ROELF JEUGDCONCERT NOOTTOCHT Les 2 Muziek: betekenis en emotie Groep 6/7/8 Doelstelling Benodigd materiaal Ruimte en opstelling Organisatorische voorbereiding Aan

Nadere informatie

In deze opdracht ga je een langere melodie maken, door een aantal motieven achter elkaar te zetten. Zo krijg je een trein van motieven.

In deze opdracht ga je een langere melodie maken, door een aantal motieven achter elkaar te zetten. Zo krijg je een trein van motieven. Locomotief 3 Naam: Klas: In deze opdracht ga je een langere melodie maken, door een aantal motieven achter elkaar te zetten. Zo krijg je een trein van motieven. HET MOTIEF MAKEN Dit deel van de opdracht

Nadere informatie

Voorbeeldles Maak een machine

Voorbeeldles Maak een machine Voorbeeldles Maak een machine groep 6 Basisgegevens Auteur deel A en C Tersite Ayele Auteur deel B Remmert Velthuis Instrument Gitaar Titel les Moet Je Doen Maak een machine Map 6 Lesnummer 3 Taakverdeling

Nadere informatie

De namen van de noten komen uit het alfabet. We gebruiken de eerste zeven letters: A B C D E F G Na de G komt opnieuw de noot A.

De namen van de noten komen uit het alfabet. We gebruiken de eerste zeven letters: A B C D E F G Na de G komt opnieuw de noot A. blz. 1 Toonhoogte a Eeuwen lang hebben mensen gezocht naar een goede manier om muziek op te schrijven. De eerste voorbeelden van genoteerde muziek komen uit de 9e eeuw. Deze vorm van muziekschrift was

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Boomwhacker Muziekmaker. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Boomwhacker Muziekmaker. wat is jouw talent? Workshop Handleiding wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Wat zijn Boomwhackers en wat is de Muziekmaker? Boomwhackers zijn gekleurde

Nadere informatie

Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas.

Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas. Groep: 1/2/3/4 Thema: Winter/ Kerstman Inhoud: Lied in 2 versies, ritmes, hoog-laagspel, geluiden-in-een-rij Als je kiest voor de bovenste Inleiding-Kern-Afsluiting komt de Kerstman in beeld, bij de onderste

Nadere informatie

Piramide 4: muzische vorming

Piramide 4: muzische vorming Piramide 4: muzische vorming Muziek 1. Welkom Kriebels - De kinderen kunnen spontaan vakantieherinneringen ophalen. - De kinderen kunnen herkenbare passages vergelijken met situaties uit hun leefwereld.

Nadere informatie

Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen:

Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen: Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen: Zingen Muziek maken Luisteren naar muziek Bewegen op muziek Muziek vastleggen Spreken over muziek Voorbeeld: Domein stap 1. Zingen

Nadere informatie

Spillebeen. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas.

Spillebeen. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas. Groep: 1/2/3/4 Thema: Sprookjes Inhoud: Een variatie op het welbekende liedje. Drie nieuwe coupletten, ritme en instrumenten spelen, tekst- en ritmeimprovisatie. Reageren op kleuren. Warming-up Doel: Losmaken

Nadere informatie

Kleuren. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas.

Kleuren. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas. Groep: 1/2 3/4 Thema: Kleuren Inhoud: Lied in 2 versies over kleuren. De toonladder, ritmes en spelen met instrumenten. Reageren op kleuren en vormen. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie

Nadere informatie

Op zoek naar mooie geluiden. Lerarenhandleiding Basisonderwijs groep 1, 2, 3 en 4

Op zoek naar mooie geluiden. Lerarenhandleiding Basisonderwijs groep 1, 2, 3 en 4 Op zoek naar mooie geluiden Lerarenhandleiding Basisonderwijs groep 1, 2, 3 en 4 Geachte leerkracht, Binnenkort gaan uw leerlingen met onze slagwerker Joep Everts Op zoek naar mooie geluiden tijdens een

Nadere informatie

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles Verslag leerorkest studieochtend Zingen tijdens de instrumentale groepsles 6 maart 2012 Muziekcentrum Zuidoost 7 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Noord 9 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Docent: Otto

Nadere informatie

Shake Song Fort van de Verbeelding. Bovenbouw Groep 7 en 8

Shake Song Fort van de Verbeelding. Bovenbouw Groep 7 en 8 Shake Song Fort van de Verbeelding Bovenbouw Groep 7 en 8 1. Shake Song overzicht Alle kinderen hebben een zelfgemaakte shaker. Die is in het begin nog niet nodig want we leren eerst het liedje en daarna

Nadere informatie

Het einde van een muziekstuk wordt aangegeven doormiddel van een dubbele maatstreep.

Het einde van een muziekstuk wordt aangegeven doormiddel van een dubbele maatstreep. Hoofdstuk 2 Het muziekaspect maat Tijdens dit onderzoek zal het muziekaspect maat centraal staan. Zo zal het muziekaspect maat ook terug komen in de praktijklessen die worden gegeven. In dit hoofdstuk

Nadere informatie

Module 3g. Liedbegeleidingen met band in a box.

Module 3g. Liedbegeleidingen met band in a box. Module 3g Liedbegeleidingen met band in a box. Studielast: 7 uur Doel: kunnen maken van liedbegeleiding aan de hand van een zogenaamde begeleidingsautomaat, op basis van melodie met akkoordschema. De begeleiding

Nadere informatie

Muziek hoort erbij! Handleiding:

Muziek hoort erbij! Handleiding: Muziek hoort erbij! Handleiding: Het educatieve product dat voor u klaar ligt, is een wervingsprogramma speciaal ontworpen voor de drumfanfare en is speciaal bedoeld om kinderen uit de onderbouw van het

Nadere informatie

Handleiding bij Monkie groep 0 t/m 2 (Peuters & kleuters)

Handleiding bij Monkie groep 0 t/m 2 (Peuters & kleuters) Handleiding bij Monkie groep 0 t/m 2 (Peuters & kleuters) Domeinen: Zingen, Luisteren & Bewegen Doel: De kinderen leren liedjes aan die ze met ondersteuning van gebaren kunnen zingen. De leerlingen kunnen

Nadere informatie

les 1 The sunshine doel

les 1 The sunshine doel 44 Moet je doen muziek groep 7 les 1 zingen luisteren spelen vastleggen bewegen The sunshine De les begint met het zingen van een zomers lied over activiteiten in de zon. Daarna beelden de leerlingen met

Nadere informatie

Kleur. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas.

Kleur. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas. Groep: 6/7/8 Thema: Kleuren (Visueel en auditief!) Inhoud: Lied over kleuren en waarvoor die kleuren staan, luisteren naar klankkleur, i.c.m. instrumenten, ritmes spelen. Het lied heeft 2 versies: Een

Nadere informatie

21. Lichaamslengte, deel 2: in een grafiek

21. Lichaamslengte, deel 2: in een grafiek 21. Lichaamslengte, deel 2: in een grafiek Leeftijdsgroep Ongeveer 12-16 jaar Kerndoel Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 4: De leerlingen leren meten en leren omgaan met meetinstrumenten, gangbare

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 6. Liedjesindex 185. Inhoud van de cd 187. Credits 189. 850122 daar komt de boegieman BW_gecorrigeerd.indd 5 11-1-2012 15:06:41

Inhoud. Inleiding 6. Liedjesindex 185. Inhoud van de cd 187. Credits 189. 850122 daar komt de boegieman BW_gecorrigeerd.indd 5 11-1-2012 15:06:41 Inhoud Inleiding 6 Liedlijnen De Galerij der Gevoelens 12 Dokter Vogelenzang 48 De Dierenparade 74 Het zing je slim -diploma 100 Pech onderweg 124 Koek & Clip 148 Daar komt de boegieman! 166 Liedjesindex

Nadere informatie

Muzische opvoeding. Muzikale opvoeding. klas: doelen deelleerplan VSKO 1999

Muzische opvoeding. Muzikale opvoeding. klas: doelen deelleerplan VSKO 1999 Muzische opvoeding Muzikale opvoeding klas: doelen deelleerplan VSKO 1999 1. Het kind musiceert met klank en muziek 3 1.1 Musiceren en experimenteren met de stem, met aandacht voor een goed stemgebruik

Nadere informatie

Hoe deel je ritmestokjes uit? Een les(onderdeel) met ritmestokjes begint met het uitdelen ervan. Dat kan op verschillende manieren.

Hoe deel je ritmestokjes uit? Een les(onderdeel) met ritmestokjes begint met het uitdelen ervan. Dat kan op verschillende manieren. Alleen wij twee! Bovenstaande titel verwijst naar twee ritmestokjes. In deze les vindt u een aantal spel- en musiceerideeën met ritmestokjes. Ze worden vaak gebruikt tijdens de Muziek op Schootlessen,

Nadere informatie

Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas.

Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas. Groep: 3/4 Thema: Accordeon, instrument Inhoud: Het instrument accordeon wordt in deze les uitgelegd, binnenkant en buitenkant, familieleden, de klank, een beetje techniek en een speciaal liedje aangeleerd.

Nadere informatie

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Module 3e Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Studielast: 4-14 uur. Doel: Leren omgaan met dit softwarepakket of onderdelen ervan (zoals het Doodle pad om mee te componeren).

Nadere informatie

Een kronkelige slang

Een kronkelige slang les 4 kronkelige slang 55 les 4 zingen luisteren spelen vastleggen bewegen kronkelige slang Via de sissende klanken van een slang (stemvorming) luisteren de kinderen naar het lied Handensamba. Met allerlei

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Muziekcoaching, wie doet dat? Muziekcoaching, wat is dat?

Muziekcoaching, wie doet dat? Muziekcoaching, wat is dat? Ook in jullie Schoolwerkplan staat waarschijnlijk dat de leerkrachten muzieklessen verzorgen in hun eigen groep. Of misschien dat deze lessen gegeven worden door een van de collega s die wat meer onderlegd

Nadere informatie

ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS. Van:

ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS. Van: ONTDEKKINGSREIZIGERS en AVONTURIERS Van: Ieder groepje gaat op ontdekkingsreis, deze gebieden worden verdeeld: heelal, de zee, een onderaards gebied, een vulkanisch gebied, een bergachtig gebied, een woestijn

Nadere informatie

Thema 2 Activiteit 11 Beat it! 6 Auteur Kristoff Vosters van Radiowaka.be Coördinatie Yves Bondue en Steef Coorevits. Doelen. ET GO!

Thema 2 Activiteit 11 Beat it! 6 Auteur Kristoff Vosters van Radiowaka.be Coördinatie Yves Bondue en Steef Coorevits. Doelen. ET GO! Thema 2 Activiteit 11 Beat it! Auteur Kristoff Vosters van Radiowaka.be Coördinatie Yves Bondue en Steef Coorevits beweging - drama / muzisch taalgebruik - beeld - muziek - media 2 x 50' Doelen 1 De kinderen

Nadere informatie

Handleiding AMV1. deel 1. mi sol la vierde noot 2 achtste noten vierde rust

Handleiding AMV1. deel 1. mi sol la vierde noot 2 achtste noten vierde rust Handleiding AMV1 deel 1 of mi sol la vierde noot 2 achtste noten vierde rust Zang en stemvorming Ritme en melodie Gehoor Theorie Week 1 Liedspel: Hé, kom je erbij? Wisselzang Solo-tutti mi-sol Oefening

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Muziek -

Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Muziek - Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Muziek - De vaardigheidslijn muziek geeft een geordend overzicht van een doorlopende leerlijn voor groep 1 t/m 8. Muziek maakt onderdeel uit van

Nadere informatie

Lesbrief Méér Muziek in de Klas

Lesbrief Méér Muziek in de Klas Lesbrief Méér Muziek in de Klas Doelen: De leerlingen: - Leren wat dancemuziek is - Leren wie de bekendste Nederlandse DJ s zijn - Leren een paar verschillende dancestijlen kennen - Leren hoe Dance wordt

Nadere informatie

Breuken(taal), meetkunde, voortzetting eerlijk verdelen

Breuken(taal), meetkunde, voortzetting eerlijk verdelen Titel Eerlijk verdelen 2 Groep / niveau Groep 5/6 Leerstofaspecten Benodigdheden Organisatie Bedoeling Voorwaardelijke vaardigheden Lesactiviteit Breuken(taal), meetkunde, voortzetting eerlijk verdelen

Nadere informatie

Werkblad. LES 9: Ouders. GROEP 7-8. Bijlage 1. Rood actief inspannen/ sporten. Oranje middelmatig inspannen.

Werkblad. LES 9: Ouders.  GROEP 7-8. Bijlage 1. Rood actief inspannen/ sporten. Oranje middelmatig inspannen. Werkblad Bijlage 1 Rood actief inspannen/ sporten Oranje middelmatig inspannen Rust Werkblad, vervolg Bijlage 2 Deze pagina zal vaker uitgeprint moeten worden om een beweegdagboek voor de hele week te

Nadere informatie

Muziek... meer (dan) plezier!

Muziek... meer (dan) plezier! MUZISCHE VORMING Muziek... meer (dan) plezier! Hans van Eerden Muziek en beweging horen bij het kind. Ze vormen dé manier waarop het leert en communiceert. Muzische vorming is daarom een fantastisch expressiemiddel,

Nadere informatie

Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas.

Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas. Groep: ⅞ Thema: Canonzingen Inhoud: Het welbekende Engelstalig liedje, bedoeld als 4-stemmige canon. Daarnaast 4 eenvoudige ritmes om te spelen op instrumenten. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem;

Nadere informatie

Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015. Naam leerling. Taal Beginnende geletterdheid

Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015. Naam leerling. Taal Beginnende geletterdheid Leerlijnen peuters en jonge kind (MET extra doelen) versie juli 2015 Taal eginnende geletterdheid eginnende geletterdheid-stap 1 OEKORIËNTATIE: Herkent een boek en weet dat er een verhaal in staat -20--20

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Boomwhackers. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Boomwhackers. wat is jouw talent? Workshop Handleiding wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1 t/m 18 Hier beschrijven we alle lessen afzonderlijk en we geven

Nadere informatie

Het stappenplan om snel en goed iets nieuws in te studeren

Het stappenplan om snel en goed iets nieuws in te studeren Studieschema voor goed en zelfverzekerd spelen Page 1 of 5 Het stappenplan om snel en goed iets nieuws in te studeren Taak Een nieuw stuk leren zonder instrument Noten instuderen Opname beluisteren Notenbeeld

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Tafeldrummen 2. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Tafeldrummen 2. wat is jouw talent? Workshop Handleiding wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Inleiding stelt zichzelf in les 1 kort voor en vertelt wat de leerlingen

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Boomwhackers 2. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Boomwhackers 2. wat is jouw talent? Workshop Handleiding 2 wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1 t/m 12 Hier beschrijven we alle lessen afzonderlijk en we geven

Nadere informatie

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten Speel het vierde stuk uit één van je boeken. Hoeveel verschillende tonen kennen we. 1 2 Schrijf in ritme het woord pianoleerling in kwarten en achtsten. Is dit het ritme van Kortjakje, Vader Jacob, Zie

Nadere informatie

1. Waarover gaat de voorstelling?

1. Waarover gaat de voorstelling? 1. Waarover gaat de voorstelling? Neuzen in de muziekfabriek gaat over lawaai. Neuzen in de muziekfabriek gaat over muziek. Wat is het verschil en wat is de overeenkomst? De overeenkomst is dat zowel lawaai

Nadere informatie

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de ramadan voelen

Nadere informatie

Anne Frank Cantate Opdrachten vmbo. Maak je eigen. muziekbiografie. 1 1 slu

Anne Frank Cantate Opdrachten vmbo. Maak je eigen. muziekbiografie. 1 1 slu muziekbiografie 1 1 slu Op de website ben je allerlei muziekfragmenten tegengekomen. Sommige spreken je waarschijnlijk aan, andere helemaal niet. Verzamel vier fragmenten in een persoonlijke muziekbiografie:

Nadere informatie

Verbanden 1. Doelgroep Verbanden 1

Verbanden 1. Doelgroep Verbanden 1 Verbanden 1 Rekenen en Wiskunde Verbanden 1 bestrijkt de basisvaardigheden van Verbanden: de verschillende grafische presentaties, zoals tabel, rooster, staafdiagram, cirkeldiagram en grafiek. Doelgroep

Nadere informatie

Regen. ( 20 oktober 14 november)

Regen. ( 20 oktober 14 november) Regen ( 20 oktober 14 november) In Nederland regent het vaak. Kinderen komen dus van jongs af aan in aanraking met regen. In het thema leren de kinderen allerlei begrippen die met regen te maken hebben.

Nadere informatie

KERST 1 GROEP 7. Vorm Klankhoogte. Xmas songs. Bron: Xmas song met lesidee: Onbekend Alma ten Bruin

KERST 1 GROEP 7. Vorm Klankhoogte. Xmas songs. Bron: Xmas song met lesidee: Onbekend Alma ten Bruin KERST 1 GROEP 7 Vorm Klankhoogte Xmas songs Bron: Xmas song met lesidee: Onbekend Alma ten Bruin Benodigdheden: CD: Kerst CD speler Bijlage 1, 2 en 3 Liedblad Muziekmappen Ritme instrumenten Voorbereiding:

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3. 1. Introductie video. 2.Noten in muziek

HOOFDSTUK 3. 1. Introductie video. 2.Noten in muziek HOOFDSTUK 3 1. Introductie video 2.Noten in muziek Muziek bestaat uit tonen. Een toon is een een geluid wat een bepaalde (klank) hoogte heeft. We hebben lage tonen en hoge tonen. In de westerse muziek,

Nadere informatie

Handleiding. Hoe ben jij knap? Voor groep 3/4

Handleiding. Hoe ben jij knap? Voor groep 3/4 Handleiding Hoe ben jij knap? Voor groep 3/4 1 Inleiding Met name wanneer je in de klas op verschillende niveaus werkt kan er ongewild competitie onder de leerlingen ontstaan. Vandaar dat het slim is het

Nadere informatie

6 tot 12x 1 uur. 10 tot 12x 1 uur

6 tot 12x 1 uur. 10 tot 12x 1 uur Muziekatelier Muziekatelier is een grote hit! Wil jij iets doen met muziek maar weet je nog niet precies wat je het leukste vindt? Doe dan mee met het Muziekatelier. Spelenderwijs leer je noten lezen en

Nadere informatie

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED ZINGEN Zang mag niet ontbreken in de BZTband XXL! Daarom zijn we op zoek naar een klas die graag samen zingt. Zing je al vaak met je klas, dan kun je meteen aan de slag. Zo niet, dan heb je hopelijk iets

Nadere informatie

Eten en drinken in de dierentuin

Eten en drinken in de dierentuin Eten en drinken in de dierentuin Leeftijdsgroep Kerndoel 8-12 jaar Deze les levert een bijdrage aan de kerndoelen: 1 De leerlingen leren hoeveelheidbegrippen gebruiken en herkennen 2 De leerlingen leren

Nadere informatie

10 Stappen voor het maken van een Mindmap

10 Stappen voor het maken van een Mindmap 10 Stappen voor het maken van een Mindmap Benodigdheden Om een mindmap te maken heeft u de volgende materialen nodig: papier stiften Gebruik bij voorkeur A3-formaat blanco papier, lijntjes of ruitjes leiden

Nadere informatie

Werkblad. LES 9: Ouders. GROEP 5-6. Bijlage 1. Rood actief inspannen/ sporten. Oranje middelmatig inspannen.

Werkblad. LES 9: Ouders.  GROEP 5-6. Bijlage 1. Rood actief inspannen/ sporten. Oranje middelmatig inspannen. Werkblad Bijlage 1 Rood actief inspannen/ sporten Oranje middelmatig inspannen Rust Werkblad, vervolg Bijlage 2 Deze pagina zal vaker uitgeprint moeten worden om een beweegdagboek voor de hele week te

Nadere informatie

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de

Nadere informatie

Hoor de trommel en de fluiten

Hoor de trommel en de fluiten Hoor de trommel en de fluiten Muzido ANNIE LANGELAAR FONDS Hoor de trommel en de fluiten: het lied... 3 De muziekopname... 3 Activiteiten per leeftijd: Baby s... 4 Hoe klap je samen met je baby... 4 Door

Nadere informatie

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Hoe ben jij KNAP??? >> Doe nu de test! Ga naar de 'Vragenlijst' Howard Gardner

Hoe ben jij KNAP??? >> Doe nu de test! Ga naar de 'Vragenlijst' Howard Gardner Hoe ben jij KNAP??? Je zou talent kunnen omschrijven als ergens heel goed in zijn. Elk mens heeft zo z n eigen talenten. Zelfs de grootste luilak die heeft namelijk een slaaptalent en een lui op de bank

Nadere informatie

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 6. Algemeen

Uitdager van de maand. Rekenen Wiskunde, Groep 6. Algemeen Uitdager van de maand Grafieken Rekenen Wiskunde, Groep 6 Algemeen Titel Grafieken Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Een verslag (omschrijving) van een grafiek aan een grafiek

Nadere informatie

» Oefening. Een voorbeeld van een idee: Ik ben soms graag alleen

» Oefening. Een voorbeeld van een idee: Ik ben soms graag alleen Als eerste moet je goed weten waarover je song gaat. Dit lijkt overduidelijk, maar dat is het niet altijd. Probeer in één woord vast te leggen waarover je song gaat. Het is uiteraard bepalend voor de tekst

Nadere informatie

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen.

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. De symfonie Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. Welke van deze symfonieën spreekt je het meest aan en waarom? Welke van deze symfonieën spreekt je het minst

Nadere informatie

1. Wat is de temperatuur vandaag? Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen.

1. Wat is de temperatuur vandaag? Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen. 1. Wat is de temperatuur vandaag? Leeftijdsgroep Kerndoel Ongeveer 12-16 jaar Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen. En aan kerndoel

Nadere informatie

Op de fiets. Activiteiten rond verkeer en de fiets

Op de fiets. Activiteiten rond verkeer en de fiets Verkeer Lied Groep 3-4 Activiteiten rond verkeer en de fiets Op de fiets Fietsen is onlosmakelijk verbonden met Nederland. De kinderen in groep 3 en 4 hebben de kleuterfietsen ingeruild voor grotere jongens-

Nadere informatie

Voorbeeldles Een vlieg op vakantie

Voorbeeldles Een vlieg op vakantie Voorbeeldles Een vlieg op vakantie groep 5 Basisgegevens Auteur deel A en C Geraldine Ligtermoet Auteur deel B Tersite Ayele Instrument Dwarsfluit Titel les Moet Je Doen Een vlieg op vakantie Map 5 Lesnummer

Nadere informatie

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Kleuters leren lezen

Kleuters leren lezen Kleuters leren lezen Lerespel Inhoudsopgave INLEIDING... 3 STAP 1: KINDEREN MOETEN EERST BESEFFEN WAT LEZEN IS EN WAAROM HET HANDIG IS OM HET TE KUNNEN.... 4 STAP 2: DE VOORBEREIDING OP HET ZELF LEZEN;

Nadere informatie

Les 1 Probleem verkennen, ideeën verzinnen en kiezen

Les 1 Probleem verkennen, ideeën verzinnen en kiezen en Casus Tafels leren in samenwerking met OBS Het Galjoen, Den Hoorn Wetenschapsknooppunt Zuid-Holland TU Delft en ontwerpbureau Meeple In deze casus ontwerpen leerlingen een leuke manier om tafels te

Nadere informatie

Voorbeeldles Maak een machine

Voorbeeldles Maak een machine Voorbeeldles Maak een machine groep 6 Basisgegevens Auteur deel A en C Tersite Ayele Auteur deel B Jenneke Zweers Instrument Keyboard Titel les Moet Je Doen Maak een machine Map 6 Lesnummer 3 Taakverdeling

Nadere informatie

Aanleerprocedures bij drie liedjes

Aanleerprocedures bij drie liedjes Aanleerprocedures bij drie liedjes Liedje onderbouw: Floortje de cavia Tekst: Mijn cavia is ziek. Ze eet niet meer en ze drinkt niet meer. Ze knabbelt niet van haar worteltjes meer. Ze ligt maar onder

Nadere informatie

LES: Wie van de drie?

LES: Wie van de drie? LES: Wie van de drie? DOEL getallen herkennen uit de tafels van 2 en 5; bewust worden dat de getallen uit de tafel van 2 allemaal even zijn; bewust worden dat de getallen uit de tafel van 5 allemaal eindigen

Nadere informatie

Het Orkest. 2 e graad LAGER ONDERWIJS. Beste leerkracht,

Het Orkest. 2 e graad LAGER ONDERWIJS. Beste leerkracht, 2 e graad LAGER ONDERWIJS Beste leerkracht, Binnenkort woont u met uw klas een OORcollege van defilharmonie bij. Om goed voorbereid naar het concert te komen bieden wij graag deze lesmap aan. Voor de leerlingen

Nadere informatie

De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan gebeuren vooraan in de klas. Iedereen moet dat goed kunnen zien.

De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan gebeuren vooraan in de klas. Iedereen moet dat goed kunnen zien. Foto s uitbeelden 1 Doel: de leerlingen kunnen een eenvoudige handeling uitbeelden in houding en mimiek Benodigdheden: een fototoestel De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan

Nadere informatie

Waar gaat dit boek over? Verschillende beelddenkers. Dit boek gaat over kinderen die in beelden denken.

Waar gaat dit boek over? Verschillende beelddenkers. Dit boek gaat over kinderen die in beelden denken. Verschillende beelddenkers Twee vriendinnen: Fátima en Jolijn. Allebei denken ze in beelden, maar allebei op hun eigen manier. Fátima is een kei in dansen. Ze heeft een goed ritmegevoel en kan een dans

Nadere informatie

Voorbeeldles Een vlieg op vakantie

Voorbeeldles Een vlieg op vakantie Voorbeeldles Een vlieg op vakantie groep 5 Basisgegevens Auteur deel A en C Geraldine Ligtermoet Auteur deel B Jenneke Zweers Instrument Keyboard Titel les Moet Je Doen Een vlieg op vakantie Map 5 Lesnummer

Nadere informatie

HUIS-, TUIN- EN KEUKENPERCUSSIE

HUIS-, TUIN- EN KEUKENPERCUSSIE HUIS-, TUIN- EN KEUKENPERCUSSIE Alles kan in de BZTband XXL, ook muziek maken op dingen die officieel geen instrument zijn. We zijn op zoek naar een groep van maximaal 10 kinderen die muziek maken op gebruiksvoorwerpen.

Nadere informatie