STATISTISCH ZAKBOEKJE 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STATISTISCH ZAKBOEKJE 2011"

Transcriptie

1 STATISTISCH ZAKBOEKJE 2011 Denkkader 1: Van loonkostenontsporing naar jobintensieve groei Denkkader 2: Van knelpunt- naar participatie-economie Denkkader 3: Van verlofstelsels naar flexibele arbeidstijden Denkkader 4: Van vervroegde uittrede naar langer werken Kerncijfers voor het sociaaleconomisch overleg Sociaal departement

2 VBO vzw Ravensteinstraat 4, 1000 Brussel T F REDACTIE: Klaas Soens VORMGEVING: The Mailshop, Patrick Fierens DRUK: Geers Offset VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: Charles Gheur Ravensteinstraat 4, 1000 Brussel WETTELIJK DEPOT: D/0140/2011/5 De inhoud van deze publicatie vindt u op Cette brochure est également disponible en français.

3 Brussel, juni 2011 Beste lezer, De regering heeft een ambitieus, maar noodzakelijk meerjarentraject voor de begroting bij Europa ingediend. Het doel is duidelijk: een begrotingsevenwicht of een sanering van ongeveer 17 miljard euro tegen De weg is ook duidelijk: via structurele ingrepen in de overheids- en socialezekerheidsdomeinen. Nu moeten er knopen doorgehakt worden in concrete dossiers. Met dit statistisch zakboekje, dat voor het vijfde opeenvolgende jaar de structurele problemen op sociaaleconomisch gebied tracht te duiden, willen wij alvast de aandacht vestigen op vier belangrijke denkkaders: 1 Onze loonkosten blijven verder ontsporen tegenover de buurlanden. Is het dan wel sociaal een debat over de index uit de weg te gaan, o.a. wegens het verdere concurrentie- en jobverlies dat we daarmee opbouwen? 2 Zou de huidige knelpunteconomie via doortastende maatregelen op het vlak van onderwijs, begeleiding en activering van werklozen niet de weg moeten banen voor een participatie-economie, waar iedereen die kan werken, effectief aan het werk is? 3 Moet er op het vlak van de combinatie arbeid en gezin geen rem gezet worden op de vele verlofstelsels, die ons andermaal uniek in Europa maken, ten voordele van andere maatregelen zoals glijdende werkuren en toegankelijke kinderopvang? 4 Ten slotte, kunnen we, om de vergrijzingsuitdaging aan te gaan, anders dan de logica van alle andere EU-lidstaten volgen? Langer leven moet ook bij ons, beter laat dan nooit, aanleiding geven tot langer werken. De thema s zijn bekend, de analyses worden in dit zakboekje andermaal geduid, en de mogelijke beleidskeuzes worden ditmaal samengevat in vier denkkaders voor de toekomst. Zonder daarbij concrete maatregelen aan te reiken, wensen wij positieve en duurzame keuzes voor te leggen in plaats van de kop in het zand te steken. Dit om het debat over de te maken beleidskeuzes te voeden en aan te zwengelen. Het statistisch zakboekje is een werkstuk van het Sociaal departement en werd voorbereid door een expertswerkgroep 1. Voor verdere vragen en suggesties tot verbetering kunt u terecht bij Klaas Soens coördinator van dit zakboekje. Het zakboekje is gratis te verkrijgen in gedrukte versie (zie colofon), alsook terug te vinden op onze website onder de rubriek Publicaties / Cijfers en feiten. Wij wensen u veel leesplezier. Met vriendelijke groeten, Pieter Timmermans, bestuurder-directeur-generaal van het VBO 1 Naast het Sociaal departement van het VBO zijn dit: Marc Blomme (Fedustria), Manou Doutrepont (FEVIA), Sébastien Procureur (Communicatiedepartement VBO) en Geert Vancronenburg (Economisch departement VBO). 3

4 Inhoud DENKKADER 1: VAN LOONKOSTENONTSPORING NAAR JOBINTENSIEVE GROEI Loonkosten stijgen sneller dan buurlanden... 8 Loonkostenontsporing loopt verder op... 9 Loonkostenontsporing vernietigt jobs DENKKADER 2: VAN KNELPUNT- NAAR PARTICIPATIE-ECONOMIE Technische studies springplank naar werk Belgische werkloosheidsuitkeringen weinig degressief Sterke daling langdurige werkloosheid sinds opvolging werklozen DENKKADER 3: VAN VERLOFSTELSELS NAAR FLEXIBELE ARBEIDSTIJDEN Verlofrechten voor gezinnen al zeer uitgebreid Verloven bestendigen klassieke rolpatronen miljoen euro subsidies voor deeltijdse jobs DENKKADER 4: VAN VERVROEGDE UITTREDE NAAR LANGER WERKEN Instroom brugpensioen neemt verder toe Tijdskrediet bovenop brugpensioen Langer leven, langer werken KERNCIJFERS VOOR HET SOCIAALECONOMISCH OVERLEG België Eurozone

5 Denkkader 1: Van loonkostenontsporing naar jobintensieve groei Denkkader 2: Van knelpunt- naar participatie-economie Denkkader 3: Van verlofstelsels naar flexibele arbeidstijden Denkkader 4: Van vervroegde uittrede naar langer werken Kerncijfers voor het sociaaleconomisch overleg 5

6 Van LoonkoSTEnonTSporIng Een stijging van de olieprijs doet de inflatie in België, net als in andere landen, versnellen. Dit betekent dat het leven duurder wordt, wat de vraag naar compensatie via hogere lonen doet ontstaan. Deze loonaanpassing aan de levensduurte gebeurt in België automatisch en direct, via het systeem van automatische loonindexering. Dit leidt tot onzekerheid bij de werkgevers de loonevolutie in het komende jaar kunnen zij maar bij benadering inschatten, maar ook tot ontsporende loonkosten, wanneer de inflatie hoger uitvalt dan voorzien. In andere landen wordt de loonkostenevolutie immers op voorhand voor een bepaalde periode onderhandeld en is deze evolutie zeker, los van lagere of hogere inflatie dan voorzien. In een volgende onderhandelingsronde wordt er mogelijk verder rekening gehouden met de inflatie van de voorbije periode. In België wordt er daarentegen onderhandeld op basis van de verwachte inflatie voor de komende periode, die sterk kan afwijken van de uiteindelijke, feitelijke inflatie. Voor diegenen met een sterke positie op de arbeidsmarkt, zij die een job hebben of goede competenties kunnen aanbieden op de arbeidsmarkt, zorgt de automatische indexering voor hogere lonen. Hierdoor wordt de koopkracht ondanks de aantrekkende inflatie gevrijwaard. Een behoud van koopkracht voor diegenen met een sterke positie op de arbeidsmarkt ondersteunt de consumptie. Een loonkostenontsporing daarentegen, bijvoorbeeld wanneer de Belgische loonkosten sterker toenemen dan in de buurlanden, geeft ook aanleiding tot een verslechtering van onze concurrentiepositie en een verlies aan jobs voor de outsiders op de arbeidsmarkt. 6

7 naar jobintensieve groei Ook in 2011 hebben de aantrekkende wereldeconomie en de politieke onrust in het Midden-Oosten reeds voor een snellere stijging van de olieprijzen gezorgd dan op voorhand was verwacht. Er valt te vrezen dat onze concurrentiepositie hierdoor verder zal verslechteren. Via een studie en op basis hiervan een hervorming van ons huidig systeem van automatische loonindexering, moet het nochtans mogelijk zijn om de impact van een olieprijsschok op de Belgische loonkostenontwikkeling te beheersen en de aanpassingen aan dit systeem onder sociale partners vorm te geven. Hierdoor zou een meer evenwichtige loonkostenontwikkeling ontstaan, waardoor onze concurrentiepositie o.m. tegenover de buurlanden verbetert. Dit heeft een directe positieve impact op het aantrekken van investeringen en het behouden en winnen van marktaandelen. Een evenwichtige loonkostenontwikkeling is een belangrijke vereiste indien we tegen 2020 inderdaad 73,2% van de bevolking tussen 20 en 64 jaar aan het werk willen krijgen. 2 Deze doelstelling, zo n bijkomende jobs, is om verschillende redenen van cruciaal belang. Niet alleen is ze broodnodig om de vergrijzingsuitdaging succesvol aan te gaan. Meer mensen aan het werk zal zich eveneens vertalen in een lagere armoedegraad. REACTIE OP DIT DENKKADER? Geert Vancronenburg, adviseur Economisch departement 2 Belgische doelstelling in het kader van de EU 2020-strategie. Bron: minister Milquet (15/04/2011), Een ambitieus Nationaal Hervormingsprogramma (NHP) met voorrang voor de werkgelegenheid. 7

8 LoonkoSTEnonTSporIng LOONKOSTEN STIJGEN SNELLER DAN BUURLANDEN In zijn laatste rapport stelde de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) dat de Belgische loonkosten in de periode voor de derde keer op rij sneller waren gestegen dan in onze drie buurlanden. 3 Over de periode is onze loonkostenhandicap nu al opgelopen tot maar liefst 3,9%. Dit komt bovenop de handicap van 8% die al vóór 1996 was opgebouwd. Wegens deze vaststelling bereikten de sociale partners, na lang en intensief onderhandelen, in januari 2011 een ontwerpakkoord over een gematigde loonkostenontwikkeling voor de periode : in 2011 zou er geen marge bovenop de index zijn en in 2012 mochten de reële loonsverhogingen maximaal 0,3% bedragen. Omdat de inflatie als gevolg van de stijging van de olieprijs aan het oplopen was (cf. infra), kwam de Groep van Tien eveneens overeen om een studie rond ons systeem van automatische indexering te maken. Meer bepaald zou er onderzocht worden hoe de impact van een olieprijsschok op de loonkostenontwikkeling gematigd zou kunnen worden. Daar het ontwerp van interprofessioneel akkoord (IPA) verworpen werd door de socialistische en liberale vakbonden, heeft de federale regering conform de wet van 1996 op het concurrentievermogen het dossier naar zich toe getrokken. De regering bevestigde in haar bemiddelingsvoorstel dat er in 2011 geen enkele marge bovenop de index bestaat en dat deze in 2012 maximaal 0,3% van de loonkosten bedraagt. 3 Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (09/11/2010), Technisch Verslag november ,9 8 Loonkostenhandicap van België t.o.v. onze drie buurlanden (1996 = 100) (Bron: CRB, Technisch Verslag 2010) e

9 LoonkoSTEnonTSporIng LOONKOSTENONTSPORING LOOPT VERDER OP Wat eind 2010 gevreesd werd, lijkt in 2011 uit te komen. Als gevolg van de forse stijging van de olieprijs ligt de feitelijke inflatie aanzienlijk hoger dan verwacht ten tijde van de publicatie van het CRB-rapport in november Terwijl het Federaal Planbureau toen nog uitging van een gezondheidsindex van 1,9% in 2011, heeft het in mei 2011 zijn voorspelling opgetrokken naar 3%. De verwachte indexering in de privésector bedraagt hierdoor niet langer 3,9% voor de periode (zoals in het CRB-rapport), maar is opgelopen tot maar liefst 5,5%. Rekening houdend met de in het CRB-rapport verwachte loonkostenevolutie in onze drie buurlanden, is de kans dan ook reëel dat we vandaag aan de vooravond staan van een vierde loonkostenontsporing op rij. In tegenstelling tot het ontwerp van IPA en de aanbeveling van de Nationale Bank van België blijft het evenwel nog steeds wachten op de broodnodige studie over de automatische loonindexering en haar perverse neveneffecten. 6% 5% 4% 3% 3,9% 0,2% 1,8% 5,5% 0,5% 2,0% Verwachte indexering in de privésector in de periode (Bron: CRB, FPB, OESO) 2% 3,0% 1% 1,9% 0% Technisch verslag november 2010 Mei 2011 Gezondheidsindex 2011 Gezondheidsindex 2012 Overloopeffect 9

10 LoonkoSTEnonTSporIng LOONKOSTENONTSPORING VERNIETIGT JOBS 10 De automatische indexering wordt door velen verdedigd als zeer sociaal en met niets dan voordelen. Voor diegenen die een sterke positie op de arbeidsmarkt hebben (de insiders), zal de automatische indexering er inderdaad voor zorgen dat hun koopkracht intact blijft. Indien dit echter gepaard gaat met een zoveelste loonkostenontsporing, dan zullen er echter ook jobs sneuvelen. Op basis van recente studies van het Federaal Planbureau 4 en van de hoogleraren Abraham en Konings (K.U.Leuven) 5 kunnen we stellen dat met elke 1% loonkostenontsporing, er zo n jobs verloren zullen gaan. Diegenen die hier het slachtoffer van zijn, zullen hun koopkracht dus niet gevrijwaard zien! Integendeel, zij zullen Verband tussen de evolutie van de loonkostenhandicap en de tewerkstelling wanneer men de loonkostenhandicap sinds 1996 afbouwt (in vgl. met wanneer men dit niet zou doen) (Bron: Federaal Planbureau) geconfronteerd worden met een forse koopkrachtvermindering. Daarnaast heeft ons systeem van automatische indexering nog andere nadelen. Zo leidt het tot een verslechtering van onze concurrentiepositie, wat weegt op onze exportprestatie. Het zorgt ook voor belangrijke tweede ronde-effecten, namelijk de inflatie stijgt, waardoor hogere loonkosten, waardoor hogere bedrijfskosten, waardoor hogere afzetprijzen, waardoor opnieuw een hogere inflatie. Ten slotte zetten loonkostenontsporingen de winstmarges van de ondernemingen onder druk, wat een negatieve impact 3,0% 2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0,0% heeft op de investeringen, ook deze in vorming en innovatie. Dus hoewel het systeem van automatische indexering individueel door de meeste werknemers als positief gepercipieerd zal worden, brengt het anderzijds de concurrentiekracht van de ondernemingen en de jobs van andere werknemers in gevaar. 4 Federaal Planbureau (mei 2010), Economische vooruitzichten F. Abraham & J. Konings (2010), Loonkosten, productiviteit en werkgelegenheid in een concurrentiële internationale omgeving: een analyse met Belgische bedrijfsgegevens Totale werkgelegenheid (rechterschaal) Loonkostenhandicap/uur, t.o.v. 3 buurlanden (linkerschaal)

11 Denkkader 1: Van loonkostenontsporing naar jobintensieve groei Denkkader 2: Van knelpunt- naar participatie-economie Denkkader 3: Van verlofstelsels naar flexibele arbeidstijden Denkkader 4: Van vervroegde uittrede naar langer werken Kerncijfers voor het sociaaleconomisch overleg 11

12 Van knelpunteconomie Sinds een aantal jaren kampt de Belgische economie met een toenemend aantal knelpuntvacatures. De voornaamste redenen hiervoor zijn: (1) een gebrek aan uitstroom uit het onderwijs van technisch geschoolden (zowel op secundair, bachelor als master niveau), terwijl deze competenties juist zeer gegeerd zijn in de huidige kenniseconomie; (2) de combinatie van vergrijzing en ontgroening, wat ertoe leidt dat er vandaag heel veel werknemers de arbeidsmarkt verlaten, terwijl het aantal jonge intreders beperkter is. Dit leidt tot krapte op de arbeidsmarkt; (3) daarnaast zijn er ook heel wat knelpuntvacatures voor ongeschoolden, waar de loon- en arbeidsvoorwaarden blijkbaar te weinig verschillen van een vervangingsinkomen, wat leidt tot de zogenaamde werkloosheidsval. Het gevolg is een toenemend aantal knelpuntvacatures. Zelfs in het crisisjaar 2010 blijkt dat 1 op 4 bedrijven in de privésector vacatures heeft moeten stopzetten bij een gebrek aan kandidaten. 6 Gezien de activering van werklozen vrij beperkt is in België (weinig degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen + opvolging werklozen slechts na 15 of 21 maanden werkloosheid en beperkt tot de leeftijd van 50 jaar), is er van daaruit onvoldoende druk om bijvoorbeeld de vacatures waarvoor er geen of slechts een korte scholing vereist is, in te vullen. Veel van deze jobs worden in de praktijk ingevuld door buitenlanders (bv. uitvoerende arbeiders, bouw, dienstencheques, ). Het gevolg is een opwaartse druk op de lonen én vacatures die niet ingevuld kunnen worden. Dit leidt zowel op micro- als op macroniveau tot een vertraging van de economische groei en minder jobs en welvaart. Na de hoge loonkosten in België zijn de knelpuntvacatures de bezorgdheid nummer 2 van veel bedrijfsleiders geworden. 6 Bron: VBO, bevraging bij 563 werkgevers in februari

13 naar participatie-economie Het probleem van de knelpunteconomie dient dus aan de basis en via een meersporenbeleid aangepakt te worden. Eerst en vooral moeten technische beroepen populairder gemaakt worden bij jongeren. Bedrijfsfederaties, maar ook onderwijs en studieadviescentra, hebben hier een belangrijke taak te vervullen. Daarnaast moet de arbeidsmarkt voor heel wat profielen (bv. uitvoerende arbeiders, bouw, onderzoekers, ingenieurs, ) nog meer opengesteld worden voor buitenlanders. Arbeidsmigratie is geen bedreiging voor de eigen welvaart of de eigen werklozen. Beroepsactieve migranten zijn geen kosten, maar een opbrengst voor de sociale zekerheid en ingevulde jobs leiden tot groei en de creatie van nieuwe jobs. Gezien heel wat knelpuntvacatures geen diploma of ervaring vereisen, is arbeidsmarktgerichte scholing onvoldoende. Een activerend werkloosheidsbeleid, met degressieve en in de tijd beperkte werkloosheidsuitkeringen zoals in alle ons omringende landen (!), is essentieel om de arbeidsmarkt dynamischer en mobieler te maken. Landen met een hoge werkzaamheidsgraad kennen een hoge mobiliteit op de arbeidsmarkt. Meer technische scholing, arbeidsmigratie en activering van werklozen zullen leiden tot meer ingevulde vacatures. Alleen al de activering van langdurig werklozen heeft op 6 jaar tijd geleid tot langdurige werklozen minder in de groep die aan de opvolging van het zoekgedrag van werklozen door de RVA onderworpen is (langdurige werklozen tot 50 jaar). Het gevolg is meer economische groei en een hoge arbeidsparticipatie. België bevindt zich met een werkzaamheidsgraad van 67,6% (20-64 jaar) nog ruim onder de EU 2020-doelstelling van 75% werkenden. REACTIE OP DIT DENKKADER? Bart Buysse, adjunct-directeur Sociaal departement 13

14 knelpunteconomie TECHNISCHE STUDIES SPRINGPLANK NAAR WERK In de grafieken staan de knelpuntvacatures weergegeven die het meest voorkomen in respectievelijk het Vlaams (grafiek links) en het Waals Gewest (grafiek rechts). Zoals eerder gesteld, komen technische functies daarin vaak voor en dit op alle niveaus: zowel technici en monteurs uit technische en beroepsopleidingen als ingenieurs en informatici op hogeschool- en universitair niveau. Daarnaast zijn er ook heel wat vacante betrekkingen voor kortgeschoolden (schoonmaker 7, callcenter operator, ), commerciële functies (vertegenwoordiger) en beroepen in de zorgsector. Uit een VBO-bevraging blijkt dat in het crisisjaar 2010 maar liefst 1 op 4 bedrijven uit de privésector vacatures heeft moeten stopzetten bij een gebrek aan kandidaten. De grootste problemen stellen zich in de bouwsector (1 op 2 bedrijven moest vacatures stopzetten), de groothandel (29%) en de productie (23%). Uit diverse studies blijkt dat een diploma nog steeds loont op de arbeidsmarkt: van de schoolverlaters met een bachelorof masterdiploma heeft 70% tot 90% Schoonmaker Technicus binnen het jaar werk gevonden. Van de geschoolden secundair onderwijs 60% tot 80% en van de ongekwalificeerde uitstroom 60% of minder. 8 7 Wellicht speelt hier een duidelijk effect van het dienstenchequestelsel: in 2009 waren er bij de VDAB vacatures voor particuliere schoonmakers, voor professionele schoonmakers en 402 voor industriële schoonmakers. In het Waals Gewest is deze functie niet opgenomen in de lijst van meest voorkomende knelpuntvacatures. 8 VDAB (2010), Werkzoekende schoolverlaters in Vlaanderen, Le Forem (2010), L insertion au travail des jeunes demandeurs d emploi wallons sortis de l enseignement en Verpleegkundige Callcenter operator 14 [LInkS] Meest voorkomende knelpuntvacatures bij de VDAB in het Vlaams Gewest (Bron: VDAB, Analyse Vacatures 2009, Knelpuntberoepen) [rechts] Meest voorkomende knelpuntvacatures bij de Forem in het Waals Gewest (Bron: Forem, Détection des métiers et fonctions critiques en 2009) Vertegenwoordiger Leerkracht secundair onderwijs Informaticus Ingenieur Verpleegkundige Boekhouder Vrachtwagenbestuurder Kelner Thuisverkoper Technicus bouw Technisch installateur Onderhoudstechnicus Vertegenwoordiger (diensten) Vertegenwoordiger (goederen) Kok Technisch monteur

15 knelpunteconomie BELGISCHE WERKLOOSHEIDSUITKERINGEN WEINIG DEGRESSIEF De degressiviteit van de Belgische werkloosheidsuitkeringen d.i. het verschil tussen het hoogste uitkeringsniveau bij de aanvang van de werkloosheid en het laagste na een zekere werkloosheidsduur is vrij beperkt in Europees perspectief. De Europese Commissie en de OESO hebben voor 2 loonniveaus en 4 gezinstypes deze degressiviteit onderzocht. Hieruit blijkt dat de Belgische werklozen gemiddeld bij aanvang 71% van hun vroegere nettoloon ontvangen en tussen het tweede en vijfde jaar werkloosheid 65%. Dit is een degressiviteit van gemiddeld ongeveer 10% tegenover 40% in de EU-15! Andere landen compenseren deze sterkere degressiviteit die leidt tot meer activering vaak met bijstandsuitkeringen, huisvestingstoeslagen, enz., maar deze zijn gekoppeld aan Evolutie van de netto vervangingsratio van de werkloosheidsuitkeringen, op 5 jaar tijd, gemiddelde voor 2 loonniveaus en 4 gezinstypes (Bron: EC en OESO, 2011) Netto werkloosheidsuitkering t.o.v. het vroegere nettoloon een bestaansmiddelentoets en dus gericht naar de behartenswaardige gevallen. De hoge lasten op arbeid in België verklaren waarom de vervangingsratio in netto termen (bv. initieel 71% van het laatste nettoloon) hoger uitvalt dan deze in bruto termen (bv. initieel 60% van het laatste brutoloon, met een maximum van euro). Werkloosheidsuitkeringen worden immers voor maximaal 10,09% fiscaal belast, terwijl er van een gemiddeld brutoloon ongeveer 40% aan 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 71% 65% fiscale en parafiscale werknemerslasten afgehouden wordt. 9 Meer degressiviteit is dus absoluut geen kwestie van méér middelen, maar van een betere besteding van de middelen! 10 In geval van een beperking in de tijd en een sterkere degressiviteit zouden er eventueel meer middelen naar de initiële werkloosheidsperiode kunnen gaan. 9 Bron: OESO, Taxing Wages België besteedt 3,3% van zijn bbp aan het werkloosheidsbeleid in ruime zin, dit is het hoogste percentage van alle OESO-landen (Bron: OESO, Employment Outlook 2010). BE AT DK IE PT DE FR FI SE EU-15 UK ES NL LU EL IT Jaar 1 Jaar % 35% 15

16 knelpunteconomie STERKE DALING LANGDURIGE WERKLOOSHEID SINDS OPVOLGING WERKLOZEN 16 De actieve begeleiding en opvolging van werklozen is een evidentie geworden in de Europese sociale modellen. De Europese Commissie beveelt een opvolging van de werklozen binnen het eerste jaar werkloosheid aan en binnen de 6 maanden voor jongeren. In België is in 2004 een opvolgingsmaatregel ingevoerd, waarbij langdurige werklozen na 15 maanden (-25 jaar) of 21 maanden werkloosheid (+25 jaar) door de RVA worden opgeroepen om hun zoekinspanningen naar werk te evalueren. Dit beleid, dat voorlopig enkel geldt voor de werklozen tot 50 jaar, werpt duidelijk vruchten af. Over de economische cylci heen zijn er vandaag structureel langdurige werklozen tot 50 jaar minder in de RVA-statistieken dan voor de maatregel in Evolutie van de langdurige werkloosheid, in de groep -50 jaar en de groep +50 jaar (Bron: RVA) Door de sterke toename bij de 50-plussers, die niet aan deze maatregel onderworpen zijn, is de daling van de globale werkloosheid niet zo opvallend: vandaag zijn er beschikbare werkzoekenden op de arbeidsmarkt (8,4% werkloosheidsgraad) tegenover in 2004 (eveneens 8,4%). Wat tevens zorgen baart, zijn de nog steeds bestaande stelsels van vrijgestelde werklozen : vrijgestelden om sociale en familiale redenen, vrijgestelde oudere werklozen en vrijgestelde bruggepensioneerden dienen niet beschikbaar te zijn voor een job. Zij vertegenwoordigen een kost aan de sociale zekerheid van 2,6 miljard euro, tegenover 4,3 miljard euro voor de beschikbare werkzoekenden Bron: RVA (2011), Jaarverslag Ouder dan 50 jaar, werkloos 2 jaar Jonger dan 50 jaar, werkloos 2 jaar

17 Denkkader 1: Van loonkostenontsporing naar jobintensieve groei Denkkader 2: Van knelpunt- naar participatie-economie Denkkader 3: Van verlofstelsels naar flexibele arbeidstijden Denkkader 4: Van vervroegde uittrede naar langer werken Kerncijfers voor het sociaaleconomisch overleg 17

18 Van VErLoFSTELSELS In de 20ste eeuw is de toetreding van de vrouwen tot de arbeidsmarkt één van de opvallendste maatschappelijke transities gebleken. Waar er in 1960 slechts 29% van de vrouwen op arbeidsleeftijd aan het werk was, was dat in 1985 al 37% en vandaag 56%. Van een kostwinnersmodel zijn we geëvolueerd naar een tweeverdienersmodel, met vaak een moeilijke combinatie tussen arbeid en gezin tot gevolg. De wetgever en ook de sociale partners hebben oplossingen voor deze uitdaging gezocht via de invoering van talrijke verlofrechten, zoals het ouderschapsverlof (1998), het tijdskrediet (2002), de landingsbanen (2005), enz. Dit heeft geleid tot een opeenstapeling van verlofstelsels: wie het goed aanpakt, kan vanaf zijn 40ste ononderbroken in voltijdse of deeltijdse verlofsystemen stappen tot aan zijn pensioen. Vooral de 1/5de onderbrekingen zijn daarbij populair. Deze eenzijdige verlofbenadering in combinatie met het feit dat we in België een relatief lage werkzaamheidsgraad kennen 68% van de jarigen is aan het werk, tegenover 71% gemiddeld in Europa en 75% EU-doelstelling, geeft de nodige problemen. Er ontstaat een hogere werkdruk bij de collega s en in de knelpunteconomie van vandaag kan er niet zomaar een vervanger gevonden worden. Voor hogere profielen is het onbegonnen werk om voor 1 dag per week een vervanger te zoeken. Ook voor kritieke functies (bv. de kraanman op een bouwwerf) is dit verre van evident. Het gevolg zijn organisatorische problemen op de werkvloer, die jaar na jaar toenemen. Volgens een enquête van de Dublin Foundation wordt 61% van de Belgische ondernemingen geconfronteerd met personeelsleden op familiaal verlof over een periode van 3 jaar, tegenover 51% gemiddeld in Europa. 12 Daarnaast zijn er de toenemende directe kosten voor de sociale zekerheid (1,3 miljard euro aan verlof in 2010) 13 en zijn het vaak vrouwen die deze verlofrechten opnemen. Dit geeft aanleiding tot de bestendiging van de klassieke rolpatronen. 12 European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions (2007), Parental leave in European companies. 13 Indirect zijn de kosten voor de sociale zekerheid veel groter, omdat periodes van tijdskrediet in ruime mate gelijkgesteld worden met gewerkte periodes, voor de toegang tot en berekening van pensioen en brugpensioen. 18

19 naar FLEXIBELE arbeidstijden Het zou ook anders kunnen. Door de verlofrechten korter te maken (bv. een loopbaankrediet met een maximum) en flexibele arbeidstijden meer ingang te doen vinden op de werkvloer, zou er een moderne arbeidsorganisatie kunnen ontstaan met meer gelijke loopbaankansen voor mannen en vrouwen. Een goede omkadering door de overheid, via de uitbouw van beschikbare en betaalbare kinder- en naschoolse opvang, is daarbij van essentieel belang. De werkgever zou kunnen rekenen op werknemers die meer uren presteren, maar die tegelijk tevreden zijn over het evenwicht tussen arbeid en gezin. De werknemer zou flexibel kunnen inspelen op onverwachte problemen (bv. ziekte van een kind) en meer geevalueerd worden op basis van prestaties dan op basis van een 9-to-5 aanwezigheid op de werkvloer. Een bijkomend gevolg is een betere verdeling van de gezinslast. Kortere verloven met een hogere uitkering zullen meer vaders stimuleren om ervan gebruik te maken. Een meer genderneutrale opname van de diverse verlofstelsels is zeker een aandachtspunt, maar overstijgt evenwel de relatie werknemer-werkgever. Een meer evenwichtige verdeling van gezins- en huishoudelijke taken moet kaderen binnen een ruimer maatschappelijk debat. Kortere verloven zullen leiden tot een hogere arbeidsparticipatie dan vandaag het geval is en een moderne welvaartsstaat. Iedereen die kan werken, draagt zijn steentje bij aan de gemeenschap, zodat een hoog niveau van sociale bescherming kan geboden worden aan wie vrijwillig of onvrijwillig een tijdje of voor langere tijd aan de kant moet blijven. REACTIE OP DIT DENKKADER? Monica De Jonghe, adviseur Sociaal departement 19

20 VErLoFSTELSELS VERLOFRECHTEN VOOR GEZINNEN AL ZEER UITGEBREID 20 Geheel van mogelijke familiale verlofstelsels in Europa, voor een koppel met 2 kinderen, excl. stelsels voor 50+ (Bron: VBO-analyse) Aantal maanden Het VBO heeft de verschillende familiale verlofstelsels zoals moeder- en ouderschapsverlof, betaalde loopbaanonderbreking om familiale redenen, bestudeerd voor 6 EU-lidstaten, namelijk België en de buurlanden en de vaak geciteerde voorbeeldlanden op dit vlak Denemarken en Zweden. Uit deze studie blijkt dat België de meest uitgebreide familiale verlofrechten in de tijd kent van heel Europa. Een Belgisch koppel met 2 kinderen heeft maximaal recht op 30 weken moederschapsverlof, 20 dagen vaderschapsverlof, 12 maanden ouderschapsverlof (voltijds of pro rata deeltijds), 2 jaar voltijds tijdskrediet (excl. sectorale uitbreidingen) en 10 jaar 1/5 tijdskrediet (2 jaar in voltijdse equivalenten, excl. het recht op 1/2 of 1/5 tijdskrediet vanaf 50 jaar). Dit is samen bijna 6 jaar dat de beide partners samen niet beschikbaar zijn voor hun werkgevers. Zweden doet bijna even goed, maar daar is het recht op betaalde loopbaanonderbreking veel beperkter dan in België. Er blijkt een trade off te bestaan tussen de duur en de uitkering van de verlofstelsels. Zo maakte Duitsland bijvoorbeeld de j 8m 5j 3m 4j 8m 3j 3m overgang van een lang moederschapsverlof met een forfaitaire basisuitkering (tot 2 jaar) naar een korter ouderschapsverlof, maar met een hogere, loongerelateerde uitkering. België en Frankrijk behoren tot de klassieke landen, met lange verloven met een relatief lage uitkering. Nederland, Duitsland en Denemarken kennen kortere verloven, wat de loopbaankansen van vrouwen zou bevorderen (cf. infra). 2j 10m 2j 8m 1j 6m België Zweden Frankrijk Denemarken Duitsland Nederland EU (min. duur) Vergoede loopbaanonderbreking om familiale redenen, excl. 50+ (in VTE) Ouderschapsverlof Moeder-/vaderschapsverlof

21 VErLoFSTELSELS VERLOVEN BESTENDIGEN KLASSIEKE ROLPATRONEN Moeder-/vaderschapsverlof (2009) Werkverwijdering tijdens zwangerschap en borstvoedingsverlof (2009) Ouderschapsverlof 27% 100% 73% 40% Heel wat verlofstelsels werden ingevoerd en uitgebreid met het oog op een hogere arbeidsparticipatie van vrouwen. In de voorbije 10 jaar is de werkzaamheidsgraad van vrouwen met 5,6 procentpunten toegenomen tot 61,6%, tegenover met 6,9 procentpunten tot 61,7% in de eurozone. We doen het hier dus niet beter dan gemiddeld in Europa. De vele verlofstelsels in België bestendigen de klassieke rolpatronen (2/3 opname door vrouwen en 1/3 door mannen) en zorgen op die manier dus niet voor genderneutrale arbeids- en loopbaankansen. In een studie van de ULB over verlofstelsels in Europa wordt onder meer geconcludeerd dat het essentieel is dat het zwangerschaps- en ouderschapsverlof geen te lange duur hebben, om de nadelen die vrouwen hierdoor op de arbeidsmarkt ondergaan zo klein mogelijk te maken. 14 De onderzoekers stellen ook nog dat de overheden hun inspanningen niet alleen moeten toespitsen op de beroeps-, maar ook op de gezinssfeer. De gelijkheid tussen mannen en vrouwen kan enkel terrein winnen als men werkt aan een billijke verdeling van de huishoudelijke en ouderlijke taken terwijl vrouwen en mannen tegelijk hetzelfde statuut in de tewerkstelling wordt gewaarborgd. 14 Bron: D. Meulders, G. Amerijckx en L. Maron (2009), Beleid ter bevordering van de werkzaamheid van ouders en sociale insluiting, PEPSI-rapport, ULB, Dulbea. 60% Mannen Vrouwen Verdeling van de diverse verlofstelsels naar geslacht, in 2010 (Bron: RVA, FOD Sociale Zekerheid) Zorg-/palliatief verlof Voltijdse loopbaanonderbreking/ tijdskrediet Deeltijdse loopbaanonderbreking/ tijdskrediet 28% 72% 23% 77% 35% 65%

22 VErLoFSTELSELS 900 MILJOEN EURO SUBSIDIES VOOR DEELTIJDSE JOBS In de grafiek wordt andermaal geïllustreerd dat er vandaag reeds heel wat middelen uitgaan naar een betere verzoening tussen arbeids- en gezinsleven via de voltijdse en deeltijdse onderbrekingen van de loopbaan: 1,3 miljard euro, waarvan 660 mio euro aan voltijdse en 650 mio euro aan deeltijdse uitkeringen. 15 Indien we bij alle deeltijdse familiale verlofstelsels het budget aan inkomensgarantie-uitkeringen voor deeltijdse werknemers 16 tellen, dan komen we op 885 mio euro aan RVA-toeslagen om het deeltijds werken aan te moedigen. 17 Dit gaat over bijna deeltijdse jobs of ongeveer 1/4 van alle deeltijdse jobs in België. Wellicht zijn we met deze massale subsidiëring van deeltijds werk andermaal uniek in Europa en de wereld! 18 Vooral de 1/5 onderbrekingen zijn populair: voor het tijdskrediet gaat dit over 65% van alle onderbrekers. Juist daar speelt een duidelijke verlofval: 4/5 werken is nagenoeg even lonend als voltijds werken. 19 Moederschapsverlof Vaderschapsverlof 36 mio 15 Zonder rekening te houden met de kosten ten gevolge van gelijkstellingen voor pensioen en brugpensioen. 16 Dit zijn werknemers die, bij gebrek aan een voltijdse job in de onderneming, deeltijds aan het werk zijn, met een aanvullende uitkering van de RVA. 17 Daarbij komen nog ca. 36 mio euro aanmoedigingspremies voor loopbaanonderbreking en deeltijdarbeid door de Vlaamse overheid (bron: 18 Zo is België ook wereldkampioen inzake lasten op arbeid en inzake de onbeperkte duur van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. 19 Zie hiervoor het VBO Statistisch zakboekje 2010, p mio Werkverwijdering tijdens zwangerschap/ borstvoedingspauzes Tijdskrediet 66 mio 47 mio 370 mio Uitgaven sociale zekerheid voor loopbaanonderbreking en ondersteuning van deeltijdse jobs (Bron: RVA, FOD Sociale Zekerheid) Loopbaanonderbreking Thematische verloven Inkomensgarantie-uitkering voor deeltijdse werknemers 26 mio 60 mio 105 mio Voltijdse uitkering 175 mio 235 mio Deeltijdse uitkering 22

23 Denkkader 1: Van loonkostenontsporing naar jobintensieve groei Denkkader 2: Van knelpunt- naar participatie-economie Denkkader 3: Van verlofstelsels naar flexibele arbeidstijden Denkkader 4: Van vervroegde uittrede naar langer werken Kerncijfers voor het sociaaleconomisch overleg 23

24 Van VErVroEgdE uittrede We leven steeds langer. Wie vandaag zijn pensioen aanvangt, zal gemiddeld 83 jaar worden, tegenover 80 jaar in 1990 en 77 jaar in We studeren ook langer. Steeds meer jongeren vatten hogere studies aan en treden later toe tot de arbeidsmarkt. De leeftijd voor vervroegd pensioen bedraagt echter al 60 jaar bij de mannen sinds de jaren 1940 en sinds de jaren 1950 ook bij de vrouwen. Daarbij komen de brugpensioenen, vaak op nog jongere leeftijd, die nog steeds verder blijven aangroeien. Sinds 2010 zijn er meer mensen die de arbeidsmarkt verlaten (de babyboomgeneratie) dan dat er jongeren zijn die de arbeidsmarkt betreden (minder geboortes). Onze te korte loopbanen doorbreken het piramidale evenwicht tussen de actieven aan de basis, zij die bijdragen aan de sociale zekerheid en de schatkist, en de inactieven aan de top, zij die kosten aan de sociale zekerheid. Twee begrotingsposten die, mede door de vergrijzing van de bevolking en onze korte loopbanen, sterk toenemen, zijn de gezondheidszorg (+37% nominaal tussen 2005 en 2009) en de pensioenen (+24% nominaal tussen 2005 en 2009). 21 Daarentegen groeit de bevolking op arbeidsleeftijd, zij die belastingen en sociale bijdragen kunnen betalen, minder dan voorheen en zou ze vanaf 2020 beginnen afnemen. Bij een ongewijzigd beleid gaan we dus vandaag reeds en niet morgen naar een hogere schuld en/of hogere belastingen. Er is een maatschappelijke consensus over een derde weg, namelijk langer werken, alleen blijven effectieve maatregelen uit. 20 Bron: OECD, Pensions at a Glance Het gaat hier om de levensverwachting op pensioengerechtigde leeftijd, die hoger ligt dan de levensverwachting bij de geboorte. 21 Bron: FOD Sociale Zekerheid (2011), Vade- Mecum van de financiële en statistische gegevens over de sociale bescherming in België

25 naar LangEr WErkEn Langer leven zou dus ook kunnen en moeten gepaard gaan met langer werken. Dit is een tendens waaraan geen enkele Europese lidstaat ontsnapt. In België is momenteel nog 37% van de 55-plussers aan het werk, tegenover 46% gemiddeld in Europa, 58% in Duitsland en Denemarken en 71% in Zweden. Landen met veel werkenden slagen erin hun model van sociale bescherming te vrijwaren, zonder de werkende generatie met extra belastingen op te zadelen. De belastingdruk op een alleenstaande werknemer is niet toevallig nergens ter wereld hoger dan in België: 55% belastingen 22 tegenover 45% netto. In Duitsland bedraagt dit belastingpercentage 49%, in Denemarken 42% en in Zweden 47%. 23 Een lagere belastingdruk leidt nochtans direct tot lagere loonkosten en meer groei en jobs. Het gevolg zou een hoge arbeidsparticipatie zijn, met een efficiënte besteding van socialezekerheidsmiddelen voor zij die het echt nodig hebben. In plaats van vandaag soms relatief weinig te geven aan velen, zouden we meer moeten geven aan weinigen. Met een hogere werkzaamheidsgraad dan vandaag het geval is, wordt de taart groter en kunnen de pensioenen veiliggesteld of zelfs verhoogd worden. Pas dan zal België een voorbeeldige leerling zijn in de Europese klas. 22 Sociale werknemers- en werkgeversbijdragen + personenbelasting, tegenover de totale loonkosten. Dus exclusief andere sociale lasten als bijdragen aan fondsen voor bestaanszekerheid, 23 Bron: OECD (2010), Taxing wages REACTIE OP DIT DENKKADER? BRUGPENSIOEN: Annick Hellebuyck, adviseur Sociaal departement PENSIOEN: Bernadette Adnet, eerste adviseur Sociaal departement 25

26 VErVroEgdE uittrede INSTROOM BRUGPENSIOEN NEEMT VERDER TOE Over het brugpensioen verschijnen de laatste tijd nogal wat hoeracijfers die zouden moeten aantonen dat het Generatiepact van 2005 overtuigende resultaten boekt: - zo is het aantal vijftigers in brugpensioen tussen 2005 en 2010 gedaald van tot Wat hierbij evenwel niet gezegd wordt, is dat er daarnaast in het nieuwe statuut van beschikbare bruggepensioneerden ondertussen gerechtigden zitten, die vaak vijftigers zijn, maar nauwelijks geactiveerd worden; - aangezien er zestigers in brugpensioen zijn (incl. beschikbare bruggepensioneerden), zullen die de komende 5 jaar uit het stelsel stromen en zouden we naar een afname van het brugpensioen gaan. De volledigheid van de cijfers (telkens geheel van vrijgestelde en beschikbare voltijdse bruggepensioneerden) geeft evenwel een ander beeld: - het aantal bruggepensioneerden ligt in Jaarlijkse in- en uitstroom voltijds brugpensioenstelsel (incl. brugpensioen na tewerkstellingscel) (Bron: RVA) Aantal personen met gerechtigden 10% hoger dan in 2005; - het budget voor brugpensioen ten laste van de sociale zekerheid ligt in 2010 met 1,6 miljard euro 27% hoger dan in 2005 (nominale toename); - de instroom op jaarbasis ligt in 2010 met nieuwe gerechtigden 23% hoger dan in 2005; - de netto aangroei (instroom uitstroom) ligt in 2010 met 611 hoger dan in 2005 (netto afname); - in de komende 5 jaar zullen er bruggepensioneerden uitstromen, maar bij gelijkblijvend beleid zullen er ook ongeveer nieuwe gerechtigden instromen. 24 Uit bovenstaande cijfers kunnen we dus niet anders dan besluiten dat de talrijke maatregelen in het Generatiepact slechts voor een beperkte mentaliteitsverandering hebben gezorgd (bv. hogere gemiddelde brugpensioenleeftijd), maar dat deze dringend verscherpt en effectiever gemaakt moeten worden. 24 Dit was de instroom in de periode (e) Instroom Uitstroom

27 VErVroEgdE uittrede TIJDSKREDIET BOVENOP BRUGPENSIOEN De invoering van het tijdskrediet in 2002 en de zogenaamde landingsbanen (1/2 of 1/5 arbeidsduurvermindering voor 50-plussers met een RVA-uitkering) in 2005 hadden als doelstelling een meer ontspannen, maar langere loopbaan. Uit de grafiek blijkt het tegendeel: - tussen 56 en 60 jaar daalt het aantal mensen in een landingsbaan met bijna 75%. Er wordt nauwelijks na 60 jaar doorgewerkt; - na 60 jaar zijn er nog maar personen in een landingsbaan, tegenover bruggepensioneerden ouder dan 60 jaar; - het brugpensioen verdrievoudigt tussen 56 en 60 jaar. Na de vaststelling dat het brugpensioen is blijven bestaan, moeten we nu vaststellen dat het tijdskrediet er bovenop is gekomen met een budget van 461 mio euro (RVA-verloven en -arbeidsduurverminderingen voor 50-plussers) of 59% van het totale budget van de RVA-verloven. Het feit dat de loopbanen nauwelijks langer geworden zijn, maakt dat er geen sprake is van meer inkomsten voor de sociale zekerheid, maar dat er in tegendeel een verdere verhoging van de uitgaven heeft plaatsgevonden. De enige manier om dit tegen te gaan, is werknemers individueel te responsabiliseren voor hun loopbaankeuzes: meer onderbreken zou dan moeten leiden tot ofwel minder opgebouwde pensioenrechten, ofwel langer aan de slag blijven plussers in tijdskrediet en loopbaanonderbreking vs. brugpensioen (Bron: RVA) jaar Tijdskrediet/loopbaanonderbreking 50+ (2009) Brugpensioen (2010) 27

28 VErVroEgdE uittrede LANGER LEVEN, LANGER WERKEN In de voorbije 50 jaar is de levensverwachting op pensioengerechtigde leeftijd in België met 6,6 jaar toegenomen. In de komende 40 jaar wordt er een verdere toename met 3,8 jaar verwacht. In de voorbije 50 jaar is de minimale leeftijd voor vervroegd pensioen bij de mannen evenwel ongewijzigd op 60 jaar en de wettelijke pensioenleeftijd op 65 jaar gebleven. Dit maakt dat er in België, anno 2010, een periode van 22,4 jaar (brug)pensioen gefinancierd dient te worden, tegenover gemiddeld 18,5 jaar in Europa België kent hiermee, samen met Frankrijk, Luxemburg en Oostenrijk, de langste pensioenen van Europa. Wie pleit voor hogere pensioenen zonder tegelijk te pleiten voor langere loopbanen, brengt de financiering van de pensioenen in gevaar. De effectieve mannelijke uittredeleeftijd in België bedraagt 59,1 jaar (+0,6 jaar tegenover 2000) tegenover 62 jaar in Europa. Een verhoging van de effectieve uittredeleeftijd met 3 jaar in België zou de kosten van de vergrijzing kunnen beperken van 3,7% tot 2,3% van het bbp tegen Bron: Hoge Raad van Financiën, Studiecommissie voor de vergrijzing (2010), Jaarlijks verslag, juni Effectieve uittredeleeftijd mannen en levensverwachting op 65 jaar, in 2010 (Bron: OESO, Pensions at a Glance 2011) PT EE SE DK UK IE NL CZ SI EU-21 EL FI DE ES PL IT HU SK BE FR AT LU Effectieve uittredeleeftijd, mannen Levensverwachting op 65 jaar, mannen

29 kerncijfers Voor het SocIaaLEconomISch overleg BELGIË LONEN (Bronnen: Eurostat, crb.) INDICATOR Bbp-groei 3,7% 1,7% 2,7% 2,9% 1,0% -2,8% 2,1% productiviteit 1,6% 0,3% 1,5% 1,3% -0,7% -2,4% 2,2% nominale loonkostengroei per eenheid product 0,4% 1,5% 1,8% 2,1% 4,4% 4,3% -0,5% nominale loonkostengroei uurlonen België 1,7% 1,6% 3,4% 3,7% 3,2% 2,8% 1,1% nominale loonkostengroei uurlonen - buurlanden 3,4% 1,5% 2,3% 2,2% 2,6% 2,1% 1,3% WERK (Bronnen: Eurostat, rsz. n.b.: niet beschikbaar) INDICATOR Werkzaamheidsgraad jaar (Eu 2020 = 75%) 65,8% 66,5% 66,5% 67,7% 68,0% 67,1% 67,6% Bij de vrouwen 56,0% 58,6% 58,8% 60,3% 61,3% 61,0% 61,6% Bij de mannen 75,5% 74,3% 74,0% 75,0% 74,7% 73,2% 73,5% Werkzaamheidsgraad jaar 26,3% 31,8% 32,0% 34,4% 34,5% 35,3% 37,3% deeltijds werk 18,9% 22,0% 22,2% 22,1% 22,6% 23,4% 24,0% Bij de vrouwen 37,4% 40,5% 41,1% 40,6% 40,9% 41,5% 42,3% Bij de mannen 5,5% 7,6% 7,4% 7,5% 7,9% 8,6% 9,0% contracten bepaalde duur (incl. interim) 9,1% 8,9% 8,7% 8,6% 8,3% 8,2% 8,1% Loontrekkende tewerkstelling privésector (30 juni) Industrie Bouw diensten Social profit Loontrekkende tewerkstelling publieke sector (30 juni) Zelfstandigen (Eurostat) n.b. Werkgevers privésector met personeel (30 juni) WERKLOOSHEID (Bronnen: Eurostat, rsz. n.b.: niet beschikbaar) INDICATOR Werkloosheidsgraad 6,9% 8,5% 8,3% 7,5% 7,0% 7,9% 8,3% Langdurige werkloosheidsgraad ( 2j) 3,7% 4,4% 4,2% 3,8% 3,3% 3,5% 4,1% Werkzoekenden na voltijdse job na studies

30 kerncijfers Voor het SocIaaLEconomISch overleg na deeltijdse job Beschikbare bruggepensioneerden Vrijgestelde werklozen oudere werklozen Sociale/familiale redenen Bruggepensioneerden ongekwalificeerde schoolverlaters (Eu 2020: 10%) 13,8% 12,9% 12,6% 12,1% 12,0% 11,1% n.b. jongeren met hogere scholing (Eu 2020: 40%) 35,2% 39,1% 41,4% 41,5% 42,9% 42,0% n.b. ARBEIDSORGANISATIE (Bronnen: rva, oeso, Securex. n.b.: niet beschikbaar) INDICATOR rva-verloven Voltijds tijdskrediet deeltijds tijdskrediet Voltijdse loopb.ond deeltijdse loopb.ond Voltijdse thematische verloven deeltijdse thematische verloven jaarlijkse arbeidsduur loontrekkenden n.b. absenteïsme (0-1 maand) - 1,99% 1,99% 2,13% 2,19% 2,26% n.b. SOCIALE ZEKERHEID (Bronnen: Eurostat, oeso, Fod Sociale zekerheid, rva. n.b.: niet beschikbaar) INDICATOR armoederisico - 13,9% 14,5% 14,6% 13,9% 14,0% n.b. Working poor - 3,9% 4,1% 4,3% 4,8% 4,6% n.b. Inactiviteitsgraad (20-64j) - 30,9% 30,5% 29,7% 28,2% 30,1% 2 7,0% Effect. uittredeleeftijd m 58,5 58,7 59,0 59,6 59,8 59,1 n.b. Effect. uittredeleeftijd V 57,1 57,5 57,8 58,7 58,6 59,1 n.b. Budget pensioenen n.b. Budget gezondheidszorg n.b. Budget brugpensioenen Budget rva-verloven Budget werklozen (excl. brugpensioen) Inkomsten uit sociale bijdragen n.b. Inkomsten uit algemene middelen n.b. 30

31 kerncijfers Voor het SocIaaLEconomISch overleg EUROZONE LONEN (Bron: Eurostat) INDICATOR Bbp-groei 3,9% 2,0% 3,2% 2,9% 0,7% -4,2% 1,0% productiviteit 2,3% 1,0% 1,5% 1,1% -0,2% -2,4% 2,0% nominale loonkostengroei per eenheid product 3,5% 1,6% 1,1% 2,1% 0,9% 1,2% 0,2% WERK (Bron: Eurostat) INDICATOR Werkzaamheidsgraad jaar (Eu 2020 = 75%) 65,5% 68,0% 69,0% 70,0% 70,4% 69,0% 68,4% Bij de vrouwen 54,8% 59,4% 60,5% 61,7% 62,5% 62,1% 61,7% Bij de mannen 76,4% 76,7% 77,5% 78,3% 78,2% 75,9% 75,2% Werkzaamheidsgraad jaar 34,0% 40,4% 41,7% 43,2% 44,3% 45,1% 45,8% deeltijds werk 15,7% 18,6% 19,1% 19,3% 19,4% 20,0% 20,4% Bij de vrouwen 30,0% 33,7% 34,3% 34,5% 34,4% 34,8% 35,1% Bij de mannen 5,4% 6,9% 7,3% 7,4% 7,5% 8,0% 8,4% contracten bepaalde duur (incl. interim) 15,0% 16,0% 16,7% 16,6% 16,3% 15,4% 15,6% WERKLOOSHEID (Bron: Eurostat) INDICATOR Werkloosheidsgraad 8,5% 9,0% 8,4% 7,5% 7,5% 9,5% 10,0% Langdurige werkloosheidsgraad ( 2j) 4,1% 4,1% 3,9% 3,3% 3,0% 3,4% 4,3% ongekwalificeerde schoolverlaters (Eu 2020: 10%) 19,6% 17,6% 17,4% 16,8% 16,5% 15,9% n.b. jongeren met hogere scholing (Eu 2020: 40%) 23,3% 29,0% 29,7% 30,8% 31,5% 32,3% n.b. ARBEIDSORGANISATIE (Bron: oeso) INDICATOR jaarlijkse arbeidsduur loontrekkenden (EZ-11) n.b. SOCIALE ZEKERHEID (Bronnen: Eurostat, oeso) INDICATOR armoederisico - 14,5% 14,8% 15,5% 14,9% 14,9% n.b. Working poor - 7,3% 7,3% 8,0% 8,0% 8,1% n.b. Inactiviteitsgraad (20-64j) - 23,5% 22,3% 22,4% 22,1% 21,5% 21,6% Effect. uittredeleeftijd m 61,3 61,3 61,5 61,7 61,8 61,8 n.b. Effect. uittredeleeftijd V 60,1 60,6 60,9 60,7 60,9 60,4 n.b. 31

32 Verbond van Belgische ondernemingen vzw ravensteinstraat Brussel T F

Vrouwenraadinfofiche 2016

Vrouwenraadinfofiche 2016 Vrouwenraadinfofiche 2016 Drie decennia deeltijds werk en de gevolgen voor vrouwen Evolutie deeltijdse arbeid De overheid en de sociale partners zijn deeltijds werk (gebaseerd op een deeltijdse arbeidsovereenkomst)

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets Jeugdwerkloosheid Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013 Jan Smets Overzicht van de uiteenzetting 1. Dramatische jongerenwerkloosheidscijfers... 2 Werkloosheidsgraad

Nadere informatie

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan?

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de economische crisis van 2009 en 2012 doorstaan? Die twee jaar bedraagt de economische groei respectievelijk -2,8% en

Nadere informatie

Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996

Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996 Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996 Inleiding Bij de pensioenhervorming van 1996 werd besloten de pensioenleeftijd van vrouwen in

Nadere informatie

Meer werk door meer mobiliteit

Meer werk door meer mobiliteit Meer werk door meer mobiliteit Jan Vanthuyne 1 Actuele situatie arbeidsmarkt Over alle leeftijden heen relatief weinig professionele mobiliteit Nog sterker het geval bij oudere werknemers Gemiddeld hoge

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

technisch verslag CRB 2012-1603

technisch verslag CRB 2012-1603 technisch verslag CRB 2012-1603 CRB 2012-1603 DEF CM/V/CVC/SDh Technisch verslag van het secretariaat over de maximale beschikbare marges voor de loonkostenontwikkeling 21 december 2012 2 CRB 2012-1603

Nadere informatie

Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid

Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Juli 2013 De evolutie van de werkende beroepsbevolking te Brussel van demografische invloeden tot structurele veranderingen van de tewerkstelling Het afgelopen

Nadere informatie

Evolutie sinds 1954 van de vergoede volledige werkloosheid in perspectief geplaatst

Evolutie sinds 1954 van de vergoede volledige werkloosheid in perspectief geplaatst Evolutie sinds 1954 van de vergoede volledige werkloosheid in perspectief geplaatst Directie Statistieken, Budget en Studies Stat@rva.be Inhoudsopgave: 1 INLEIDING 1 2 EVOLUTIE VAN DE VERGOEDE VOLLEDIGE

Nadere informatie

Persbericht. 1. De loonmarge: een koninklijk besluit ter bevordering van de werkgelegenheid en de preventieve bescherming van het concurrentievermogen

Persbericht. 1. De loonmarge: een koninklijk besluit ter bevordering van de werkgelegenheid en de preventieve bescherming van het concurrentievermogen Brussel, 25 februari 2011 Persbericht Goedkeuring door de ministerraad van de ontwerpen van wet en van koninklijk besluit ter uitvoering van het bemiddelingsvoorstel van de Regering Vice-Eerste minister

Nadere informatie

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE Kerncijfers Vergrijzing en Werkzaamheid Versie 20 juni 2013 1 De arbeidsmarkt wordt krapper: alle talent is nodig Evolutie van de vervangingsgraad (verhouding 15-24-jarigen

Nadere informatie

Profiel van de UVW-WZ: vergelijking 2004/ 2013

Profiel van de UVW-WZ: vergelijking 2004/ 2013 Profiel van de UVW-WZ: vergelijking 24/ 213 Dienst Studies Studies@rva.be Inhoudstafel: 1 INLEIDING 1 2 METHODOLOGIE 1 3 PROFIEL VAN DE UVW-WZ IN 24 EN IN 213 VOLGENS HET GEWEST 2 3.1 De -5-jarigen die

Nadere informatie

FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE

FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE FISCAAL ZAKBOEKJE 2012 TOTALE BELASTINGDRUK BELASTING OP ARBEID BELASTING OP KAPITAAL BELASTING OP CONSUMPTIE VBO vzw Ravensteinstraat 4, 1000 Brussel T + 32 2 515 08 11 F + 32 2 515 09 99 info@vbo-feb.be

Nadere informatie

Halftijds brugpensioen

Halftijds brugpensioen Halftijds brugpensioen //dossier Eindeloopbaan Inhoud Wat verstaat men onder halftijds brugpensioen?... 01 Onder welke voorwaarden krijgt men toegang tot het halftijds brugpensioen?... 01 Welke procedure

Nadere informatie

Is er morgen nog werk voor iedereen? Egbert Lachaert Jong Vld 30 maart 2015

Is er morgen nog werk voor iedereen? Egbert Lachaert Jong Vld 30 maart 2015 Is er morgen nog werk voor iedereen? Egbert Lachaert Jong Vld 30 maart 2015 Werkloosheid Vacatures Loonkosten Loopbanen Man vrouw Sectoren Evoluties arbeidsmarkt Werkloosheidscijfers België Jaar België

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

Belg wil stoppen met werken op 62 jaar

Belg wil stoppen met werken op 62 jaar ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 4 februari 2008 Belg wil stoppen met werken op 62 jaar - Resultaten unieke bevraging overgang van werk naar pensionering - Werkende 50-plussers

Nadere informatie

«Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel)

«Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel) «Bestaat er een verband tussen de leeftijd van de werkloze en de werkloosheidsduur?» (2 de deel) Tweede deel In de vorige Stat info ging de studie globaal (ttz. alle statuten bijeengevoegd) over het verband

Nadere informatie

Bevorderen de verloven een verlenging van de loopbaan?

Bevorderen de verloven een verlenging van de loopbaan? Bevorderen de verloven een verlenging van de loopbaan? 24 september 2013 Seminarie Langer werken door de ogen van de FOD WASO Daniëlla Pierreux Annelies Van De Geuchte Soorten: Uitgebreid verlofstelsel

Nadere informatie

Diagnose van de Belgische arbeidsmarkt vanuit Flexicurityperspectief

Diagnose van de Belgische arbeidsmarkt vanuit Flexicurityperspectief Diagnose van de Belgische arbeidsmarkt vanuit Flexicurityperspectief Seminarie Flexicurity in het Belgisch arbeidsrecht 23 april 2010 Ludo Struyven, Tom Vandenbrande Flexicurity-debat meer flexibiliteit

Nadere informatie

Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1 2.6 Bruto vaste kapitaalvorming 4.2 5.9 4.

Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1 2.6 Bruto vaste kapitaalvorming 4.2 5.9 4. Kerncijfers voor de Belgische economie Wijzigingspercentages in volume - tenzij anders vermeld Consumptieve bestedingen van de particulieren 2.0 2.6 1.4 Consumptieve bestedingen van de overheid 0.0 2.1

Nadere informatie

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De toekomst van de welvaartsstaat Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De actieve welvaartsstaat herbekeken De duurzaamheid van het succes van de welvaartsstaat Investeren in kinderen Beleidsuitdagingen

Nadere informatie

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT Presentatie door J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 9 December 2011 De context van het Euro Plus-pact 1 Europa 2020 Procedure macro-onevenwichtigheden

Nadere informatie

Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn

Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn Leeftijd en arbeidsmarkt: naar een nieuw paradigma? Leeftijd en arbeidsmarkt Itinera Institute Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn Aanreiken, verdedigen en bouwen van wegen voor beleidshervorming

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

STATISTISCH ZAKBOEKJE 2012

STATISTISCH ZAKBOEKJE 2012 STATISTISCH ZAKBOEKJE 2012 UPDATE Concurrentievermogen Mismatch Arbeidsmarkt Actief ouder worden Sociale zekerheid Departement Sociale zaken VBO vzw Ravensteinstraat 4, 1000 Brussel T + 32 2 515 08 11

Nadere informatie

Pensioenzekerheid voor iedereen

Pensioenzekerheid voor iedereen Pensioenzekerheid voor iedereen WAAROM HERVORMEN? Fundamenten sociale zekerheid dateren van WO II: 65 jaar geleden Uitgangspunten (sociale bescherming met evenwicht tussen solidariteit en verzekerd inkomen)

Nadere informatie

Gepubliceerd. CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004. Arbeidsmarktbeleid. Inhoud van het Technisch Verslag 2003

Gepubliceerd. CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004. Arbeidsmarktbeleid. Inhoud van het Technisch Verslag 2003 Gepubliceerd Arbeidsmarktbeleid CRB evalueert interprofessioneel akkoord 2003-2004 CRB (2003).. Brussel: CRB, CRB 2003/1000 CCR 11. De ontwikkeling van de uurloonkosten en de werkgelegenheid loopt volgens

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-239- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 Meer 55-plussers aan het werk Arbeidsmarktcijfers eerste kwartaal 2013 66,7% van de 20- tot 64-jarigen is aan het werk. Dat percentage daalt licht in vergelijking met

Nadere informatie

nr. 362 van GRETE REMEN datum: 1 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS Openbare sector - Loopbaanonderbreking

nr. 362 van GRETE REMEN datum: 1 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS Openbare sector - Loopbaanonderbreking SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 362 van GRETE REMEN datum: 1 maart 2016 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Openbare sector - Loopbaanonderbreking Er zijn diverse mogelijkheden

Nadere informatie

Studies. De werkloze vrijwillig deeltijdse werknemer: een profiel

Studies. De werkloze vrijwillig deeltijdse werknemer: een profiel Studies De werkloze vrijwillig deeltijdse werknemer: een profiel Inhoudstafel Inleiding... 3 1. Evolutie aantal werkloze vrijwillig deeltijdse werknemers volgens geslacht... 5. Evolutie van het aantal

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

Uitgerust op rustpensioen

Uitgerust op rustpensioen Uitgerust op rustpensioen Eindeloopbaan en pensioenvorming in Vlaanderen Herremans, W. (2005). Uitgerust op rustpensioen. Eindeloopbaan en pensioenvorming in Vlaanderen. Steunpunt WAV, in opdracht van

Nadere informatie

Een rigide arbeidsmarkt, volop in beweging. Luc Sels Decaan Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen

Een rigide arbeidsmarkt, volop in beweging. Luc Sels Decaan Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Een rigide arbeidsmarkt, volop in beweging Luc Sels Decaan Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Werkzaamheid WKZ vrouwen WKZ 55+ WKZ laaggeschoolden Jeugdwerkloosheid Situatie 2011 Werkzaamheid

Nadere informatie

De budgettaire kosten van de vergrijzing

De budgettaire kosten van de vergrijzing De budgettaire kosten van de vergrijzing 15 november 2013 Françoise MASAI Vicegouverneur Agenda De voornaamste hypothesen van de SCvVvooruitzichten De budgettaire kosten van de vergrijzing op lange termijn

Nadere informatie

Eindeloopbaan: je rechten

Eindeloopbaan: je rechten Eindeloopbaan: je rechten Eindeloopbaan: je rechten Eindeloopbaan: je rechten Bedragen Alle bedragen zijn van toepassing op moment van publicatie (april 2016) en uitgedrukt in euro. Vrouwen-Mannen Alle

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

Jongeren vinden moeilijker een job - Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten, derde kwartaal

Jongeren vinden moeilijker een job - Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten, derde kwartaal ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 5 februari 2009 Jongeren vinden moeilijker een job - Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten, derde kwartaal 2008 - Het hoeft geen

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

R A P P O R T Nr. 67 ------------------------------- RAPPORT BETREFFENDE HET TIJDSKREDIET - JAARLIJKSE EVALUATIE

R A P P O R T Nr. 67 ------------------------------- RAPPORT BETREFFENDE HET TIJDSKREDIET - JAARLIJKSE EVALUATIE R A P P O R T Nr. 67 ------------------------------- RAPPORT BETREFFENDE HET TIJDSKREDIET - JAARLIJKSE EVALUATIE ---------------- 9 november 2005 1.984-1 Blijde Inkomstlaan, 17-21 - 1040 Brussel Tel: 02

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 28 maart 2013

PERSBERICHT Brussel, 28 maart 2013 PERSBERICHT Brussel, 28 maart 2013 De Belgische arbeidsmarkt in 2012 Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten Hoeveel personen verrichten betaalde arbeid? Hoeveel mensen zijn werkloos? Hoeveel inactieve

Nadere informatie

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Documentatie European Commission, The 2015 Ageing Report, European

Nadere informatie

HET SALARIS. Welke factoren bepalen je loon?

HET SALARIS. Welke factoren bepalen je loon? HET SALARIS Welke factoren bepalen je loon? Inhoudstafel 1. Functie, sector en grootte van het bedrijf p4 2. Je diploma p5 3. De loonkloof p6 4. Plaats waar je werkt p9 5. Anciënniteit p10 Welke factoren

Nadere informatie

De helft van de 15 tot 64-jarigen met een langdurig gezondheidsprobleem of moeilijkheid bij het uitvoeren van dagelijkse handelingen is aan het werk

De helft van de 15 tot 64-jarigen met een langdurig gezondheidsprobleem of moeilijkheid bij het uitvoeren van dagelijkse handelingen is aan het werk 1 Arbeidsparticipatie en gezondheidsproblemen of handicap De helft van de 15 tot 64-jarigen met een langdurig gezondheidsprobleem of moeilijkheid bij het uitvoeren van dagelijkse handelingen is aan het

Nadere informatie

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0

Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3. Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0 [#VK2014] Verlagen sociale lasten Venn.B : lager tarief ipv NIA -6,3-3,0 Werkgeversbijdragen - 25% (schokeffect economie) -6,3 Werknemersbijdragen - 25% (gespreid in de tijd) -3,0-3,0 +6,0 Verlaging nominaal

Nadere informatie

50plussers in de sociale economie: feiten en uitdagingen

50plussers in de sociale economie: feiten en uitdagingen 50plussers in de sociale economie: feiten en uitdagingen Sectorevent Sociale Economie ERSV Limburg 25 mei 2012 Hoe omgaan met de vergrijzing van het werknemersbestand? Lieve De Lathouwer Departement WSE-

Nadere informatie

Nota Vlaamse Regionale Analyse: De Vlaamse regering bereikt een akkoord over de hervorming van de kinderbijslag

Nota Vlaamse Regionale Analyse: De Vlaamse regering bereikt een akkoord over de hervorming van de kinderbijslag Nota Vlaamse Regionale Analyse: De Vlaamse regering bereikt een akkoord over de hervorming van de kinderbijslag De Vlaamse regering hakte uiteindelijk de knoop door over de hervorming van de Vlaamse kinderbijslag.

Nadere informatie

Welzijn zoekt personeel (M/V)

Welzijn zoekt personeel (M/V) Welzijn zoekt personeel (M/V) Het Vlaams Welzijnsverbond publiceert cijfers over het personeel in de Vlaamse welzijnssector en vergelijkt deze met de tewerkstellingskenmerken van een ruime Vlaamse steekproef

Nadere informatie

STRAFFE MADAMMEN IN DE VAKBOND

STRAFFE MADAMMEN IN DE VAKBOND SOCIALE VERKIEZINGEN 2016 STRAFFE MADAMMEN IN DE VAKBOND vrouwen in de vuurlijn WWW.ABVV2016.BE STRAFFE MADAMMEN IN DE VAKBOND Mannen - Vrouwen: Verwijzingen naar personen of functies hebben vanzelfsprekend

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN DECREET. van de heer Marc Olivier c.s. houdende invoering van een recht op opleiding voor structureel werklozen

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN DECREET. van de heer Marc Olivier c.s. houdende invoering van een recht op opleiding voor structureel werklozen Stuk 1025 (1997-1998) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 1997-1998 29 april 1998 VOORSTEL VAN DECREET van de heer Marc Olivier c.s. houdende invoering van een recht op opleiding voor structureel werklozen

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent

DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent 1 2 De Perfecte Storm Samenloop van drie crisissen die economische

Nadere informatie

STATISTISCHE STUDIES

STATISTISCHE STUDIES STATISTISCHE STUDIES december 2003 Inhoudstafel I. DE LOOPBAAN VAN EEN WERKNEMER Inleiding 1 a. De loopbaanduur 3 b. De werkelijke en gelijkgestelde dagen in een loopbaan 7 c. De aard van inactiviteit

Nadere informatie

Loonwijzer-rapport. Loopbaanonderbreking. Inleiding. Waarom de loopbaan onderbreken? Loopbaanonderbreking Een Loonwijzer-onderzoek

Loonwijzer-rapport. Loopbaanonderbreking. Inleiding. Waarom de loopbaan onderbreken? Loopbaanonderbreking Een Loonwijzer-onderzoek Loonwijzer-rapport Loopbaanonderbreking Fernando Pauwels en Tom Vandenbrande Hoger Instituut voor de Arbeid Katholieke Universiteit Leuven In dit Loonwijzer-rapport 1 Inleiding 2 Waarom de loopbaan onderbreken?

Nadere informatie

1. Hoeveel 55-plussers zijn bij VDAB ingeschreven als werkzoekend (nominaal + percentage beroepsbevolking + verloop over laatste tien jaar)?

1. Hoeveel 55-plussers zijn bij VDAB ingeschreven als werkzoekend (nominaal + percentage beroepsbevolking + verloop over laatste tien jaar)? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 177 van PETER VAN ROMPUY datum: 13 december 2016 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Werkgelegenheidsgraad 55-plussers - Evolutie Door de

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 30 september 2013

PERSBERICHT Brussel, 30 september 2013 PERSBERICHT Brussel, 30 september 2013 Licht herstel van de arbeidsmarkt? Arbeidsmarktcijfers tweede kwartaal 2013 67,5% van de 20- tot 64-jarigen is aan het werk. Dat percentage stijgt met 0,8 procentpunten

Nadere informatie

Aanmoedigingspremies Tijdskrediet

Aanmoedigingspremies Tijdskrediet Aanmoedigingspremies Tijdskrediet Zoals reeds eerder werd aangekondigd wil de Vlaamse Gemeenschap het stelsel van de aanmoedigingspremies in de privé-sector hervormen. Het besluit van 14 december 2001

Nadere informatie

Vlaanderen binnen Europa

Vlaanderen binnen Europa Vlaanderen binnen Europa Een gekleurde blik op de arbeidsmarkt Voorjaar 2016 steunpuntwerk.be/vlaanderen-binnen-europa werk.be/vlaanderen-binnen-europa europa.vdab.be Steunpunt Werk Naamsestraat 61, 3000

Nadere informatie

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Stefan Van Parys Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën

Nadere informatie

We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring

We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring 5-5-5 GROEIPLAN We kiezen voor economische groei als katalysator voor welvaart, welzijn en geluk. Citaat Toekomstverklaring 5 HEFBOMEN VOOR GROEI 1 2 3 4 5 MEER MENSEN AAN HET WERK MINDER LASTEN BETER

Nadere informatie

OVERZICHT INVLOEDEN REGEERAKKOORD DI RUPO I VOOR HET PERSONEEL VAN HET ONDERWIJS

OVERZICHT INVLOEDEN REGEERAKKOORD DI RUPO I VOOR HET PERSONEEL VAN HET ONDERWIJS OVERZICHT INVLOEDEN REGEERAKKOORD DI RUPO I VOOR HET PERSONEEL VAN HET ONDERWIJS DE WEERSLAG OP HET RUSTPENSIOEN Als we over pensioen spreken moeten we een duidelijk onderscheid maken tussen de wettelijke

Nadere informatie

I B O. Een werknemer op maat gemaakt. 1. IBO = training-on-the-job. IBO = 'werkplekleren' IBO = 'een werknemer op maat'

I B O. Een werknemer op maat gemaakt. 1. IBO = training-on-the-job. IBO = 'werkplekleren' IBO = 'een werknemer op maat' I B O Een werknemer op maat gemaakt Eén van de kernopdrachten van de VDAB bestaat uit het verstrekken van opleiding. Het tekort aan specifiek geschoold personeel en de versnelde veranderingen in de werkomgeving

Nadere informatie

Boordtabel van het Concurrentievermogen van de Belgische economie. 25 november 2015

Boordtabel van het Concurrentievermogen van de Belgische economie. 25 november 2015 Boordtabel van het Concurrentievermogen van de Belgische economie 25 november 2015 1 Sprekers M. Kris Peeters Vice-Eerste Minister en federaal Minister van Werk, Economie en Consumenten, belast met Buitenlandse

Nadere informatie

Aandeel van de gerechtigden op wachten overbruggingsuitkeringen. volledige werkloosheid - analyse volgens arrondissement

Aandeel van de gerechtigden op wachten overbruggingsuitkeringen. volledige werkloosheid - analyse volgens arrondissement Aandeel van de gerechtigden op wachten overbruggingsuitkeringen in de volledige werkloosheid - analyse volgens arrondissement Inleiding In ons recent onderzoek betreffende de gerechtigden op wacht- en

Nadere informatie

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Ruben Schoonackers Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën Structuur van

Nadere informatie

Infoblad - werknemers Hoeveel bedraagt uw uitkering na een tewerkstelling?

Infoblad - werknemers Hoeveel bedraagt uw uitkering na een tewerkstelling? Infoblad - werknemers Hoeveel bedraagt uw uitkering na een tewerkstelling? Waarover gaat dit infoblad? In dit infoblad leggen we uit hoe we het dagbedrag van uw werkloosheidsuitkering als volledig werkloze

Nadere informatie

Het Vlaams arbeidsmarkt- en doelgroepenbeleid in een Europees perspectief. Frank Vandenbroucke West4Work Kortrijk, 3 november 2015

Het Vlaams arbeidsmarkt- en doelgroepenbeleid in een Europees perspectief. Frank Vandenbroucke West4Work Kortrijk, 3 november 2015 Het Vlaams arbeidsmarkt- en doelgroepenbeleid in een Europees perspectief Frank Vandenbroucke West4Work Kortrijk, 3 november 2015 1950 1953 1956 1959 1962 1965 1968 1971 1974 1977 1980 1983 1986 1989 1992

Nadere informatie

De Belgische arbeidsmarkt Diagnose anno 2012

De Belgische arbeidsmarkt Diagnose anno 2012 De Belgische arbeidsmarkt Diagnose anno 2012 Luc Sels Decaan Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen 1. Op de rand van de double dip Procentuele kwartaal- en jaargroei BBP, België en EU-27 3 (%) 2,9

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 25 maart 2014

PERSBERICHT Brussel, 25 maart 2014 PERSBERICHT Brussel, 25 maart 2014 Geen heropleving van de arbeidsmarkt in 2013 Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten 4.530.000 in België wonende personen zijn aan het werk in 2013. Hun aantal

Nadere informatie

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Organisation for Economic Coöperation and Development (2002), Education at a Glance. OECD Indicators 2002, OECD Publications, Paris, 382 p. Onderwijs speelt een

Nadere informatie

DEEL 1. STELSEL VAN WERKLOOSHEID MET BEDRIJFSTOESLAG (SWT) 1

DEEL 1. STELSEL VAN WERKLOOSHEID MET BEDRIJFSTOESLAG (SWT) 1 DEEL 1. STELSEL VAN WERKLOOSHEID MET BEDRIJFSTOESLAG (SWT) 1 Hoofdstuk 1. Situering 7 Hoofdstuk 2. Strategie/Beleidsluik 7 Hoofdstuk 3. Wettelijk kader 9 Afdeling 1. Basiswetgeving 9 Afdeling 2. Afwijkingen

Nadere informatie

De Belgische arbeidsmarkt in 2012

De Belgische arbeidsmarkt in 2012 1 De Belgische arbeidsmarkt in 2012 De Belgische arbeidsmarkt in 2012 1. Arbeidsmarktstatus van de bevolking van 15 jaar en ouder Iets minder dan de helft van de bevolking van 15 jaar en ouder is aan het

Nadere informatie

De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie

De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie In het kader van de Jaarreeks 2000 verscheen een studie over de evolutie van het arbeidsvolume in België, het Vlaams en het

Nadere informatie

RVA-uitkeringstrekkers van 50 jaar en ouder 2000/2009

RVA-uitkeringstrekkers van 50 jaar en ouder 2000/2009 RVA-uitkeringstrekkers van 50 jaar en ouder 2000/2009 1 Inhoudstafel Inleiding.3 1 Verdeling volgens gewest van de uitkeringstrekkers van 50 jaar en ouder..4 2 Types uitkeringen in 2000 en in 2009 (voor

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

Uw pensioen Onze zorg Over de toekomst van uw pensioen. Een initiatief van sp.a Zandhoven 7 mei 2014 Greet van Gool

Uw pensioen Onze zorg Over de toekomst van uw pensioen. Een initiatief van sp.a Zandhoven 7 mei 2014 Greet van Gool Uw pensioen Onze zorg Over de toekomst van uw pensioen Een initiatief van sp.a Zandhoven 7 mei 2014 Greet van Gool Schema Pensioen Stand van zaken en Uitdagingen Soorten pensioenen Toekenningsvoorwaarden

Nadere informatie

Werkloosheidsuitkeringen

Werkloosheidsuitkeringen je rechten op zak Werkloosheidsuitkeringen Het bedrag van je werkloosheidsuitkering wordt berekend op basis van je laatst verdiende loon en je gezinstoestand. De hoogte van de uitkering is ook afhankelijk

Nadere informatie

Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013)

Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) 1 Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) 1. Arbeidsmarktstatus van de bevolking van 15 jaar en ouder in 1983 en 2013 De Belgische bevolking van

Nadere informatie

Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir

Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir Horeca in het federaal regeerakkoord Enkele druppels op een hete plaat? Horeca Expo Gent 2014 Geert Vermeir Blackbox komt eraan Een geregistreerde kassa voor de horeca 2015 2016 Horeca Expo Gent 2014 Geert

Nadere informatie

Geen discriminatie van vrouwen en gepensioneerden!

Geen discriminatie van vrouwen en gepensioneerden! Persdossier Brussel, 25 januari 2016 Geen discriminatie van vrouwen en gepensioneerden! 1) Gepensioneerden en andere uitkeringsgerechtigden betaalden al meermaals de prijs a. Indexsprong: de sociale uitkeringen

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

2 Arbeidsmarkt in Nederland en Vlaanderen: instituties, ontwikkelingen en knelpunten

2 Arbeidsmarkt in Nederland en Vlaanderen: instituties, ontwikkelingen en knelpunten 2 Arbeidsmarkt in Nederland en Vlaanderen: instituties, ontwikkelingen en knelpunten Door: Dirk Malfait 1 Inleiding Deze bijdrage is gewijd aan de contouren ofwel krijtlijnen van de arbeidsmarkt in Nederland

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in maart 2016

De arbeidsmarkt in maart 2016 De arbeidsmarkt in maart 2016 Datum: 11 april 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche maart 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we dat 1.

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 Lichte daling werkloosheid Arbeidsmarktcijfers tweede kwartaal 2015 De werkloosheidgraad gemeten volgens de definities van het Internationaal Arbeidsbureau daalde

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 22 december 2015 Positieve arbeidsmarktevoluties in het derde kwartaal van 2015 De werkgelegenheidsgraad bij de 20- tot 64-jarigen bedroeg in het derde kwartaal van 2015 67,4% en steeg

Nadere informatie

expertise binnen handbereik Ouderschapsverlof Opname Voorwaarde in hoofde van het kind Anciënniteit Juridische dienst

expertise binnen handbereik Ouderschapsverlof Opname Voorwaarde in hoofde van het kind Anciënniteit Juridische dienst Ouderschapsverlof 12.07.2016 Juridische dienst Info@salar.be Ouderschapsverlof is een thematisch verlof dat werknemers de mogelijkheid biedt de arbeidsprestaties tijdelijk te schorsen of te verminderen

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

DEEL 1. STELSEL VAN WERKLOOSHEID MET BEDRIJFSTOESLAG (SWT) 1

DEEL 1. STELSEL VAN WERKLOOSHEID MET BEDRIJFSTOESLAG (SWT) 1 DEEL 1. STELSEL VAN WERKLOOSHEID MET BEDRIJFSTOESLAG (SWT) 1 Hoofdstuk 1. Situering 7 Hoofdstuk 2. Strategie/Beleidsluik 7 Hoofdstuk 3. Wettelijk kader 9 Afdeling 1. Basiswetgeving 9 Afdeling 2. Afwijkingen

Nadere informatie

ALGEMEEN OMZET FEBRUARI 2016 16/02/2016. Boordtabellen Horeca. Synthese:

ALGEMEEN OMZET FEBRUARI 2016 16/02/2016. Boordtabellen Horeca. Synthese: FEBRUARI 2016 16/02/2016 Boordtabellen Horeca Synthese: De omzetgroei in de horeca zet door en is het sterkst in restaurants en logies. De horeca inflatie blijft op een hoog niveau. Het aantal arbeidsplaatsen

Nadere informatie

Lesbrief Werk en Werkloosheid 1 e druk

Lesbrief Werk en Werkloosheid 1 e druk Hoofdstuk 1. 1.12 1.13 1.14 1.15 1.16 B D B A B Werken of vrije tijd 1.17 a. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt en het aantal vrouwen met een grote deeltijdbaan is het sterkst gestegen in de periode

Nadere informatie

BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting

BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting De Welzijnsbarometer verzamelt jaarlijks een reeks indicatoren die verschillende aspecten van armoede in het Brussels Gewest belichten. De sociaaleconomische

Nadere informatie

Heel gunstige arbeidsmarktevolutie in Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten -

Heel gunstige arbeidsmarktevolutie in Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten - ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 14 mei 2008 Heel gunstige arbeidsmarktevolutie in 2007 - Nieuwe cijfers Enquête naar de Arbeidskrachten - In 2007 Zijn 4,38 miljoen in

Nadere informatie

14 BIJLAGE INTERNATIONALE KERNGEGEVENS BBP per hoofd van de bevolking

14 BIJLAGE INTERNATIONALE KERNGEGEVENS BBP per hoofd van de bevolking 14 BIJLAGE INTERNATIONALE KERNGEGEVENS In deze bijlage worden Nederlandse cijfers op het terrein van arbeidsmarkt en sociale zekerheid vergeleken met die van een groot aantal Europese landen, de USA en

Nadere informatie

Lange loopbaan : 35 jaar vanaf 2012, 38 jaar vanaf 2014, 39 jaar vanaf 2016 en 40 jaar vanaf 2017 ;

Lange loopbaan : 35 jaar vanaf 2012, 38 jaar vanaf 2014, 39 jaar vanaf 2016 en 40 jaar vanaf 2017 ; INHOUD EN UITVOERING VAN HET REGEERAKKOORD OP SOCIAALRECHTELIJK VLAK Onder het motto beter laat dan nooit, ligt er na 541 dagen onderhandelen eindelijk een regeerakkoord op tafel. Naast het feit dat het

Nadere informatie

DETERMINANTEN VAN LAGE WERKINTENSITEIT IN HUISHOUDENS MET ARBEIDSONGESCHIKTE GEZINSLEDEN Empirische analyses voor de EU-15

DETERMINANTEN VAN LAGE WERKINTENSITEIT IN HUISHOUDENS MET ARBEIDSONGESCHIKTE GEZINSLEDEN Empirische analyses voor de EU-15 DETERMINANTEN VAN LAGE WERKINTENSITEIT IN HUISHOUDENS MET ARBEIDSONGESCHIKTE GEZINSLEDEN Empirische analyses voor de EU-15 Leen Meeusen, Annemie Nys en Vincent Corluy 17 juni 2014 Opbouw presentatie Inleiding

Nadere informatie

Profiel en evolutie van de sociale uitkeringstrekkers anno 2001

Profiel en evolutie van de sociale uitkeringstrekkers anno 2001 Profiel en evolutie van de sociale uitkeringstrekkers anno 2001 Voorstelling van het jaarverslag van de RVA De Rijksdienst voor arbeidsvoorziening was één van de eerste Belgische openbare instellingen

Nadere informatie

REGEERAKKOORD: WELKE BEPALINGEN ZIJN VAN BELANG VOOR U?

REGEERAKKOORD: WELKE BEPALINGEN ZIJN VAN BELANG VOOR U? REGEERAKKOORD: WELKE BEPALINGEN ZIJN VAN BELANG VOOR U? Na lange onderhandelingen bereikten de partners van de federale regeringsmeerderheid in de loop van vorige week een regeerakkoord. We gaan vandaag

Nadere informatie