leerlingenboekje Projectdagen over drugs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "leerlingenboekje Projectdagen over drugs"

Transcriptie

1 leerlingenboekje Projectdagen over drugs

2 Beste leerlingen Jonge mensen over heel de wereld praten over drugs. Terwijl ze uitgaan, als ze nadenken over de toekomst, als hun vriend teveel gedronken heeft, na een film of toneelstuk waarin verslaving een rol speelt. Die gesprekken klinken in het blitse New York helemaal anders dan in een Afghaans vluchtelingenkamp. En weer anders wordt het op een projectdag over drugs op een Vlaamse middelbare school. Maar overal komen Steek ik er ook eentje op? Wat wil ik zelf eigenlijk? Hoe ver zou ik gaan? te voorschijn. Het zijn universele vragen over vrij en gebonden, ik en de anderen, willen en kunnen. Ze hebben niets te maken met drugs. En tegelijk hebben ze alles te maken met drugs. Unplugged gaat daarover. Veel plezier met de lessen. Mijn mening over drugs is de redactie 2 Mijn naam is

3 3 4 Redenen 5 Wat voor drugs zijn er? 6 Icons 7 Goede websites 8 Spelletjes 9 Blunderaars vallen niet op 16 Een bladzijde voor je ouders Lifeskills 17 Tips voor je ouders Mijn lief heeft me 2 jaar gekost 18 Kennistest 15 Boeken over drugs 20 Stellingen over drugs? 22 Streetwise 24 Drug-reacties 26 I feel alive 28 Doe de zelftest 30 Adressen

4 Redenen om te roken om niet te roken om te drinken om niet te drinken om andere drugs te gebruiken om geen andere drugs te gebruiken 4 om te gokken om niet te gokken

5 5 Wat voor drugs zijn er? Verdovende middelen: drugs waar je kalm of slaperig van wordt, waarmee pijn en prikkels worden verdoofd. Heroïne, opium, alcohol, slaappillen, pijnstillers, Opwekkende middelen: drugs waar je wakker en alert van wordt, je bloed gaat sneller stromen. Cocaïne, amfetamines, nicotine, pepmiddelen, Hallucinerende middelen: drugs waar je hallucinaties van krijgt, waardoor je de dingen anders ziet en voelt. LSD, cannabis, paddo's, ecstasy (dat is tegelijk opwekkend),... Over al deze producten moet je je goed kunnen informeren. Hoe kun je anders op een verstandige manier beslissen wat je gaat doen als iemand je vraagt om er ook eentje te nemen? Unplugged leert je hoe je die informatie kunt zoeken en beoordelen. Naam Legaal Illegaal Tekening Wat weet ik ervan Wat vind ik ervan Schadelijkheid

6 Icons 6 Jongeren over heel de wereld horen of lezen boodschappen over drugs. NO DRUGS, KNOW DRUGS, BE SMART, DON T START, het zijn een paar voorbeelden van slogans die soms goed in de oren geknoopt worden. Maar vaker nog gaan ze het ene oor in en het andere weer uit. We hebben onze mening over drugs in icoontjes samengebald. Het zijn doordenkertjes geworden waar je best nog over kunt discussiëren. Jij interpreteert het zo, maar je vriend interpreteert het anders. We hebben er wel op gelet dat er nergens de boodschap doe maar op in zit, en wél de boodschap gebruik je verstand.

7 Goede websites desleutel.be Informatie over alle activiteiten in de hulpverlening en onderzoek. Sterk in artikels, achtergrond en opiniestukjes. druglijn.be Deze telefonische hulplijn voor drugproblemen is van de Vlaamse VAD. Omdat ze zoveel telefoontjes krijgen met eenvoudige informatievragen zetten ze dat op een aparte site. Via druglijn.be kun je gemakkelijk naar VAD.be, waar je de discussies over het drugbeleid in Vlaanderen of op de scholen kunt volgen. jellinek.nl Jellinek is in Nederland wat De Sleutel in België is: een grote organisatie voor hulp, onderzoek en preventie in verband met drugproblemen. Jellinek heeft een prima druginformatie pagina, talloze antwoorden op Frequently Asked Questions van ouders of jongeren en handige testjes. drugsinfoteam.nl Een Nederlands team van preventiemensen stelde deze erg praktische en schoolwerkstuk-gerichte site samen. Een bijzonderheid op deze site: jongeren informeren jongeren. dekaterkomtlater.nl Leuke site met kennistest, soms aangrijpende en verrassende verhalen of filmpjes over gebruik en misbruik van alcohol. teens.drugabuse.gov Helemaal Amerikaans, met prachtige graphics, games, puzzles, tests. Overzichtelijke feiten en beelden over drugproducten en de invloed op je hersenen. Het is de site van NIDA, het National Institute for Drugs and Addiction. De boodschap voor jonge Amerikaantjes: Just say no! 7 drugsinfo.nl Wil je een werkstuk maken, dan vind je hier degelijke en betrouwbare informatie. Een site van het Nederlandse Trimbos-instituut.

8 Spelletjes! Denk aan de veiligheid als je deze survival skills oefent. Spinnenweb Weef tussen twee bomen met touw een web waar tien gaten in zitten, naargelang het aantal leerlingen in de groep. De groep staat aan één kant van het web en moet aan de andere kant raken. Elk gat in het web mag slechts één keer gebruikt worden. Er mag niemand terugkeren. Achteraf: Waar lag het aan dat je geslaagd of mislukt bent? Wat onthoud je uit deze oefening? Wat heeft dit spel met roken, alcohol of drugs te maken? Wegisweg In kleine groepen legt de klas een parcours af van een paar honderd meter, uitgetekend op een gedetailleerde oriëntatiekaart. Bij de start krijgt elk groepslid een stuk van de kaart te zien. Ze krijgen een minuut om die te memoriseren en geven hem dan weer terug. Achteraf: Wat was jouw bijdrage tot het resultaat? Hoe namen jullie beslissingen? Wanneer twijfelde je aan de weg? 8 Lifeskillsladder Je houdt een enkele ladder van ongeveer 2,5 meter met antislip-voet rechtstaande. Wie het aandurft bestijgt de ladder, klimt over de top en gaat aan de andere kant van de ladder weer naar beneden. De groepsleden houden de ladder in evenwicht. Wie wil, doet het. Wie niet wil, zegt gewoon ik pas. Achteraf: Welke risico s nam je bij deze uitdaging? Wat zou het vertrouwen in jezelf vergroten? Welke invloed hebben de anderen op jouw zelfvertrouwen? Wat dacht je toen je besliste niet over de ladder te kruipen? Hoe zei je dat? Hoe reageerden de anderen? Oefenen met bamboe Je houdt met negen personen een driehoek van lange bamboetakken op borsthoogte vast. Steek allemaal je ring- en wijsvingers naar voren (handpalm naar boven) en leg daar de driehoek op. Iedereen moet tijdens heel de opdracht met deze vier vingers contact houden met de bamboetakken. Vanaf nu mag je niet meer praten. Leg de bamboedriehoek op deze manier samen op de grond. Achteraf: Hoe zou je de emoties noemen die tijdens deze eenvoudige oefening naar boven kwamen? Wat had je willen zeggen of afspreken? Doe de oefening nog eens nadat je duidelijke afspraken hebt gemaakt.

9 Blunderaars vallen niet op 9 Soms misluk je in iets dat je heel goed kunt, omdat iedereen naar je kijkt. Blunderen in het spotlicht. Goed nieuws voor mensen die regelmatig met scheerschuim in hun nek op school arriveren, mayonaisevlekken op hun kleren te laat ontdekken of in refters volle dienbladen uit hun handen laten vallen. Uit onderzoek blijkt dat mensen die iets sociaal onhandigs doen het idee hebben dat iedereen dat ziet, terwijl in werkelijkheid veel minder mensen het in de gaten hebben. En als anderen zo n blunder al opmerken, vinden ze die helemaal niet zo erg als de blunderaar vreest. Dat hebben Amerikaanse sociaal-psychologen in een serie experimenten vastgesteld. De psychologen noemden dit het spotlight effect: de proefpersonen hadden het gevoel dat ze in een sociaal opzicht als een konijn in de koplampen staarden. Dat komt doordat mensen zelf erg op hun blunder gefocust zijn en niet in de gaten hebben dat anderen wel iets anders aan hun hoofd hebben. Zou het kunnen dat iemand, als hij denkt dat hij aan het blunderen is, veel zou drinken? Een sigaret zou opsteken? Een joint meerookt? Of nog eentje meer?

10 Piano spelen is een vaardigheid. Een skill noemen we het in het Engels. ook sociale vaardigheden, zoals een eerste zin zeggen tegen iemand die zijn lifeskills. Communicatie- en relatievaardigheden. Kunnen omgaan met de anderen. Een beslissing nemen en problemen oplossen. Hoe kan ik dit aanpakken? Elkaar Welke helpen. keuze Hulp maak vragen ik? en geven aan volwassenen en leeftijdgenoten. Omgaan met mijn gevoelens. Gevoelens leren kennen en benoemen, aanvaarden en er iets mee doen. Een beslissing nemen en problemen oplossen. Hoe kan ik dit aanpakken? Welke keuze maak ik? Leren uit mijn fouten. Behalve mijn positieve kanten ook mijn tekorten en mislukkingen leren kennen. 10 Kritisch denken en creatief denken. De zaak ook eens van de andere kant bekijken. Een positief zelfbeeld vormen. Me bewust worden van mijzelf en van de anderen. Communicatie- en relatievaardigheden. Kunnen omgaan met de anderen. Onderscheidingsvermogen. Leren nadenken over wat goed en slecht Een positief zelfbeeld vormen. Me bewust worden van is. Of over wat ik goed en slecht vind. mijzelf en van de anderen. Kritisch denken en creatief denken. De zaak ook eens van de andere kant bekijken.

11 Timmeren is ook zo n skill, net als breakdancen of scratchen. Maar er zijn je niet kent. Of je plaats op de bus innemen zonder ruzie te krijgen. Dat Onderscheidingsvermogen. Leren nadenken over wat goed en slecht is. Of over wat ik goed en slecht vind. Omgaan met mijn gevoelens. Gevoelens leren kennen en benoemen, aanvaarden Elkaar en er helpen. iets mee Hulp doen. vragen en geven aan volwassenen en leeftijdgenoten. Omgaan met mijn gevoelens. Gevoelens leren kennen en benoemen, aanvaarden en er iets mee doen. Een beslissing nemen en problemen oplossen. Hoe kan ik dit aanpakken? Welke keuze maak ik? Leren uit mijn fouten. Behalve mijn positieve kanten ook mijn tekorten en mislukkingen leren kennen. 11 Kritisch denken en creatief denken. De zaak ook eens van de andere kant bekijken. Een positief zelfbeeld vormen. Me bewust worden van mijzelf en van de anderen. Communicatie- en relatievaardigheden. Kunnen omgaan met de anderen. Onderscheidingsvermogen. Leren nadenken over wat goed en slecht Elkaar helpen. Hulp vragen en geven aan volwasse- is. Of over wat ik goed en slecht vind. nen en leeftijdgenoten. Leren uit mijn fouten. Behalve mijn positieve kanten ook mijn tekorten en mislukkingen leren kennen.

12 12 Lees de tekst Mijn lief heeft me twee jaar gekost. Ga per twee of per drie zitten en schrijf op:... in welke omstandigheden je ook zoiets zou kunnen meemaken... wat je dan zou denken... met wie je erover zou proberen te praten... wat je zou zeggen... wat je zou doen. Mijn lief heeft me twee jaar gekost. Zonder dat iemand het ziet is een verslaving loodzwaar voor de partner.

13 Mijn lief heeft me 2 jaargekost Toen wat op mijn zijn lief kamer. 16 was, Ik smoorde ging daar hij helemaa elke dag niet zwak mee was. akkoord, Als hij een omdat joint ik gerookt vond dat had da waren al Mijn zijn lief heeft bestonden niet problemen 2 jaar gekost meer. Maar ineens de volgende weg, ze dag deed waren er niets ze aan. weer Toch terug liet natuurlijk. ik hem doen Hi omdat vallen. het Toen mijn lief De zo zestien was, meeste onnozel smoorde hij elke dag wat op van leek zijn kamer. Ik ging onze daarover vrienden te helemaal niet akkoord, omdat ik vond dat dat zwak was. Als hij een joint rookten een paar keer in de week. gerookt had, waren al zijn problemen ineens weg, ze bestonden niet meer. Maar Toen we bijna een jaar vrijden, wilde ik de volgende dag waren ze weer terug natuurlijk. Hij deed er niets aan. Toch liet het afmaken. Dat stond volledig los van ik hem doen, omdat het zo onnozel leek daarover te vallen. De meeste van onze zijn drugs, het had met andere dingen vrienden rookten een paar keer in de week. te maken. Maar voor hem was dat een enorme Toen klap: we bijna een jaar vrijden, ik wilde had ik het afmaken. Dat stond volledig twee los van weken niet gezien, zijn drugs, het had heel met andere dingen te maken. Maar voor hem en was dat een ik hoorde van enorme klap: ik had hem dat twee weken hij niet gezien, precies heel bewust en ik hoorde was van losge 13 slagen. Hij vrienden dat had hij precies was twee losgeslagen. Hij had twee weekends na elkaar pillen na elkaa speed gebruikt, genomen, cocaïne zelfs ook een keer cocaïne en wilde maar stoppen als ik ook terug bij hem soms en wilde maar kwam. stoppen als ik terug bij hem kwam. Dan kwam er een hele periode van terugkomen, weer afmaken, en voor hem was Dan kwam dat telkens er stoppen en weer gebruiken. hele Ik ging alleen periode maar terug bij hem om hem van terug komen, te weer laten stoppen, een afmaken, echte relatie hoefde voor mij niet. en Maar ik voor wilde hem niet hem was dat telkens zomaar loslaten, stoppen ik voelde me daar ergens betrokken terug bij. Uiteindelijk heeft gebruiken hij Ik ging dat alleen ook ingezien probeerde maar hij definitief te stoppen zonder dat dat verbonden bij hem om hem te was laten aan relatie met stoppen, mij. Dat lukte niet ik kwam weer een terug bij hem. echte Hij is rela tie hoefde dan echt een voor paar maanden clean mij gebleven niet. eigenlijk hadden Maar we dan wel een ik wilde hem niet toffe periode. zomaar loslaten, ik voelde me daar ergens betrokken bij. Uiteindelijk En, dat klinkt misschien raar, maar dan heb ik hem zo langzaam aan los gelaten. heeft hij dat ook ingezien probeerde Het was genoeg geweest, ik was zo ongeveer twee jaar alleen met hem en zijn hij definitief te stoppen zonder dat da problemen bezig geweest. Maar ja, weet je: wat zou het anders geweest zijn? verbonden was aan een relatie met mij Dat lukte niet en ik kwam weer terug bi hem. Hij is dan echt een paar maanden

14 14 Op een projectdag over drugs kijk je naar een film. Of je gaat naar een toneelstuk. Misschien komt er iemand vertellen wat hij zelf beleefde toen hij verslaafd was. In de aanvulzinnen hieronder staat er drie keer X. Dat is het hoofdpersonage van wat je bekeken hebt of degene die over zichzelf verteld heeft. Aanvulzinnen na een toneelstuk/film/interview/ getuigenis/boek/discussie Eén ding dat ik goed heb onthouden Ik had niet verwacht dat Ik kon me goed vereenzelvigen met omdat Een situatie die ik herken en die eigenlijk niets met drugs te maken heeft is Een situatie die ik herken en die wel met drugs te maken heeft is Wat ik anders zou doen als ik X was Ik zou aan X vertellen dat Wat mijn ouders anders zouden aanpakken dan die van X Ik vraag me af

15 Goede boeken over drugs Overdosis van Helen Vreeswijk is het verhaal van een hechte vriendengroep die langzaam uit elkaar valt door het gebruik van partydrugs. Het begint allemaal heel onschuldig, tot het afschuwelijk fout gaat en de groep het spoor helemaal bijster raakt. Vreeswijk schrijft een fictieve beklemmende reportage waar een waarschuwing van uitgaat. Uitgeverij Manteau Afblijven van Carry Slee gaat over druggebruik en de gevolgen ervan. De jonge Melissa mag dansen in de clip van een bekende rapper. Om haar onzekerheden te verbergen en om beter te dansen begint ze pillen te slikken. Haar vrienden worden ongerust en willen haar helpen maar weten niet hoe... Het boek heeft heel wat prijzen gewonnen en is ondertussen ook verfilmd. Uitgeverij Van Holkema & Warendorf Candy van Kevin Brooks is een thrillerachtige puberroman die de duistere en gewelddadige wereld van het heroïnehoertje Candy schetst en het verlies van onschuld van een gewone jongen. Pakkend en scherp geschreven vanuit de ikpersoon Joe, die alles wat belangrijk was in zijn leven (zoals gitarist in een bandje zijn) voor haar op het spel zet. Emotionele eenwording als enig zinnig levensdoel. Uitgeverij NBD/Biblion Vrije Val van Jana Frey is een beklemmend verhaal over de 15-jarige Marie, die teleurgesteld in de liefde bij verkeerde 'vrienden' belandt. Zij brengen haar in contact met allerlei soorten drugs. Het loopt helemaal mis, Marie moet gedwongen afkicken. Vrije Val geeft een goed beeld van de verslavende werking van vele soorten drugs. Menige puber die zich lelijk, overbodig of waardeloos vindt, zal zich hierin herkennen en hopelijk niet zover gaan als de hoofdpersoon. Uitgeverij Clavis 15

16 Een bladzijde voor je ouders INTERESSE TONEN Je leest drie verhaaltjes die tienerdochters of zonen hebben verteld. Laat ze thuis lezen en zeg wat je er zelf van vindt. Zoek een verband tussen de drie verhaaltjes en drugs. Als ik bij Sandra kom, zit haar moeder altijd beneden. Ze zegt wel iets als we binnenkomen, maar dan gaat ze verder, lezen of zo en heel de tijd sigaretten roken. Wij zitten op haar kamer. Ze hoeft ook helemaal niet te zeggen waar we naartoe gaan als we dan even weggaan. Dat maakt haar moeder niets uit. Sandra zei eens tegen mij dat zij het zo speciaal vindt als ze de ontbijttafel vol ziet staan. Bij hun is dat gewoon iedereen eet wanneer dat uitkomt. Ik denk dat ze dat niet leuk vindt eigenlijk. Tienermeisje thuis aan de ontbijttafel, 13 jaar. 16 UITDAGINGEN BIEDEN Ik wil ook wel eens geld verdienen om iets speciaals te kopen. Je moet niet denken dat ik het leuk vind om altijd alles te krijgen. Het is wel nogal logisch dat ik het aanneem natuurlijk, als mijn ouders alle vakanties en optredens en uitgaansgeld betalen. Wie zou dat nu weigeren? Maar als ik zie dat jullie echt moeten werken om iets te kopen dat ik zo met een vingerknip krijg, dan wil ik dat ook wel eens doen. Tienerjongen tegen zijn vrienden in een café, 16 jaar. MEEKIJKEN Ouders denken na hoe ze gaan Mijn vader zegt soms dat de televisie zachter moet. Zo stil dat ik bijna niks meer kan horen. Dat doet hij alleen maar bij programma s die hij stom vindt. Mijn moeder vindt ook sommige programma s stom, maar zij heeft tenminste gezien waar het over gaat. Dan kijkt ze mee en zegt ze niets. Achteraf zegt ze dan wat ze er stom aan vindt. In feite werkt dat beter, want er is zo al een programma geweest dat ik dan een tijd later ook stom begon te vinden. Bij mijn vader trek ik mij er niets van aan. Tienerjongen in een kringgesprek op school, 11 jaar. reageren als ze met drugs zullen worden geconfontreerd.

17 Dit zijn tips voor je ouders. Schrijf in het vak ernaast een tip voor jezelf om er ook aan mee te helpen! Eet regelmatig samen. Zo geef je een forum (een marktplaats) waar je gezinsleden de kans hebben om te vertellen wat ze gedaan, gezien, gehoord hebben. Het hoeft niet lang, maar wel vaak. Doe af en toe iets samen met je tiener. Een klusje, iets in het huishouden, in de tuin of in de stad. Het zijn openingen naar een gesprek zonder dat de anderen erbij zijn en zonder dat je in een formele gesprekspositie zit. Kijk mee naar wat je tienerkinderen interesseert. Maak je kinderen er van kleins af aan gewend dat je je mening geeft over wat ze graag horen, zien of doen, maar dat je het wel samen met hen wil meemaken: kijk mee naar de tv of op het web en zeg dan wat je vindt. Laat je tieners uitdagingen aangaan. Laat je kinderen zich steeds zelfstandiger waar maken. Bouw je steun in geld (dat zal ik wel betalen), contacten (ik ken daar iemand) en lifeskills (ik zal die beslissing wel nemen) langzaam af en laat ze autonoom belangrijke stappen zetten. Zorg voor gemeenschappelijke plaatsen in huis. Met respect voor de privé-ruimte die tieners in huis nodig hebben in hun kamer moet je je huis zo inrichten of schikken dat er plekken zijn waar je automatisch samen bent. 17

18 Kennistest VRAGEN JUIST FOUT 1. Energy drinks zijn de beste dorstlessers bij het sporten. 2. Een roker die één pakje van 19 sigaretten per dag rookt geeft daar jaarlijks 1.000,- aan uit. 3. Van alcohol heb je steeds meer nodig om hetzelfde effect te hebben. 4. Alcohol is een opwekkend product omdat je je minder moe voelt als je drinkt. 5. Na teveel alcohol drinken ontnuchter je snel door zwarte koffie te drinken. 6. In een standaard glas bier zit minder alcohol dan in een standaard glas jenever. 7. Alcohol verwarmt je als het erg koud is. 8. Een joint is natuurlijker en dus gezonder dan een sigaret. 9. Aan hasj of marihuana kun je niet verslaafd worden. 10. Peppillen zorgen ervoor dat je lichaam sneller recupereert. 11. Nicotine gaat in een paar seconden tijd naar je hersenen. 12. Nicotine is de verslavende stof in tabak. 13. Als je alcohol drinkt gaat die in één minuut naar je hersenen. 14. Meisjes zijn eerder onder invloed dan jongens van dezelfde hoeveelheid alcohol. 15. Door teveel te drinken kun je vervroegd dement worden. 16. Je kunt niet aan slaappillen verslaafd raken. 18

19 19 Informatie opzoeken over drugs, kinderen hebben het eigenlijk van jongs af geleerd: kijk eerst wat er in het flesje zit voor je er van drinkt. COMMENTAAR BIJ DE SCORE goede antwoorden: je hebt je goed geïnformeerd en denkt na voor je iets opschrijft. Doe dat in de praktijk ook. En deel je kennis of je opvattingen met je klasgenoten en vrienden goede antwoorden: je weet waar je je informatie moet halen over alcohol, sigaretten en andere drugs. Maar het is duidelijk dat je het meer dan eens verkeerd voor hebt. Denk eraan dat wat je ziet niet altijd is wat er echt gebeurt. 0-8 goede antwoorden: je feitenkennis over alcohol, sigaretten en andere drugs is op veel vlakken tekort of verkeerd. Als je zelfstandig wilt beslissen of je gaat roken of drinken moet je je echt kritisch informeren. Op en staan nog een paar eenvoudige testen. Ze zijn ingedeeld volgens de drugproducten. Na elk antwoord krijg je onmiddellijk feedback.

20 helemaal niet akkoord duid aan: ik weet het niet niet akkoord helemaal akkoord akkoord 20 Stellingen over drugs 1. Druggebruik heeft invloed op de schoolresultaten. 2. Alleen slappelingen worden verslaafd. 3. Het drugbeleid van onze school is te laks. 4. Iedereen gebruikt drugs. 5. Sommige drugs kun je gecontroleerd gebruiken. 6. Alcohol brengt een leuke sfeer in de groep.

21 21 Mijn zelfbeeld is gebouwd op wat ik anderen over mij hoor zeggen. Mensen met problemen hebben vaak een negatief zelfbeeld. Uiterlijk zegt hij of zij misschien heel hard ik kan alles, maar innerlijk is het helemaal anders. Onderzoekers tonen aan dat een negatief zelfbeeld niet per sé samenhangt met druggebruik. Veel jongeren met een positief beeld van zichzelf experimenteren met drugs. Denk dus niet dat het vergroten van het vermogen om je zelfbeeld positief te vormen, zal voorkomen met drugs in contact te komen. Negatief zelfbeeld heeft wel invloed op het regelmatig, vaak of problematisch gebruiken van drugs. Overigens komt zo n negatief zelfbeeld zeker niet enkel voor bij probleemmensen (of mensen die een tijdlang probleemgedrag vertonen). Probeer het zelf maar eens uit: maak een lijstje op met dingen die je niet goed vindt aan jezelf of die je niet goed kunt. Draai dan je blad om en schrijf op wat je wel goed vindt aan jezelf of wat je wel goed kunt.

22 Streetwise In de films ziet het er cool uit: gevaren trotseren, het uiterste proberen, op de rand balanceren, snel in druk verkeer bewegen. Maar in het echt moet je risico s van te voren inschatten. Zo is het met het leven op straat, maar ook met het nadenken over drank en andere drugs. Streetwise: Engels voor straatslim. Geef elke persoon een risicoscore van 1 tot 6. Wie 1 krijgt loopt volgens jou het minste risico, wie 6 krijgt loopt het meeste risico. Thomas is twintig en rookt elke dag een half pakje sigaretten. Hij doet dit al vanaf zijn veertiende. Julie heeft met een paar vrienden haar vijftiende verjaardag goed gevierd. Een wodka orange, twee Bacardi breezers, een pintje en twee wijntjes. Ze herinnert zich niets meer van de laatste uren, ook niet hoe ze thuis geraakt is. Simon is zeventien en een beetje schuchter. Vooral op feestjes heeft hij het moeilijk om uit de hoek te komen. Maar sinds een paar weken heeft hij iets ontdekt en gaat het veel beter. In de dancing waar hij naar toe gaat kan hij ecstasy pillen kopen. Daarmee leeft hij zich zonder faalangst uit. Lekker dansen en gek doen tot s morgens vroeg, en dan met de bus naar huis. Charlotte is vijftien en heeft allerlei problemen met mensen om haar heen, thuis en op school. Om tot rust te komen neemt ze elke avond een half valiumpilletje. Jens rookt samen met zijn vriend, ze zijn alletwee net achttien, elke avond na de lessen een joint. Sofie is dertien en heeft vaak last van hoofdpijn en pijnlijke maandstonden. Ze neemt dan een Dafalgan. Op zulke dagen neemt ze tot acht pilletjes. 22

23 23 Geef je risicoscore van 1 tot 6 Thomas Julie Simon Charlotte Jens Sofie Streetwise. Kinderen moeten razendsnel risico's inschatten terwijl ze aan alle kanten bestookt worden met reclame en andere verlokkingen.

24 Drug-reacties Schrijf een uitdagende stelling op over druggebruik. Denk eraan dat alcohol, tabak en veel medicijnen ook drugs zijn. Geef je schrift door aan iemand anders, die schrijft daar een reactie op en geeft het weer verder door. Bedenk een passende nickname en icoontje voor jezelf. Je reageert zoals op het internet, maar dan op papier. Als je je eigen boekje weer terug hebt, bekijk je de verschillende reacties en bespreek je jouw mening daarover in groep. Drug-reac stelling reactie 1 icoon nickname reactie 2 icoon nickname reactie 3 24 icoon nickname

25 ties reactie 4 icoon nickname reactie 5 icoon nickname reactie 6 25 icoon nickname

26 I feel alive I feel alive: één zinnetje uit I'm not an addict van K's Choice. Wanneer had je zelf laatst het gevoel dat je echt leefde? Denk aan een dag of een periode dat je je goed voelde. Probeer terug te denken waar dat aan lag: de omgeving, andere mensen of jijzelf? En maak dan ook een verschil tussen wat andere mensen of jijzelf deden, zeiden of nog iets anders. De omgeving Andere mensen Ikzelf Daden Woorden Iets anders 26

27 Een dag zonder drugs trekt tergend traag voorbij. Met of zonder drugs. Het gevoel dat de tijd niet vooruit gaat heb je ook al wel eens meegemaakt. Waar ligt dat aan? In de ene cirkel schrijf je samen met één of enkele klasgenoten interne factoren die hebben met jezelf te maken. In de andere cirkel noteer je externe factoren die hebben met anderen of de omgeving te maken. Bekijk de overeenkomsten en verschillen. Kies een paar invloedsfactoren uit en bespreek samen hoe je in dat geval met zo n tergend traag voorbijgaande dag interne factoren omgaat. externe factoren ik 27

28 oe de zelft Over alcohol rink rink ik ik? te Drink veel? ik ragen die mense H tellen en vragen als begin ander tellen. as drinken Alcohol als je m a ent, je achttiende. en sterke dra est is goed om stil E ij wat jij aan het eeftijd. ent. Ook De op voorn jouw s edoeling te kunnen van prat zo e en klasgenoten over drinken, en n e andere belangrijkste drugs. p 28 Doe de zelftest Drink ik? Drink ik veel? Drink ik te veel? Het zijn vragen die mensen zich stellen als andere mensen vragen beginnen te stellen. Alcohol mag je pas drinken als je zestien bent, en sterke drank pas na je achttiende. Een zelftest is goed om stil te staan bij wat jij aan het doen bent. Ook op jouw jonge leeftijd. De voornaamste bedoeling van zo n test is te kunnen praten met je klasgenoten en vrienden over drinken, roken en andere drugs. Dat is de belangrijkste preventie: praat erover! Op een alcohol-zelftest, die je op internet vindt, vul je eerst in hoe en hoeveel je drinkt. Vul dat gewoon eerlijk in, als je het niet wilt hoeft niemand het resultaat te zien of te lezen. Je leest eerst je testresultaten. Wat vind je belangrijk? Wat wil je veranderen? Wat wil je nog uitzoeken? Elke zelftest heeft ook een advies. Welk advies heb je nog al eens gehoord? Wat neem je je voor om te doen? Waar wil je nog meer over te weten komen?

29 etst Je risicosituaties worden et veel? n zich zijn nen e men- ag te zestien je en nk zelfe t staan pas jonge doen aamste en n met test roken vrien- reven- Dat is afgeleid uit wat je ingevuld hebt. Welke situatie heb je al eens meegemaakt? Waar denk je dat je inderdaad voor moet opletten? Op wie zou je kunnen rekenen in zo n situatie? Misschien zijn er ook risico s voor verslaving of probleemdrinken die de zelftest opleveren. Als je riskant doet, moet je de risico s ook onder ogen durven zien. Denk goed na en praat met anderen over wat je leest, hoort, denkt en voelt. Dat is de meest realistische manier om problemen te voorkomen. Het belangrijkste voor Chinese jonge mensen is de bevrijding van hun lichaam: springen en jezelf verliezen in het plezier van het dansen. Ik wil de hele dansvloer zien springen. Iedereen doet mee en ik kan mensen goed op de dansvloer lokken terwijl ze het eigenlijk niet wilden. Na 1999 vond XTC de weg naar Shanghai en werd bijna op één nacht meteen populair. Chinese ecstasypillen hebben alle kleuren van de regenboog. De introductie ervan veranderde veel in het Shanghaise uitgaansleven. De drug waar ouders en overheidsmensen zich zo n zorgen om maakten kreeg de naam head-shaking pill. De 'head-shaking pill'. Welke kleur ze ook had, het effect op de Chinese jongeren op de dansvloer was universeel. Het deed de vele gebruikers wiegen in een enkele beweging: continu en non-stop wiebelen van het hoofd van de ene naar de andere kant. Dit beeld, van iedereen in een club die dezelfde beweging maakt, vervulde me met angst. Ik dacht dat ik in de hel beland was, met de hoofdschuddende mensen als gefolterde zielen. De 'head-shaking' cultuur is een spookachtige duisternis. (Mian-Mian in 'Candy') 29

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7 1. Je bent 1 een jongen 2 een meisje 2. In welk jaar ben je geboren? Jaar 19 3. Welke van de volgende personen maken deel uit van je huisgezin? Kruis aan wat van toepassing is. 1 Vader 1 Stiefvader 1 Moeder

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

Workshop 1: Proef Unplugged

Workshop 1: Proef Unplugged Studiedag De leerkracht is expert!? Workshop 1: Proef Unplugged Joke De Kimpe Dienst preventie Jozef Guislainstraat 43 a 9000 Gent Tel 09 210 87 10 Fax 09 272 86 11 www.desleutel.be Proef Unplugged DOEL

Nadere informatie

ZOEK de risico s van DRUGS

ZOEK de risico s van DRUGS ZOEK de risico s van DRUGS Tabak Cannabis Alcohol Medicijnen Amfetamines en andere ZOEK de risico s van DRUGS De Sleutel De Sleutel is de grootste organisatie in België die ondersteuning, zorg en preventie

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

OMGAAN MET NEGATIEVE GEDACHTEN

OMGAAN MET NEGATIEVE GEDACHTEN OMGAAN MET NEGATIEVE Iedereen heeft wel eens last van negatieve gedachten. De één heeft er vaker last van dan de ander. Jij bent iemand die hier gevoelig voor is. In deze sessies leer je hoe je ermee kan

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09 330 35 25 www.sosnuchterheid.org Anonieme Alcoholisten Vlaanderen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

OMGAAN MET GEVOELIGHEID VOOR ANGST

OMGAAN MET GEVOELIGHEID VOOR ANGST OMGAAN MET GEVOELIGHEID VOOR ANGST Iedereen heeft wel eens last van angstige gevoelens. De één voelt zich vaker angst ig dan de ander. Jij bent iemand die hier gevoelig voor is. In deze sessies leer je

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep 10 goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep InTact Zelfhulp Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem, ongeacht welke verslaving en voor naasten

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul HASJ EN WIET Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Het roken van tabak met hasj of wiet heet blowen. Ik blow niet. Ik gebruik medicijnen. Dan kan het

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

basisschool WWW.VOORKOM.NL

basisschool WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Inleiding 3 Les 1: Roken en Blowen 4 Roken: de werking 4 Lichamelijke en geestelijke verslaving 5 Blowen

Nadere informatie

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken 10 goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken Intact Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem en hun naasten, ongeacht welke verslaving. De eerste stap

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

De school is van ons

De school is van ons De school is van ons Werkboek sociale vaardigheden op school Uitgeverij Eenvoudig Communiceren LEZEN VOOR IEDEREEN UITGEVERIJ EENVOUDIG COMMUNICEREN Dit werkboek is van: Voornaam:... Achternaam: Leeftijd:...

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Illustraties: Anneke Portier Layout: commsa.be Druk: diekeure.be

Illustraties: Anneke Portier Layout: commsa.be Druk: diekeure.be Colofon: Redactie en adaptatie: Peer van der Kreeft Gebaseerd op een uitgave van het ISPA, Institut Suisse de prévention de l alcoolisme et autres toxicomanies, ispa.ch Illustraties: Anneke Portier Layout:

Nadere informatie

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: ROKEN EN BLOWEN 3 GEWOONTEN 3 CONTRACT 4 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ROKEN 3 GEWOONTEN 3 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID 4 VERSLAAFD AAN

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Een stille date met alcohol

Een stille date met alcohol Een stille date met alcohol Verslaafd Je bent 19 jaar en je drinkt anderhalve fles wijn op een avond. Het verhaal van een meisje dat hulp zoekt. EEN NEGENTIENJARIGE ALCOHOLIST Er liggen zes opgerookte

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

Eerste druk, augustus 2012 2012 chamo C.C. Paetzhold, C.C.Mozer. Foto s en cover: Hamo

Eerste druk, augustus 2012 2012 chamo C.C. Paetzhold, C.C.Mozer. Foto s en cover: Hamo Dé Afkickmethode Eerste druk, augustus 2012 2012 chamo C.C. Paetzhold, C.C.Mozer. Foto s en cover: Hamo isbn: 978-90-484-2558-7 nur: 751 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Cover NL tieners opvoeden over alcohol, roken en cannabis

Cover NL tieners opvoeden over alcohol, roken en cannabis Cover NL tieners opvoeden over alcohol, roken en cannabis 1 WERKEN AAN EEN GOEDE BAND Ook kleine kinderen worden groot. Je kind gaat naar het middelbaar. Het komt in een nieuwe leefwereld terecht. Er breekt

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

Inhoudsopgave van de gehele gids:

Inhoudsopgave van de gehele gids: Inhoudsopgave van de gehele gids: 1. Inleiding 2. De rol van werk 3. Talent 3.1 Wat is talent en toptalent? 3.2 Hoe ontstaat een talent? 4. Talent ontdekking: Ontdek je talenten 4.1 Waaraan herken je een

Nadere informatie

Jawel, je staat model!

Jawel, je staat model! Jawel, je staat model! Jawel, je staat model! Als ouder, grootouder, heb je een voorbeeldfunctie voor de jongere generaties. Zeker voor hun puberteit is het gezin voor kinderen een belangrijk referentiekader.

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

XTC, cocaïne en speed

XTC, cocaïne en speed XTC, cocaïne en speed Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van XTC, cocaïne en speed gehoord. XTC, cocaïne en speed zijn drugs. Het is belangrijk om te weten wat XTC, cocaïne en speed met je doen. Dat

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht BIJLAGE inspiratiemap Materialenoverzicht drugs 1 1. Brochures of affiches Hieronder vindt u een lijst met informatieve materialen over cannabis en andere drugs De materialen zijn verkrijgbaar bij VAD.

Nadere informatie

Wat je moet weten over alcohol

Wat je moet weten over alcohol Wat je moet weten over alcohol 1 2 Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

OMGAAN MET IMPULSIVITEIT

OMGAAN MET IMPULSIVITEIT OMGAAN MET IMPULSIVITEIT Iedereen reageert wel eens impulsief. De één doet dat vaker dan de ander. Jij bent iemand die hier gevoelig voor is. In deze sessies leer je hoe je met je impulsiviteit kan omgaan.

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

ALCOHOL. Zonder flauwekul

ALCOHOL. Zonder flauwekul ALCOHOL Zonder flauwekul Op een feestje of in een café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken eigenlijk wel gezellig? Het is belangrijk dat je weet wat alcohol met

Nadere informatie

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de klas en aan docenten) ABC gesprekken Aanwezig bij verschillende ZAT

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Voor de leeftijdscategorie 10 t/m 12 jaar werden de volgende boeken gelezen:

Voor de leeftijdscategorie 10 t/m 12 jaar werden de volgende boeken gelezen: Juryrapport van de Senaat namens de Nederlandse Kinderjury 2007 Bij deze 20 e editie van de Nederlandse Kinderjury verschijnt voor het tweede achtereenvolgende jaar een juryrapport. Dit juryrapport is

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

gedragen. Een belangrijke factor daarbij is de functie van ons verstand.

gedragen. Een belangrijke factor daarbij is de functie van ons verstand. inleiding Soms zijn we als mensen zo sterk met onze gedachten bezig,dat we bijna vergeten om in het hier en nu te leven.als ik op een stralendedagdoorde stad loop zie ik toch veel mensen in gedachten eigenlijk

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld. www.stoppendoejezo.com

Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld. www.stoppendoejezo.com Stoppen doe je zo Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld www.stoppendoejezo.com Illustraties: Caroline van Iersel Redigeren tekst: Conny de Wit isbn: 9789048411955

Nadere informatie

Online zelftesten. Studievoormiddag Online Alcohol- en drughulpverlening 24 juni 2011

Online zelftesten. Studievoormiddag Online Alcohol- en drughulpverlening 24 juni 2011 Online zelftesten Studievoormiddag Online Alcohol- en drughulpverlening 24 juni 2011 Waarom online zelftesten? Online tools: anoniem kosteloos altijd toegankelijk werken drempelverlagend parallel aan de

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie

Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding. Floris Munneke Anita van Stralen

Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding. Floris Munneke Anita van Stralen Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding Floris Munneke Anita van Stralen Programma Trends Invloeden op het kind Wat vindt u? Het gesprek met uw kind Verwijsmogelijkheden Wat roept het onderwerp

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN?

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? Deinze 4 juni 2013 www.drugpunt.be/heelwatinhuis Drugpunt Leie & Schelde Filip Claeys Sanne Foulon www.drugpunt.be

Nadere informatie

Lesbrief verslaving aan games of sociale media

Lesbrief verslaving aan games of sociale media Lesbrief verslaving aan games of sociale media Tijd: 45 55 minuten Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Introduceer het onderwerp kort: gamen en actief zijn op sociale media zijn superleuk. Hoe komt dat eigenlijk?

Nadere informatie

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht BIJLAGE inspiratiemap Materialenoverzicht Alcohol 1 1. Brochures of affiches Hieronder vindt u een lijst met informatieve materialen over alcohol Deze materialen zijn verkrijgbaar bij VAD. www.vad.be,

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Lesbrief. Fatale liefde Carry Slee

Lesbrief. Fatale liefde Carry Slee Lesbrief Fatale liefde Carry Slee Doe meer met Leeslicht! Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen,

Nadere informatie

NODENBEVRAGING HORECA

NODENBEVRAGING HORECA NODENBEVRAGING HORECA VAD, de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, wil nagaan hoe er in horecazaken in Vlaanderen omgegaan wordt met alcohol en andere drugs. Daarnaast willen we weten of u,

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

In deze folder vind je:

In deze folder vind je: Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met je doet; welke risico s er zijn; dat

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Stap 2: Spelregels en strategie bij problemen. 2.1 De afsprakentabel

Stap 2: Spelregels en strategie bij problemen. 2.1 De afsprakentabel Stap 2: Spelregels en strategie bij problemen 2.1 De afsprakentabel In de vorige stap verzamelde je welke afspraken er al bestaan. In deze stap stel je nieuwe afspraken op en denk je na over wat je kan

Nadere informatie