Families, Generations and War. Back on Track

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Families, Generations and War. Back on Track"

Transcriptie

1 BERICHTEN UIT HET VELD cogiscope berichten uit het veld Families, Generations and War. Historical, psychological and artistic view Eenmalig zijn honderd van de meest bijzondere voorwerpen uit 25 oorlogs- en verzetsmusea in Nederland samengebracht en te zien in de Kunsthal in Rotterdam. De tentoonstelling neemt de bezoeker mee naar de tijd van de Tweede Wereldoorlog en geeft aan deze oorlog voor jong en oud een betekenisvol gezicht. Achter elk voorwerp schuilt een gebeurtenis die persoonlijke herinneringen, emoties, huivering en ontroering opwekken. Zelfs de kleinste voorwerpen bevatten grote verhalen. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeft een viertal conferenties gepland rondom deze tentoonstelling. De conferentie Family, Generations and War (op 1 en 2 mei) is de laatste van deze serie. Samen met Stichting Centrum 45 en Cogis organiseert het Nationaal Comité 4 en 5 mei deze internationale conferentie over de gevolgen van oorlog voor kinderen en gezinnen op korte en langere termijn. Het congres bestaat uit bijdragen (lezingen, workshops en theater) vanuit verschillende disciplines: geschiedenis, psychologie en psychiatrie, sociologie en kunst. Met het congres wordt integratie van multidisciplinaire inzichten beoogd. Speelgoed van Hugo Steenmeijer ( ). Object in particulier bezit, via het Museon (foto Diederik Schiebergen). Keynotes zijn Harvard professor Therese Betancour, (gespecialiseerd in de psychosociale gevolgen van oorlog voor kinderen en gezinnen), Yale professor Jay Winter (gespecialiseerd in de gevolgen van oorlog op de samenleving, geschiedenis en herinnering) en Anthony Beevor (geschiedkundige aan diverse universiteiten waaronder Cambridge en schrijver van het gezag wekkende werk: The Second World War). Daarnaast zal Haris Pasovic, kunstenaar en professor aan de Academy of Performing Arts, Sarajevo, zijn werk laten zien, waaronder de Sarajevo Red Line: een zeer indrukwekkend kunstwerk van lege rode stoelen dat als een lint door Sarajevo loopt ter nagedachtenis aan de getroffenen van de oorlog in voormalig Joegoslavië. Verder worden diverse workshops gegeven voor GGZ-hulpverleners (accreditatie is aangevraagd) en vanuit historisch perspectief. Zie voor meer informatie en inschrijven Back on Track Behandeling van reisfobie bij asielzoekers De praktijk leert dat een vluchteling met geestelijke gezondheidsklachten op grond van zijn traumatisering in het verleden de neiging heeft nieuwe, potentieel spanningsvolle situaties en drukke omgevingen met veel onbekende mensen te vermijden. Soms gebeurt dat vermijden ook op grond van cultuuroverwegingen of uit verlegenheid, maar in veel gevallen zijn de vermijdingsreacties gebaseerd op psychotraumatologie. Een van die vermijdingsreacties, de reisfobie, staat centraal in de publicatie Back on track. De reisfobie kan ertoe leiden dat de toch al aanzienlijke kans op isolatie van de vluchteling in het nieuwe land nog groter wordt. Het doel van Back on Track is de reisfobie inzichtelijk te maken en de getraumatiseerde vluchteling handvatten te geven om zijn reisproblemen te verminderen. Back on track bestaat uit een instructieboek, een werkboek en diverse films. De films en het werkboek

2 ISBN > S Arq_cover_RuudJongedijk_11.indd :10 30 cogiscope 0114 BERICHTEN UIT HET VELD berichten uit het veld kunnen als zelfhulp dienen voor de vluchteling maar kunnen ook onderdeel zijn van de lopende behandeling. De werk- en instructieboeken zijn zowel in het Nederlands als in het Engels verschenen en zijn gratis te downloaden via Back on track is samengesteld door Ronald Rijnders en Patricia Strijk Trainingsgids begeleiders Psychologische Eerste Hulp De Psychological First Aid guide (PFA), die War Trauma Foundation in samenwerking met World Health Organization en World Vision International in 2011 heeft ontwikkeld, voorziet duidelijk in een behoefte. Er is veel vraag naar vertalingen en trainingen in deze methode. Deze gids stelt humanitaire hulpverleners over de hele wereld in staat om eenvoudige maar essentiële psychosociale begeleiding te bieden aan mensen in acute nood. Ook besteedt de gids aandacht aan het ondersteunen van hulpverleners, die vaak moeten werken onder hoge druk. Op verzoek van de WHO is er nu Ruud Jongedijk een handleiding verschenen voor Levensverhalen en psychotrauma Narratieve Exposure Therapie in theorie en praktijk begeleiders, de PFA Facilitator s Manual. zijn niet Hiermee altijd toereikend en kunnen ook te kunnen belastend zijn lokale organi- Voor PTSS-patiënten zijn succesvolle traumagerichte therapieën zoals CGT of EMDR. Deze behandelingen voor patiënten die in het verleden meerdere en complexe traumatiserende gebeurtenissen hebben meegemaakt. Speciaal voor deze PTSS-patiënten is Narratieve Exposure saties Therapie (NET) zelf ontwikkeld. hun Het doel van NET is medewerkers de patiënt het opleiden. Deze gids biedt onder andere overzicht over zijn gehele leven te geven en om de traumatiserende gebeurtenissen te integreren in het levens verhaal. Dit gebeurt op basis van drie pijlers: de chronologische levenslijn, de narratieve exposure en het getuigenisverslag. NET is inmiddels een bewezen effectieve behandelvorm. Dit eerste Nederlandse handboek over NET bevat een prak tische handleiding over de behandelmethodiek, met veel simulaties, voorbeelden en casuïstiek. Diverse een gerenommeerde rollenspel auteurs en andere belichten NET vanuit hun eigen invalshoek: levens verhalen van de vrouwen van Srebrenica, zwijgen als coping bij seksueel trauma, biografie en hechting bij vroeg getraumatiseerde kinderen, getuigenistherapie, NET in Uganda, NET oefeningen. bij ouderen, KIDNET, NET en dissociatie en NET in een groepssetting. Dit inspirerende boek is een aanrader voor traumathera peuten en voor hen die geïnteresseerd zijn in levensverhalen bij getraumatiseerde mensen. Ruud Jongedijk is psychiater en directeur Zorg & Innovatie bij Stichting Centrum 45 en Arq Psychotrauma Expert Groep. Hij heeft NET als behandelmethode in Nederland geïntroduceerd en heeft NET-trainingen en supervisietrajecten opgezet. Levensverhalen en psychotrauma Narratieve Exposure Therapie in theorie en praktijk Voor PTSS-patiënten zijn er succesvolle traumagerichte therapieën zoals CGT of EMDR. Deze behandelingen zijn niet altijd toereikend en kunnen ook te belastend zijn voor patiënten die in het verleden meerdere en complexe traumatiserende gebeurtenissen hebben meegemaakt. Speciaal voor deze PTSS-patiënten is Narratieve Exposure Therapie (NET) ontwikkeld. Het doel van NET is de patiënt het overzicht over zijn gehele leven te geven en om de traumatiserende gebeurtenissen te integreren in het levensverhaal. Ruud Jongedijk Levensverhalen en psychotrauma Ruud Jongedijk Levensverhalen en psychotrauma Narratieve Exposure Therapie in theorie en praktijk Dit gebeurt op basis van drie pijlers: de chronologische levenslijn, de narratieve exposure en het getuigenisverslag. NET is inmiddels een bewezen effectieve behandelvorm. Levensverhalen en psychotrauma is het eerste Nederlandse handboek over NET en bevat een praktische handleiding over de behandelmethodiek, met veel voorbeelden en casuïstiek. Diverse gerenommeerde auteurs belichten NET vanuit hun eigen invalshoek: levens verhalen van de vrouwen van Srebrenica, zwijgen als coping bij seksueel trauma, biografie en hechting bij vroeg getraumatiseerde kinderen, getuigenistherapie, NET in Uganda, NET bij ouderen, KIDNET, NET en dissociatie en NET in een groepssetting. Ruud Jongedijk (red.), Levensverhalen en psychotrauma. Narratieve Exposure Therapie in theorie en praktijk. Amsterdam: Boom, ISBN ; 382 pagina s; 37,50 Levensverhalen en psychotrauma maakt onderdeel uit van de Arq boekenreeks. Het boek is te bestellen via

3 Inspirerende pioniers cogiscope Inspirerende pioniers Een bijzonder man Robert Jay Lifton Voor de eerste bijdrage in deze serie over inspirerende personen in de wereld van schokkende gebeurtenissen en psychische trauma s, is gekozen voor professor Robert Jay Lifton. Lifton was meer dan een halve eeuw een sleutelfiguur in het psychotraumaveld vanwege zijn bijdrage aan de bewustwording van de impact van schokkende gebeurtenissen. Daarnaast was hij een maatschappelijk zeer betrokken hulpverlener en onderzoeker. Hij schreef twintig boeken en kreeg talloze onderscheidingen. Zijn memoires hebben de toepasselijke titel Witness to an Extreme Century. 1 Frank Hermans is socioloog en auteur van het boek Trauma en beschaving (2010). Leven en werk Robert Jay Lifton is geboren in 1926 in Brooklyn, New York, uit joodse ouders en is nu bijna 88 jaar. Zijn grootouders waren uit Rusland naar de Verenigde Staten gevlucht. Kort na de Tweede Wereldoorlog werd hij psychiater en psychoanalyticus, woonde en werkte met zijn vrouw enkele jaren in Japan en diende als militair psychiater in de Koreaoorlog. Zijn verdere leven was hij verbonden aan de gerenommeerde universiteiten Columbia, Yale en Harvard. De meeste invloed verkreeg Lifton als initiatiefnemer van zogenaamde rap groepen een combinatie van therapie en actiegroep van veteranen uit de oorlog in Vietnam. Hier introduceerde hij de rol van zaakwaarnemer voor de slachtoffers. Hij getuigde voor de senaat en had zitting in de Task Force voor de DSM met Chaim Shatan, een collega uit New York. Samen zorgden zij voor de erkenning van PTSS in de DSM III in Hij was medeoprichter van de internationale vereniging van traumaexperts ISTSS in 1985 en van een artsenorganisatie tegen verspreiding van kernwapens, die in 1985 de Nobelprijs voor de vrede kreeg. Een groot iemand staat nooit alleen. Hij of zij is de juiste persoon op de juiste plaats op het juiste tijdstip, maar ook iemand die deze kansrijke positie weet te benutten. Bij Lifton was dat niet anders. Hij was psychiater, juist in de overgang naar de opkomst van de psychotherapie buiten de muren van de kliniek. Hij was psychoanalyticus, juist in de periode van de opkomst van een progressieve beweging in haar gelederen met onder hen toonaangevende Amerikaanse psychiaters,

4 32 cogiscope 0114 Inspirerende pioniers Inspirerende pioniers zoals Karl en Wil Menninger, Harry Stack Sullivan, Abraham Kardiner en Roy Grinker de beide laatsten nog in analyse geweest bij Freud en bekende sociale wetenschappers, zoals Margareth Mead en zijn goede vriend David Riesman. 2 Hij diende als militair psychiater in de Koreaoorlog, juist toen de militaire psychiatrie een enorme expansie had doorgemaakt. Dit was de sociale context waarin hij zijn kansen kreeg en greep. Wetenschappelijke verdienste Lifton heeft met steun van zijn mentor Erik Erikson het psychoanalytische gedachtegoed wezenlijk verbreed door termen als identiteit, schuld, schaamte en weerstand toe te passen op getraumatiseerde slachtoffers. Centraal stond bij hem de extreme druk en de verdoving bij slachtoffers om de pijn niet te voelen. Verdoving (numbing) liet hij opnemen in de DSM als symptoom van PTSS. Schuldgevoel vertaalde hij als overlevingsschuld gepaard aan identiteitsverlies, weerstand als vermijding voor de hernieuwde confrontatie met de eigen kwetsbaarheid. Kardiner had de aantasting van het ego bij traumatisering al benoemd, Grinker de extreme angst, Lifton ging nog verder door te spreken van morele ineenstorting na wat slachtoffers hadden meegemaakt. Hij benadrukte het belang van het hervinden van een morele leidraad en de maatschappelijke erkenning en steun die hierbij nodig is. Hij zag het als een taak van de hulpverlener om daar expliciet stelling in te nemen en de maatschappelijke oorzaken te benoemen. Voor hem waren dit de gevaren van totalitair denken en nucleaire technologie met de enorme emotionele afstand tot de slachtoffers. Hiermee past hij in een traditie van uit Europa gevluchte denkers als Isaiah Berlin, Karl Popper en Hannah Ahrendt. Lifton besluit een artikel over het nucleaire gevaar met een citaat van Seneca: Macht over leven en dood wees er niet trots op. Wat mensen van je vrezen, zal uiteindelijk jou gaan bedreigen. Heel bijzonder was dat Lifton zijn inzichten verwierf door het diepgaand interviewen van slachtoffers en daders, een kwalitatieve onderzoeksmethode die in de latere medischbiologische georiënteerde psychiatrie weinig navolging heeft gekregen. Hij was de eerste expert die een groot aantal slachtoffers van Hiroshima interviewde vijftien jaar na de bom en was, zoals hij zei, verbijsterd dat niemand dit eerder had gedaan. Ruim tien jaar later interviewde hij veel veteranen van de oorlog in Vietnam. Eind jaren zeventig sprak hij als arts met een aantal nazidokters en analyseerde met hen hun stappen naar het kwaad. Hierover schreef hij een meesterwerk. In de jaren negentig sprak hij zeer actueel met mensen die massaal willen doden om de wereld te verbeteren. In de interviews met Hiroshimaslachtoffers laat hij zien hoe intens en onwezenlijk de confrontatie met de dood was (zoals de fosforgloed van de lijken), hoe bezorgd men bleef over de eigen gezondheid en hoe het stigma van atoomslachtoffer in de Japanse samenleving hen bleef confronteren met hun slachtofferschap. Meesterlijk is zijn boek Nazidokters in de manier waarop hij sociale context en individuele beleving met elkaar verbindt. Hij laat zien hoe dokters als genezers moordenaars werden in dienst van een racistische ideologie, die volgens een van de dokters een vorm was van toegepaste biologie om de joodse infectie te bestrijden. Dokters waren daarom de kern van het naziproject. De verbinding met de individuele beleving ligt in het begrip compartimentalisering, een psychisch proces dat het voor de daders mogelijk maakte zich te splitsen in een normale (buiten het kamp) en gewelddadige persoon (binnen het kamp), zonder daar last van te ondervinden. Hij beschrijft nauwkeurig hoe ze in de gesprekken samen komen tot de kern van de misdaad en hoe moeilijk dat is voor de geïnterviewde, maar ook voor de interviewer. Zoals elke vernieuwer was hij deels een buitenstaander. Hij was geen echte psychoanalyticus in de klassieke zin, evenmin een klassiek psychiater. Hij vond bezig zijn met ethische kwesties en deelname aan veranderingsprojecten belangrijker dan een vaste baan. Hij kon zich in zijn unieke positie ontwikkelen tot een zaakwaarnemer voor slachtoffers, nauwgezet onderzoeker en inspirerend voorbeeld voor de talloze mensen die zich met trauma s en schokkende gebeurtenissen zijn gaan bezighouden.

5 inspirerende pioniers cogiscope advertentie - 1 Zie verder onder Lifton op en een recent interview (2013): Goren, e. and alpert, J. (2013) the analyst as witness, historian and activist: a conversation with robert Jay Lifton, in: Psychoanalysis, Culture & Society 18, enkele werken zijn: Death in Life: Survivors of Hiroshima (new York: random House, 1968); Home from the War: Neither Victims nor Executioners (new York: simon & schuster, 1973); The Nazi Doctors: Medical Killing and the Psychology of Genocide (new York: Basic Books, 1986); Witness to an Extreme Century: A Memoir (new York: Free Press, 2011). 2 karl en Wil Menninger waren lange tijd de bekendste amerikaanse psychiaters met een beroemde kliniek in topeka, kansas. Wil was in de tweede Wereldoorlog de enige psychiater in de rang van brigadegeneraal en hoofd militaire psychiatrie in het amerikaanse leger. karl was adviseur van de presidenten truman en kennedy. sullivan leidde de selectie in het leger en werd een toonaangevend kritisch psychiater. kardiner schreef een standaardwerk The traumatic neuroses of war over veteranen in de eerste Wereldoorlog en Grinker met John spiegel War neuroses over angst onder piloten in tunesië in de tweede Wereldoorlog. ivp: ruim 29 jaar partner bij schokkende gebeurtenissen Welke impact heeft agressief gedrag, een bedrijfsongeval of een overval op uw organisatie en uw medewerkers? het instituut voor psychotrauma staat organisaties in raad en daad bij vóór, tijdens en na een schokkende gebeurtenis. Wij bieden onder andere bedrijven, gezondheidszorginstellingen, over heden, onderwijsinstellingen en hulpverleningsinstanties prak tisch advies en ondersteuning die zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Uitgangspunt hierbij is dat de stressreacties die optreden een normale reactie zijn op een abnormale gebeurtenis. en dat de meeste mensen de veerkracht hebben om dit samen met de mensen om hen heen goed te verwerken. Het IVP ondersteunt haar klanten met trainingen, het inrichten van de organisatie en het opvangen van medewerkers. Daarnaast bieden wij behandeling voor medewerkers waarbij de verwerking niet goed verloopt. een greep uit de onderwerpen waarop het IVP zich nu en in het verleden heeft gespecialiseerd zijn: agressiehantering, (collegiale) opvang en nazorg, suïcidepreventie, emdr-therapie en e-health oplossingen. IVP B.V. is partner in de arq Psychotrauma expert Groep. t

6 34 cogiscope 0114 BoekeN B o e k e N Berg, Yvonne van den, De viool van mijn moeder. Amsterdam: Luitingh Sijthoff, ISBN ; 240 pagina s. Als kind ontdekt de auteur dat haar moeder opgroeide in een NSB familie, als jong meisje bij de Jeugdstorm zat en met haar moeder in 1944 na de bevrijding van het zuiden van Nederland naar Duitsland vluchtte. Dit familiegeheim roept grote spanningen op tussen de dochter en de moeder die haar verleden nooit goed heeft verwerkt. Dit boek gaat over onverwerkt oorlogsverleden, familiegeheimen, foute ouders, moeder dochterverhouding en over muziek dat een belangrijke rol in het leven van moeder en dochter speelt. een psychologische analyse van het oorlogstrauma. Hoe werkt het geheugen? Waar komt de kracht en de wil vandaan om te overleven? Welke innerlijke drijfveren helpen daarbij? Cyrulnik, Boris, Het leven roept je: een kind in de oorlog. Utrecht/Amsterdam/Antwerpen: Arbeiderspers, ISBN ; 245 pagina s. Boris Cyrulnik is neuropsychiater en gespecialiseerd in de behandeling van kinderen met een oorlogstrauma. In dit boek vertelt hij zijn persoonlijk verhaal over hoe hij als Joods kind aan de Duitsers wist te ontkomen. Hij vermengt dit met Drozdek, Boris, If you want to go fast go alone, if you want to go far go together. On context sensitive group treatment of asylum seekers and refugees traumatized by war and terror, [S.l.: s.n.], pagina s. Proefschrift Universiteit Utrecht Dit proefschrift presenteert een model voor het begrijpen van posttraumatische gevolgen bij asielzoekers en vluchtelingen. Dit model beschouwt deze gevolgen vanuit het levensloopperspectief van de overlevende en inventariseert zowel de psychologische als de psychosociale en maatschappelijke veranderingen in zijn of haar leefwereld. Gebaseerd op dit model is er een groepsbehandeling ontworpen, die is toegepast en onderzocht op effectiviteit. Deze behandeling richt zich niet uitsluitend op PTSS, maar omvat ook interventies die gericht zijn op beschadigde kernovertuigingen, schuld, schaamte, rouw, huwelijks en systemische problemen, juridische If You Want to Go Fast Go Alone, If You Want to Go Far Go Together On Context-Sensitive Group Treatment of Asylum Seekers and Refugees Traumatized by War and Terror Boris Drožđek kwesties als gevolg van de verblijfsprocedure en andere stressfactoren gerelateerd aan herhuisvesting. Emmelkamp, Paul & Kees Hoogduin (red.), Van mislukking naar succes in de psychotherapie. Amsterdam: Boom, ISBN ; 605 pagina s. Patiënten die de voorgestelde behandeling weigeren, voortijdig stoppen, geen verbetering ervaren of terugvallen: iedere therapeut kent mislukte behandelingen. Hoe kun je in een vroege fase van de behandeling dreigende mislukkingen herkennen? Hoe pas je de behandeling aan? Het eerste deel van dit boek is gewijd aan strategieën en technieken die de patiënt motiveren voor de behandeling. Hoe bouw je een goede therapeuti

7 BoekeN cogiscope mensen om de problemen de baas te worden, de toenemende verwevenheid van de netwerken waar ze deel van uitmaken en de steeds ingewikkelder wordende nasleep van schokkende gebeurtenissen. Lahad, Mooli, Miri Shacham & Ofra Ayalon, The BASIC Ph Model of Coping and Resiliency: theory, research and cross cultural application. London: Jessica Kingsley, ISBN ; 288 pagina s. Het BASIC Ph model van Prof. Mooli Lahad wordt gebruikt als een effectief model voor het inschatten van veerkracht, interventie en herstel bij mensen die blootgestaan hebben aan rampen en andere traumatische ervaringen. Lahad gaat uit van zes verschillende coping stijlen die ieder mens hanteert om te overleven: Belief, Affect, Social, Imagination, Cognition and Physical (BASIC Ph). Dit boek legt de theorie achter dit model uit en gaat in op de praktische toepassing ervan binnen de context van familie, gemeenschap, educatie, gezondheidzorg en zakenleven. sche relatie op? Hoe monitor je de voortgang van de behandeling? Het tweede deel toont de valkuilen in de behandeling van meer dan twintig stoornissen, waaronder angststoornissen, PTSS, OCS, eetstoornissen, depressie, middelenmisbruik, psychose en persoonlijkheidsstoornis. Gortworst, Johan, Zilver in bruikleen: dilemma s van een verpleegster in oorlogstijd. Soesterberg: Uitgeverij Aspect, ISBN ; 242 pagina s. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg een verpleegster in een psychiatrische inrichting de opdracht om een aantal Joodse patiënten te begeleiden naar Westerbork. Pas een jaar voor haar dood vertelt ze haar zoon over deze gebeurtenis. Haar leven lang heeft ze geworsteld met de wroeging en de vraag waarom ze met deze opdracht heeft ingestemd. De auteur, haar zoon, schrijft in dit boek over deze dilemma s, en schetst daarbij tevens een beeld van het naoorlogse gereformeerde gezin waarin hij opgroeide. Hermans, Frank, Kwetsbaarheid weerbaarheid en beschaving. Hoe mensen er in zijn geslaagd zich beter te beschermen tegen schokkende gebeurtenissen en gevoeliger te worden voor de pijn van anderen en wat dit betekent voor de wereld van nu. Delft: Eburon, ISBN ; 418 pagina s. Door de eeuwen heen hebben mensen allerlei pogingen ondernomen om zichzelf en hun samenlevingen te beschermen tegen de ingrijpende gevolgen van schokkende gebeurtenissen: grote rampen en oorlogen, maar ook rampspoed in het persoonlijke leven, zoals geweld, misbruik of ingrijpend verlies. Hoe slaagden mensen erin zich beter te beschermen tegen de ontregelende gevolgen van deze rampen? Dit boek behandelt deze vraag niet alleen in een breed historisch perspectief, maar legt ook de nadruk op de opgaven waar mensen nu voor staan. Bijzondere aandacht krijgt de rol die psychische trauma's zijn gaan spelen in de gezondheidszorg, de crisisbeheersing en het recht, en in de bredere cultuur van herdenken en herinneren. De rode draad in het boek vormt de toenemende wedijver tussen

8 36 cogiscope 0114 boeken b o e k e n Murray Parkes, Colin (Ed), Responses to Terrorism: Can Psychosocial Approaches Break the Cycle of Violence? East Sussex: Routledge, ISBN ; 264 pagina s. Hoe kunnen we begrijpen en voorkomen dat de reactie op terrorisme vaak leid tot een dodelijke spiraal van geweld? Op grond van nieuwe ontwikkelingen in het veld van de psychologie geeft dit boek inzicht in de oorzaken van terrorisme, waarom een cirkel van geweld ontstaat en hoe die cirkel mogelijk doorbroken kan worden. Deel 1 behandelt de achtergronden van het ontstaan van terrorisme. Deel 2 beschrijft de reacties op terrorisme en hun effectiviteit. Deel 3 onderzoekt hoe geweld kan worden voorkomen of verminderd, o.a. op basis van het vredesproces in Rwanda. Het boek bevat ook een bijdrage van Berthold Gersons over de bescherming van door terroristen bedreigde politici in Nederland. Rosenberg volgt in dit boek het leven van zijn vader die in Auschwitz terecht kwam, overleefde, en zich na de oorlog vestigde in Södertälje (Zweden) om met zijn vrouw en kind een nieuw leven te beginnen, een leven dat hij niet verdroeg. Na een tocht langs de belangrijke stations die zijn vader op zijn levenspad aandeed, houdt de zoon zich bezig met de vraag naar het waarom van de zelfmoord van zijn vader. Het boek gaat o.a. over de moeite die Joodse mensen hadden na de oorlog om zich aan te passen aan een wereld die dat wat zij hadden meegemaakt niet begreep. Smalbraak, Jet, Lieve allemaal. Op zoek naar mijn ouders in hun Indische jaren. Zutphen: Walburg Pers, ISBN ; 287 pagina s. Tijdens de oorlog en de daaropvolgende Bersiap-periode schreven de ouders van Jet Smalbraak, een zendelingen-echtpaar, een groot aantal brieven vanuit Indië naar het thuisfront in Nederland. Deze vertellen over de alledaagse maar ook schokkende gebeurtenissen die zij meemaakten tijdens de periode van de Japanse bezetting en de eerste jaren van de Indonesische onafhankelijkheid. De auteur bundelde deze brieven in dit boekje, voorzag ze van persoonlijk commentaar en stelde ze in een historische context. Swaan, Abram de, Compartimenten van vernietiging: over genocidale regimes en hun daders, Amsterdam: Prometheus Bert Bakker, ISBN ; 320 pagina s. Compartimenten van vernietiging bevat een uitvoerig overzicht van de grootste massamoorden in de twintigste eeuw met de Holocaust als absoluut dieptepunt. Hoe zijn deze verschrikkingen te begrijpen? De Swaan stelt o.a. dat massavernietiging voorkomt in samen Rosenberg, Göran, Een kort oponthoud op de weg van Auschwitz. Amsterdam: Atlas Contact, ISBN ; 349 pagina s. De Joods/Zweedse schrijver Göran

9 boeken cogiscope levingen die op alle niveaus in hoge mate gecompartimentaliseerd zijn geraakt. De gedoemde groep wordt steeds verder geïsoleerd en uitgesloten van de samenleving en in de laatste fase fysiek gedeporteerd en uitgeroeid. Voor een beter inzicht in deze massale uitroeiing is het dus niet genoeg om alleen de directe genocidale situatie in aanmerking te nemen. Ook de voorafgaande maatschappelijke ontwikkelingen moeten erbij betrokken worden, evenals de rol van het genocidale regime, en de persoonlijke eigenschappen van de daders. Veldhuizen, Niels, Oorlog in mijn kop: erfenis uit Uruzgan. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, ISBN ; 176 pagina s. Een militair verpleegkundige schrijft na zijn uitzending naar Uruzgan, waar hij o.a. een bermbomexplosie meemaakte, over de psychische gevolgen bij terugkeer. Het lukt hem niet zichzelf uit de gevechtsmodus te halen. Hij gaat ander gedrag vertonen, Veldhuizen lijdt aan een PTSS. Dit boek is een rauw verslag van deze gevolgen. Wasserstein, Bernard, Gertrude van Tijn en het lot van de Nederlandse Joden. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, ISBN ; 352 pagina s. In 1941 voert de Joodse Gertrude Tijn onderhandelingen in opdracht van de Duitse bezetter over een grootschalig vertrek van Joden naar geallieerd of neutraal gebied. Na het mislukken van deze onderhandelingen gaat Gertrude in bezet Nederland werken bij de Joodse Raad, waar zij zich bezighoudt met de emigratie van en de hulp aan Joden. Het verslag dat ze na de oorlog over haar ervaringen schrijft, maakt veel discussie los over Joodse collaboratie en over Joods verzet tegen de massavernietiging. Wassersteins boek belicht de soms onmenselijke dilemma's bij het maken van persoonlijke en collectieve keuzes tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wolzak, Adrie & Annet Huizing, Kindermishandeling: signaleren en handelen. Utrecht: NJi Nederlands Jeugdinstituut/ Amsterdam: SWP, ISBN ; 159 pagina s. Met de komst van de Wet Meldcode wordt meer dan voorheen van professionals verwacht dat zij alert zijn op signalen die kunnen wijzen op kindermishandeling. Deze geactualiseerde druk is afgestemd op de laatste ontwikkelingen rond de Wet Meldcode. Daarnaast worden de aard, de oorzaken en de gevolgen van kindermishandeling beschreven. Ook de signalen van kindermishandeling komen uitgebreid aan de orde. Aan de hand van een stappenplan wordt verduidelijkt wat iemand kan doen die zich zorgen maakt over een kind. Een gesprek voeren met het kind of de zorgen bespreken met de ouders is daar een wezenlijk onderdeel van. Daarom zijn in dit boek aandachtspunten opgenomen om dergelijke gesprekken te voeren. Voor meer boeken, artikelen en dvd s bezoek onze bibliotheek

10 38 cogiscope In de media in de media Promotie: Culturele competentie in de gezondheidszorg UvA, maart 2014 Culturele competentie binnen de gezondheidszorg bestaat uit de kennis en vaardigheden die zorgverleners nodig hebben om goede zorg te kunnen verlenen aan patiënten van verschillende culturele afkomsten. Conny Seeleman onderzocht hoe het concept culturele competentie bruikbaar is voor zorgorganisaties en individuele zorgverleners. Zij promoveerde in maart aan de Universiteit van Amsterdam. 85 miljoen mensen wereldwijd hebben noodhulp nodig nu.nl, 21 februari 2014 Dit jaar hebben wereldwijd 85 miljoen mensen noodhulp nodig omdat ze slachtoffer zijn van conflicten, natuurrampen en andere noodsituaties. Deze mensen, onder wie 59 miljoen kinderen, wonen verspreid over vijftig landen. Dat staat in het rapport Humanitarian Action for Children 2014 van Unicef. PTSS bij kinderen Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology, 20 februari 2014 Na het meemaken van een traumatische gebeurtenis behouden veel kinderen hun veerkracht, terwijl andere kinderen blijvende schade oplopen. Het februarinummer van the Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology gaat in op de vraag waarom sommige kinderen wel hun veerkracht behouden en andere niet. Holocaust Namenmonument holocaustmonument.nl, februari 2014 In Amsterdam zal naar verwachting in 2015, een monument verrijzen met alle namen van Nederlandse slachtoffers van de Holocaust. Alle namen van Joden, Sinti en Roma die vanuit Nederland zijn vervolgd en gedeporteerd, alsmede gedeporteerde Nederlandse Joden woonachtig in andere landen, die in naziconcentratie- en vernietigingskampen zijn vermoord, alsook zij die zijn omgekomen door honger of uitputting tijdens transporten en dodenmarsen en waar geen graf van bekend is. Door een naam te adopteren (holocaustmonument.nl), wordt het monument opgebouwd. Amsterdamse aanpak PTSS voorbeeld voor Nationale Politie Parool, 3 maart 2014 De Amsterdamse begeleiding van politieagenten met een posttraumatisch stresssyndroom (PTSS) staat model voor de Nationale Politie. Alle elf eenheden zullen zoals in Amsterdam gaan werken met één meldpunt voor psychosociale klachten. Daarachter zit een multidisciplinaire keten van zorgaanbieders, waardoor een behandeling op maat kan worden gegeven. Agressiewaarschuwing nodig bij antidepressiva nrc, 28 februari 2014 In de bijsluiter van bepaalde soorten antidepressiva moet een waarschuwing worden opgenomen dat het middel agressie kan opwekken. Dat adviseert het bijwerkingencentrum voor medicijnen (Lareb) naar aanleiding van 88 meldingen over een verband tussen agressie en middelen als Prozac. Onderzoek alternatieven voor cel asielkind Reformatorisch Dagblad, 20 februari 2014 De regering moet uiterlijk in mei van dit jaar onderzoek hebben gedaan naar alternatieven voor vreemdelingendetentie en grensdetentie op Schiphol van minderjarige kinderen. Een motie van PvdA en D66 daarover is in februari in de Tweede Kamer aangenomen. 70 veteranen klagen bij Ombudsman Volkskrant, 19 februari 2014 Bij de Nationale Ombudsman hebben zich sinds juli vorig jaar 70 ex-militairen gemeld met klachten over de manier waarop een overheidsinstantie met hen omgaat. Het gaat vooral om veteranen die

11 in de media cogiscope actief zijn geweest in Libanon en Bosnië, maar ook om militairen die hebben deelgenomen aan missies in Afghanistan. Zij of hun (ex-) partner klopten aan met uiteenlopende klachten, o.a. over een nieuwe regeling voor veteranen met een PTSS. betekenis van traumatische ervaringen voor het toenemen van creativiteit. De uitkomsten zijn gepubliceerd in Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, Vol 7(3), Aug 2013, : 'Perceiving benefits after adversity: The relationship between selfreported posttraumatic growth and creativity'. Vredespaleis en Westerbork worden EU-erfgoed nu.nl, 12 februari 2014 Het Vredespaleis in Den Haag en Herinneringscentrum Kamp Westerbork krijgen het Europees Erfgoedlabel. De bedoeling van het label is dat de naamsbekendheid van de instanties wordt vergroot. invloed uitoefent op de mentale en fysieke gezondheid van mensen. Zo blijken ouderen die de oorlog van dichtbij meemaakten een grotere kans te hebben op diabetes en depressie. Groen licht voor onderzoek marihuana behandeling bij PTSS Associated Press, 17 maart 2014 De Amerikaanse regering heeft eindelijk toestemming gegeven om onderzoek te doen naar gebruik van marihuana als behandeling van veteranen met PTSS. Elke provincie centrum voor verkrachte vrouw Metro, 18 februari 2014 Eind 2015 zullen er twaalf landelijke Centra Seksueel Geweld in elke provincie van Nederland zijn. Die gaan de hulp voor verkrachte vrouwen, mannen en kinderen bundelen. Met in elke provincie een centrum wordt hulp aan slachtoffers én daderopsporing versneld, aldus psychologe Iva Bicanic, initiatiefnemer van het landelijk netwerk Centrum Seksueel Geweld. Posttraumatische groei en creativiteit Psychology Today, 17 februari 2014 Onderzoek aan de University of Pennsylvania wijst op positieve Vertrouwen in hulp bepaalt risicogedrag bij overstroming UvA, 13 februari 2014 Er bestaan verschillende risicostijlen die mensen gebruiken als ze te maken krijgen met een overstroming. Deze stijlen worden niet bepaald door kennis over het risico of door armoede, maar vooral door het vertrouwen dat mensen hebben in hulpinstanties of de lokale overheid. Dit concludeert Roanne van Voorst in haar onderzoek waarop zij in februari aan de Universiteit van Amsterdam promoveerde. Het eerste ooggetuigenverslag van de Holocaust NIOD, 6 februari 2014 Marjo Bakker, vakreferent bij het NIOD, zocht uit hoe het zit met het ooggetuigenverslag van SS'er én verzetsman Kurt Gerstein. Zijn verslag uit 1943 waarin hij beschrijft wat er in concentratiekampen Belzec en Treblinka gebeurde, zou tijdens de oorlog in een Achterhoeks kippenhok zijn verstopt om er pas in 1996 weer uit te komen. WO II drukt nog steeds stempel op gezondheid Scientias.nl, 21 januari 2014 Nieuw onderzoek toont aan dat de Tweede Wereldoorlog nog steeds Kijk voor meer actueel nieuws dagelijks op de website van Cogis, Deze rubriek is samengesteld door de bibliotheek van Cogis.

12 40 cogiscope 0114 Refereerbijeenkomsten Refereerbijeenkomsten Stichting Centrum april 2014 in Oegstgeest 20 mei 2014 in Diemen Tijd: uur Op weg naar effectieve cultuursensitieve behandeling van psychosociale gevolgen van trauma Jeroen Knipscheer (psycholoog) Jeroen Knipscheer is binnen Arq coördinator van de ontwikkellijn Diversiteit en Trauma. Deze ontwikkellijn heeft specifieke aandacht voor het belang van diversiteit in de behandeling van getraumatiseerden en richt zich in het bijzonder op de aspecten cultuur en leeftijd. Ouderen en niet-westerse allochtonen met traumagerelateerde psychische klachten vormen binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) een groeiende doelgroep. Zorg verlenen aan deze groepen leidt echter niet zelden tot knelpunten in doeltreffendheid. En er zijn weinig evidence-based behandelinterventies voor getraumatiseerde ouderen en allochtonen, terwijl de problematiek groot en onderbelicht is. In dit referaat wordt de stand van zaken rond diversiteit en trauma gebaseerd op recente inzichten uit de wetenschappelijke literatuur besproken, komen de diverse projecten die onder de ontwikkellijn vallen over het voetlicht, en wordt ingegaan op de uitdagingen ten aanzien van optimalisering van de zorg voor deze groepen. Co-referenten op 24 april 2014: Marrie Bekker (hoogleraar Klinische Psychologie, Universiteit Tilburg) en Gabriela A. Sempértegui (psycholoog) Co-referenten op 20 mei 2014: Anneke van Schaik (psychiater bij GGZ ingeest) en Annelies van Loon (onderzoeker). 19 juni 2014 in Oegstgeest Tijd: uur Research en Best Practices EMDR Stabilisatie interventie EMDR- RDI vs stabilisatie interventie Trauma-Sensitieve Yoga Joke van Bokkem (GZ psycholoog i.o.) Joke van Bokkem deed onderzoek naar het effect van EMDR-Resource Development and Installation protocol (RDI) bij (complex) getraumatiseerde veteranen en politiemedewerkers. Haar onderzoek sloot aan bij de Arq ontwikkellijn Complexe PTSS. De hypothese die zij toetste is dat RDI een betere start op behandeling met EMDR (of BEPP, NET), geeft dan de (nonverbale) lichaams gerichte vergelijkingsconditie (yoga). Ze vergeleek de stabilisatie interventie EMDR-RDI met de stabilisatie interventie Trauma-Sensitieve yoga bij 32 beroepsgerelateerde getraumatiseerde cliënten van Centrum 45. In dit referaat presenteert zij haar bevindingen, waaronder het effect van EMDR-RDI op het beloop van de klachten, kwaliteit van leven en traumagerelateerde cognities in de stabilisatiefase bij (poli-, dag-) klinische traumagerichte behandeling van beroepsgetroffenen met complexe PTSS. Behandeling van PTSS bij mensen met psychosen: kan dat rechttoe-rechtaan? Co-referent: Berber van der Vleugel (GZ psycholoog) Berber van der Vleugel werkt als behandelaar bij GGZ Noord- Holland Noord in een FACT Wijkteam en is een van de promovendi op de Treating Trauma in Psychosis (T.TIP) studie. In haar referaat presenteert ze de resultaten hiervan. Aanleiding voor het onderzoek lag in het feit dat een aanzienlijk aantal mensen met een psychotische stoornis getraumatiseerd is en dat een groot deel leidt aan een PTSS. Hoewel de richtlijn Angststoornissen aanbeveelt een PTSS met EMDR of Exposure te behandelen, gaat men bij psychose (-gevoeligheid) uitermate voorzichtig te werk. In de praktijk blijft psychologische behandeling vaak beperkt tot stabiliserende inter venties of zelfs helemaal achter wege, omdat men vreest dat recht toerechtaan behandeling te zwaar is en zal leiden tot psychotische decompensatie, suïcidaliteit, automutilatie enz. Professionals en deelnemers aan Treating Trauma in Psychosis (T.TIP) wilden weten hoe terecht die bezorgdheid is. 155 mensen met een psychotische stoornis en een co-morbide PTSS werden gerandomiseerd over drie condities. Informatie en aanmelden:

13 auteursinstructie cogiscope Behoefte om te publiceren? Schrijf voor Cogiscope platform voor kennisuitwisseling een artikel, essay, column; of interview een collega of bericht over uw onderzoek. Auteursinstructie Cogiscope is een kwartaalblad over sociale en psychische gevolgen van schokkende gebeurtenissen. Het stelt zich ten doel om betrokkenen op dit terrein te informeren over ontwik kelingen op het gebied van preventie en hulpverlening. Ook wil het de huidige en sociaal-historische context belichten waarin geweld plaatsvindt en -vond. De redactie ontvangt graag wetenschappelijke, opiniërende en praktijkgerelateerde bijdragen over sociale en psychische gevolgen en achtergronden van geweld, als ook over de opvang, zorg en nazorg van betrokkenen. De redactie beoordeelt binnengekomen teksten en geeft een beknopte reactie. Daarin zijn de eventuele redenen voor afwijzing opgenomen dan wel vragen en opmerkingen als de tekst in beginsel is geaccepteerd. Instructies voor de auteur Auteur en redactie hebben bij voorkeur contact over omvang en inrichting van het artikel vóórdat het wordt toegezonden. Indien u noten wilt gebruiken, dan enkel eindnoten. Notenlijst als tekst aan eind van het artikel. Indien u geen noten wilt gebruiken, maar wel literatuur wilt vermelden, dan graag aan het slot. * Houd het aantal literatuurverwijzingen beperkt. Citaten in het Nederlands. De tekst wordt verdeeld in (niet-genummerde) paragrafen, elke paragraaf heeft een titel (tussenkopje). Werk met korte tussenkopjes (max. 20 karakters). Geef het artikel een korte titel, maximaal 30 karakters. De redactie kan kiezen voor een andere titel. Aanleveren en verdere procedure We ontvangen uw tekst in Word, bij voorkeur per De tekst zo plat mogelijk aanleveren, dus zo weinig mogelijk opmaakeffecten in de tekst aanbrengen. Onderstrepingen en vet worden niet overgenomen, cursiveringen zijn wel toegestaan. In de regel zult u, korte tijd na de afgesproken inlever datum, de geredigeerde bijdrage ter goedkeuring ontvangen. Indien de redactie geen inhoudelijke wijzigingen of slechts minimale wijzigingen aanbrengt, bijvoorbeeld alleen in de interpunctie, krijgt u uw tekst niet meer voorgelegd. Ook dan ontvangt u bericht van de redactie. Voor de lay-out van uw bijdrage is de redactie verantwoordelijk. Cogiscope verschijnt zowel in een papieren als digitale versie. Honorarium Voor toegezonden en opgenomen tekst materiaal wordt geen honorarium verstrekt. In andere gevallen wordt het honorarium in overleg vast gesteld. Copyright Het copyright van opgenomen materiaal valt toe aan Cogiscope. Uitzonderingen op deze regel zijn mogelijk. Abonnementsinformatie Cogiscope verschijnt 4x per jaar. Een jaarabonnement kost 27,50. U kunt zich abonneren via de Cogis-site: Colofon Redactie: Michel Dückers, Joris Haagen, Jeroen Knipscheer (hoofdredacteur), Hans Moors, Michaela Schok en Ine Spee Eindredactie: Marleen van de Ven Bureauredactie: Linda Reek Redactieadres: Cogis, Nienoord 5, 1112 XE Diemen Telefoon , fax Oplage: 800 exemplaren Vormgeving: CARTA, communicatie & grafisch ontwerp, Utrecht Druk: ZuidamUithof, Utrecht ISBN Cogis Cogis Cogis is het kennisinstituut sociale en psychische gevolgen van oorlog, vervolging en geweld. Hulpverleners vormen de belangrijkste doelgroep. Voor hen ontwikkelt en organiseert Cogis cursussen, trainingen, congressen, symposia en studiedagen, ook op aanvraag. Daarnaast geeft Cogis beleidsadviezen en fungeert het als vraagbaak voor geweldsgetroffenen. De bibliotheek van Cogis Cogis heeft een uitgebreide bibliotheek over de psy chische gevolgen van geweld. Naast een uitgebreide eigen verzameling gedrukt- en beeldmateriaal is veel (externe) informatie ook digitaal toegankelijk. Foto omslag: Herdenking van de aanslag op het station van Atocha, Madrid (HH).

14 Cogiscope 0114 jaargang 11 nummer 1 april 2014 scholing 8-10 april 2014 Emergency Expo. Platform voor rampenbestrijding en crisisbeheersing april 2014 Voorjaarscongres NVVP april 2014 Nederlands Congres Volksgezondheid 12 april 2014 Congres Vereniging EMDR Nederland 22 april 2014 Depressie bij ouderen 24 april 2014 (herhaling 20 mei 2014) Cultuur en trauma (Jeroen Knipscheer) Refereerbijeenkomst Stichting Centrum april 2014 Het angstige brein april-juni 2014 Complexe traumatisering verdiepingscursus (Arq i.s.m. RINO Noord-Holland) 1-2 mei 2014 Congres Families, Generations and War. Historical, psychological and artistic views 8 mei 2014 E-health voor EPA 21 mei 2014 Dwangtoepassingen in de psychiatrie mei nd European Conference on Child Abuse and Neglect 22 mei 2014 The Impact of Great Wars and Beyond. Medical and Military Psychotraumatology: Past, Present and Future mei september 2014 Narratieve Exposure Therapie (Arq i.s.m. RINO Noord-Holland) juni nd International Congress of Mentalization Based Treatment 19 juni 2014 Research and best practices EMDR (Joke van Bokkem) Refereerbijeenkomst Stichting Centrum juni th European Conference EMDR 1-4 juli 214 7th European Conference on Positive Psychology september 2014 WPA 16th World Congress of Psychiatry Najaar 2014 EMDR vervolgcursus (Arq i.s.m. RINO Noord-Holland) september december 2014 Basisopleiding psychotrauma (Arq i.s.m. RINO Noord-Holland) september - december 2014 EMDR basiscursus (Arq i.s.m. RINO Noord-Holland) september 2014 februari 2015 Complexe traumatisering basiscursus (Arq i.s.m. RINO Noord-Holland) 2 oktober 2014 Masterclass Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS (Arq i.s.m. RINO Noord-Holland)

Scholingsaanbod Partners in Arq Arq Psychotrauma Expert Groep Nienoord 5 1112 XE Diemen 2 http://www.arq.org

Scholingsaanbod Partners in Arq Arq Psychotrauma Expert Groep Nienoord 5 1112 XE Diemen 2 http://www.arq.org Scholingsaanbod Partners in Arq Februari 2014 Hieronder treft u het scholingsaanbod van de Partners in Arq aan. Voor professionele opleidingen en trainingen op maat kunt u de websites van de Partners in

Nadere informatie

Kennisinstituut sociale en psychische gevolgen van oorlog, vervolging en geweld

Kennisinstituut sociale en psychische gevolgen van oorlog, vervolging en geweld Kennisinstituut sociale en psychische gevolgen van oorlog, vervolging en geweld Cogis Cogis is het landelijke kennisinstituut dat zich richt op het voorkomen en verminderen van de persoonlijke en maatschappelijke

Nadere informatie

Informatie voor verwijzers

Informatie voor verwijzers Informatie voor verwijzers INFORMATIEBROCHURE Stichting Centrum '45 Stichting Centrum '45 is hèt landelijk behandel- en expertisecentrum voor psychotrauma. Als TOPGGz instelling richt Stichting Centrum

Nadere informatie

Posttraumatische stressstoornis na uitzending

Posttraumatische stressstoornis na uitzending Posttraumatische stressstoornis na uitzending Factsheet Inleiding Een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking (ongeveer 80%) krijgt ooit te maken met één of meer potentieel traumatische gebeurtenissen.

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> Complexe trauma s kunnen grote

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> COMPLEXE TRAUMA S KUNNEN GROTE

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

Psychosociale gevolgen van oorlog in niet-westerse landen

Psychosociale gevolgen van oorlog in niet-westerse landen 2 cogiscope 0113 Psychosociale gevolgen van oorlog in niet-westerse landen Pim Scholte Een proefschrift over psychisch welzijn en sociale binding Psychosociale gevolgen van oorlog in niet-westerse landen

Nadere informatie

Baat het niet dan schaadt het niet: EMDR bij getraumatiseerde asielzoekers en vluchtelingen. Jackie June ter Heide, Trudy Mooren, Rolf Kleber

Baat het niet dan schaadt het niet: EMDR bij getraumatiseerde asielzoekers en vluchtelingen. Jackie June ter Heide, Trudy Mooren, Rolf Kleber Baat het niet dan schaadt het niet: EMDR bij getraumatiseerde asielzoekers en vluchtelingen Jackie June ter Heide, Trudy Mooren, Rolf Kleber Complexe PTSS 1: DESNOS Complex trauma: herhaaldelijk, langdurig,

Nadere informatie

Postmaster opleiding systeemtherapeut

Postmaster opleiding systeemtherapeut Postmaster opleiding systeemtherapeut mensenkennis In de context met cliënten, gezinnen en kinderen was dit leerzaam en direct bruikbaar in mijn werk. evaluatie deelnemer Postmaster opleiding systeemtherapeut

Nadere informatie

PTSS - diagnostiek en behandeling. drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren

PTSS - diagnostiek en behandeling. drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren PTSS - diagnostiek en behandeling drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren Opbouw Diagnose PTSS Prevalentiecijfers PTSS en arbeid Preventie van PTSS Behandeling

Nadere informatie

Empowerment en digitale preventie

Empowerment en digitale preventie Empowerment en digitale preventie Digitaal loket voor risicogroepen mbt psychotrauma Twan Driessen & Corne Versluis Arq Psychotrauma Expert Groep Innovatie op het gebied van psychotrauma Voorspellende

Nadere informatie

E M D R een inleiding

E M D R een inleiding E M D R een inleiding Lucinda Meihuizen GZ-psycholoog Zorgpartners Midden-Holland lucinda.meihuizen@zorgpartners.nl Wietske Soeteman GZ-psycholoog Pro Persona w.soeteman@propersona.nl Wat haal je uit deze

Nadere informatie

Voorwoord 7 Leeswijzer 9

Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Leeswijzer 9 Deel I Traumatische ervaringen 1 Wat kinderen kunnen meemaken 15 2 De reacties van kinderen op trauma 21 3 De impact op het gezin en de school 33 Deel II Kinderen

Nadere informatie

Exploring EMDR-therapy and tinnitus. Linda Hochstenbach-Nederpel Gz-psycholoog

Exploring EMDR-therapy and tinnitus. Linda Hochstenbach-Nederpel Gz-psycholoog Exploring EMDR-therapy and tinnitus Linda Hochstenbach-Nederpel Gz-psycholoog Introductie Voorstellen: GZ-psycholoog, gedragstherapeut en traumatherapeut (EMDR) eigen eerstelijnspraktijk (verwijzingen

Nadere informatie

De gevolgen van trauma en stress in de volwassenheid en uitgestelde klachten

De gevolgen van trauma en stress in de volwassenheid en uitgestelde klachten De gevolgen van trauma en stress in de volwassenheid en uitgestelde klachten Cogis Symposium Trauma: late gevolgen voor kinderen en volwassenen 12 oktober 2011 Geert Smid Paul Celan: late gevolgen van

Nadere informatie

Oud worden en sterven met de oorlog

Oud worden en sterven met de oorlog Oud worden en sterven met de oorlog Mede mogelijk gemaakt door de Stichting 1940-1945 1 Oud worden en sterven met de oorlog Over wie gaat het Schokkende gebeurtenissen Kenmerken en stressreacties Verwerking

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Vertrouwen. De professionals van IVP staan altijd voor u klaar

Vertrouwen. De professionals van IVP staan altijd voor u klaar Vertrouwen De professionals van IVP staan altijd voor u klaar 3 CRISIS Harmonie Een crisis kondigt zich zelden aan. Het is meestal kort en krachtig en altijd onverwachts. Crisisopvang bij bedrijfsongevallen,

Nadere informatie

Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland. Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012

Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland. Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012 Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012 Waarom werd PTSS destijds geïntroduceerd? Gevolgen van de Vietnam-oorlog Task force in de

Nadere informatie

Narratieve Exposure Therapie

Narratieve Exposure Therapie Narratieve Exposure Therapie MANP jubileumcongres Patricia Strijk Even voorstellen Wat doet Stichting Centrum 45: Diagnostiek en behandeling complexe psychotraumaklachten VS-GGZ: Werkzaam op de polikliniek

Nadere informatie

Accare Opleidingen e.sentener@accare.nl 19-05-2016 19-05-2016 8:45 16:30 3. RINO Noord-Holland info@rino.nl 28-09-2015 23-05-2016 9:30 16:30 24

Accare Opleidingen e.sentener@accare.nl 19-05-2016 19-05-2016 8:45 16:30 3. RINO Noord-Holland info@rino.nl 28-09-2015 23-05-2016 9:30 16:30 24 215007 Hechting en trauma Psy-zo! info@psy-zo.nl 12-04-2016 17-05-2016 10:00 17:30 18 249706 Studiedag Transculturele kinder- en jeugdpsychiatrie Accare Opleidingen e.sentener@accare.nl 19-05-2016 19-05-2016

Nadere informatie

Symposium EMDR; brede toepassingen in de praktijk. Eerder beoordeeld met een 8! Inschrijven via www.bsl.nl/emdr

Symposium EMDR; brede toepassingen in de praktijk. Eerder beoordeeld met een 8! Inschrijven via www.bsl.nl/emdr Eerder beoordeeld met een 8! Symposium EMDR; brede toepassingen in de praktijk Vrijdag 27 september 2013 Jaarbeurs Utrecht Bestemd voor beginnende EMDR therapeuten, therapeuten die regelmatig verwijzen

Nadere informatie

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Helen Dowling Instituut: Begeleiding bij kanker voor (ex-) kankerpatienten en hun naasten: Onder andere: Individuele begeleiding Lotgenotengroepen

Nadere informatie

Opleiding Hulp bij complexe verwerkingsprocessen en trauma Kris Decraemer

Opleiding Hulp bij complexe verwerkingsprocessen en trauma Kris Decraemer Opleiding Hulp bij complexe verwerkingsprocessen en trauma Kris Decraemer Voor wie Voor hulpverleners en therapeuten die betrokken zijn bij de opvang en begeleiding van mensen met indringende en traumatische

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten Verslavingszorg Trauma en verslaving Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Informatie voor patiënten Mondriaan voor geestelijke gezondheid Trauma

Nadere informatie

De Seks, de Context en het Spreken. CLAS symposium Vrijdag 23 september 2011 Beatrixzaal, Rubicon jeugdzorg in Horn

De Seks, de Context en het Spreken. CLAS symposium Vrijdag 23 september 2011 Beatrixzaal, Rubicon jeugdzorg in Horn JUBILEUM CLAS 20 JAAR De Seks, de Context en het Spreken CLAS symposium Vrijdag 23 september 2011 Beatrixzaal, Rubicon jeugdzorg in Horn PROGRAMMA De Seks, de Context en het Spreken De CLAS methodiek wordt

Nadere informatie

Soms gebeurt het toch...

Soms gebeurt het toch... Soms gebeurt het toch... Informatie over stressreacties na schokkende gebeurtenissen K E N N I S E R VA R I N G K U N D E 25 jaar kennis, ervaring, kunde Verbijsterd, machteloos, angstig, verdrietig en

Nadere informatie

Praktische informatie. Oud worden met de oorlog. Herinneringen die pijn blijven doen. http://www.cogis.nl/ouderen/

Praktische informatie. Oud worden met de oorlog. Herinneringen die pijn blijven doen. http://www.cogis.nl/ouderen/ Praktische informatie Oud worden met de oorlog Herinneringen die pijn blijven doen Oorlogservaringen In Nederland leven nog ongeveer drie miljoen mensen voor wie de Tweede Wereldoorlog een deel van hun

Nadere informatie

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Leony Coppens Carina van Kregten Symposium Pleegzorg 2014 Waar blijft het kind? 11 maart 2014 Wat gaan we vandaag doen? Wie zijn wij?

Nadere informatie

EMOTIEREGULATIE. Jaarbeurs Utrecht. Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline

EMOTIEREGULATIE. Jaarbeurs Utrecht. Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline EMOTIEREGULATIE Boosheid, verdriet en angst bij kinderen en adolescenten met ASS, ODD, ADHD, depressie en borderline Congres Dinsdag 26 november 2013 Jaarbeurs Utrecht prof.dr. Bram Orobio de Castro prof.dr.

Nadere informatie

Haïti. Anneke Vinke, 19 januari 2010

Haïti. Anneke Vinke, 19 januari 2010 Haïti Anneke Vinke, 19 januari 2010 Opzet Korte introductie Feiten en verder Morgen... PAUZE --> daarna vragen/discussie 2 Situatie: RAMP in Haïti TV beelden & leed: zien van pijn van kinderen niet te

Nadere informatie

Dokter, ik heb kanker..

Dokter, ik heb kanker.. Dokter, ik heb kanker.. huisartsen-duodagen noordwest utrecht november 2006 Anette Pet Klinisch psycholoog-psychotherapeut Hoofd Patiëntenzorg Welmet Hudig Theoloog Therapeut Het Helen Dowling Instituut

Nadere informatie

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen.

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. 1 Symposium Krachtige Kinderen in de opvang. Driebergen, 29 oktober 2012 Mirjam Wouda, kinder- en jeugdpsychiater Mutsaersstichting

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig Misdrijf Verkeersongeluk Calamiteit Juridisch Emotioneel Praktisch Veelzijdig deskundig biedt juridische, praktische en emotionele hulp aan slachtoffers van een misdrijf, calamiteit of verkeersongeluk.

Nadere informatie

Grenzen verleggen 10E PHRENOS PSYCHOSECONGRES ZWOLLE, 13 NOVEMBER 2014

Grenzen verleggen 10E PHRENOS PSYCHOSECONGRES ZWOLLE, 13 NOVEMBER 2014 Grenzen verleggen 10 E PHRENOS PSYCHOSECONGRES ZWOLLE, 13 NOVEMBER 2014 Programma 09.00 Ontvangst en registratie 09.45 Opening door dagvoorzitter dr. R. Bruggeman, psychiater, Universitair Centrum Psychiatrie

Nadere informatie

De ontwikkelingstrilogie

De ontwikkelingstrilogie De ontwikkelingstrilogie van Martine Delfos Een brede kijk op ontwikkeling Dr. Martine Delfos maakte naam met vele publicaties op het gebied van (ontwikkelings)psychologie. Ook geeft zij op regelmatige

Nadere informatie

RZO-advies nr. 10. Onderzoeksvoorstel Plasticiteit van aversieve herinneringen, ingediend door prof. dr. I. M. Engelhard, Universiteit Utrecht

RZO-advies nr. 10. Onderzoeksvoorstel Plasticiteit van aversieve herinneringen, ingediend door prof. dr. I. M. Engelhard, Universiteit Utrecht RZO-advies nr. 10. Onderzoeksvoorstel Plasticiteit van aversieve herinneringen, ingediend door prof. dr. I. M. Engelhard, Universiteit Utrecht Relevante feiten Met een sterke mondeling toelichting presenteert

Nadere informatie

Behandelingsstrategieen bij Complex Trauma:

Behandelingsstrategieen bij Complex Trauma: Behandelingsstrategieen bij Complex Trauma: Trudy Mooren, klinisch psycholoog-psychotherapeut, Centrum 45 Martijn Stöfsel, klinisch psycholoog-psychotherapeut, SinaiCentrum Jos Truyens, klinisch psycholoog-psychotherapeut,

Nadere informatie

Als een ramp de school treft: Hoe om te gaan met incidenten op scholen? Ine Spee. MBO-Raad, Platform Veiligheid 28 maart 2013.

Als een ramp de school treft: Hoe om te gaan met incidenten op scholen? Ine Spee. MBO-Raad, Platform Veiligheid 28 maart 2013. Als een ramp de school treft: Ine Spee Hoe om te gaan met incidenten op scholen? Ine Spee MBO-Raad, Platform Veiligheid 28 Achtergronden Calamiteitenteam KPC Groep 2000- gratis ondersteuning voor scholen

Nadere informatie

Meer bieden dan alleen exposure-therapie

Meer bieden dan alleen exposure-therapie Meer bieden dan alleen exposure-therapie cogiscope 0111 11 Trudy Mooren Professor Marylene Cloitre over haar visie op traumabehandeling Meer bieden dan alleen exposure-therapie Claudia Gallegos van de

Nadere informatie

Publiekssamenvatting PRISMO. - De eerste resultaten-

Publiekssamenvatting PRISMO. - De eerste resultaten- Publiekssamenvatting PRISMO - De eerste resultaten- Inleiding In maart 2005 is de WO groep van de Militaire GGZ gestart met een grootschalig longitudinaal prospectief onderzoek onder militairen die werden

Nadere informatie

De Psychoanalytische Ruimte(n) Feestelijke Ontvangst. Olympiaplein 4

De Psychoanalytische Ruimte(n) Feestelijke Ontvangst. Olympiaplein 4 Symposium De Psychoanalytische Ruimte(n) en Feestelijke Ontvangst ter gelegenheid van de officiële opening van Olympiaplein 4 op zaterdag 6 juni 2015 De Psychoanalytische Ruimte(n) Psychoanalyse heeft

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Patiënten

Trauma en verslaving. Patiënten Trauma en verslaving Patiënten Trauma en verslaving Informatie voor patiënten Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Trauma en verslaving 1 Trauma

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen. Aya Ezawa, Universiteit Leiden

Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen. Aya Ezawa, Universiteit Leiden Indië Lezing, 8 maart 2016, Amsterdam Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen Aya Ezawa, Universiteit Leiden Mijn doel in deze lezing is een beeld schetsen van de ervaringen van Japans-Indische

Nadere informatie

Vluchten als identificatieproces: hoe kunnen we dit vanuit de hulpverlening overstijgen?

Vluchten als identificatieproces: hoe kunnen we dit vanuit de hulpverlening overstijgen? Vluchten als identificatieproces: hoe kunnen we dit vanuit de hulpverlening overstijgen? Het psychisch parcours bij vluchtelingen: traumatisch of therapeutisch? Steunpunt Cultuursensitieve Zorg CGG Brussel

Nadere informatie

Boek Slapende honden? Wakker maken!

Boek Slapende honden? Wakker maken! Boek Slapende honden? Wakker maken! A.Struik, ontwikkelingspsycholoog/ systeemtherapeut Joany Spierings Drie testen Weinig theorie en veel praktijk CD-Rom/ werkbladen Formulier zes testen Geen protocol

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

Ingrijpende gebeurtenissen Agressie en geweld Preventie Opvang Behandelen van PTSS. Jaap Dogger

Ingrijpende gebeurtenissen Agressie en geweld Preventie Opvang Behandelen van PTSS. Jaap Dogger Ik zal handhaven Ingrijpende gebeurtenissen Agressie en geweld Preventie Opvang Behandelen van PTSS Jaap Dogger Definitie. Onder een traumatische ervaring wordt verstaan: een gebeurtenis die een dreigende

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen

DESKUNDIG AAN HET WERK. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen DESKUNDIG AAN HET WERK Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid bij volwassenen 2 INHOUDSOPGAVE PAGINA Kennis over psychische problemen nodig?! 4 Praktische informatie 5 Zicht op

Nadere informatie

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014

Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Wat is een suïcidepreventiebeleid? Suïcidepreventiebeleid binnen een organisatie 10/10/2014 Een stappenplan waarin uitgeschreven staat hoe er binnen een organisatie met suïcidaliteit wordt omgegaan en

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Jonge mensen, volwassen zorgen omgang met adolescenten die te maken hebben met geweld

Jonge mensen, volwassen zorgen omgang met adolescenten die te maken hebben met geweld Jonge mensen, volwassen zorgen omgang met adolescenten die te maken hebben met geweld Karin van Rosmalen Nooijens Aiotho (arts in opleiding tot huisarts en onderzoeker) 19 12 2013 Inhoud Géén definities

Nadere informatie

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch werker Volwassenen en ouderen mensenkennis Van onze klinisch psycholoog heb ik een groep cliënten overgenomen, bij wie ik de instrumenten uit de opleiding

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO SAGAAM IN DE KLAS Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO 1 Hoe meer mensen worden aangezet tot schrijven hoe meer ze gaan lezen Adriaan van Dis Colofon Auteur: Tom Blok Huisstijl:

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER Wat is complex trauma? Theoretisch model trauma/persoonlijkheid Welke rol speelt middelengebruik? Fasering in de behandeling Indicatiestelling

Nadere informatie

Zelfmanagement: De uitdaging

Zelfmanagement: De uitdaging Zelfmanagement: De uitdaging Dr. Sasja Huisman Medisch Psycholoog/Onderzoeker (LUMC) Docent Gezondheidspsychologie (Universiteit Leiden) Ijsland Hoe doe je dat eigenlijk, jezelf en je diabetes managen?

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ]

therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ] therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke beperking. Therapieën

Nadere informatie

Top Referent TraumaCentrum

Top Referent TraumaCentrum GGzE centrum psychotrauma Top Referent TraumaCentrum Informatie over behandeling van mensen met ernstige traumagerelateerde stoornissen Algemene informatie >> BIJ HET TOP REFERENT TRAUMACENTRUM WORDEN

Nadere informatie

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO SAGAAM IN DE KLAS Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO 1 Hoe meer mensen worden aangezet tot schrijven hoe meer ze gaan lezen Adriaan van Dis Colofon Auteur: Tom Blok Huisstijl:

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie

Omgaan met littekens. Els Vandermeulen. Psychologe BWC Neder-over-Heembeek Februari 2014

Omgaan met littekens. Els Vandermeulen. Psychologe BWC Neder-over-Heembeek Februari 2014 Omgaan met littekens Els Vandermeulen Psychologe BWC Neder-over-Heembeek Februari 2014 1. Huid 2. Brandwonden 3. Littekens 4. Traumatische gebeurtenis 5. Onzichtbare littekens 6. Psychische problemen 1.

Nadere informatie

Wat rest is een foto

Wat rest is een foto Wat rest is een foto Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum, Leeuwarden

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

Traumatherapeut in Israël

Traumatherapeut in Israël 2 cogiscope 0 3 0 9 Traumatherapeut in Israël Saskia van Broeckhuysen Bewustworden van a priori gevoelens en gedachten Traumatherapeut in Israël Bewapende jongeren kopen een ijsje in een voetgangerzone.

Nadere informatie

Inhoud. plaatsbepaling en verklaringsmodel... 9. met een verstandelijke beperking... 27. Literatuur... 8. verstandelijke beperking...

Inhoud. plaatsbepaling en verklaringsmodel... 9. met een verstandelijke beperking... 27. Literatuur... 8. verstandelijke beperking... XIII Inhoud 1 Het handboek SOS Snelle Opvang bij Seksueel misbruik..................... 1 1.1 Doelgroep van het handboek SOS..................................................... 2 1.2 Het belang van het

Nadere informatie

Aardbevingen en psychische klachten

Aardbevingen en psychische klachten Aardbevingen en psychische klachten (Karin Folkers, Klinisch Psycholoog) Jantien Mast, Verpleegkundig Specialist Peter Pijper en Coosje Klootwijk, verpleegkundigen Bouke Koopmans, psychiater Loppersum,

Nadere informatie

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders. Leony Coppens Carina van Kregten

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders. Leony Coppens Carina van Kregten Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Leony Coppens Carina van Kregten Het zuurstofmasker Doe de zelfzorgcheck Wat gaan we vandaag doen? Wie zijn wij? Wat gaan we vandaag doen?

Nadere informatie

Caroline Ploeg, Gedragstherapeut Femy Wanders, Klinisch psycholoog

Caroline Ploeg, Gedragstherapeut Femy Wanders, Klinisch psycholoog Caroline Ploeg, Gedragstherapeut Femy Wanders, Klinisch psycholoog Overzicht presentatie Ontstaan van KINGS Doelgroep KINGS-model (incl. MASTR) Verschillende interventies uit het MASTR Progressive Counting

Nadere informatie

Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld

Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld Signaleren en handelen bij seksueel & huiselijk geweld Acute Zorgregio Oost 2015 Drs. Loes Veraart Schelfhout, huisarts n.p. aandachtsfunctionaris HAP Arnhem e.o. Drs. Marie Louise Moors, SEH arts Radboudumc,

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Vrijheid daar strijd je voor Symposium 21 Mei 2015 Van 14.00 17.00 uur Bredero College Amsterdam

Vrijheid daar strijd je voor Symposium 21 Mei 2015 Van 14.00 17.00 uur Bredero College Amsterdam Vrijheid daar strijd je voor Symposium 21 Mei 2015 Van 14.00 17.00 uur Bredero College Amsterdam Beste mensen, Uitnodiging Stichting Spanje 1936-1939 nodigt u uit om op donderdag 21 mei a.s. het Symposium

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Eenmalig seksueel geweld

Eenmalig seksueel geweld Eenmalig seksueel geweld Iva Bicanic Coordinator Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht Eenmalig seksueel geweld At risk: 14-24 jaar At risk: eerder misbruik Dader meestal bekende Minderheid onthult

Nadere informatie

Voorwoorden 11 Voorwoord Erik De Soir 11 Voorwoord Patrick Van den Steene 14 Voorwoord Frédéric Daubechies 16

Voorwoorden 11 Voorwoord Erik De Soir 11 Voorwoord Patrick Van den Steene 14 Voorwoord Frédéric Daubechies 16 Inhoudstafel Inhoudstafel 5 Voorwoorden 11 Voorwoord Erik De Soir 11 Voorwoord Patrick Van den Steene 14 Voorwoord Frédéric Daubechies 16 Inleiding 19 1 Stress als optimale spanning 19 2 Vroeger hadden

Nadere informatie

Psychologische zorg voor kinderen en jongeren. De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren. Samen werken aan jezelf

Psychologische zorg voor kinderen en jongeren. De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren. Samen werken aan jezelf Psychologische zorg voor kinderen en jongeren De Golfbreker Preventie en psychologische zorg voor kinderen en jongeren Samen werken aan jezelf Inhoud Belang psychologische zorg voor jeugd Psychologische

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Programma. Toename aantal oudere migranten. Casus. Oudere migranten 05-10- 12. Oudere migranten en vluchtelingen met trauma en demen6e.

Programma. Toename aantal oudere migranten. Casus. Oudere migranten 05-10- 12. Oudere migranten en vluchtelingen met trauma en demen6e. Oudere migranten en vluchtelingen met trauma en demen6e Casus Programma cultuursensi6eve demen6ezorg Beeld van de doelgroepen en ingrijpende en trauma6sche ervaringen Renate van den Bronk, Cogis Nies van

Nadere informatie

Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s

Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s me nse nkennis Postmaster opleiding veiligheid in gezinnen met risico s Veiligheid in gezinnen staat of valt met goede samenwerking in de keten, daarom hebben wij samenwerking tot de kern van deze opleiding

Nadere informatie

Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen

Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen Doel Door een goede opvang en nazorg bij schokkende gebeurtenissen wordt het risico op psychische overbelasting verminderd. Er is sprake van een schokkende

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs 2012 M E L D C O D E H U I S E L I J K G E W E L D E N K I N D E R M I S H A

Nadere informatie

Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!!

Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!! Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!! Lonneke Mechelse, GZ psycholoog BIG, Registerpsycholoog NIP Arbeid & Organisatie bij Peptalk Delft, (generalistische basis GGZ) & Mentaal Beter Gouda

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Ga voor programma en inschrijven naar www.bsl.nl/sos

Ga voor programma en inschrijven naar www.bsl.nl/sos Congres S.O.S. Snelle opvang en behandeling van seksueel misbruik bij mensen met een verstandelijke beperking Vrijdag 4 oktober 2013 Beatrixgebouw Jaarbeurs, Utrecht Keynote spreaker Valerie Sinason over

Nadere informatie

EMDR bij adolescenten

EMDR bij adolescenten EMDR bij adolescenten Een vorm van traumabehandeling Marijke de Koning-Groothuizen ZMC Kinderen en Jongeren van de Gelderse Roos Voorbeelden uit de praktijk Sofie, 16 jaar. Klachten, sinds ongeveer een

Nadere informatie

Behandeling na seksueel trauma bij kinderen: STEPS, TF-CBT of EMDR?

Behandeling na seksueel trauma bij kinderen: STEPS, TF-CBT of EMDR? Behandeling na seksueel trauma bij kinderen: STEPS, TF-CBT of EMDR? Renee Beer, klinisch psycholoog, Traumacentrum De Bascule Iva Bicanic, klinisch psycholoog i.o., Landelijk Psychotraumacentrum UMC Utrecht

Nadere informatie

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid

Welkom. Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Welkom Regiobijeenkomst onderwijs: Psychische kwetsbaarheid Datum: : Spreker: https://www.youtube.com/watch?v=lym WPSKpRpE Programma Missie & Visie Stichting 113Online Diensten 113Online / 113Preventie

Nadere informatie

Huiselijk en seksueel geweld & Veiligheid

Huiselijk en seksueel geweld & Veiligheid Congres Herken letsel door geweld! 1 oktober 2015 Mijn presentatie Hilde Bakker, adviseur aanpak huiselijk en seksueel geweld Huiselijk en seksueel geweld & Veiligheid Senior adviseur Aanpak 1. Huiselijk

Nadere informatie

Madelon Bronner Emma Kinderziekenhuis 30 september 2010

Madelon Bronner Emma Kinderziekenhuis 30 september 2010 Madelon Bronner Emma Kinderziekenhuis 30 september 2010 Aanwezigen Bijna 70 deelnemers 80% psychologen pedagogisch medewekers maatschappelijk werk 20% verpleegkundigen artsen anders Programma 15.15-16.00

Nadere informatie

20 oktober NRC psa. Marjolein Van Duijl

20 oktober NRC psa. Marjolein Van Duijl Systemische aanpak bij gezinnen met gevarieerde culturele achtergrond Anna de Voogt klinisch psycholoog-psychotherapeut, Amsterdam 20 oktober NRC psa. Marjolein Van Duijl Van Duijl zegt dat mensen soms

Nadere informatie