Symptoominventarisatie. Ter ondersteuning van de consulent palliatieve zorg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Symptoominventarisatie. Ter ondersteuning van de consulent palliatieve zorg"

Transcriptie

1 Symptoominventarisatie Ter ondersteuning van de consulent palliatieve zorg Regionaal Consultatief Palliatief Team IKR januari 2005

2 Toelichting Symptoominventarisatie Analyse Nauwkeurige en volledige analyse van klachten is nodig om een verantwoord advies te kunnen geven voor de behandeling van klachten in de palliatieve fase. Symptoominventarisatie Dit hulpmiddel is bedoeld om de intaker te ondersteunen bij het exploreren van lichamelijke problemen. Inhoud I. Pijn II. Dyspneu, hoesten III. Maagdarmklachten: Obstipatie; Misselijkheid, kokhalzen en braken; Diarree (en fistel) IV. Angst, delier, terminale onrust V. Huid- en wondproblemen en decubitus Standaardinventarisatie Informatie over eetlust, inname van voedsel en vocht en (nog) in staat zijn tot orale inname van medicijnen is nodig om een adequaat advies te kunnen geven. Dit dient bij elke consultvraag te worden nagegaan. Prognose en functionele toestand Gegevens over de functionele toestand en de prognose van de ziekte bepalen mede welk advies kan worden gegeven. Gebruik De symptoominventarisatie volgt een vaste opbouw met een doorlopende nummering: klinische verschijnselen, waar is reeds aan gedacht, waarmee wordt reeds behandeld. Tip Noteer tijdens de inventarisatie het bijbehorende cijfer in plaats van de tekst, bijvoorbeeld: Pijn, A29 (bewegingsdrang). Colofon Regionaal Consultatief Palliatief Team IKR: Erasmus MC en Verpleeghuis Antonius IJsselmonde Rotterdam Bron RCPT-Consulten, juni 1999-december 2004

3 Pijn Pijn recent/dagen/weken/ maanden Omschrijving nociceptieve pijn 2 nl.: Omschrijving neuropatische pijn 3 brandend, prikkelend, stekend 4 verminderde sensibiliteit 5 hyperpathie Anders 6 krampende pijn 7 hoofdpijn Bij onduidelijke aangegeven pijn 8 omschrijving van de pijn Plaats 9 diffuus 10 gelokaliseerd 11 uitstralend naar 12 schietende pijn naar Tijdsrelatie 13 nieuwe pijn sinds 14 acuut ontstaan 15 bekende pijn 16 geleidelijk toenemend sinds Verloop over de dag 17 wisselend/continu 18 in de loop van de dag toenemend/afnemend Meeste pijn 19 's ochtends 20 's middags 21 's avonds 22 's nachts Afhankelijk van 23 houding, nl.: 24 beweging, nl.: 25 persoonlijke verzorging 26 voedselinname 27 defecatie 28 anderszins, nl.: Bijkomende verschijnselen 29 bewegingsdrang 30 benauwdheid 31 anderszins, nl.: Botmetastasen 2 sprake van fractuur 3 sprake van wervelinzakking 4 myelumcompressie Hoofdpijn 5 hersenmetastasen 6 verhoogde intracraniële druk Werking opioïd 7 spiegeldaling eerder dan verwacht wordt van langwerkend opioïd als bijvoorbeeld bij MS Contin doorbraakpijn optreedt 8 uur na inname 8 toename pijn 48 uur na verwisselen durogesic Andere oorzaken 9 infiltratie weke delen, nl.: 10 infiltratie visceraal 11 darmobstructie - ileus - obstipatie 12 urineretentie 13 longembolie 14 angst Medicamenteus Vraag van elk middel dosering, duur en effect 1 paracetamol 2 NSAID s 3 zwak-opioïd - codeïne/tramadol 4 sterk-opioïd - morfine, fentanyl, oxycodonhydrochloride, hydromorfon hydrochloride 5 gebruik van rescues 6 shift geprobeerd wanneer, van naar 7 neurolepticum 8 corticosteroïden Niet medicamenteus 9 radiotherapie Invasieve toediening 10 subcutaan 11 intraveneus 12 epiduraal/intrathecaal 13 laxantia voorgeschreven

4 Dyspneu Observatie professionals dagen/weken/maanden 2 aanwezig: continue/bij inspanning in rust/bij platliggen 3 hoesten met sputum/droge hoest 4 piepende ademhaling 5 gebruik hulpademhalingsspieren 6 stridor inspiratoir/expiratoir 7 cyanose 8 verstoring nachtrust 9 anderszins: tracheostoma met/zonder canule bij 2de lijns consultatie Metabole parameters 10 onbekend 11 po 2 verhoogd/verlaagd 12 pco 2 verhoogd/verlaagd 13 verlaagde SaO 2 Patiënt zegt: 14 geuite kortademigheid, problemen met ademhalen 15 verwoorde angst, ongerustheid 16 geuit energietekort, vermoeidheid 17 geuite pijn bij ademhalen Respiratoir 2 maligniteit long of pleura - primair - metastasen -pleuritis carcinomatosa - lymfangitis carcinomatosa pulmonum 3 longfibrose na bestraling 4 bronchus/trachea obstructie 5 stembandparese 6 pneumothorax 7 infectie 8 aspiratie 9 COPD Cardiovasculair 10 longembolie 11 pericarditis 12 hartfalen 13 anemie Tractus digestivus 14 ascites 15 ruimte-innemend proces buik/lever Psychogeen 16 angst Medicamenteus 1 bronchodilatoren via inhalatie/vernevelen - salbutamol - ipratropium - combivent 2 corticosteroïden via inhalatie/systemisch 3 morfine: systemisch 4 benzodiazepine 5 anderszins - zuurstof - bloedverdunner -cardiale medicatie/ diureticum 6 pleurapunctie -frequentie - leeg gepunteerd - ontlastende punctie (bijvoorbeeld steeds 0,5 l.) Dyspneu, hoesten

5 Hoesten Observatie professionals dagen/weken/maanden 2 aanwezig - continue - in rust bij inspanning - alleen 's nachts - bij eten en drinken - bij platliggen 3 hoesten - met sputum - droge hoest - prikkelhoest - hoest geïnduceerd braken - met haemoptoë 4 verstoring nachtrust Patiënt zegt: 5 geuite vermoeidheid, uitputting 6 verstoring nachtrust 7 braakneiging door/tijdens/na hoesten 8 geuite misselijkheid door slijmproductie Respiratoir 2 maligniteit long of pleura - primair - metastasen - pleuritis carcinomatosa - lymfangitis carcinomatosa pulmonum 3 obstructie luchtweg door endobronchiaal proces 4 lokalisatie tumor centraal (grote bronchi) 5 druk van buitenaf door mediastinaal proces 6 stembandparalyse door uitval nervus recurrens 7 longembolie 8 infectie 9 aspiratie 10 COPD Bijwerking medicamenten 11 ACE-remmers Psychogeen 12 angst Symptomatisch Medicamenteus 1 bronchodilators via inhalatie/vernevelen - salbutamol - ipratropium - combivent 2 corticosteroïden via inhalatie/systemisch 3 codeïne 4 morfine 5 benzodiazepine 6 vernevelen met bupivacaïne Lokaal 7 pleurapunctie -frequentie -reden - leeg gepunteerd - ontlastende punctie (bijvoorbeeld steeds 0,5 l.) 8 radiotherapie Anderszins 9 zuurstof 10 bloedverdunner Dyspneu, hoesten

6 Obstipatie recent/dagen/weken/ maanden 2 huidige frequentie 3 consistentie 4 gasvorming 5 pijnlijke stoelgang 6 gevoel van onvolledige lediging 7 rectaal vochtverlies 8 loze aandrang 9 drukkend gevoel perineum bij aan- of afwezigheid rectum 10 incontinentie van faeces/vocht 11 rectaal toucher - faecesprop - lege ampul - obstruerend proces Aanwezigheid van 12 colostoma 13 ileostoma Toxisch/metabool 2 opioïden 3 hypercalciëmie 4 radiotherapie 5 chemotherapie Tractus digestivus 6 subileus: hoog/laag 7 ileus: hoog/laag 8 tumor die drukt (drukkend gevoel perineum) 9 niet goed sluitende anuskringspier Andere oorzaken 10 ascites 11 immobiliteit 12 dwarslaesie 13 gebruik bulkvormers 14 weinig vochtinname Laxantia 1 lactulose/legendal 2 bisacodyl 3 sennosiden 4 sennosiden/dexpanthenol 5 macrogolen 6 natriumdocusaat/sorbitol klysma: vraag effect 7 hoog klysma van bv. 500 ml. vloeistof (water/glucose 20%): vraag effect Maagdarmklachten

7 Misselijkheid, kokhalzen en braken recent/dagen/weken/ maanden Misselijkheid, kokhalzen 2 met/zonder braken 3 continue/intermitterend 4 vol gevoel 5 pijn in bovenbuik 6 maagzuur 7 hik Braken 8 met misselijkheid 9 frequentie 10 tijdstip 11 relatie met maaltijd? 12 relatie met houdingsveranderingen? 13 projectiel braken 14 bloedbijmenging 15 hoofdpijn 16 opgeblazen gevoel 17 geen eetlust, gevoel vol te zitten 18 pijnlijk opgezette buik 19 koliekpijn 20 continue pijn Toxisch/metabool 2 radiotherapie 3 chemotherapie 4 electrolytenstoornis 5 infiltratie viscerale organen 6 nierinsufficiëntie 7 neuro-endocriene tumor 8 NSAID s 9 opioïden 10 antibiotica Tractus digestivus 11 obstructie door tumordoorgroei: hoog/laag 12 kringspierprobleem: overgang maag/duodenum 13 subileus/ileus: hoog/laag 14 obstipatie Andere oorzaken 15 ascites 16 verhoogde intracraniële druk 17 anticipatoir 18 vestibulair 19 hoest-geïnduceerd 20 chordotomie 21 immobiliteit Anti-emetica 1 metoclopramide/domperidon granisetron/ondansetron Maag/slokdarmbescherming 2 - ranitidine - omeprazol; pantoprazol; esomepraz of andere - sucralfaat - cisapride Anders medicamenteus 3 butylscopolamine 4 dexametason 5 benzodiazepine 6 haloperidol Laxantia 7 lactulose/legendal 8 bisacodyl 9 sennosiden 10 sennosiden/dexpanthenol 11 macrogolen 12 bulkvormers 13 natriumdocusaat/sorbitolklysma: vraag effect 14 hoog klysma van bv. 500 ml. vloeistof (water/glucose 20%): vraag effect 15 secretieremmer - butylscopolamine - sandostatine 16 diarree-remmer 17 sonde (maaghevel), nl.: - maagsonde/prg: toedienend - maagsonde/prg: aflopend Maagdarmklachten

8 Diarree (en fistel) dagen/weken/maanden 2 frequentie per 24 uur 3 volume diarree 4 consistentie: waterdun, dun, brijachtig 5 'natte' flatulentie 6 buikpijn 7 buikkrampen 8 dehydratie: droge huid, droge slijmvliezen 9 gewichtsafname 10 koorts 11 pijnlijke anus, roodheid anus en huid rondom 12 opvliegers Aanwezigheid van 13 colostoma 14 ileostoma 1 onderliggende oorzaak, nl:. Toxisch/metabool 2 radiotherapie 3 chemotherapie 4 antibiotica Tractus digestivus 5 passagestoornis door tumordoorgroei: hoog/laag 6 paradoxale diarree 7 malabsorptie 8 infectie Andere oorzaken 9 carcinoïd 10 endocriene tumor pancreas 11 ascites 12 dwarslaesie Bijwerking behandeling 13 na chordotomie 14 na blokkade plexus coeliacus Fistel 15 rectovaginale fistel 16 rectovesicovaginale fistel 17 vesicorectale fistel 18 ureterfistel 19 recto-uretrale fistel Andere oorzaken 20 rectaal vochtverlies door tumordoorgroei in het rectum (alleen als er nog rectum aanwezig is) 21 incontinentie faeces/vocht door niet goed sluitende kringspier Medicamenteuze remmers 1 secretieremmer - sandostatine vraag effect 2 diarree-remmer - loperamide: vraag effect Suppletie 3 zoutcapsules 4 pancreasenzymen Pijnbestrijding 5 butylscopolamine Huidbescherming 6 barrièrefilm/crème 7 incontinentiemateriaal 8 opvangzak 9 catheter à demeure Laxantia Maagdarmklachten 15 geuroverlast

9 Angst Motorische spanning 1 trillen, beven 2 spierspanning, pijn/spierpijn 3 rusteloosheid/snelle vermoeidheid Autonome hyperactiviteit 4 ademnood, benauwdheidgevoel 5 hartkloppingen of snellere hartslag 6 zweten of koude klamme handen 7 droge mond, duizeligheid of licht in het hoofd 8 misselijkheid, diarree, of andere buikklachten 9 opvliegers (warme/koude) 10 vaak plassen 11 slikproblemen, brok in keel Waakzaam- en gespannenheid 12 zeer gespannen voelen 13 overdreven schrikreacties 14 concentratieproblemen of dichtklappen van angst 15 in- en doorslaapstoornis 16 prikkelbaarheid Reactieve angst 1 angst voor naalden 2 angst voor pijn 3 angst voor het lijden 4 angst voor het doodgaan 5 doordrongen raken van laatste fase van ziek zijn 6 stressvolle informatie 7 dreigend verlies: rollen; personen; autonomie 8 ontslag 9 conflicten familie/team Angst als gevolg van ziekte en behandeling 10 metabole verstoringen 11 symptoom van delier 12 pijn niet onder controle 13 symptoom van depressie 14 longproblemen 15 buikproblemen 16 bloedingen 17 hart- en vaatproblemen 18 alcoholgebruik 19 hypertensie 20 alcoholonttrekking 21 koorts (sepsis) Bijwerking medicijnen, nl.: 22 corticosteroïden 23 anti-emetica, neuroleptica 24 broncho-dilatators 25 paradoxale reacties op benzodiazepines Reeds bestaande angst- en paniekstoornissen,nl.: 26 gegeneraliseerde angststoornis 27 paniek 28 fobieën 29 Posttraumatische Stress Stoornis Tolerantie en onttrekking 30 stoppen benzodiazepines in terminale fase 31 stoppen opioïde analgetica in terminale fase 32 vermindering benzodiazepines in terminale fase 33 vermindering opioïde analgetica in terminale fase 1 Benzodiazepinen - alprazolam -bromazepam - clorazepinezuur - diazepam -lorazepam - midazolam - oxazepam 2 Anti-depressivum/neurolepticum - amitriptyline - haloperidol - mirtazapine - paroxetine - andere 3 Andere medicatie welke de angst kan beïnvloeden 4 Al betrokken disciplines: - pastor -maatschappelijk werk - psycholoog - psychiater Angst, delier, terminale onrust

10 Delier Aanwezig sinds uren/dagen/week 2 ontstaan acuut/geleidelijk Tijdstip 3 moment - continu - fluctuerend - momentafhankelijk - momentonafhankelijk Observaties 4 omkering dag-nacht 5 desoriëntatie 6 concentratiestoornis 7 waarnemingsstoornis 8 hallucinaties 9 motorische onrust 10 stemming Symptomatisch 2 metabole afwijkingen 3 cerebrale hypoxie 4 deficiënties 5 intracraniële aandoeningen 6 endocriene stoornissen 7 infectie 8 koorts 9 postoperatief Geneesmiddelen en intoxicatie 10 anticholinerge werkzame farmaca (o.a opioïden, benzodiazepinen, anticholinergica, corticosteroïden) 11 digitalisglycosiden, dopiminerge farmaca, isioniazide, bepaalde antibiotica Onttrekking door 12 psychofarmaca 13 corticosteroïden (plotseling staken van >30 mg 14 opioïden 15 alcohol 16 nicotine Predisponerende factoren 17 delirium in de voorgeschiedenis 18 cognitieve verstoring 19 verandering van opioïde analgetica 20 leeftijd >70 jaar 21 alcohol >4 eenheden dd 22 gebruik van drugs: uitgezonderd marihuana 23 koorts >38,5 o C 24 metabole stoornis 25 hardhorendheid, slechtziendheid 26 ingreep onder narcose Verwachting beloop 27 reversibel 28 irreversibel Medicamenteus 1 saneren medicatie 2 haloperidol 3 pipamperon 4 risperidon 5 benzodiazepinen Niet-medicamenteus 6 inzet nachtzorg professional 7 inzet nachtzorg mantelzorger 8 structureren van het lichamelijk functioneren Angst, delier, terminale onrust

11 Terminale onrust Aanwezig sinds uren/dagen/week 2 ontstaan acuut/geleidelijk 3 moment - continu - fluctuerend - momentafhankelijk - momentonafhankelijk Bewustzijn en aandacht 4 alert/hyperalert 5 suf, makkelijk wekbaar 6 suf, moeilijk wekbaar 7 niet wekbaar 8 concentratiestoornissen Waarneming 9 hallucinaties Gedrag 10 plukkerig 11 agressief 12 verwardheid 13 angstig 14 wisselende stemming Nachtrust 15 omkering dag/nachtritme Geneesmiddelen en intoxicatie 2 opioïden, nl.: 3 sedativa Ontrekking door 4 psychofarmaca 5 corticosteroïden (plotseling staken van >30 mg) 6 benzodiazepinen 7 opioïden 8 alcohol 9 nicotine Onrust 10 angst 11 pijn 12 urineretentie 13 obstipatie Aanwezigheid van 14 catheter à demeure 15 invasieve toedieningsweg 16 onrustige omgeving Overige omstandigheden van belang voor te adviseren beleid 17 problemen voor patiënt niet acceptabel 18 problemen voor betrokkenen niet acceptabel 19 patiënt wil helder blijven 20 patiënt geeft aan verlies van bewustzijn te accepteren Medicamenteus 1 saneren medicatie 2 haldoperidol 3 dipiperon 4 benzodiazepinen Overig al ingezet beleid 5 blaascatherisatie 6 laxeerbeleid Angst, delier, terminale onrust

12 Huid- en wondproblemen en decubitus dagen/weken/maanden 2 doorgroei tumor door de huid bij -thoraxwand - tracheastoma - ileo/colostoma - anus 3 bloeding tumorweefsel 4 stinkende wond - hinder patiënt - hinder omgeving - hinder verzorging 5 decubitus - plaats - graad 6 pijn - lokaal - hele lichaam 7 jeuk - lokaal - hele lichaam 8 exsudaat 1 lymfangitis carcinomatosa cutis 2 aanwezigheid van gal/leverfunctiestoornissen Medicamenteus 3 bijwerking dexametason 4 bijwerking orale antidiabetica 5 bijwerking antibiotica Preventie 1 barrièrefilm/crème Verbanden 2 absorberend verband 3 wondcontactmateriaal met zachte siliconen 4 alginaten 5 koolstof 6 hydro-actief wondverband Verbanden bij doorgroei tumor 7 hemostatische verbanden, bijvoorbeeld first stop 8 gazen gedrenkt in adrenaline 1:1000 Geurbestrijding medicamenteus 9 metronidazol - ovule als supp - tablet per os - intraveneus - cutaan Geurbestrijding niet-medicamenteus 10 geursteun 11 gemalen koffie 12 olie: lemongras 13 radiotherapie Pijnbehandeling 14 lokaal, nl.: 15 systemisch, nl.: 16 pijnblok (plaats) 17 luchtmatras/zitkussen Jeukbehandeling 18 lokaal, nl.: 19 systemisch, nl.: Huid- en wondproblemen en decubitus

Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg

Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg Vragen bij de palliatieve helpdesks? Vragen bij de palliatieve helpdesks Pijn 43.5 % Obstipatie 15.1 % Misselijkheid 14.9 % Benauwdheid

Nadere informatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie 5-Folder Obstipatie.indd 1 15-07-2008 09:30:32 1. Hoe herkent u obstipatie? 1.1. Definities Obstipatie: Het weinig frequent (minder dan 3x p.w.) en

Nadere informatie

Programma. Doorbraakpijn Vera Middel, apotheker. Casuïstiek Onno van der Velde, huisarts

Programma. Doorbraakpijn Vera Middel, apotheker. Casuïstiek Onno van der Velde, huisarts Programma Prevalentie pijn in de palliatieve fase Stappenplan medicamenteuze behandeling Samenwerkingsafspraak meten en registreren van pijn Marlie Spijkers, kaderarts palliatieve zorg specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

PALLIATIEVE ZORG. fysieke aspecten Rob Jongbloed Raphaëlstichting Jacqueline Fluitman `s Heeren Loo

PALLIATIEVE ZORG. fysieke aspecten Rob Jongbloed Raphaëlstichting Jacqueline Fluitman `s Heeren Loo PALLIATIEVE ZORG fysieke aspecten Rob Jongbloed Raphaëlstichting Jacqueline Fluitman `s Heeren Loo Inleiding Indeling workshop Specifieke kenmerken Selectie lichamelijke klachten in palliatieve fase Selectie

Nadere informatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Misselijkheid

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Misselijkheid Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Misselijkheid 5-Folder misselijk.indd 1 15-07-2008 09:23:15 5-Folder misselijk.indd 2 15-07-2008 09:23:16 1. Hoe herkent u misselijkheid? Misselijkheid is een

Nadere informatie

Delier 18-04-2011. Sini van den Boomen Anja Manders Marianne de Nobel

Delier 18-04-2011. Sini van den Boomen Anja Manders Marianne de Nobel Delier 18-04-2011 Sini van den Boomen Anja Manders Marianne de Nobel Welkom Doel: Kennisoverdracht/bewustwording Signalering Verpleegkundige interventies Programma Film Medische aspecten delier Casus in

Nadere informatie

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Ileus in de palliatieve setting Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Inleiding Richtlijn palliatieve zorg 2009 www.pallialine.nl Richtlijn ileus Praktijkervaring

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Drs. A.M. Karsch, anesthesioloog pijnspecialist UMC Utrecht Drs. G. Hesselmann, oncologieverpleegkundige, epidemioloog UMCU Wat is pijn? lichamelijk

Nadere informatie

PS in NL: bij 12,3% van de patiënten in de stervensfase toegepast

PS in NL: bij 12,3% van de patiënten in de stervensfase toegepast Palliatieve sedatie 12 november 2012 Carla Juffermans,kaderhuisarts PZ Palliatieve sedatie Proportionele toepassing van sedativa in de laatste levensfase om ondraaglijke klachten te bestrijden, waarvoor

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

Misselijkheid en braken. Ellen de Nijs, verpleegkundig specialist palliatieve zorg Alexander de Graeff, internist-oncoloog, consulent PTMN

Misselijkheid en braken. Ellen de Nijs, verpleegkundig specialist palliatieve zorg Alexander de Graeff, internist-oncoloog, consulent PTMN Misselijkheid en braken Ellen de Nijs, verpleegkundig specialist palliatieve zorg Alexander de Graeff, internist-oncoloog, consulent PTMN Voorkomen van misselijkheid en braken bij patiënten met vergevorderde

Nadere informatie

Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker

Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker Inhoud workshop Inventarisatie vragen Waar of niet waar Medicatie en hun bijwerkingen Pijnbestrijding Antidepressiva Benzodiazepinen

Nadere informatie

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen Dagboek Hartfalen Dit dagboek hartfalen heeft u gedownload op de website van het UMCG (www.umcg.nl). Het dagboek is zowel voor u als voor de betrokken hulpverleners een belangrijk hulpmiddel. Om ervoor

Nadere informatie

Delier in de palliatieve fase. Marlie Spijkers Specialist ouderengeneeskunde Consulent Palliatieve zorg IKZ

Delier in de palliatieve fase. Marlie Spijkers Specialist ouderengeneeskunde Consulent Palliatieve zorg IKZ Delier in de palliatieve fase Marlie Spijkers Specialist ouderengeneeskunde Consulent Palliatieve zorg IKZ Delier voor de patiënt n droom woar de geen sodemieter van op aan kunt angstdroom nachtmerrie

Nadere informatie

Delier in de palliatieve fase

Delier in de palliatieve fase Delier in de palliatieve fase Marlie Spijkers Specialist ouderengeneeskunde Consulent Palliatieve zorg IKZ Delier voor de patiënt n droom woar de geen sodemieter van op aan kunt angstdroom nachtmerrie

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

Dyspnoe in palliatieve fase. Marloes van Haandel

Dyspnoe in palliatieve fase. Marloes van Haandel Dyspnoe in palliatieve fase Marloes van Haandel Inhoud Epidemiologie Definities van dyspnoe Communicatie Utrechts Symptoom Dagboek Verpleegkundige interventies bij dyspnoe Verpleegkundige diagnoses Angst

Nadere informatie

Delier en Depressie in de terminale fase

Delier en Depressie in de terminale fase Delier en Depressie in de terminale fase Karel Hoffmans huisartsconsulent IKST 06- /07 DELIER in de terminale fase Casus uit de praktijk gegrepen Diagnostiek Behandeling Discussie Uit de praktijk gegrepen

Nadere informatie

Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006

Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006 Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006 Ine Klijn, psychiater, Zorglijn Acute en Consultatieve Psychiatrie Divisie Hersenen, UMCU Rob Krol, adviseur

Nadere informatie

Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren

Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de

Nadere informatie

Delier voor de patiënt. Inhoud presentatie delier. Delier. Symptomen. Diagnose delier 21-6-2012. n droom woar de geen sodemieter van op aan kunt

Delier voor de patiënt. Inhoud presentatie delier. Delier. Symptomen. Diagnose delier 21-6-2012. n droom woar de geen sodemieter van op aan kunt Delier voor de patiënt n droom woar de geen sodemieter van op aan kunt angstdroom nachtmerrie Inhoud presentatie delier Wat is een delier Wat zijn de gevolgen van een delier Wat zijn risicoverhogende en

Nadere informatie

Obstipatie. mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts

Obstipatie. mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts Obstipatie mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts Palliatieve Zorg Symposium : Diversiteit en imperfectie in de dagelijkse praktijk 7 November

Nadere informatie

De laatste levensfase: over stervensscenario s. Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans

De laatste levensfase: over stervensscenario s. Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans De laatste levensfase: over stervensscenario s Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans Oorzaak overlijden Dementie, frailty Orgaanfalen Acuut Kanker - de laatste levensfase - 2 kanker F U N C T I E OVERLIJDEN

Nadere informatie

De geriatrische patiënt op de SEH. SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie

De geriatrische patiënt op de SEH. SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie De geriatrische patiënt op de SEH SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie Relevante onderwerpen Delier Symptoomverarming Medicatie op de SEH Duur aanwezigheid patiënt op de SEH Delier

Nadere informatie

Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase

Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase JOS KITZEN, ONCOLOOG COBIE VAN BEUZEKOM,VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST Inhoud van de presentatie Even voorstellen Definitie palliatieve zorg Definitie pijn Hoe

Nadere informatie

Doorbraakpijnbij kanker. Symposium Palliatieve Zorg Samen Sterk 11 oktober 2012 G. Filippini, anesthesioloog

Doorbraakpijnbij kanker. Symposium Palliatieve Zorg Samen Sterk 11 oktober 2012 G. Filippini, anesthesioloog Doorbraakpijnbij kanker Symposium Palliatieve Zorg Samen Sterk 11 oktober 2012 G. Filippini, anesthesioloog Symptomen bij kanker Pijn Vermoeidheid Obstipatie Dyspneu Misselijkheid Braken Delirium Depressie

Nadere informatie

Palliatieve sedatie 17 maart 2014

Palliatieve sedatie 17 maart 2014 Palliatieve sedatie 17 maart 2014 Palliatieve sedatie - programma Welkom De heer P. Polak, cardioloog, voorzitter MEC Presentatie Mevrouw A. Witziers, arts palliatieve zorg Bespreken casuïstiek Mevrouw

Nadere informatie

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de oncologieverpleegkundige.

Nadere informatie

Casusschetsen. Casusschets 1

Casusschetsen. Casusschets 1 Interline Pijnbehandeling Casusschetsen 29 mei 2001 Casusschets 1 Vrouw, 50 jaar Patiente is bekend met een gemetastaseerd mammaca met botmetastasen thoracale en lumbale werverkolom. Tot nu toe is de pijn

Nadere informatie

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Doel Adequate pijnbestrijding Stappenplan bij pijnbestrijding (zie

Nadere informatie

Palliatieve zorg bij COPD

Palliatieve zorg bij COPD Palliatieve zorg bij COPD Joke Hes Longverpleegkundige Palliatieve zorg bij COPD 26/06/2014 Joke Hes Inhoud presentatie Welkom Wat is COPD Wanneer is er sprake van palliatieve zorg bij COPD Ziektelast

Nadere informatie

Het behandelen van symptomen in de palliatieve fase DOORBRAAK PIJN

Het behandelen van symptomen in de palliatieve fase DOORBRAAK PIJN Het behandelen van symptomen in de palliatieve fase DOORBRAAK PIJN Mw. A. O 68 jaar, gemetastaseerd mammaca., 4 e en 5 e rib re O NRS 3 8 O R/ PCM 3 x 1000 mg diclofenac 3 x 50 mg oxycodon SR 2 x 20 mg

Nadere informatie

Anorexie en gewichtsverlies

Anorexie en gewichtsverlies Anorexie en gewichtsverlies Marja Leermakers-Vermeer, diëtist, Universitair Medisch Centrum Utrecht j.leermakers@umcutrecht.nl Alexander de Graeff, internist-oncoloog/hospice-arts Universitair Medisch

Nadere informatie

Ik ben zo benauwd. Titia Klemmeier/Josien Bleeker

Ik ben zo benauwd. Titia Klemmeier/Josien Bleeker Ik ben zo benauwd Titia Klemmeier/Josien Bleeker dyspneu ademnood kortademigheid benauwdheid Bemoeilijkte ademhaling Programma Inventarisatie leerdoelen Kennis over de praktijk? Alarmsymptomen Achtergrond

Nadere informatie

PIJN in de palliatieve fase

PIJN in de palliatieve fase PIJN in de palliatieve fase Themabijeenkomst Netwerk Palliatieve Zorg Eemland 9 april 2013 Palliatie Team Midden Nederland Anne Mieke Karsch, anesthesioloog-pijnspecialist UMC Utrecht Laetitia Schillemans,

Nadere informatie

SYMPTOMEN IN DE STERVENSFASE. Lia van Zuylen, internist-oncoloog Expertisecentrum Palliatieve Zorg Rotterdam

SYMPTOMEN IN DE STERVENSFASE. Lia van Zuylen, internist-oncoloog Expertisecentrum Palliatieve Zorg Rotterdam SYMPTOMEN IN DE STERVENSFASE Lia van Zuylen, internist-oncoloog Expertisecentrum Palliatieve Zorg Rotterdam SYMPTOMEN IN DE STERVENSFASE Marjan de Gruijter, specialist ouderengeneeskunde Kaderarts Palliatieve

Nadere informatie

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0437 Inleiding Uw arts heeft u morfineachtige pijnstillers (zie tabel) voorgeschreven tegen de pijn. Deze

Nadere informatie

Benauwdheid in de palliatieve fase

Benauwdheid in de palliatieve fase Benauwdheid in de palliatieve fase S. M. D E H O S S O N L O N G A R T S T W I T T E R : @ S H O S S O N T W I T S 1 4 O K T O B E R 2 0 1 5 Middeleeuwen Dame Cicely Saunders 1918-2002 Cicely Saunders

Nadere informatie

Delier, ontspoord in het verpleeghuis. Miriam Jacobs Nurse Practitioner in opleiding

Delier, ontspoord in het verpleeghuis. Miriam Jacobs Nurse Practitioner in opleiding Delier, ontspoord in het verpleeghuis Miriam Jacobs Nurse Practitioner in opleiding Opzet presentatie Huishoudelijke mededelingen Inleiding Stellingen invullen Uitleg rondom delier Screening delier + Delier

Nadere informatie

Opzet. Workshop Consultatie II. Behoefte aan methodische benadering voor consultatie. Palliatieteam Midden Nederland

Opzet. Workshop Consultatie II. Behoefte aan methodische benadering voor consultatie. Palliatieteam Midden Nederland Workshop Consultatie II Palliatieteam Midden Nederland, 13 november 2008 Alexander de Graeff Internist-oncoloog UMC Utrecht, hospice arts Academisch Hospice Demeter Ginette Hesselmann Verpleegkundig specialist

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN

TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN Doel Het doel is te zorgen dat kankerpatiënten in de - overgang naar de - pallatieve fase niet tussen wal en schip vallen. Hiertoe worden

Nadere informatie

08-10-13. Workshop. Ziektebeloop in palliatieve fase. Besluitvorming in de palliatieve fase. 7 oktober 2013. Karel Glastra van Loon (1962-2005)

08-10-13. Workshop. Ziektebeloop in palliatieve fase. Besluitvorming in de palliatieve fase. 7 oktober 2013. Karel Glastra van Loon (1962-2005) Congres Palliatieve zorgverlening Besluitvorming in de palliatieve fase 7 oktober 2013 Marjolein van Meggelen, RN, MZO Oncologieverpleegkundige, adviseur IKNL Karel Glastra van Loon (1962-2005) Soms gebeuren

Nadere informatie

Medicamenteuze behandeling van pijn bij (oncologische) patiënten

Medicamenteuze behandeling van pijn bij (oncologische) patiënten PIJNPROTOCOL VOOR VOLWASSENEN Medicamenteuze behandeling van pijn bij (oncologische) patiënten Inleiding Het afnemen van een pijnanamnese en het bijhouden van pijnscores zijn voorwaarden voor een goede

Nadere informatie

Doorbraakpijn bij patiënten met kanker

Doorbraakpijn bij patiënten met kanker Doorbraakpijn bij patiënten met kanker Sylvia Verhage, verpleegkundig specialist oncologie Jorgo Lambrou, anesthesioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis, Den Bosch Alexander de Graeff, internist-oncoloog/hospice-arts,

Nadere informatie

CARDIOLOGIE. Zelf kunt u dagelijks uw gewicht opschrijven. Ook als uw bloeddruk en pols zijn opgemeten, kunnen deze waarden worden genoteerd.

CARDIOLOGIE. Zelf kunt u dagelijks uw gewicht opschrijven. Ook als uw bloeddruk en pols zijn opgemeten, kunnen deze waarden worden genoteerd. CARDIOLOGIE Hartfalendagboek In dit hartfalendagboek worden gegevens genoteerd over uw gezondheid. Het dagboek helpt u en uw hulpverleners om inzicht te krijgen in uw lichamelijke conditie en het verloop

Nadere informatie

Marijse Koelewijn huisarts

Marijse Koelewijn huisarts PIJN Marijse Koelewijn huisarts Je hoeft tegenwoordig toch geen pijn meer te lijden Moeilijk behandelbare pijn Om welke pijnen gaat het? Welke therapeutische mogelijkheden zijn er? Opzet workshop: Korte

Nadere informatie

CASUSSCHETSEN. Patient Hr. P., 75 jaar, is bekend met een prostaatcarcinoom met meerdere botmetastasen.

CASUSSCHETSEN. Patient Hr. P., 75 jaar, is bekend met een prostaatcarcinoom met meerdere botmetastasen. INTERLINE PALLIATIEVE SEDATIE 20 mei 2008 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Patient Hr. P., 75 jaar, is bekend met een prostaatcarcinoom met meerdere botmetastasen. Hij heeft nog een tijd goed gefunctioneerd

Nadere informatie

Palliatieve zorg thuis

Palliatieve zorg thuis Palliatieve zorg thuis Zorg in de laatste levensfase mca.nl Inhoudsopgave Wat is palliatieve zorg? 3 Lichamelijke klachten 3 Wie kunt u bellen voor hulp? 4 Psychosociale klachten 7 Eten en drinken 8 Meer

Nadere informatie

WERKEN MET EEN SPUITDRIJVER Myriam Arren Palliatief deskundige PHA INDICATIE Aanhoudende nausea of braken Ernstige dysfagie Gastro-intestinale obstructie Patiënt is niet meer in staat om orale medicatie

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie In overleg met uw behandelend arts hebt u besloten tot een behandeling met chemotherapie. Door deze behandeling kunnen misselijkheid en braken optreden. In

Nadere informatie

Richtlijn palliatieve zorg bij COPD

Richtlijn palliatieve zorg bij COPD Richtlijn palliatieve zorg bij COPD Heleen Nederveen: palliatief verpleegkundige Maasstadziekenhuis Lolkje Roos: palliatief verpleegkundige hospice Cadenza / Laurens Levina Oosterom: longverpleegkundige

Nadere informatie

Misselijkheid en braken in de palliatieve fase

Misselijkheid en braken in de palliatieve fase Misselijkheid en braken in de palliatieve fase Annemieke Delhaas: oncologie verpleegkundige hospice, consulent PTMN Franca Horstink-Wortel: Specialist ouderengeneeskunde/kaderarts palliatieve zorg, consulent

Nadere informatie

BIJSLUITER. OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet

BIJSLUITER. OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet BIJSLUITER OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

Besluitvorming in de palliatieve fase

Besluitvorming in de palliatieve fase Besluitvorming in de palliatieve fase Riky Dorrestein Verpleegkundig specialist intensieve zorg/ oncologie Meander Medisch Centrum, Amersfoort Alexander de Graeff Internist-oncoloog UMC Utrecht Consulent

Nadere informatie

PIJN. Bernarda Heslinga, huisarts, kaderarts palliatieve zorg, palliatief consulent IKNL en palliatief consultteam ZGT

PIJN. Bernarda Heslinga, huisarts, kaderarts palliatieve zorg, palliatief consulent IKNL en palliatief consultteam ZGT PIJN Bernarda Heslinga, huisarts, kaderarts palliatieve zorg, palliatief consulent IKNL en palliatief consultteam ZGT Wat is pijn? Pijn is een onaangename sensorische of emotionele ervaring samenhangend

Nadere informatie

Workshop 2 Pijn & Pijnbestrijding en de rol van de verpleegkundige Antoine Engelen, Paul Cornelissen & Sylvia Verhage

Workshop 2 Pijn & Pijnbestrijding en de rol van de verpleegkundige Antoine Engelen, Paul Cornelissen & Sylvia Verhage Workshop 2 Pijn & Pijnbestrijding en de rol van de verpleegkundige Antoine Engelen, Paul Cornelissen & Sylvia Verhage Kasteel Maurick 2-10-2012 Pijn bij kanker Pijn bij kanker + algemeen voorkomend symptoom

Nadere informatie

Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg Ponsplaatje

Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg Ponsplaatje Overdrachtsformulier Palliatieve Zorg Ponsplaatje Geboortedatum: M / V Adres: Woonplaats: Telnr : Zorgverzekeraar: Verzekeringsnr: BSN : Datum overplaatsing: Van : afd: Naar : Contactpersonen van de patiënt

Nadere informatie

VOORBEELDEN VAN OPEN VRAGEN ZOALS DEZE GESTELD GAAN WORDEN IN DE SET VAN LEREN DOKTEREN 5.

VOORBEELDEN VAN OPEN VRAGEN ZOALS DEZE GESTELD GAAN WORDEN IN DE SET VAN LEREN DOKTEREN 5. VOORBEELDEN VAN OPEN VRAGEN ZOALS DEZE GESTELD GAAN WORDEN IN DE SET VAN LEREN DOKTEREN 5. Let op dit zijn voorbeelden van mogelijke vragen. Vergelijkbare vragen kunnen ook gesteld worden over de andere

Nadere informatie

Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis

Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Dexamethason - corticosteroïden in de palliatieve zorg - M.M.P.M. Jansen, ziekenhuisapotheker klinisch farmacoloog Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Corticosteroïden Veel voorgeschreven in palliatieve fase

Nadere informatie

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide.

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide. SANDOSTATINE Novartis Pharma B.V. Postbus 241 6800 LZ Arnhem Telefoon 026-37 82 111 INFORMATIE VOOR DE PATIENT Lees de bijsluiter regelmatig vóór gebruik, ook als u Sandostatine al eerder gebruikte. De

Nadere informatie

Hildegard Buijl Verpleegkundig Consulent WIS ErasmusMC/Daniel den Hoed. Wondverzorging Incontinentie Stomazorg

Hildegard Buijl Verpleegkundig Consulent WIS ErasmusMC/Daniel den Hoed. Wondverzorging Incontinentie Stomazorg Hildegard Buijl Verpleegkundig Consulent WIS ErasmusMC/Daniel den Hoed Wondverzorging Incontinentie Stomazorg Doel van deze les Onderscheid kunnen maken tussen een oncologisch ulcus en een oncologische

Nadere informatie

Palliatieve behandeling van het bronchuscarcinoma

Palliatieve behandeling van het bronchuscarcinoma 1 Palliatieve behandeling van het bronchuscarcinoma Tessa Dieudonné Pneumologe H.Hartziekenhuis Mol Palliatieve zorg 2 1. Definitie 2. Pijnbestrijding 3. Symptoombestrijding 4. Palliatieve sedatie : richtlijnen

Nadere informatie

Continue Palliatieve sedatie, feiten en fabels 19-09-2013. Specialist ouderengeneeskunde/docent. Probeer te verwoorden wat volgens jou

Continue Palliatieve sedatie, feiten en fabels 19-09-2013. Specialist ouderengeneeskunde/docent. Probeer te verwoorden wat volgens jou Continue Palliatieve sedatie, feiten en fabels 19-09-2013 Margot Verkuylen Specialist ouderengeneeskunde/docent Wat is het? Probeer te verwoorden wat volgens jou palliatieve sedatie is PALLIATIEVE SEDATIE

Nadere informatie

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE PIJN BIJ KANKER Inhoudsopgave. Inleiding. Pijn bij kanker. Gevolgen van pijn. Slaap en vermoeidheid. Bewegen. Stemming. Behandeling van pijn. Pijnstillers. Doorbraakpijn.

Nadere informatie

Palliatieve Zorg. Paul Smit, Specialist Ouderengeneeskunde Kaderarts Palliatieve Zorg. 2012 ParkinsonNet congres

Palliatieve Zorg. Paul Smit, Specialist Ouderengeneeskunde Kaderarts Palliatieve Zorg. 2012 ParkinsonNet congres Palliatieve Zorg Paul Smit, Specialist Ouderengeneeskunde Kaderarts Palliatieve Zorg Palliatieve Zorg Palliatieve zorgverlening is aan de orde zodra behandelingen die op genezing gericht zijn niet of niet

Nadere informatie

Theofylline-klysma (233)

Theofylline-klysma (233) Theofylline-klysma (233) Nummer 233 Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in Theofylline-klysma FNA is theofylline. Theofylline is een luchtwegverwijder.

Nadere informatie

Dit formulier wordt anoniem verstuurd en op basis van het patiëntnummer aan uw dossier gekoppeld. Ter controle graag uw geboortedatum: / / Beroep:

Dit formulier wordt anoniem verstuurd en op basis van het patiëntnummer aan uw dossier gekoppeld. Ter controle graag uw geboortedatum: / / Beroep: Datum: Intakeformulier Patiëntnummer: Geachte heer/mevrouw, Ter voorbereiding op onze afspraak wil ik u vragen om de onderstaande vragenlijst zo nauwkeurig mogelijk te beantwoorden. Bij het intakegesprek

Nadere informatie

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Ipsen Endocrinologie Increlex (injectie met mecasermine [rdna-herkomst]) Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Voorlichtingsfolder zoals beschreven

Nadere informatie

Palliatieve sedatie. 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC

Palliatieve sedatie. 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC Palliatieve sedatie 21 oktober 2014 Elgin Gülpinar, ANIOS IC Casus Patient, 78 jr Overname ander ziekenhuis i.v.m. respiratoire insufficiëntie Voorgeschiedenis COPD, Hypertensie, DM II, PAF Nefrectomie

Nadere informatie

Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik. (Celiacus blokkade)

Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik. (Celiacus blokkade) Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik (Celiacus blokkade) 2 Er is met u gesproken over een blokkade (plaatselijke verdoving of uitschakeling) van een zenuw in de bovenbuik, omdat

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie Ustekinumab (Stelara) Dermatologie Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Hoe werkt Ustekinumab (Stelara) 4 2. Wat moet u weten voordat u Ustekinumab (Stelara) gebruikt 5 Gebruik Ustekinumab (Stelara) niet 5 Wees

Nadere informatie

Novartis Pharma B.V. Arnhem. Sandostatine Informatie voor de patiënt

Novartis Pharma B.V. Arnhem. Sandostatine Informatie voor de patiënt Pharma B.V. Arnhem Sandostatine Informatie voor de patiënt 2 Informatie voor de patiënt Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals door te lezen. Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts

Nadere informatie

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds 1 Multiple sclerosis en incontinentie Dé vereniging voor mensen met MS en hun betrokkenen 3 De blaas De blaas is een spier die zorgt voor: De opslag van urine => 300 tot 500 ml Het lozen van urine man

Nadere informatie

www.energieherstelplan.nl

www.energieherstelplan.nl Klachten registratielijsten uit het boek www.energieherstelplan.nl Het Energieherstelplan Naam: Adres: Woonplaats Registreer de klachten in de drie navolgende klachten registratielijsten voor: - de verteringsenergie,

Nadere informatie

Vragenlijst voor volwassenen:

Vragenlijst voor volwassenen: Vragenlijst voor volwassenen: Voorletters + achternaam : Adres : Telefoon privé : werk : mobiel : E-mail adres : Geboortedatum : Geslacht : Man / Vrouw Huisarts : 1 Wat is de voornaamste klacht? 2 Wanneer

Nadere informatie

Wat doet het palliatieve zorgteam en wat kan dit team voor u betekenen? An Reyners

Wat doet het palliatieve zorgteam en wat kan dit team voor u betekenen? An Reyners Wat doet het palliatieve zorgteam en wat kan dit team voor u betekenen? An Reyners Pieper 77144 Overzicht Achtergrond Werkwijze van het team Overzicht 2010 Casuïstiek Samenvatting Sterfteoorzaak Maligniteit

Nadere informatie

De 3D,s POH 02-04-2014

De 3D,s POH 02-04-2014 De 3D,s POH 02-04-2014 Doelstelling Onderscheid delier, dementie en depressie Vroegtijdig herkennen/signaleren van een delier. Behandeling delier Delier Dementie Depressie Casus Een 70-jarige vrouw wordt

Nadere informatie

Oncologie. Morfine: fabels en feiten

Oncologie. Morfine: fabels en feiten Oncologie Morfine: fabels en feiten 1 Wat is morfine? In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine wordt voorgeschreven om pijn te verlichten. Soms wordt morfine gebruikt bij benauwdheid. Morfine

Nadere informatie

Oncologische Wondzorg. Heleen Lintz-Luidens Vepleegkundig Consulent Radiotherapie

Oncologische Wondzorg. Heleen Lintz-Luidens Vepleegkundig Consulent Radiotherapie Oncologische Wondzorg Heleen Lintz-Luidens Vepleegkundig Consulent Radiotherapie Opzet presentatie Beknopte inleiding oncologische wondzorg Oncologisch ulcus Casus Samenvatting en Takehome message In de

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Salagen 5 mg filmomhulde tabletten. Pilocarpinehydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Salagen 5 mg filmomhulde tabletten. Pilocarpinehydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Salagen 5 mg filmomhulde tabletten Pilocarpinehydrochloride Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen van dit geneesmiddel. -

Nadere informatie

Casus de heer X. José Jacobs van Leur VS palliatieve zorg UMCN

Casus de heer X. José Jacobs van Leur VS palliatieve zorg UMCN Casus de heer X José Jacobs van Leur VS palliatieve zorg UMCN Start palliatieve fase Overlijden Ziektegerichte behandeling Klachtengerichte behandeling Ondersteuning in de stervensfase Nazorg rouw PALLIATIEVE

Nadere informatie

Wetenschappelijke evidentie (EBM) = generaliserend en protocollair Palliatieve zorg = individualiserend & creatief. p.vandomburg@orbisconcern.

Wetenschappelijke evidentie (EBM) = generaliserend en protocollair Palliatieve zorg = individualiserend & creatief. p.vandomburg@orbisconcern. Wetenschappelijke evidentie (EBM) = generaliserend en protocollair Palliatieve zorg = individualiserend & creatief p.vandomburg@orbisconcern.nl Palliatief Parkinson Kwaliteit i.p.v. genezen Dood is natuurlijk

Nadere informatie

Middelenmisbruik en crisis

Middelenmisbruik en crisis Middelenmisbruik en crisis Een lastige combinatie Mike Veereschild Tom Buysse Middelengebonden spoedeisende situaties Intoxicatie van een verslavend middel Onthouding van een verslavend middel Kernsymptomen

Nadere informatie

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Ipsen Endocrinologie Increlex (injectie met mecasermine [rdna-herkomst]) Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Voorlichtingsfolder zoals beschreven

Nadere informatie

Wat als ik niet meer beter word

Wat als ik niet meer beter word Wat als ik niet meer beter word moeilijke keuzes & beslissingen rondom levenseinde Manon Boddaert Arts palliatieve geneeskunde Consulent en adviseur IKNL Antoon van Dijck Palliatieve zorg is integrale

Nadere informatie

Integrale Geneeswijze, Praktijk Rijksstraatweg, Haarlem Het Reguliere Alternatief

Integrale Geneeswijze, Praktijk Rijksstraatweg, Haarlem Het Reguliere Alternatief (niet in te vullen door de patient) Datum: Intake dd: Osteopaat/Mesoloog: Tijd: Geachte Mevrouw, Meneer, Wilt u de volgende vragen aandachtig doorlezen en ze zo nauwkeurig mogelijk beantwoorden. Bij het

Nadere informatie

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van prednison. In deze folder lees je de belangrijkste

Nadere informatie

ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015

ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015 ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015 Niet steeds dementie Vraagstelling: 1) Kan elke verwardheid voorkomen worden? 2) Wat kunnen we doen om te voorkomen? 3) Wat kunnen we doen bij acute

Nadere informatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Dr. S. Vande Velde Dienst kindergastro-enterologie UZ Gent Prof Dr Van Winckel Prof Dr Van Biervliet Dr De Bruyne 1 Meisje 8 jaar oud Op spoed met mama, al 2 maand

Nadere informatie

Arestal 1 mg tabletten

Arestal 1 mg tabletten Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Arestal 1 mg tabletten Loperamide-oxide als loperamide-oxide-monohydraat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

Arestal 1 mg tabletten

Arestal 1 mg tabletten Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Arestal 1 mg tabletten Loperamide-oxide als loperamide-oxide-monohydraat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKERS. Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKERS. Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKERS Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken - Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Pijn en dementie. Inhoud. Introductie! Pijn. Pijn

Pijn en dementie. Inhoud. Introductie! Pijn. Pijn Inge van Mansom palliatief arts/specialist ouderengeneeskunde Sint Elisabeth Gasthuishof, LUMC en IKNL regio Leiden Maartje Klapwijk specialist ouderengeneeskunde en onderzoeker LUMC Introductie! 22 september

Nadere informatie

Angst en paniek Etiologie Niet-medicamenteuze therapie

Angst en paniek Etiologie Niet-medicamenteuze therapie Angst en paniek De prevalentie van angst neemt toe met de ernst van de ziekte. De combinatie van depressie en angst komt vaker voor dan angst alleen. Een pure angststoornis wordt gezien bij 28 procent

Nadere informatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie Pijndagboek Tegenwoordig is pijn bij kanker vaak goed te bestrijden. Eenmaal vastgesteld wat de pijn veroorzaakt, is deze bijna altijd tot een draaglijk niveau terug te brengen. Niet alle patiënten met

Nadere informatie

(on)rust op de ICU. Norinda Fennema

(on)rust op de ICU. Norinda Fennema (on)rust op de ICU Norinda Fennema disclosure anesthesioloog-intensivist Kennemer Gasthuis Haarlem principal investigator UltiSAFE 2006 ICM MiDEX 2012 JAMA pagina 2 (on)rust op de ICU sedatie slaap DELIER

Nadere informatie

Symptomen in de Palliatieve Fase

Symptomen in de Palliatieve Fase Symptomen in de Palliatieve Fase Internationale dag Palliatieve zorg Limburg 2015 Marieke van den Beuken- van Everdingen 36 symptomen die bij > 10% voorkomen vermoeidheid obstipatie snelle verzadiging

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Dixarit 0,025 mg omhulde tabletten clonidinehydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Dixarit 0,025 mg omhulde tabletten clonidinehydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Dixarit 0,025 mg omhulde tabletten clonidinehydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie