Awww.snsr.nl. Verslaafd. Dat warme gevoel, alles even vergeten. magazine voor studenten en medewerkers van de han

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Awww.snsr.nl. Verslaafd. Dat warme gevoel, alles even vergeten. magazine voor studenten en medewerkers van de han"

Transcriptie

1 Awww.snsr.nl magazine voor studenten en medewerkers van de han Verslaafd Dat warme gevoel, alles even vergeten jrg 16, #7, 23 november 2011

2 Ondertussen op SNSR.nl Best 1gelezen Machinist stapt uit, maar vergeet passagiers Student laat bibliotheekboete oplopen tot maandsalaris Best 2gelezen Tja, daar zit je dan. Je trein stopt net op het station, je ziet de machinist weglopen en de arme stakker is vergeten de deuren te openen. Dit overkwam tientallen passagiers vorige maand op het station in Doetinchem, op de lijn Doetinchem-Arnhem, populair onder HAN-studenten. Ze zagen hoe de machinist in een andere trein stapte. Maar zelf konden ze er niet uit, want de deuren bleven dicht.. De passagiers zaten als ratten in de val, totdat een claustrofobische reiziger de noodhendel van de deuren wist te bedienen door een glaasje in te slaan. Een vlaag van verstandsverbijstering, noemt een woordvoerder van Syntus de actie van de machinist. Best 3gelezen Studenten te porren voor ondernemerschap Zevenhonderd (ex-)studenten zijn de afgelopen jaren in Arnhem en Nijmegen een eigen bedrijf begonnen. De jonge ondernemers komen van de HAN, de Radboud Universiteit en Artez, zo weet dagblad De Gelderlander te melden. Deze onderwijsinstellingen namen vier jaar geleden het initiatief voor Gelderland Onderneemt, het project om het ondernemerschap bij studenten te bevorderen. Zo n studenten zijn bereikt door het project, 700 studenten zijn daadwerkelijk aan het ondernemen geslagen. 64% Wat Diederik Stapel (die vleesetende hufter!) kan, dat kan Sensor ook. Daarom trekken we uit een poll op snsr.nl - waar maar drie man en een paardenkop op hebben gestemd - een keiharde wetenschappelijke conclusie: 64% van de Nederlanders vindt dat de jonge onderzoekers die onder Diederik Stapel hebben gewerkt hun papiertje terug moeten geven. Volg Sensor op of op Twitter Oorspronkelijk was zijn boete maar 36 euro. Maar door steeds langer te wachten met het terugbrengen van zijn geleende boeken, is de boete van een student aan de Rijksuniversiteit Groningen opgelopen tot 1300 euro. De universiteit deed er alles aan om de boeken terug te krijgen, maar kreeg de student niet te pakken. De zaak ging via een incassobureau tenslotte naar de rechter. Die bepaalde dat de oorspronkelijke rappelboete van e 36 omgezet moest worden in een boete van bijna e 1300, exclusief proceskosten. En je raadt het al: nog steeds heeft de universiteit haar boeken niet terug. Het citaat Nooit met je dronken harses op Facebook gaan staan! Citaat uit het bericht over richtlijnen die docenten aan zouden moeten houden tijdens hun contact met studenten op social media. Geen schuttingtaal, nooit eindigen met xxxx als je een bericht naar een student stuurt en zeker geen foto s van jezelf op een feestje in beschonken toestand.

3 B Sensor is het redactioneel onafhankelijk magazine van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Het magazine is gratis voor studenten en medewerkers. Het volgende nummer verschijnt op 7 december redactie-adres Nijmegen, Kapittelweg 33, Kamer A3.11 (024) Arnhem, Ruitenberglaan 29, Kamer 3.19 (026) postadres Postbus 6960, 6503 GL Nijmegen redactie Han Geurts, hoofdredacteur, (024) Herman van Deutekom, plv. hoofdredacteur (026) Renée Jenniskens, (024) Olga Helmigh, (026) Sander Arink (024) Raïssa Soeter (024) Els Sanders, redactie-assistent Arno Jans stagiair medewerkers Ruud Kroes Marijn Hondorp redactieraad G. Hendriks (voorzitter), W. Sips, P. Freriks, M. Nederhoed, E. Cuppen fotografie Ralph Schmitz Coos Dam vormgeving en productie Communicerende Ontwerpers, Ubbergen Bestaat de voetballende homo? Homoseksualiteit en sport 20 Kijken als een vogel Student runt vliegende camera s Verslaafd Geen dag zonder roken, drinken, internet, seks. 29 Gratis theaterkaarten Prijsvraag Mail pagina 10 & Win advertenties Bureau Nassau BV Achterom 100 C 1621 KW Hoorn tel kopij Kopij en reacties moeten voorzien zijn van naam en telefoonnummer. De redactie houdt zich het recht voor ingezonden stukken te weigeren of in te korten. rubrieken Ontwikkeld 4 HannaH 4 Passie 24 Kwoots 32 verder in dit nummer Jochem Uytdehaage 5 Kwetsbare jongeren 7 Dag van de Duurzaamheid 23 Geluiden uit genadedal 31

4 Terug Oei! Klare taal van onze bestuursvoorzitter in de vorige Sensor. We gaan flink bezuinigen (marathon weg, reorganisaties alom, HANblad op de helling, masterclass verdwenen, noem maar op) en bovendien aardig wat geld verschuiven van overhead naar onderwijs. Verstandige taal lijkt me; niemand kan verrast zijn. Maar het venijn zit in het staartje. In die ene terloopse opmerking aan het eind. We vergaderen wat af met zijn allen. We zullen ook op dit punt concrete stappen zetten. Weg met die vergaderingen, dus. Al die overleggen, congressen, meetings, op-de-hei-dagen; voltooid verleden tijd. Kan ook niemand tegen zijn, dunkt me. Ontwikkeld De medewerker en de foto Maar voordat we die man nog verstandig gaan vinden ook, even een korte inventarisatie. De Sensor-inkt kan nog niet droog geweest zijn of de HAN agenda meldde het volgende: 2 november themadag HANovatie, dag later UAS-congres, daarna debat Meesterschap, eindcongres Gelderland Onderneemt, Masterclass QRM, symposium Kwetsbare Jongeren, installatie lectoren, Small Business Day, Nijmeegs Cultuurdebat, debat Passie voor Jeugdzorg, AEPRIC conferentie, debat Beter Samen..ad infinitum. Het houdt gewoon niet op, en dat alles in een paar dagen tijd. Elke dag weer een lading bobo s die tegen elkaar schuren. Interessant, jezelf laten zien, netwerken, borrel na. Ruwe maar bescheiden schatting; aan werkdagen, voorbereiding, organisatie, zaalhuur, sprekers, dagvoorzitters, en catering zit je al snel in de richting van een half miljoen euro. In een paar dagen tijd. Bezuinigen op vergaderen, my ass. Geef terug die marathon. HannaH Wie: Fon Zeegers Functie: Docent Verpleegkunde en Acute Zorg, GGM Wat: met de jaargroep Deux Chevaux Waar: Boxmeer Wanneer: 1986 Fon Zeegers wilde altijd al de acute zorg in. Als jongste van het gezin, met vijf broers en zussen die allemaal de gezondheidszorg in gingen, was het een logisch gevolg dat ook hij voor deze richting koos. Op deze foto is Fon ongeveer 19 jaar, en viert hij het behalen van het eerste jaar Verpleegkunde. Ik werkte in die tijd in een ziekenhuis in Boxmeer. Met mijn jaargroep met bijna alleen maar vrouwen- sta ik rondom mijn witte Citroën Deux Chevaux, mijn Lelijke Eend met gele bekleding en een gele bumper. Deux Chevaux werd tevens de naam van onze groep want paardenkracht, dat hadden we. We waren een gedreven stel en hebben samen veel geleerd maar ook veel gefeest. Het heeft me gevormd tot wie ik nu ben. Ik ben nooit een groepsbeest geweest, maar ik heb in die tijd wel geleerd hoe belangrijk het groepsverband is. We hebben veel aan elkaar gehad. Samen overstijg je problemen en kom je tot oplossingen, omdat iedereen zijn eigen context en ervaring met zich meebrengt. Ik geloof er heilig in dat je anderen nodig hebt om te kunnen schitteren als lerend individu. Het is ongekend wat je met je sociale netwerk kunt realiseren. Mijn motto samen is niet alleen probeer ik als docent ook in mijn lessen door te voeren door de groep te verbinden. Ik vind het belangrijk dat iedereen erbij hoort, en dat er gelijkwaardigheid heerst. Studenten kun je zien als klanten, maar je kunt ze ook zien als medewerkers; ze werken mee aan goed onderwijs. Ik denk dat het goed is dat ze je als leraar zien, maar dat ze je ook een keer op bijvoorbeeld een introfeest zien. Door samen dingen te ondernemen krijg je communities of learning. De Deux Chevaux groep ben ik helaas uit het oog verloren, hoewel ik ze één voor één weer tegenkom. Op werk, op het schoolplein van de kinderen, in de supermarkt, of op de IC. De wereld is klein. RS ralph schmitz 4

5 ralph schmitz Start nieuwbouw Educatie Met een mislukt schot geeft faculteitsdirecteur Titia Bredée het terrein aan de bouwvakkers. Half donker, koud en mistig is het nog als een bescheiden aantal HAN ers en bouwers zich op 10 november om half acht s ochtends verzamelt op de inmiddels afgegraven parkeerplaats naast het GGM-gebouw op de Nijmeegse campus. Faculteitsdirecteur Titia Bredée en projectleider Marie-José Kuypers plaatsen de ontbrekende vakken in een immense foto van het nieuwe gebouw dat in 2013 opgeleverd gaat worden. Het meest duurzame onderwijsgebouw van Nederland, zo benadrukt Bredée nog maar eens; warmte wordt vastgehouden, een energiebesparend ventilatiesysteem, duurzaam water- en materiaalverbruik en comfortabele akoestische en visuele constructies. Duurzaam, deskundig en dichtbij, zo omschrijft ze de nieuwbouw. En die laatste kwalificatie duidt op buren van universiteit en ROC. Het gebouw zal straks onderdak bieden aan alle 3500 studenten en 350 medewerkers van de Lerarenopleiding, Opleidingskunde en Pabo Groenewoud. Dat het symbolische startpistooltje dienst weigert, mag de pret niet drukken: de bouwvakkers kunnen aan de slag. HG Op weg naar de UAS Begin november vond de tweede werkconferentie plaats op weg naar een University of Applied Sciences (UAS). Een goede aansluiting van ons onderzoek op de behoefte van het werkveld, was ditmaal het thema. Samen met vertegenwoordigers vanuit dat werkveld werd in een aantal lezingen en sessies gekeken hoe deze aansluiting het best te realiseren valt. De ontwikkelingen op dit gebied zijn te volgen op de weblog www. opwegnaarhanuniversity.nl, waarop je ook kunt reageren en zelf artikelen plaatsen. HG Jochem Uytdehaage deelt kennis met ISBS Simpel: er lopen vakkundige mensen rond op de HAN, die ons kunnen helpen bij het begeleiden van onze topsporters, reageert Jochem Uytdehaage op de vraag waarom zijn stichting Sporttop samenwerkt met Instituut Sport en Bewegingsstudies (ISBS). De oud-schaatser en Olympisch Kampioen (2002) is oprichter van Sporttop, een stichting die jonge sporters ondersteunt. Ik geloof in het delen van kennis, niet het krampachtig beschermen ervan, aldus Jochem. Ik merkte zelf vaak dat netwerken in de sportwereld langs elkaar heen werken, of lastig toegankelijk zijn. Terwijl samenwerken voor beide partijen gunstig is. Als je de top bereikt, krijg je veel gratis spullen. Prachtig dat ik een racefiets krijg, maar er staat er al eentje in mijn garage. Geef m dan aan een jong talent. De samenwerking met ISBS vindt plaats op allerlei niveaus, zoals Voeding en Diëtetiek. Zo begeleiden studenten een aantal jonge topsporters bij het samenstellen van een dieet dat aansluit op hun trainingsschema. Overigens is het niet zomaar een projectje. Jochem: Onze stichting is geen proeftuin, waar je in het wilde weg kunt experimenteren. Alleen gedreven studenten mogen aan de slag. Gelukkig heeft de HAN dat tot nu toe kunnen bieden. OH sensor #7, jaargang 16 5

6 Angst of liefde? Waarom heeft mijn schoolboek geen touchscreen? Wat kun je en wil je met sociale media in het onderwijs? Vragen die de revue passeren in de lezing van Hans Mestrum aan medewerkers van Social Studies. Mestrum is beroepsblogger en social mediaspecialist en weet als geen ander de voordelen van het nieuwe werken enthousiast naar voren te brengen. Bij sociale media staat de mens centraal. Je kunt je passie tonen en je eigen ontwikkeling vorm geven. Met weinig middelen bereik je veel mensen. Netwerken, jezelf verbinden en delen staat centraal en de communicatie is ongelooflijk snel. Niet iedereen is even enthousiast als Hans over sociale media. Je kunt mensen in twee groepen verdelen. De ene groep roept dat ze er zeker niet aan beginnen en zien vooral de gevaren van internet. Een andere groep voelt de komende verandering aan, ziet kansen en reageert enthousiast. Kies je voor angst of liefde? Liefde wint ook hier want velen melden zich aan voor de vervolgworkshops waarin je zelf met sociale media aan de slag gaat. RK Docente Pedagogiek schrijft roman Tenpages.com is dé plek voor beginnende schrijvers om een deel van hun boek te publiceren. Lezers die het manuscript waarderen, kunnen een aandeel kopen. Als er tweeduizend aandelen in vier maanden zijn verkocht, wordt het boek gepubliceerd. Ineke van Laanen, docent Pedagogiek, probeert het met haar roman Wit. We vallen in op pagina tien als Maud, uitvaartbegeleidster, op bezoek is bij Britt. Haar vrouw Laura heeft zelfmoord gepleegd, en Maud realiseert zich dat ze Laura zélf heeft gekend in haar kindertijd. We lezen de eerste stappen in een zoektocht naar het verleden en waarom Laura een einde aan haar leven heeft gemaakt. Hoewel iets te gedetailleerd, is het ontroerende manuscript zeker een aanrader. En misschien wel een aandeel waard. Check manuscript/wit en oordeel zelf of we de rest ook willen lezen OH Kwetsbare jongeren gaan ook naar school Met één ADHD er is het in ieder geval goed gekomen, roept de discussieleider naar de zaal. Hij doelt op zichzelf. We zijn op het symposium Kwetsbare jongeren, bijzondere leerlingen, georganiseerd door de Radboud Universiteit en de HAN, met als thema de samenwerking tussen jeugdzorg en onderwijs. In de goed gevulde zaal zitten mensen die dagelijks te maken hebben met kinderen met problemen. De ochtenddiscussie gaat aan de hand van de casus van Stan, een kind met autisme. De sprekers van vanochtend geven hun mening, ieder vanuit de eigen expertise. Geen wonder dat de eerste zegt dat dit een goede casus is voor het Zorgprofiel Instrument, ontwikkeld om de zorgbehoefte van een kind in kaart te brengen. De tweede besluit daarop om het taakspel (www.taakspel.nl) voor het voetlicht te brengen, te gebruiken om in een klas gewenst gedrag te bereiken. De zaal reageert ook: er moet bijvoorbeeld meer begrip komen voor kinderen, vindt iemand. Aanwezige Tilburgse psychologie-studenten vinden dat er wel veel over onderwijs gesproken wordt. Tja, wat wil je, als dat het onderwerp is. Ook vinden ze dat er wat veel over beleid gesproken wordt en wat weinig over inhoud. RJ ralph schmitz 6

7 Fit en Vitaal in de Kinderopvang Kinderen eten niet gezond genoeg en blijven massaal onder de beweegnorm. Is daar wat aan te doen? Jazeker. Fit en Vitaal is een project van de HAN, waarin een methode is gevonden om kinderen gezonder te laten eten en meer te laten bewegen. HAN-studenten van diverse opleidingen ontwikkelden Tool-Kids, felgekleurde dozen met kaarten met leuke spelsuggesties. Ook werd er een cursus georganiseerd voor pedagogische medewerkers van kinderdagverblijven met onderwerpen als: hoe gezond is je kinderdagverblijf, wat kun je verbeteren en hoe gezond ben je zelf? Voor de ouders werden workshops georganiseerd. Aan het project deden acht kinderopvanglocaties mee. Voorafgaand en na afloop van het onderzoek vulden de kinderen, de ouders en pedagogische mede werkers een vragenlijst over eten en bewegen. De resultaten zijn vergeleken met die van acht kinderopvanglocaties die niet meededen. Wat blijkt? De kinderen die meededen met Fit en Vitaal zijn meer groente en fruit gaan eten en gaan vaker op de fiets naar school. Nu het project is afgelopen, bekijkt projectleider Gery Misat-Steenge hoe de opgedane kennis een plek kan krijgen binnen de kinderopvangbranche. RJ ralph schmitz De Voedselrevolutie: bewust eten is hot Sommige maaltijden leggen wel kilometer af voordat ze op ons bord terecht komen. Het gesleep met eten zorgt voor ongeveer 20 tot 35 procent van de totale uitstoot van broeikasgassen. 1 miljard mensen in de Westerse wereld heeft overgewicht, terwijl 1 miljard mensen lijdt aan ondergewicht. De omzet van duurzame voedselproducten is met bijna 30% gestegen. Welvaartsziekten als diabetes, hart- en vaatziekten, kanker en chronische longaandoeningen zijn verantwoordelijk voor meer dan 60% van al het overlijden in Nederland. Zo maar een greep uit de feiten die voorbij kwamen tijdens de Voedselrevolutie in LUX (Nijmegen), een avond over bewust, regionaal en duurzaam eten met gastsprekers als Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de VU en Dick Veerman, oprichter van Foodlog.nl. Steeds meer mensen beseffen dat ons voedselsysteem anders moet; eerlijker, duurzamer en gezonder. Maar wat kunnen we daar zelf aan doen? Anne Pakkert, tweedejaars student Voeding en Diëtiek: Als individu kun je vraagtekens plaatsen bij wat je koopt: een stuk vlees voor een spotprijs? Dat kan niet kloppen. Door dit te kopen stem je in met een bepaald systeem. Ik betaal liever wat meer! RS Voorlichtingssite HAN wint internetprijs De website heeft de SIDN Internet Award gewonnen. De site, waarop scholieren in de omgeving van Arnhem en Nijmegen kunnen zien welke opleiding het best bij hun past, won in de categorie Kennisoverdracht in de digitale omgeving. De HAN is een van de initiatiefnemers van de site. De jury vindt dat studiehulp uitblonk door de gekozen breedte van mbo tot wo. Scholieren die niet weten welke opleiding bij hen past, hoeven dankzij de site geen taaie vragenlijsten meer door te ploegen. Met Coolwidget ontdekken ze waar hun talenten en interesses liggen en welke studies hierop aansluiten. Jongeren krijgen bij het openen van direct een poppetje in beeld, dat ze kunnen aankleden en voorzien van accessoires, associaties en attributen. Op deze manier kiezen ze vanuit hun onderbewustzijn. Al ruim scholieren hebben de site weten te vinden. SA sensor #7, jaargang 16 7

8 Vrijwilliger van het jaar Samir Soudani (24) heeft de Vrijwilligersprijs van de Gemeente Lingewaard gewonnen. De student Maatschappelijk Werk en Dienstverlening is vijf jaar vrijwilliger in de Gemeente Gendt, hij organiseert activiteiten voor kinderen en jongeren. Hij heeft de vrijwilligersprijs op het gebied van motivatie en innovatie gekregen omdat hij een bemiddelaar is tussen jongeren, gemeente, politie en het welzijnswerk. Samir is van Irakese afkomst. Hij is een vluchteling uit Bagdad en woont 13 jaar in Nederland. Hij dingt nu mee naar de titel Vrijwilliger van het jaar in Provincie Gelderland. RJ Opnieuw Chinese Business Week Voor de tweede keer is bij de faculteit Economie en Management in Arnhem de Chinese Business Week gehouden. Initiatief ligt bij een groep studenten van de Arnhem Business School. We willen een stukje Chinese sociale en economische impact naar Holland brengen, en in het bijzonder naar de Arnhem Business School, legt projectmanager Tobias Korte uit. Verspreid over drie dagen en enkele campusgebouwen zijn er diverse lezingen gehouden, onder meer over zaken doen in China, de do s en don ts; verder was er een workshop kalligraferen. In de kantine konden studenten en medewerkers nog proeven van de Chinese keuken. Op vrijdagavond werd de week al zingend afgesloten met een onvermijdelijke karaokecompetitie bij campuscafé Lokaal 99. HvD Een vleugje Spaans Een paar weken voor het avondje sinterklaas was er bij de HAN in Arnhem én Nijmegen eerst nog het avondje Spaans. De sectie Spaans organiseert elk half jaar een stukje Spaanse cultuur voor (Spaanstalige) studenten. Zo kon men dit keer in Arnhem de Spaans/Frans/ Mexicaanse speelfilm También La Lluvia (met onder anderen Gael García Bernal) zien, met Engelse ondertitels, voor de niet Spaanstaligen. De film werd gevolgd door gratis drank en tapas. Hetzelfde gebeurde enkele dagen later in Nijmegen, met als verschil dat daar de film Volver (met Penelope Cruz in de hoofdrol) werd vertoond. HvD Rectificatie In memoriam Jetske Idzenga Na een heel kort ziek zijn is onze lieve collega Jetske Idzenga op 4 november onverwacht overleden. Het overviel ons allemaal. Wanneer je haar werkplek bekijkt, lijkt het alsof ze ieder moment weer kan terugkeren. Ze was docent ICT en stagebegeleider en vervulde een ambassadeursfunctie naar de stagescholen. Haar goede kijk op de praktijk en de vertaling daarvan naar de opleiding zorgde voor verbeteringen en stond steeds in dienst van de ontwikkeling van de studenten. Jetske was, als secretaris van de examencommissie, de afgelopen jaren steeds de drijvende kracht achter het zorgvuldig vastleggen, archiveren en publiceren van studieresultaten en andere gegevens die nodig waren om de examencommissie goed te laten functioneren. Ook communiceerde ze met enige regelmaat over beslissingen vanuit de examencommissie en had zij een sleutelrol bij de propedeuse- en diploma-uitreikingen.we zijn Jetske enorm dankbaar voor wat zij 20 jaar lang heeft betekend voor collega s en studenten van Pabo Groenewoud. Het gemis van haar behulpzaamheid, zorgvuldigheid en trouwe kracht is enorm groot. Team Pabo Groenewoud Er blijkt enige onduidelijkheid te zijn ontstaan naar aanleiding van het Sensorkatern over langstudeerders in no 5. In tegenstelling tot wat werd vermeld kunnen voltijdstudenten WEL op grond van functiebeperking of ziekte een extra jaar prestatiebeurs en een extra uitloopjaar krijgen. Kijk op en raadpleeg in geval van twijfel altijd de campusdecanen. HG

9 Kanonnen openen nieuwe lokalen ralph schmitz Een bomvolle kantine en een kanon op de loopbrug daarboven, maar in plaats van paniek is er serpentine, zang, dans en muziek. De opening van de nieuwe lokalen van het Instituut Sociale Studies (ISS) aan de Kapittelweg trekt veel publiek. Veel mensen staan ogenschijnlijk in de rij voor een gratis blikje Red Bull, maar het ISS heeft meer te bieden. De uitnodiging voor het echte feestje in de avond, met vele workshops als dans, drama of muziek wordt voorafgegaan door zingende studenten in de kantine en afgesloten met een knal serpentine uit de verschillende serpentinekanonnen. Misschien zit er stiekem één danskanon bij, want een kleine menigte begint ineens fanatiek aan een dans. Geeft het ISS vanavond misschien ook les in het organiseren van een flashmob? AJ Spontane flashmob? Met ICT op ontdekkingstocht in het basisonderwijs coos dam Heel trots zijn alle betrokkenen bij de Pabo Arnhem en de faculteit Educatie op het resultaat dat er na jaren toch is gekomen: een ontdekkings- en onderzoeksruimte met de allernieuwste educatieve ICT-toepassingen. Geen overbodige luxe aangezien ICT in het basisonderwijs een steeds grotere rol speelt. Het voelt dan ook als een groot cadeau dat tijdens deze bijeenkomst uitgepakt gaat worden, wat de gigantische rode strik aan de buitenkant van het gebouw verklaart. In dit centrum kunnen basisschoolleraren en -leerlingen, Pabo-studenten en -docenten de mogelijkheden op het gebied van leren met ict uitproberen, verkennen en ontdekken. De naam die deze onderzoeksruimte gaat dragen, wordt tijdens de ingebruikname bekend gemaakt door CvB-voorzitter Ron Bormans. Met behulp van een digitale pen start hij een filmpje dat de mogelijkheden van de ontdekkingsruimte toont, eindigend met de onthulling van de naam: Ixperium. Het Ixperium is een initiatief van CLC Arnhem (Community Learning Center, opgericht door de HAN [Pabo Arnhem en Lectoraat Leren met ict] en de stichtingen voor Primair Onderwijs De Basis, Delta en Fluvius en de gemeente Arnhem ). Na deze bekendmaking zijn er nog lovende woorden van wethouder Van Geffen van onderwijs en volgt een presentatie door Marijke Kral, lector Leren met ICT van het Kenniscentrum Kwaliteit en Leren. HvD Een cadeau voor de Arnhemse Pabo sensor #7, jaargang 16 9

10 Fab Apps to have Handige, leuke, flauwe en geniale applicaties die je volgens onze redactie op je smartphone móet zetten. Dit keer geheel in pakjesavond sfeer: Sint Chef De lekkerste Sinterklaasrecepten in de Sint Chef app (die ongeveer een chocolade letter kost). Met foto s en recepten voor bijvoorbeeld speculaasbrokken en pepernotencake. Sinterklaas Bekijk met deze app teksten van Sinterklaas liedjes, zoek rijmwoorden op (geef maar toe, jij kunt ook niet zonder), maak en deel verlanglijstjes en lees over de geschiedenis van de heilige bisschop. Sint Spelletje Geen Sinterklaas zonder flauw vertier, deze app biedt je daarom veel plezier. Verzamel de pepernoten zo snel als je kan, dan ben jij een superman. Sint Radio De radiopieten staan voor je klaar met hippe Sinterklaasliedjes en houden je op de hoogte van het Sinterklaas journaal. Heb je al gehoord dat Americo verdwenen is? Olga Oordeelt sensor redacteur olga helmigh zet het mes erin muziek film boek televisie Mixed Up Het wonder is geschied. Ik vind een serie van Nederlandse makelij GOED. Ja, knipper nog maar een keer met je ogen en raap je kaak van de vloer: het is écht zo. De laatste serie van Hollandse bodem die ik werkelijk te pruimen vond, was Dr. Ellen. Mixed Up lijkt daar níet op, behalve dan dat het acteerwerk bij vlagen net zo droog is. Qua humor dan. En dat is een must voor mij om verder te kijken: gevoel voor timing, de juiste intonaties, geloofwaardige settings en, paradoxaal genoeg, absurde of scherpe details en wendingen. In Mixed Up staat Guusje Waterman (een sterk overtuigende Anneke Blok) al ruim twintig jaar aan het roer van vrouwenmagazine Zij. Ooit een prijswinnend blad, nu een kwakkelgeval met dalende oplagecijfers. Daarom regelt de uitgever achter de rug van Guusje om iemand die het bolwerk mag komen opfrissen: David Vogel (Waldemar Torenstra). Guusje is not amused en laat in haar editorial pissig, doch classy en snedig, het gif uit haar pen vloeien. Met als gevolg dat ze liever opstapt dan zij aan zij met een man werkt aan haar kindje, iets wat de uitgever niet betreurt (ze noemt hem per slot van rekening satan in haar stuk). De redactie, bestaande uit de droogkloterige flodderkous Touba (Georgina Verbaan), lesbische neuroot Bien (Tamar van den Dop), superkritische Latifah (Dunya Khayama) en de onzekere stagiair Thor (Pepijn Schoneveld), is unaniem ontevreden met de ontwikkelingen en gaat dan ook mokkend akkoord met de komst van David. Hij denkt de klus wel even te kunnen klaren, maar dat gaat niet zomaar op een werkvloer vol opstandelingen. Hoewel er een paar opstarthaperingen zijn, oogt Mixed Up veelbelovend. Holland s Next Top Model is afgelopen, maar mijn maandagavond is alweer voorzien. 10

11 Praatjes en prijzen op Dag van de Duurzaamheid Luister niet naar experts , dag van carnaval, bruiloften én Dag van de Duurzaamheid. De HAN pakt flink uit met een congres: workshops, prijsuitreikingen, een informatiemarkt en praatjes. Vooral ruimtereiziger Wubbo Ockels vangt de aandacht: Wees fel, wees agressief, het is jullie toekomst. B Claudia Fitsch Behalve studenten zijn er opvallend veel externe relaties naar de Faculteit Techniek in Arnhem gekomen. Het HAN-congres heeft als motto Do Do Do Do, wat staat voor Duurzaam Ondernemen, Duurzaam Onderwijs, Duurzaam Onderzoek en Duurzame Overheid. En dat komt op verschillende manieren terug deze 11 november. In de aula luisteren s ochtends ruim driehonderd bezoekers naar sprekers als CvB-voorzitter Ron Bormans, de Arnhemse milieuwethouder Margreet van Gastel en hoogleraar Arjen Wals van de universiteit in Wageningen (WUR). Wals toont dia s van afval. We maken de aarde in rap tempo onleefbaar, onze beschaving dreigt te verdwijnen. Onderwijs heeft volgens hem de taak om wijsheid te ontwikkelen en het tij te keren. atmosfeer De landelijke Dag van de Duurzaamheid is bedacht door Urgenda, een actie-organisatie die verduurzaming van Nederland wil versnellen. Urgenda-manager Auke Hoekstra en Wubbo Ockels roepen de aanwezigen op zelf actie te ondernemen. We jagen er in rap tempo onze voorraad fossiele brandstoffen doorheen, met als gevolg conflicten en onomkeerbare ecologische schade. Hoekstra: Luister niet naar de experts in innovatiecommissies. Die blijven binnen de gebaande paden, terwijl we naar een nieuwe manier van denken moeten. Studenten, hogescholen, kom met frisse ideeën! Ockels vertelt: Vanuit de ruimte, zie je pas goed dat alles wat belangrijk is zich op die aarde bevindt en dat we niet moeten spotten met onze atmosfeer. Maar we zijn juist helemaal niet zuinig op onze beschermlaag. In 2015 hebben we door de CO2 uitstoot s zomers geen Noordpool meer. Kom in actie, wees fel, wees agressief. Het is jullie toekomst! Hij toont zijn tatoeage: een geel bloemetje, symbool voor positieve en duurzame energie. Hij houdt hoop. elektrische auto Er zijn ook prijzen. De elektrische auto heeft de toekomst, maar met de huidige accu kom je nog niet ver. Hoe los je dat op? Long Lam (Technische Universiteit Delft) sleept met zijn afstudeerscriptie naar batterijgezondheid de landelijke scriptieprijs E-mobiliteit ( ) in de wacht. Trots stapt hij in de Tesla Roadster, een snelle, recyclebare, elektrische bolide die hij een weekend mag gebruiken. De HAN Smart Business Award gaat naar het ontwerp van een verschuifbare wand, waarmee een rolstoelgebruiker de ruimte die hij op dat moment gebruikt, kan vergroten (woonkamer of slaapkamer). Bedenkers Peter van Lente en Stefan van t Klooster (Bouwkunde, Hogeschool Utrecht): We hebben op de HAN de minor Zorggericht Bouwen gevolgd en zo kwamen we erop dit concept te ontwerpen. Er is veel te beleven: een informatiemarkt (ledlampjes, eetbare daken) en 21 workshops in twee ronden, bijvoorbeeld over duurzaam onderwijs of verduurzaming van het Paleis van Justitie in Arnhem. En de SOPRA-installatie (Sustainable Off-Grid Power Station for Rural Areas) wordt in gebruik genomen: op het dak van Techniek vangen panelen 30 kilowatt zonlicht, dat kan worden opgeslagen. Zeer goed bruikbaar in de Derde Wereld. Meer informatie: Wubbo Ockels bij de Tesla Roadster coos dam sensor #7, jaargang 16 11

12 12

13 verslaafd Dat warme gevoel, alles even vergeten Moet jij iedere dag een sigaretje roken, elk uur facebook checken of dagelijks je lakens verschonen omdat je zo veel seks hebt? Bij de meeste van jullie zal die verslaving wel niet zo ernstig zijn, maar wie weet! Verslavingen komen in alle lagen van de bevolking voor, dus ook bij jongeren en studenten. Sensor legt uit wat een verslaving is, gaat in gesprek met een verslaafde en laat verschillende studenten en hulpverleners aan het woord die werkzaam zijn in de verslavingszorg. Een verslaving is zowel een fysieke als mentale afhankelijkheid, daarom is het zo lastig er vanaf te komen. B Samenstelling Arno Jans ralph schmitz sensor #7, jaargang 16 13

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

Transitie in de zorg, transitie in haar leven

Transitie in de zorg, transitie in haar leven Transitie in de zorg, transitie in haar leven Op stap met onze Wandelcoach Tineke Franssen Transitie in de zorg Leonie (37) zwoegt en tobt. Ze hàd het naar haar zin, als psycholoog en casemanager in de

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Informatie, advies en hulp Alcohol, drugs, medicijnen, gamen, gokken Bianca Swart Preventiewerker Preventie basisonderwijs

Nadere informatie

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis Inhoud To blow or not to Inleiding 1. Een psychose blow? Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose 2. Cannabis 3. Risico op een psychose door cannabisgebruik 4. Redenen om cannabis te gebruiken

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

informatie voor cliënten FACT-team

informatie voor cliënten FACT-team informatie voor cliënten FACT-team FACT-team Voor een grote groep mensen is het leven moeilijk. Zij hebben niet alleen last van psychiatrische klachten, zoals bijvoorbeeld somberheid of het horen van stemmen,

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7 1. Je bent 1 een jongen 2 een meisje 2. In welk jaar ben je geboren? Jaar 19 3. Welke van de volgende personen maken deel uit van je huisgezin? Kruis aan wat van toepassing is. 1 Vader 1 Stiefvader 1 Moeder

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan?

Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan? Kindergeneeskunde Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Een plan voor jouw behandeling... 3 Je kinderarts... 3 De zaalarts... 4 De psycholoog... 4 Diëtist... 5 De

Nadere informatie

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken 10 goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken Intact Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem en hun naasten, ongeacht welke verslaving. De eerste stap

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep 10 goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep InTact Zelfhulp Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem, ongeacht welke verslaving en voor naasten

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2015 pavo 1168 Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Adolescent Community Reinforcement Approach. Informatie over de ACRA-behandeling bij Kentra24. Voor ouders, verwijzers en andere professionals

Adolescent Community Reinforcement Approach. Informatie over de ACRA-behandeling bij Kentra24. Voor ouders, verwijzers en andere professionals Adolescent Community Reinforcement Approach Informatie over de ACRA-behandeling bij Kentra24 Voor ouders, verwijzers en andere professionals Kentra24 en ACRA Kentra24 onderdeel van Novadic-Kentron biedt

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?!

Dat doet mijn kind toch niet?! Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 17 maart 2016 marion.kooij@brijder.nl 088 3583 880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de

Nadere informatie

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul HASJ EN WIET Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Het roken van tabak met hasj of wiet heet blowen. Ik blow niet. Ik gebruik medicijnen. Dan kan het

Nadere informatie

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Beste ouders en/of verzorgers, Inmiddels ligt de opname van uw kind op de Intensive Care achter u en bent u weer thuis, op de verpleegafdeling of in

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam?

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam? de kater komt later ziek door te veel alcohol Je hebt te veel alcohol gedronken. Dit heeft je zo ziek gemaakt dat we je met spoed moesten opnemen in ons ziekenhuis. Waarschijnlijk ben je - net als je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

IRIS in de Buurt effectieve preventie is community-based

IRIS in de Buurt effectieve preventie is community-based IRIS in de Buurt effectieve preventie is community-based Lars van Driel Projectleider IRIS in de Buurt WWW.IRISZORG.NL Centrale positie Vervolgdia, plaats hier je tekst 2 Algemeen Preventie heeft pas echt

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg IrisZorg verslavingszorg en maatschappelijke opvang dicht bij mensen, ver in zorg > IrisZorg: dicht bij mensen, ver in zorg Bij IrisZorg kan iedereen rekenen op de deskundigheid en betrokkenheid van onze

Nadere informatie

Welkom bij Centrum Jeugd. Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden

Welkom bij Centrum Jeugd. Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden Welkom bij Centrum Jeugd Informatie voor kinderen, jongeren en hun familieleden Welkom bij Centrum Jeugd Je gaat deelnemen aan een van de behandelingen bij Centrum Jeugd van GGz Breburg. De behandelaren

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen

wat zijn je kansen? Jij toch ook!? Ik wil later leuk werk! Wist je dat 55% van de jongeren bij het kiezen wat zijn je kansen? Je hebt vast al nagedacht over wat je na de middelbare school wilt gaan doen! Waarschijnlijk ga je nog een opleiding volgen. Maar kun je daarmee straks een baan vinden? Dat gaan we

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

REINAERDE Reinaerde Kijker

REINAERDE Reinaerde Kijker REINAERDE Reinaerde Kijker Jaargang 9 december 2012 Nummer 59 Het verhaal van Ed Ed is 65 jaar. Hij woont in IJsselstein. Ed heeft veel meegemaakt in zijn leven. Dat waren niet allemaal leuke dingen. Zo

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ

SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ SPECIAAL ONDERWIJS TALENTEN CAMPUS VENLO GELUKT! ELK TALENT TELT! EEN INKIJK BIJ GELUKT! Ik zit aan mijn ontbijt. Een beetje nerveus neem ik nog snel de krant door. Gek eigenlijk. Ik sta al jaren voor

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie

De risico s van roken zijn legio. Hieronder staat een drietal voorbeelden die met onderzoek zijn aangetoond :

De risico s van roken zijn legio. Hieronder staat een drietal voorbeelden die met onderzoek zijn aangetoond : Wellness Guide Stoppen met roken "Je hoeft niets op te geven. Roken geeft geen echt plezier. Het is slechts een illusie, net zoiets als met je hoofd tegen een muur aan bonken zodat het een opluchting is

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

OUDERVOORLICHTING Riskante Gewoontes. mijn ouders mogen trots op mij zijn. Ik ben verslaafd aan twitter, en niet aan drugs.

OUDERVOORLICHTING Riskante Gewoontes. mijn ouders mogen trots op mij zijn. Ik ben verslaafd aan twitter, en niet aan drugs. OUDERVOORLICHTING Riskante Gewoontes mijn ouders mogen trots op mij zijn. Ik ben verslaafd aan twitter, en niet aan drugs. Vroegsignalering en geïndiceerde preventie Voormalige afdeling preventie Advies,

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 WWW.VOORKOM.NL V.S.O. Roken stoer? Stoppen is sterker! LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief Over Roken V.S.O. Colofon: Deze lesbrief hoort

Nadere informatie

Mondelinge taalvaardigheid - 2

Mondelinge taalvaardigheid - 2 Mondelinge taalvaardigheid - 2 Deze module gaat voor een groot deel over je stage. Je houdt een presentatie over je stage en verder oefen je allerlei zaken die je op je stage tegenkomt. Sommige opdrachten

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief gokken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief gokken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET GOKKEN 3 HOE KUN JE GOKKEN? 3 WIE IS DE WINNAAR? 4 EENS OF ONEENS?

Nadere informatie

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de klas en aan docenten) ABC gesprekken Aanwezig bij verschillende ZAT

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

ALCOHOL. Zonder flauwekul

ALCOHOL. Zonder flauwekul ALCOHOL Zonder flauwekul Op een feestje of in een café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken eigenlijk wel gezellig? Het is belangrijk dat je weet wat alcohol met

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Een klein onderzoekje vooraf: rook je? Ondervraag enkele vrienden of klasgenoten. Wat denk je? Rook de meerderheid van de jongeren wel of niet?

Een klein onderzoekje vooraf: rook je? Ondervraag enkele vrienden of klasgenoten. Wat denk je? Rook de meerderheid van de jongeren wel of niet? GEZONDHEID: ROKEN 7 april GEZONDHEID: ROKEN 2 Gezondheid Ieder jaar vieren we op 7 april Wereldgezondheidsdag. Met deze dag vraagt de WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie, aandacht voor gezondheid en ziektes

Nadere informatie

Lesbrief verslaving aan games of sociale media

Lesbrief verslaving aan games of sociale media Lesbrief verslaving aan games of sociale media Tijd: 45 55 minuten Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Introduceer het onderwerp kort: gamen en actief zijn op sociale media zijn superleuk. Hoe komt dat eigenlijk?

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

2010.2 Peter Rigtering 10 tips om te veranderen 1

2010.2 Peter Rigtering 10 tips om te veranderen 1 2010.2 Peter Rigtering 10 tips om te veranderen 1 Ben je tevreden met je huidige leven? Met je baan, je relaties en je gezondheid? Ben je vol zelfvertrouwen, relaxed en tevreden? Of zijn er dingen die

Nadere informatie

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer Bemoeizorg Hulpverleners in de bemoeizorg hebben te

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Onderzoek GHB. Publicatiedatum: 18-03- 2013

Onderzoek GHB. Publicatiedatum: 18-03- 2013 Onderzoek GHB Publicatiedatum: 18-03- 2013 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 11 t/m 18 maart 2013, deden 2690 jongeren mee (onder wie 1020 middelbare scholieren). De uitslag is

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Welkom bij IrisZorg. Informatie voor cliënten

Welkom bij IrisZorg. Informatie voor cliënten Welkom bij IrisZorg Informatie voor cliënten IrisZorg is er voor u Het kan zijn dat uw leven anders loopt dan u wilt. Bijvoorbeeld door een verslaving of problemen op het gebied van wonen, werken en financiën.

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut

Geweld in huis raakt kinderen. Informatie en advies voor ouders. huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26. 5 cent per minuut Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders Grafisch ontwerp: Ontwerpstudio 2 MAAL EE Bij huiselijk geweld tussen (ex-)partners worden kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt

BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt Polikliniek Longgeneeskunde BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt STOPPEN MET ROKEN Langzamerhand weet iedereen dat roken een ongezonde gewoonte is. Roken speelt een belangrijke

Nadere informatie