Innovatieteam Natuur- en Milieucommunicatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Innovatieteam Natuur- en Milieucommunicatie"

Transcriptie

1 Eindrapportage Innovatieteam Natuur- en Milieucommunicatie Opsteller Innovatieteam natuur- en Milieucommunicatie Datum april 2012 Versie 8

2 INHOUD HOOFDSTUK 1 OPDRACHT Toelichting 2 HOOFDSTUK 2 HUIDIGE SITUATIE Beschrijving Kwaliteit Wettelijke en niet-wettelijke taken Benchmark Beschrijving 12 HOOFDSTUK 4 VERDIEPENDE INFORMATIE Toegevoegde waarde huidig beleid Consequenties van stoppen met dit beleid/ deze taak Antwoord op specifieke vragen 16 HOOFDSTUK 5 DOELMATIGHEID Efficiencymogelijkheden Samenwerkingsmogelijkheden 17 HOOFDSTUK 6 SCENARIO S 19 Scenario 1 NMC huidige organisatie -10% 19 Scenario 2 Stoppen met NME 21 Scenario 3 Stoppen met NMC 22 Scenario 4 Samenvoegen MEC de Kwekerij & kinderboerderij de Veenweide 23 Scenario 5 Samenvoegen MEC de Kwekerij & andere organisaties 24 1

3 HOOFDSTUK 1 OPDRACHT 1.1 TOELI CHTI NG De opdracht met betrekking tot de milieueducatie (inclusief de daaraan gerelateerde communicatie), onderdeel van product 4.6, Milieu. Opdrachtformulering: 1. Breng de toegevoegde waarde van milieueducatie en -communicatie, in het bijzonder het milieueducatief centrum in beeld. 2. Breng de consequenties in beeld indien we zouden stoppen met deze taak. 3. Zijn er goedkopere alternatieven denkbaar voor het realiseren van de beleidsdoelen? - kijk hierbij ook naar de mogelijkheden van verdere samenwerking met de Stichting Balans. Informatieve en verdiepende vragen Geef een beschrijving van de huidige organisatie/werkwijze (taken, wie doet wat?, financiën) Welke (landelijke/regionale/lokale) ontwikkelingen spelen er en komen op ons af? Hoe gaan andere (vergelijkbare) gemeenten met deze taak om? Toelichting op de opdracht vanuit het innovatieteam Milieueducatie heeft binnen de 9 innovatieonderwerpen een bijzonder karakter. De financiën waarop het betrekking heeft zijn beduidend lager dan de overige. Het betreft echter een onderwerp met weerkerend bestuurlijke aandacht. De vraagstelling komt niet uit het BMC rapport feiten en cijfers gemeente Soest d.d , maar is door de raad aangedragen. 2

4 HOOFDSTUK 2 HUIDIGE SITUATIE 2.1 BESCHRIJVING Natuur- en Milieucommunicatie (NMC) Soest: A. Natuur- en Milieueducatie (NME) Doelgroep: basis- en voortgezet onderwijs B. Milieucommunicatie (MC) Doelgroep: inwoners Wat doet NMC Soest? Kijk de film NMC SOEST en beleef het: Doel NMC Soest omvat alle leeractiviteiten met betrekking tot natuur, ecologie, milieu, landschap, duurzaamheid en dierenwelzijn. NMC Soest zorgt voor kennis en inzicht in deze thema s, met als doel: meer betrokkenheid, respect, natuur- en milieuvriendelijk handelen en daarmee een duurzame en leefbare Soester samenleving. NMC Soest is als sociaal beleidsinstrument verankerd in het gemeentelijk Milieubeleid (Duurzaamheidsplan ) en maakt onderdeel uit van de milieubeleidscyclus (MUP en MJV). Ook landelijk gezien vindt Natuur- en milieueducatie haar oorsprong in de uitvoering van het milieubeleid en is het een sociaal instrument dat een overheid heeft om te komen tot een duurzame samenleving. Albert Einstein: Niet alles wat telt, kan men meten, en niet alles wat men kan meten, telt ook. 3

5 A. Natuur- en Milieueducatie Basisonderwijs Alle basisscholen in Soest schrijven zich elk jaar in voor activiteiten uit het jaarprogramma NME Soest. In het veld (op locatie), op school of bij een van de aanbieders uit het netwerk jaarprogramma NME Soest* kunnen de scholen natuur- en milieulessen volgen of thematisch lesmateriaal (leskisten) lenen. De regie, coördinatie en afstemming van het Soester Jaarprogramma NME met het basisonderwijs, is een van de taken van NMC Soest. De producten uit het jaarprogramma NME Soest zijn inhoudelijk aanvullend en niet overlappend. De kerndoelen in het basisonderwijs en de speerpunten van het gemeentelijk beleid rondom duurzaamheid, milieu en natuur zijn leidend. *Het netwerk jaarprogramma NME Soest bestaat uit: 1. MEC de Kwekerij gemeente Soest 2. Kinderboerderij De Veenweide 3. IVN Eemland vrijwilligersorganisatie 4. RMN (excursie afvalstoffenpark) 5. Waterschap Vallei & Eem (excursie RWZI,waterzuivering) 6. Floralia Groei & Bloei Soest 7. Dierenbescherming Eemland 8. Imkervereniging Eemkwartier 9. Museum Oud Soest 10. Korenmolen de Windhond 4

6 Kengetallen Jaarprogramma NME Soest, Tabel 2.1 ORGANISATIE producten kinderen NMC (gemeente Soest) budget derden uren Beleidsadvisering, coördinatie Jaarprogramma NME, regie netwerk, activiteiten buiten Jaarprogramma en Voortgezet onderwijs Zie tabel 2.2/2.3 Zie tabel 2.2/ MEC de Kwekerij (gemeente Soest) Lesprogramma's (alle domeinen natuuronderwijs) Leskisten (uitleen voor gebruik in schoolomgeving) Sub totaal NME (gemeente Soest) Kinderboerderij de Veenweide (Stichting Balans) Lesprogramma's (domein dieren) IVN Eemland Lesprogramma's (domein omgeving) Floralia (Groei & Bloei Soest) Projecten (domein planten) Dierenbescherming Eemland Lesprogramma dierenwelzijn Waterschap Vallei en Eem (WVE) Excursie RWZI Lesmateriaal 'Droppie water' RMN (communicatie) excursie afvalstoffenpark de Schans lesmateriaal 'Doe meer met afval' afronding 9 Totaal * * kinderen die per schooljaar deelnemen aan de producten uit het jaarprogramma NME Soest. 5

7 Basisonderwijs buiten het Jaarprogramma NME Buiten het jaarprogramma NME worden projecten op projectbasis uitgevoerd of in een ander kader dan ecologische basisvorming. Zomerschoon wordt bijvoorbeeld uitgevoerd in het kader van wijkgericht werken. Tabel 2.2 Activiteit kinderen budget derden Actie Zomerschoon (14 de editie in 2011) Help vogels nestkastjes op school Zaai & oogstlessen - landschappentuin Groene voetstappen, laat het donker donker en warme truiendag Totaal uren Voortgezet onderwijs NMC Soest is door de school benaderd om mee te werken aan twee lesprojecten voor alle brugklassen. NMC Soest heeft de programma s opgezet, georganiseerd en treedt op als organisator, makelaar en begeleider bij de uitvoering van beide projecten. Tabel 2.3 Activiteit kinderen budget derden Het Slangenbosje (preventieprogramma: zwerfafval, vandalisme) Van Eng tot Eem (vakoverstijgend veldwerk) Totaal uren Totaal NME basisonderwijs en voortgezet onderwijs (tabel ) Kinderen per jaar budget derden uren Totaal per jaar (budget + uren)

8 Milieu Educatief Centrum de Kwekerij Ruimte voor educatie, beleving en ontwikkeling Het MEC de Kwekerij is sinds 1990 de uitvoeringslocatie van NME Soest. Vrijwilligers In het milieucentrum zijn gemiddeld zes vrijwilligers actief. Deze begeleiden lessen, doen administratieve klussen en helpen met de uitleen van de leskisten. NMC Soest maakt ook jaarlijks gebruik van stagiaires (Hogeschool Utrecht). Educatieve landschappentuin In 1993 is de huidige educatieve landschappentuin (heemtuin) aangelegd. Ongeveer 50% van het aantal lesprogramma s en lesbezoeken van MEC de Kwekerij vindt plaats in deze afgeschermde natuurlijke buitenruimte. De beheerkosten zijn opgenomen in het budget derden NME. MEC de Kwekerij Functie oppervlak beheerkosten deelnemers gebruik gebouw 160 m (onderhoud, energie en verzekeringen) huurinkomsten - -/ afschrijvingen 232 Totaal

9 B. Milieucommunicatie (MC) Milieucommunicatie wordt ingezet om inwoners van Soest te betrekken bij de uitvoering van het gemeentelijk beleid rond de thema s: afval, water, verkeer (duurzame mobiliteit), klimaatbeleid (energie), dierenwelzijn, groen. Lokale Natuur- en Milieucommunicatie zoekt altijd naar nieuwe partners om mee samen te werken (actoren) en naar gemeentelijke speerpunten en duurzame beleidsthema s om het beleidsinstrument voor in te zetten. Kengetallen milieucommunicatie Soest Tabel 2.4 Beleidsthema Activiteit deelnemers Energie/ klimaatbeleid Verkeer Groen/ natuur Water Dierenwelzijn Afval MBP : campagne Energiek Soest Website Energiek Soest Afdeling Ruimte (verkeer; fietsactieplan): fietsacties zoals Met belgerinkel naar de winkel Samenwerking afdeling Ruimte (groen/buitengebied): vb. wandelbrochure IVN Eemland; natuurambassadeurverkiezing; Samenwerking winkeliers Soest: BTW-regeling compostvat en regenton Opening De Wiek Samenwerking IVN Eemland: lezingen flora en fauna Soest Samenwerking afdeling Ruimte (afval) Cursus thuis composteren; Cursus duurzaam tuinieren; Gratis compost tijdens landelijke compostdag budget derden uren * Licht Laat het donker donker Diversen/ flexibel * uren opgenomen in budget klimaatbeleid flexibele ruimte, PR NMC, lid GDO-CDO, milieu- en natuurvakbladen en workshops Totaal Totaal per jaar (budget + uren)

10 Totaaltelling budgetten en uren NMC Soest Natuur en Milieucommunicatie Budget derden uren NME (Natuur- en Milieueducatie) - Kwekerij Dierenlessen - kinderboerderij MC (Milieucommunicatie) Totaal Totaal per jaar (budget + uren) KWA LI TEI T Dat NMC Soest kwaliteit levert, blijkt elk schooljaar weer als gekeken wordt naar het aantal inschrijvingen van basisscholen en naar het feit dat nog steeds alle 20 basisscholen (100%) gebruik maken van de belevingslessen en thematische lesmaterialen (leskisten) van NME Soest. Het totaal aantal inschrijvingen op lessen en lesmaterialen is de laatste vijf jaar ongeveer gelijk. Er is geen dalende of stijgende trend waarneembaar. 100% van de scholen in Soest maakt ondanks de toename van de taakbelasting nog steeds evenveel gebruik van het jaarprogramma Natuur- en milieueducatie. Het laatste, wetenschappelijk onderbouwde tevredenheidonderzoek betreffend Natuur- en milieueducatie in Soest heeft plaatsgevonden in Het onderzoek is destijds gedaan bij, destijds, 21 basisscholen in de gemeente Soest. Het onderzoek is uitgevoerd door ISOR (onderwijsresearch) van de Universiteit Utrecht. NME Soest (doelgroep basisonderwijs) wordt door alle scholen becijferd tussen de 7 en de 10, waarbij een 8 het gemiddelde is. Ook is er gevraagd naar actuele onderwerpen die in het Jaarprogramma NME Soest nog niet aan bod komen. Deze vraaggerichte werkwijze hanteert NME Soest sinds 1999 jaarlijks. NME Soest heeft sinds 2009 een kwaliteitsnetwerk NME opgericht. Dit bestaat uit de contactpersonen NME van alle basisscholen in Soest. Zo wordt er vraaggericht samengewerkt aan goede kwaliteit NME, die ook aansluit bij actuele veranderingsprocessen in de maatschappij en het onderwijs. 2.3 WETT ELI J KE EN NI ET-WET TE LI JK E TAKEN De huidige organisatie en vorm van het beleidsinstrument NMC (NME en MC) in de gemeente Soest is niet wettelijk verplicht. De gemeente Soest heeft vanaf 1990 gekozen om met het sociale beleidsinstrument Natuuren Milieucommunicatie, natuur- en milieuvriendelijk gedrag als keuze te stimuleren en duurzaam te investeren in de jeugd (generaties na ons). Het instrument is opgenomen in milieubeleidsplannen, ook de huidige van NMC Soest is onderdeel van de wettelijke verslaglegging in het kader van de milieubeleidscyclus (Milieu uitvoeringsprogramma en Milieujaarverslag). 9

11 2.4 BENC HMARK Nieuwegein (+/ inwoners) Het Milieu Educatief Centrum Nieuwegein voert vergelijkbare taken uit als het MEC de Kwekerij in Soest en ook als onderdeel van de gemeentelijke organisatie. Taak Formatie Werkbudget 2012 toelichting Adviseur NME 0, medewerker Medewerker NME 0,6 + 0,12 2 medewerkers Educatief Centrum Budget voor afschrijving en beheer centrum Regionaal consulent Buitenwijs NME Adviseur milieucommunicatie 0, , Totaal 2, Leusden (+/ inwoners) Deze gemeente heeft NME en Milieucommunicatie gesplitst. Beiden maken wel deel uit van de afdeling Ruimtelijke Ordening. NMC Leusden is aan het onderzoeken of er meer inkomsten gegenereerd kunnen worden. Taak Formatie Werkbudget 2012 toelichting NME* 2, Doelgroep 16 scholen basisonderwijs. Milieucommunicatie en beleid duurzaamheid 1 Totaal 3,1 *Leusden heeft circa 10 jaar gelden een betalingssysteem voor basisscholen: elke school betaalt per schooljaar ongeveer 500 en kunnen dan maximaal op 24 producten inschrijven. Dit heeft destijds niet geleid tot afhaken van scholen. Wel is momenteel een afname te zien in het aantal lespakketten dat per school wordt afgenomen. Milieudienst NW Utrecht Vanuit de milieudienst wordt NME uitgevoerd voor de volgende gemeenten: Maarssen (Stichtse vecht), Ronde Venen, Woerden en Oudewater. In 3 gemeenten is een milieucentrum aanwezig. Taak Formatie Werkbudget 2012 toelichting Adviseur NME 2,41 4 medewerkers Medewerker NME 1,93 4 medewerkers Milieu Educatie Centra 3 St. Vecht: De Woudreus; MEC Maarssen; Totaal 4, 34 MEC Woerden Locatiebeheer via gemeenten. 10

12 Milieudienst ZO Utrecht De gemeente Zeist heeft haar NMC-taken uitbesteed aan de Milieudienst Zuidoost-Utrecht. NMC Zeist is een regionaal centrum voor Natuur- en Milieucommunicatie. Zij heeft dienstverleningsovereenkomsten met eigenaargemeenten, scholen en andere opdrachtgevers bij projecten op het gebied van natuur en duurzaamheid. NMC Zeist werkt vanuit 2 locaties: een kantoorlocatie in het gebouw van Milieudienst Zuidoost-Utrecht en het bezoekerscentrum De Boswerf in het Zeisterbos. Taak Formatie Werkbudget 2012 toelichting Medewerkers Team NMC Teamleider 0,8 3, Doelgroep 16 scholen basisonderwijs. Inkomsten: (2011) Scholenbijdragen, landelijke subsidie, activiteiten buitenlocatie de Boswerf Uit te geven als werkbudget Totaal 4, Bereik/ deelnemers team NMC (milieudienst ZO Utrecht): Leerlingen basisonderwijs: Inwoners (acties/ campagnes/cursussen + bezoekerscentrum): Inkomsten van team NMC zijn opgebouwd uit: betalingen contractgemeenten Zeist, de Bilt, Utrechtse Heuvelrug, Bunnik; inhuur op projectbasis; inkomsten bezoekerscentrum de Boswerf; inkomsten betalingen basisscholen De teamleider NMC (milieudienst ZO Utrecht) vertelde dat de kwaliteit van NME voor de contractgemeenten onder grote druk staat, omdat de contracten destijds voor veel te kleine bedragen zijn afgesloten. NMC kan kwaliteit niet leveren voor het geboden geld. Als gemeenten bij NMC om een beleidsgerelateerde activiteit vragen, dan worden er per activiteit nu extra offertes uitgebracht. Overige gemeenten Provincie Utrecht en NME-taken Voor het benchmarkonderzoek is bij verschillende gemeenten geïnformeerd naar recente ontwikkelingen op het gebied van kerntaken en bezuinigingen op NME-taken. Bij geen van de bevraagde gemeenten is sprake van stoppen van de taak. Wel wordt er bijvoorbeeld bij de gemeente Ronde Venen onderzocht of het anders en goedkoper kan. Vergelijkbare opdracht als NMC Soest op dit moment uitvoert. Ook in Woerden/Oudewater wordt de discussie gevoerd. Gemeente die niets doet aan NME-taken in de provincie Utrecht is Renswoude. Recent is daar bij gekomen Breukelen. Breukelen had de NME-taak uitbesteed aan de milieudienst, maar is er per 2012 mee gestopt. Minimaal investeren ook de gemeenten Rhenen en Veenendaal. Zij subsidiëren de plaatselijke scholenwerkgroep van het IVN (vrijwilligersorganisatie) voor een klein aantal lessen en lesmaterialen. 11

13 Hoofdstuk 3 Ontwikkelingen 3.1 BESCHRIJVING NMC in Soest is toegerust op toekomstige ontwikkelingen en is altijd op zoek naar samenwerken in slimme coalities. (bestuurlijk en beleid, ondersteuning en faciliteren van aanbieders, eindgebruikers en vernieuwers) De transitie naar een duurzamere samenleving zie je ontstaan in de samenleving zelf. Bijvoorbeeld in Soest, een initiatief tot collectief aankopen van zonnepanelen. Acties samen met de straat op het gebied van energiebesparing. Burgers in Soest zijn goed in staat om veel van deze duurzame initiatieven zelf te regelen. Het is nodig om een initiatief op gang te brengen of over een drempel te helpen, even in contact te brengen met een initiatiefnemer in een andere gemeente. De aandacht en waardering vanuit de gemeente door regelmatig persaandacht, mede organiseren van activiteiten wordt als zeer waardevol ervaren. Het geeft de burgers de motivatie om ermee door te gaan. Bij Energiek Soest ontstaat feitelijk een sneeuwbaleffect. De faciliterende functie wordt door NMC Soest opgepakt. Landelijk is er sprake van verbreding van NME. De landelijke programma s NME en Leren voor Duurzame Ontwikkeling (LvDO) zijn daarom ook in 2012 gecombineerd. De combinatie heet nu: DuurzaamDoor (sociale innovatie voor de groene economie) Een andere trend is het versterken van NME-netwerken en schaalvergroting. Gemeente Soest is lid van het netwerk UNO (Utrechtse Natuur- en milieueducatie organisaties) Binnen dat netwerk wordt samengewerkt aan productverbetering, digitale ontsluiting (kennisdeling maar ook efficiency), een basispakket en ontwikkeling van activiteiten. Ook is de gemeente Soest lid van het landelijke GDO (gemeenten voor duurzame ontwikkeling) en heeft B&W de intentieverklaring van het CDO (communicatie voor duurzame ontwikkeling) van de provincie Utrecht ondertekend. Het doel van zowel het GDO als het CDO is om lokale Natuur- en milieucommunicatie te versterken door op bestuurlijk niveau meer samen te werken. Dan hebben we het niet alleen meer over de lessen voor de basisschoolkinderen (ecologische basisvorming), maar wordt er veel meer ingespeeld op ontwikkelingen bij gemeenten, de noodzaak en het belang om met inwoners samen aan de slag te gaan. Verantwoordelijkheden leggen waar ze horen en inwoners begeleiden en helpen om verantwoordelijkheid en initiatieven te nemen. 12

14 HOOFDSTUK 4 VERDIEPENDE INFORMATI E 4.1 TOEG EVOEGDE WA ARDE HU I DIG BELEI D Natuur- en Milieucommunicatie (NMC) Politiek en beleid 1. NMC versterkt de beleidsuitvoering van o.a. de beleidsvelden milieu, duurzaamheid, groen, water, dierenwelzijn, natuurontwikkeling en verkeer. 2. NMC wordt ingezet om groeps- en leerprocessen op gang te brengen waarin inwoners (verschillende doelgroepen) leren tot (innovatieve) oplossingen te komen voor duurzaamheidvraagstukken. Te denken valt aan expertmeetings, communities of practice, pilots en educatie. 3. NMC draagt bij aan de ecologische basisvorming van kinderen. Dit is een voorwaarde om betrokken te zijn bij de eigen leefomgeving. Daarbij is investeren in kinderen, investeren in toekomstige generaties. Participatie 4. NMC draagt bij aan de vorming van bewuste inwoners die respect hebben voor de natuur en gemeenschappelijk erfgoed. Hierdoor raken kinderen en volwassenen betrokken bij hun woon- en leefomgeving en worden zij in staat gesteld zich verantwoordelijk te voelen voor die omgeving en er ook zorg voor te dragen. Gezondheid 5. NMC draagt eraan bij dat inwoners genieten van de natuur om hen heen. Bewezen is dat tijd doorbrengen in de natuur positief is voor iemands gezondheid. 6. NMC maakt jonge inwoners bewust van de relatie tussen leefomgeving en gezondheid en van de invloed van hun gedrag op de kwaliteit van de leefomgeving (uit onderzoek van Alterra blijkt dat de jeugd vervreemd raakt van de natuurlijke omgeving) 7. Jong geleerd is oud gedaan. Natuur- en milieuvriendelijk gedrag dat door kinderen wordt aangeleerd, blijft behouden als zij volwassen worden Milieu Educatief Centrum de Kwekerij (MEC de Kwekerij) Het belang van de huidige binnenruimte voor natuur- en milieueducatie Soest: uitvoeringslocatie lesprogramma s in de winter; tentoonstellingsruimte van 100 vierkante meter; ontmoetingsplaats en vergaderruimte maatschappelijke organisaties; opslag- en uitleenruimte thematische leskisten (natuur en milieu); ruimte waar cursussen worden georganiseerd om inwoners te betrekken bij duurzame beleidsthema s (afval, groen, water en energie); informatiecentrum waar scholen terecht kunnen voor alles op het gebied van natuuronderwijs & duurzaamheid; duurzaamheidcentrum: ruimte voor bewonersgroepen 13

15 Het belang van de huidige natuurlijke buitenruimte voor natuurbeleving: veilige en afgeschermde locatie waar natuurervaringen worden opgedaan en natuuronderzoek wordt gedaan door kinderen van 4 t/m 12 jaar; imkervereniging Eemkwartier ( 2 leden uit Soest) onderhoud de bijenstal in de tuin. Hier huizen jaarlijks 4-5 bijenvolken. De bijenvolken en de stal worden ook ingezet voor educatieve doeleinden. (lesprogramma Imkerwerk) de tuin bestaat uit de Soester landschappen in het klein: stuifzand, bos, veenmoeras, bermen en de Eng. (alleen de polder ontbreekt) Enkele bijzondere elementen: natuurlijke vijver met salamanders, libellen, waterjuffers en typische moerasvegetatie; een rij oude beuken (> 80 jaar); stuifduinen met heide; bosgedeelte waarin veel vogelnestgelegenheid en vleermuizen; een nectarkroeg (stukje waar veel nectarplanten staan voor nacht- en dagvlinders, honingbijen en solitaire bijen) Tot slot Met de Nota Natuur voor mensen, mensen voor natuur * (2000; nota Natuur, bos en landschap in de 21 e eeuw) wordt de aanpak van het natuurbeleid voor de komende tien jaar geschetst. Het toenmalige kabinet deed dat vanuit het besef dat natuur en landschap een essentiële bijdrage leveren aan een leefbare en duurzame samenleving. In de nota staat bijvoorbeeld geschreven dat dankzij de aanwezigheid van natuur mensen gezonder zijn, zowel fysiek als psychisch. Van natuur worden we rustig. Ons voedsel komt uit de natuur. De kosten van de gezondheidszorg zouden sterk stijgen als er geen natuur meer is. Uit onderzoek van Stichting Veldwerk Nederland en de universiteit Utrecht** (2006) blijkt dat mensen die 15 jaar geleden natuur- en milieueducatie hadden gevolgd, significant anders leven dan mensen die dat onderwijs niet hebben gehad. Ze scheiden hun afval beter en ze gedragen zich verantwoordelijker naar hun natuurlijke omgeving. Uit onderzoek van Alterra*** (2002, universiteit van Wageningen) blijkt dat alleen als je kinderen op jonge leeftijd leert hoe belangrijk de natuur is, ze er later oog voor zullen hebben. Uit zichzelf heeft 70 procent geen belangstelling! In Engeland, Duitsland en Amerika wordt veel meer tijd en aandacht besteed aan natuur- en milieueducatie voor schoolkinderen dan in Nederland. Investeren in NMC betaalt zich op termijn terug. *Deze nota uit 2000 is ondertekend door: De Staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, G.H. Faber; De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, J.P. Pronk;De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, J.M. de Vries;De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, E.L. Herfkens ** Jansen, P., Smit, W., Koppen van, C.S.A., Bulten, M, Damen, M.L., Custers, C.; Hoe duurzaam is NME? Een explorerend kwantitatief onderzoek naar langetermijneffecten van Natuur- en Milieueducatie op scholen, Veldwerk Nederland en Universiteit Utrecht, 2006 *** Verboom, dr. J., Kralingen van, R., Alterra and Meier, drs. U., UMC Market- and Communication Research; Teenagers and biodiversity worlds apart? An essay on young people s views on nature and the role it will play in their future,

16 4.2 CONSEQUENTI ES VAN STO PP EN MET DIT BELEI D/ DEZE TAA K 1. Kinderen in Soest komen nauwelijks meer onder schooltijd (ecologische basisvorming) in aanraking met natuur (natuurbeleving). 2. Natuuronderwijs wordt op basisscholen in theorie behandeld middels boeken, internet en televisieprogramma s. 3. De gemeente Soest verliest met Natuur- en Milieucommunicatie een krachtig sociaal beleidsinstrument, dat op een positieve manier (groepen) inwoners betrekt bij hun directe leefomgeving en bij duurzame beleidsthema s. Het wordt steeds belangrijker om de initiatieven uit de samenleving te ondersteunen, aangezien subsidie instrumenten wegvallen. Het gevaar is dat mede gelet op stopzetting stimuleringsgelden lokaal klimaatbeleid deze initiatieven niet meer kunnen worden gesteund. 4. Stoppen betekent dat er meer investeringen nodig zijn om gemeentelijk duurzaamheidsbeleid uit te voeren. Vanuit de rijksoverheid wordt geld voor lokaal klimaatbeleid stopgezet. In 2012 is extra inhuur voor energiek soest voor het laatst. Facilitering burgerparticipatie vanuit NMC wordt daarom extra belangrijk. 5. Het in contact brengen van (groepen) inwoners met hun directe leefomgeving heeft een preventieve werking, denk aan vandalisme, zwerfafval en milieuvervuilend gedrag. 6. Stoppen heeft invloed op de burgertevredenheid. De burgerenquête Duurzaam Soest uit 2009 heeft uitgewezen dat inwoners van Soest het belangrijk vinden dat het gemeentebeleid zich meer zou moeten focussen op natuur, educatie en zwerfvuil. De belangrijkste wens die de inwoners in deze enquête hebben uitgesproken is: houd Soest groen en natuurlijk! 7. Stoppen gaat in tegen de wens van het huidige college. In haar collegeprogramma Soest waar iedereen meetelt heeft ze expliciet een kernnotitie Duurzaamheid opgenomen, waarin het instrument NMC is opgenomen. De gemeenteraad heeft voorts het Duurzaamheidsplan aangenomen; NMC is hierin opgenomen. Er zal dus een aanpassing van het duurzaamheidsplan moeten plaatsvinden. 8. Locatie MEC de Kwekerij komt vrij. Extra inkomsten door verhuur, verkoop en wegvallen exploitatiekosten mogelijk. 9. Stoppen met de NME (MEC de Kwekerij) betekent een besparing in de personeelskosten van 0,8 fte. 10. Stoppen met NMC (NME + MC) betekent een besparing in de personeelskosten van 1,4 fte. 15

17 4.3 ANTWOORD OP SPE CIFI EK E VRAGEN Het huidige beleid waarin NMC Soest is opgenomen Milieubeleidscyclus vanaf 1990 t/m heden: Milieu uitvoeringsprogramma (MUP) en Milieujaarverslag (MJV) Duurzaamheidsplan Fietsactieplannen van het verkeersbeleid 2008 t/m 2012 Kernnotitie Duurzaamheid, onderdeel huidige collegeprogramma Soest waar iedereen meetelt Soest is lid van de landelijke vereniging Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling (= GDO); doel: versterking lokale NMC. Provincie Utrecht Uitvoeringsplan NME Provincie Utrecht. Landelijke nota Kiezen, leren, meedoen Ondertekend in 2008 door ministeries Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en milieubeheer en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Inhoud: voorstellen om NME te versterken. Budget: Europees niveau Het Verdrag van Aarhus (1998). Ontwikkeling die op korte termijn invloed heeft op de inzet van NMC Door de nieuwbouw van Zorgpalet Soest-Baarn op locatie Molenstraat zal de huidige educatieve landschappentuin naast het MEC de Kwekerij verdwijnen. In de grondexploitatie van de bouwlocatie is het verplaatsen van de educatieve landschappentuin (heemtuin) opgenomen. De tuin kan verplaatst worden naar een ander deel van het terrein van het serviceteam (afdeling Realisatie). De nieuwe belevingstuin zal zo worden aangelegd, dat ook de toekomstige bewoners van het nieuwe gebouw van het Zorgpalet ervan mee kunnen profiteren. Er is dan sprake van een win-win-situatie, waarbij door het combineren van functies meerwaarde wordt gecreëerd. Uit onderzoek is gebleken dat natuur en kinderen een positief effect hebben op ouderen en hetzelfde geldt andersom. 16

18 HOOFDSTUK 5 DOELMATIGHEID 5.1 EFFICIENCYMOGELI JK HED EN Jaarprogramma NME Soest (basisonderwijs) Betalingssysteem ontwikkelen en invoeren samen met het basisonderwijs. Meer organisaties, tegen betaling, gebruik laten maken van gebouw MEC de Kwekerij, ook op de maandag en vrijdag, als het MEC de Kwekerij gesloten is; 5.2 SA MEN WERKI NGS M OGELI JK HEDEN Jaarprogramma NME Soest (basisonderwijs) Intensiever samenwerken met kinderboerderij de Veenweide (Stichting Balans); Meer samenwerken met NME-organisaties verenigd in het UNO (Utrechts Natuur- en Milieueducatie Overleg); Meer samenwerken met museum Oud Soest (cultureel erfgoed); Meer samenwerken met maatschappelijk betrokken commerciële partijen, zoals bijvoorbeeld de Paardenkamp (locatie Gagelgat); Het Utrechts landschap; eventueel huren van het bezoekerscentrum op de Paltz (nieuwe NME-uitvoeringslocatie) Op taakgebied Uitleen leskisten: samen met UNO (Utrechtse NME Organisaties) werken aan een centraal uitleenpunt in de provincie Utrecht Kwaliteitsverbetering leskisten: samen met UNO komen tot een basispakket (leskisten en lesmaterialen) zodat het ontwikkelen, onderhouden en verbeteren centraal en gedeeld met collega-organisaties plaats kan vinden 17

19 5.3 UITB ESTEDINGSMOGELI J K HED EN Uitvoering Jaarprogramma NME (MEC de Kwekerij) uitbesteden aan Stichting Balans en samenvoegen met natuureducatie op de kinderboerderij de Veeweide; Taak uitleen leskisten uitbesteden aan CNME Schothorst (Amersfoort) of andere partijen, zoals: openbare bibliotheek Soest; De NME-taken onderbrengen bij de R.U.D. Per ontstaat deze Regionale Uitvoeringsdienst uit de fusie van verschillende milieudiensten in de regio Utrecht. Op dit moment zijn de NME-organisaties Zeist, Breukelen, Maarssen, Oudewater, Ronde Venen ondergebracht bij de milieudiensten NW- en ZO-Utrecht; De taak NME samenbrengen met CNME Schothorst (gemeente Amersfoort); MEC de Kwekerij wordt dan een dislocatie van CNME Schothorst; Opmerking De genoemde uitbestedingsmogelijkheden zijn nog niet doorgerekend. Er is nog geen inzicht of het kostenbesparend zal zijn of dat het gaat om het verschuiven van budgetten. Uitgangspunt bij de opsomming was voldoen aan beleid op het gebied van de kwaliteit van de uitvoering Jaarprogramma NME (MEC de Kwekerij). 18

20 HOOFDSTUK 6 SCENARIO S Voor alle beschreven scenario s geldt dat de regie en coördinatie van het Jaarprogramma NME Soest, het begeleiden van burgerinitiatieven en de beleidsgerelateerde milieucommunicatie (totaal 0,6 fte) gescheiden kan worden van de uitvoering van het Jaarprogramma NME (MEC de Kwekerij) (0,8 fte). Scenario 1 NMC huidige organisatie 10% Dit scenario gaat uit van de huidige organisatie. Het instrument Natuur- en Milieucommunicatie wordt kwalitatief goed en door een efficiency-slag goedkoper binnen de gemeentelijke organisatie ingericht, door bijvoorbeeld: Betalingssysteem ontwikkelen en invoeren samen met het basisonderwijs. (voorbeeld CNME Schothorst Amersfoort, NMC Zeist); A,B,C-pakket Meer organisaties, tegen betaling, gebruik laten maken van gebouw MEC de Kwekerij, ook op de maandag en vrijdag, als het MEC de Kwekerij gesloten is; Natuureducatie kinderboerderij stoppen (in BCF St. Balans opgenomen). Educatie, thema dieren, anders invullen: project met je klas de boer op of meer educatieve programma s in samenwerking met de Paardenkamp (Dierenbescherming Eemland en het Gagelgat); Meer gebruik maken van vrijwilligers voor: begeleiden lessen, leskisten-uitleen, schoonmaak gebouw en onderhoud educatieve landschappentuin; Voor beleidsgerelateerde milieucommunicatie uren laten inkopen door de verschillende verantwoordelijken per beleidsveld; Deze genoemde stappen, maar ook de voorstellen die genoemd zijn in paragraaf 5.1 (Efficiency), 5.2 (Samenwerking) kunnen worden uitgewerkt en toegepast. Kansen Natuur- en milieucommunicatie wordt beter ingezet rondom duurzame beleidsthema s; goed en direct inzetbaar voor bijvoorbeeld burgerparticipatie en simuleren actief burgerschap; NMC Soest als lerende organisatie: door verdergaande samenwerking andere partijen en nieuwe coalities ontstaan er nieuwe inzichten, kansen en mogelijk verdieneffecten; Gemeente hoeft geen nieuw instrument te ontwikkelen om duurzame ontwikkeling te stimuleren, maar kan het bestaande instrument NMC efficiënter inzetten en onderlinge samenwerking NME-centra uit de regio te bevorderen; 19

Beleidsplan natuur- en milieueducatie

Beleidsplan natuur- en milieueducatie Beleidsplan natuur- en milieueducatie gemeente Houten maart 2007 Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 1.1 Achtergrond... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Beleidskader... 3 1.4 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2 Visie,

Nadere informatie

In deze periode zijn vrijwel alle kinderen in onze regio met het CNME-WM in aanraking gekomen en dat zorgde voor vele

In deze periode zijn vrijwel alle kinderen in onze regio met het CNME-WM in aanraking gekomen en dat zorgde voor vele BELEIDSPLAN CNME-WM 2013-2016 SAMEN DUURZAAM LEREN & LEVEN Dit jaar bestaat het Centrum voor natuur- en milieueducatie Westelijke Mijnstreek (CNME-WM) 10 jaar. In deze periode zijn vrijwel alle kinderen

Nadere informatie

Stichting De Ulebelt,

Stichting De Ulebelt, Stichting De Ulebelt, centrum voor natuur- en milieueducatie en kinderboerderij meerjarig beleidsplan 2008-2012 1.Inleiding Doel van dit meerjarenbeleidsplan is om de koers van Stichting De Ulebelt, centrum

Nadere informatie

000495565 Zaaknummer: OLOGWB34. Onderwerp: Beschikbaar stellen subsidie Dunamis voor duurzaamheidsprojecten op scholen

000495565 Zaaknummer: OLOGWB34. Onderwerp: Beschikbaar stellen subsidie Dunamis voor duurzaamheidsprojecten op scholen Collegevoorstel Inleiding Stichting Scala (Dunamis) heeft de gemeente Heusden verzocht om een bijdrage voor het uitvoeren van projecten op het gebied van duurzaamheid en natuur- en milieu-educatie op de

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio

Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio Bevolking Besteding Bereik Bewinkeling Bevolking Index huishoudens (2014-2030) 140 135 130 Ontwikkeling bevolking 2014-2030 Bunnik Vianen Woudenberg

Nadere informatie

Bijlage bij overleg UNO 11 februari 2014: Plannen 2014

Bijlage bij overleg UNO 11 februari 2014: Plannen 2014 Bijlage bij overleg UNO 11 februari 2014: Plannen 2014 HDSR / Marjan Blom Voor aanbod nieuwe site: http://www.hdsr.nl/werk/leren-water/ Wat betreft 2014: zonder compleet te willen zijn noem ik: - samenwerking

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Kunstschool Boxtel. Inleiding

Kunstschool Boxtel. Inleiding Kunstschool Boxtel Inleiding In dit beknopte scenario wordt een kleine duurzame organisatie voor cultuureducatie in de gemeente Boxtel omschreven; Kunstschool Boxtel. Kunst- en cultuureducatie stimuleert,

Nadere informatie

Budgetsubsidieovereenkomst

Budgetsubsidieovereenkomst Budgetsubsidieovereenkomst Ondergetekenden, Gemeente Den Helder, gevestigd op het adres drs. F. Bijlweg 20, 1784 MC Den Helder, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door burgemeester Koen Schuiling,

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Jaarprogramma Natuur, milieu, duurzaamheid schooljaar 2015/2016

Jaarprogramma Natuur, milieu, duurzaamheid schooljaar 2015/2016 Jaarprogramma Natuur, milieu, duurzaamheid schooljaar 2015/2016 Gemeente Delft in samenwerking met Stichting Duurzaamheidscentrum De Papaver Duurzaamheids centrum De Papaver Natuur- en milieucentrum De

Nadere informatie

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Eindrapportage Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 POP/ILG projectnummer: 2008-41517-32609 Contact: Westfriesedijk 164 1767 CV Kolhorn info@defrissewind.nl

Nadere informatie

Een duurzame ontwikkeling sluit aan op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties in gevaar te brengen 1.

Een duurzame ontwikkeling sluit aan op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties in gevaar te brengen 1. Duurzaamheidsbeleid De bijzondere locatie van Buitenkans Kinderopvang bij het stadslandbouwproject biedt een uitstekende basis voor duurzame kinderopvang. Natuur, ons voedselketen en respect voor mens

Nadere informatie

Archeologiebeleid en de Omgevingswet Heleen van Londen

Archeologiebeleid en de Omgevingswet Heleen van Londen Archeologiebeleid en de Omgevingswet Heleen van Londen Omgevingswet 2018? De overheid wil regels voor ruimtelijke plannen vereenvoudigen en samenvoegen Doel: makkelijker maken om bouwprojecten te starten

Nadere informatie

Centrum voor natuur- en milieueducatie De Rollen leren over duurzaamheid

Centrum voor natuur- en milieueducatie De Rollen leren over duurzaamheid Centrum voor natuur- en milieueducatie, rondom natuur en milieu voor jong en oud. De leeractiviteiten zijn gericht op meer kennis, interesse en respect voor de eigen leefomgeving. Dat leidt tot meer betrokkenheid

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Leerdoelen en kerndoelen

Leerdoelen en kerndoelen Leerdoelen en kerndoelen De leerdoelen in de leerlijn vallen in het leerdomein Oriëntatie op jezelf en de wereld. Naast de gebruikelijke natuur en milieukerndoelen (kerndoelen 39, 40 en 41) zijn ook de

Nadere informatie

Aanbod NME voorjaar 2014

Aanbod NME voorjaar 2014 Aanbod NME voorjaar 2014 Natuur- en milieueducatie (NME) Heemtuin Muntendam biedt een aanvulling op het reguliere schoolprogramma. We richten ons in de lessen vooral op zaken die in de klas minder snel

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Provincie kiest voor natuur,

Provincie kiest voor natuur, Noordstra, lepie Van: Verzonden: Onderwerp: IVN Gelderland [gelderland ivn.nl] woensdag 12september2012 13:54 IVN-nieuws no. 8-2012 Inshtuut voor natuur educ,tie & duurzairnheid IVN Gelderland 12109 In

Nadere informatie

Provinciaal blad 2013, 14

Provinciaal blad 2013, 14 Provinciaal blad 2013, 14 ISSN 0920-105X Besluit van gedeputeerde staten van Utrecht van 26 maart 2013, nr. 80DFE0E6 houdende nadere regels op grond van de Algemene subsidieverordening provincie Utrecht

Nadere informatie

Vergelijking in de tijd (Soortenrijkdom) Akkers Moerassen

Vergelijking in de tijd (Soortenrijkdom) Akkers Moerassen Staat van 2014 Soortenrijkdom Wat is de gemiddelde kwaliteit van de soorten rijkdom in zes biotopen? Voor de vulling van deze zijn gegevens gebruikt van de vlakdekkende inventarisaties in het buitengebied

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich daar voor inzetten:

Nadere informatie

IVVU bijeenkomst. 3 maart 2015. WLZ V&V zorgkantoorregio Utrecht

IVVU bijeenkomst. 3 maart 2015. WLZ V&V zorgkantoorregio Utrecht IVVU bijeenkomst 3 maart 2015 WLZ V&V zorgkantoorregio Utrecht Caroline Mulderij, Albert Taaij, Ilse Zuurhout, Anne-Marie Schoonhoven, Marloes Kemper 1 De weg naar duurzaam onderscheid in zorginkoop 2

Nadere informatie

Startnotitie. Voorstelnummer RV/16/00658. Startnotitie leesstimulering en laaggeletterdheid

Startnotitie. Voorstelnummer RV/16/00658. Startnotitie leesstimulering en laaggeletterdheid Datum vergadering gemeenteraad 5 april 2016 Voorstelnummer RV/16/00658 Agendapunt 8 Voorstel ingebracht door Portefeuillehouder Begrotingsprogramma Beheerproduct Onderwerp J.G. Marringa S. van Alfen Samenlevingszaken

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland.

Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland. 13 mei 2015 nummer 2/2015 Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland. Bijen special Dit keer staat de

Nadere informatie

EXPLOITATIEBEGROTING DE BLINKERD 2.0

EXPLOITATIEBEGROTING DE BLINKERD 2.0 Concept Door Pirovano Planeconomie en Grondbeleid In opdracht van de Gemeente Bergen 12 januari 2013 Hoofdstuk: Doel en uitgangspunten INHOUD 1 Doel en uitgangspunten... 3 1.1 Doel van dit rapport... 3

Nadere informatie

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF Uitgewerkt door: Thijs Oud kunst- en cultuurcoördinator Kunst & COO Langezwaag, juni 2011 KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF De opdracht voor Kunst & COO INHOUDSOPGAVE 1.

Nadere informatie

Raadsvergadering van 21 januari 2010. Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente. Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING

Raadsvergadering van 21 januari 2010. Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente. Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING RAADSVOORSTEL Agendanummer Raadsvergadering van 21 januari 2010 Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING Naar aanleiding van een motie

Nadere informatie

Financieel jaarverslag-west 2011 Activtieitenverslag 2011-2012

Financieel jaarverslag-west 2011 Activtieitenverslag 2011-2012 Financieel jaarverslag-west 2011 Activtieitenverslag 2011-2012 datum: 4 juni 2012 Gegevens vereniging: Vereniging Boerderij in de kijker Contactadres vereniging: Annie van de Arend, Demmeriksekade 17,

Nadere informatie

Jaarverslag over het jaar 2011 van de vereniging Overbergs belang, door Harry Vermeer voorzitter.

Jaarverslag over het jaar 2011 van de vereniging Overbergs belang, door Harry Vermeer voorzitter. Correspondentie adres: Haarweg 11 3959 AM Overberg Tel: 0343-481661 www.overberg.nu infovob@overberg.nu Jaarverslag over het jaar 2011 van de vereniging Overbergs belang, door Harry Vermeer voorzitter.

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

SAMENVATTING VOORGESCHIEDENIS

SAMENVATTING VOORGESCHIEDENIS Aan de raad, Onderwerp: Digitale informatieborden Voorstel: 1. De huidige 23 analoge evenementeninformatieborden vervangen door 20 digitale informatieborden 2. Geen gebruik maken van sponsoring en commerciële

Nadere informatie

Notitie Startersfonds provincie Utrecht 2009

Notitie Startersfonds provincie Utrecht 2009 Notitie Startersfonds provincie Utrecht 2009 Achtergrond Startersfonds Door de sterk gestegen koopprijzen op de woningmarkt is het voor startende huishoudens met meestal een bescheiden inkomen bijna onmogelijk

Nadere informatie

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding DOCENTENHANDLEIDING UTRECHT AAN ZEE: HOE HOUD JIJ DROGE VOETEN? 2 April 2011 Utrecht aan Zee: hoe houd jij droge voeten? is ontwikkeld door

Nadere informatie

Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. :

Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. : INTERN MEMO Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. : Aanleiding Duurzaamheid is een speerpunt in het coalitieakkoord en het

Nadere informatie

It s time for us to do something about the health of our nation

It s time for us to do something about the health of our nation It s time for us to do something about the health of our nation april 2013 Aanleiding We maken ons zorgen over de verslechterende gezondheid van onze jeugd Percentage overgewicht jongeren blijft stijgen

Nadere informatie

Bezoek cultuurinstellingen

Bezoek cultuurinstellingen Staat van 2014 Bezoek cultuurinstellingen Hoeveel cultuurinstellingen bezoekt een inwoner gemiddeld per jaar? Een inwoner bezoekt gemiddeld 2,23 cultuurinstellingen per jaar De bezoek cultuurinstellingen

Nadere informatie

Concept Meerjarenplan 2008-2010 Natuur- en Milieucommunicatie/ educatie Drechtsteden

Concept Meerjarenplan 2008-2010 Natuur- en Milieucommunicatie/ educatie Drechtsteden Concept Meerjarenplan 2008-2010 Natuur- en Milieucommunicatie/ educatie Drechtsteden Dordrecht, juli 2007 Maria. Epema 1 Inhoudsopgave blz 1. Inleiding 3-4 2. Algemeen doel 4 3.Samenwerking 4 4. Programma

Nadere informatie

Advies: Instemmen met de inhoud van bijgaande RIB over ontwikkelingen rond de ODRU en deze vervolgens doorleiden aan de raad.

Advies: Instemmen met de inhoud van bijgaande RIB over ontwikkelingen rond de ODRU en deze vervolgens doorleiden aan de raad. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & RAADSINFORMATIEBRIEF Van: F. Kers Tel.nr.: 8429 Nummer: 14A.00418 Datum: 27 mei 2014 Team: Ruimtelijk beleid en projecten Tekenstukken: Ja Persoverleg: Nee Bijlagen:

Nadere informatie

STICHTING OMGEVINGSEDUCATIE IN 2015

STICHTING OMGEVINGSEDUCATIE IN 2015 1 STICHTING OMGEVINGSEDUCATIE IN 2015 2 6 projecten uitgelicht 1. Strategisch meerjarenplan 2. Vernieuwde NME-wijzer Gooi en Vechtstreek 3. Cultuureducatie met kwaliteit erfgoedleerlijn Hilversum 4. Reizende

Nadere informatie

Aanbod bedrijventerreinen

Aanbod bedrijventerreinen Staat van 2014 Aanbod bedrijventerreinen Wat is de index van het uitgeefbare oppervlak (2002 = 100)? Ten opzichte van 2002 is er nog 57% uitgeefbaar terrein over Vergelijking in de tijd (Index uitgeefbaar

Nadere informatie

& RAADSINFORMATIEBRIEF. Van: A. de Leeuw Tel,nr,: 06-35113543 Geraadpleegd consulent Nummer: 14A.00133 Datum: 04-03-2014

& RAADSINFORMATIEBRIEF. Van: A. de Leeuw Tel,nr,: 06-35113543 Geraadpleegd consulent Nummer: 14A.00133 Datum: 04-03-2014 VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & RAADSINFORMATIEBRIEF Van: A. de Leeuw Tel,nr,: 06-35113543 Geraadpleegd consulent Nummer: 14A.00133 Datum: 04-03-2014 Team: Jeugd, Leefbaarheid en Veiligheid Tekenstukken:

Nadere informatie

Werkplan 2014. Natuur- en Milieueducatie en Duurzaamheidscommunicatie Drechtsteden. Vaartocht Watervlo 2013

Werkplan 2014. Natuur- en Milieueducatie en Duurzaamheidscommunicatie Drechtsteden. Vaartocht Watervlo 2013 Werkplan 2014 Natuur- en Milieueducatie en Duurzaamheidscommunicatie Drechtsteden Vaartocht Watervlo 2013 Werkgroep NME en Duurzaamheidscommunicatie Drechtsteden, oktober 2013; vastgesteld door het Drechtstedenbestuur

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking)

Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking) Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking) Prestaties : Naam organisatie : Stichting Amersfoort in C Maatschappelijk doel (betreft outcomedoelstellingen) Het bieden

Nadere informatie

Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5

Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5 S T A T E N V O O R S T E L Datum : 10 oktober 2006 Nummer PS : PS2006WEM10 Dienst/sector : WEM/MSM Commissie :WEM/BEM Registratienummer : 2006WEM004017i Portefeuillehouder : Binnekamp Titel : Eindrapportage

Nadere informatie

Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist

Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist Trenddag 16 juni 2009 Ken je kracht! In congrescentrum Antropia te Driebergen-Zeist aanwezig afwezig pagina 1 Inhoudsopgave pagina Verslag Trenddag 2009 3 Programma 4 pagina 2 2 Verslag Op de Trenddag

Nadere informatie

In actie voor duurzaamheid!

In actie voor duurzaamheid! In actie voor duurzaamheid! Ontwerp Actieplan Duurzaamheid Vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Utrecht d.d. 5 februari 2008 1 Inleiding Duurzaamheid: een verantwoordelijkheid van iedereen Duurzaamheid

Nadere informatie

Concept WERKPLAN 2008

Concept WERKPLAN 2008 Concept WERKPLAN 2008 Natuur- en Milieueducatie in de Drechtsteden Leren voor Duurzame Ontwikkeling Dordrecht, september 2007 Maria Epema, coördinator 1 ! " # $ % & " ' ( )* " +, - ( #. ) $ / 0, 1" ' #

Nadere informatie

BINNEN DE REGIO VAN DE KLEINE PRINS

BINNEN DE REGIO VAN DE KLEINE PRINS Versie 28-11-2012 OVERZICHT SAMENWERKINGSVERBANDEN PASSEND ONDERWIJS BINNEN DE REGIO VAN DE KLEINE PRINS HUIDIGE SAMENWERKINGSVERBANDEN LEERLINGAANTALLEN OP DE SCHOLEN EN BINNEN DE AMBULANTE BEGELEIDING

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 1. Inleiding Een van de nieuwe punten in de Bijzondere Subsidieverordening

Nadere informatie

3 Q NOV. 2010. 2010-62.458/48/A.20, LGW 284674 Galen Last L.J. van (050)316 4193

3 Q NOV. 2010. 2010-62.458/48/A.20, LGW 284674 Galen Last L.J. van (050)316 4193 o [p[r vdöi] De /& groningen o Martinikerkhof 12 Postbus 610 9700 AP Groningen Aan de leden van Provinciale Staten, de heren Luitjens en Blom. a- C/) 050 316 49 33 Datum Briefnummer Zaaknummer Behandeld

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Sponsormogelijkheden en bijbehorende tegenprestaties op en rond De Ulebelt, centrum voor natuur- en milieu-educatie & kinderboerderij

Sponsormogelijkheden en bijbehorende tegenprestaties op en rond De Ulebelt, centrum voor natuur- en milieu-educatie & kinderboerderij SPONSORING EN TEGENPRESTATIES Stichting De Ulebelt Maatmansweg 3 7425 NC Deventer www.ulebelt.nl info@ulebelt.nl 0570-65 34 37 Sponsormogelijkheden en bijbehorende tegenprestaties op en rond De Ulebelt,

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel)

Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) Samen werken aan een duurzame Stad (voorlopige werktitel) 1 Aanleiding Groningen heeft een netwerk waarin burgers, organisaties, bedrijven en de gemeente zich inspannen voor een schone, veilige en zich

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid Wij gaan voor groen! Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid 1. Aanleiding Al vele jaren wordt in de regio Noordoost Brabant samengewerkt aan

Nadere informatie

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Trots Een prettig leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad. Dat is waar Spaarnelanden voor staat. En met dat

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie Portefeuillehouder Steller Collegevergadering mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Persoonlijke Gegevens. Opleidingen. Werkervaring

Curriculum Vitae. Persoonlijke Gegevens. Opleidingen. Werkervaring Curriculum Vitae Persoonlijke Gegevens Naam: Bart de Koning Adres: Boniplein 72 Postcode: 1094 SG Woonplaats: Amsterdam Telefoon/fax: 020-7742483 / 06-29096804 E-mail: bart@natuureducatie.com Website:

Nadere informatie

Jaarverslag Milieu Educatief Centrum (MEC) i.s.m. Heemtuin en Kinderboerderij in De Houtkamp

Jaarverslag Milieu Educatief Centrum (MEC) i.s.m. Heemtuin en Kinderboerderij in De Houtkamp Jaarverslag Milieu Educatief Centrum (MEC) i.s.m. Heemtuin en Kinderboerderij in De Houtkamp 2012 Boomfeestdag - bomenpad 2012 Milieu Educatief Centrum Leiderdorp, februari 2013 Inleiding Het taakveld

Nadere informatie

Luchtkwaliteit Vicarielaan te IJsselstein

Luchtkwaliteit Vicarielaan te IJsselstein Luchtkwaliteit Vicarielaan te IJsselstein Toelichting Gegevens opdrachtgever Provides Postbus 72 3400 AB IJsselstein Contactpersoon: dhr. M. Teuns CSO Adviesbureau Koningsbergenstraat 2 7418 ER Deventer

Nadere informatie

= = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7.

= = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7. *ZE946A470E0* = = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7. Aan de Raad No.ZA.13-22432/DV.13-190, afdeling Ruimte. Sellingen, 16 mei 2013 Onderwerp: Beleidsvisie Wonen en Leven Inleiding

Nadere informatie

Ons groene buurtproject en de gemeente!

Ons groene buurtproject en de gemeente! Ons groene buurtproject en de gemeente! Groen Dichterbij! Bouw aan een goede relatie met jullie gemeente en creëer een gemeenschappelijke win-win 24 november 2012 Energieke Buurt Jitske Tiemersma Workshop

Nadere informatie

27,5% voelt zich wel eens onveilig. Vergelijking in de tijd (Onveiligheidsgevoel in procenten) Nederland. Utrecht

27,5% voelt zich wel eens onveilig. Vergelijking in de tijd (Onveiligheidsgevoel in procenten) Nederland. Utrecht Staat van 2014 Onheidsgevoel Welk percentage van de inwoners voelt zich wel eens on? 27,5% voelt zich wel eens on Naast de objectieve en die de heid meten in het thema heid, geeft deze het subjectieve

Nadere informatie

Inkoop van buitenschoolse theatereducatie seizoen 2015/2016 Uitgangspunten en voorwaarden

Inkoop van buitenschoolse theatereducatie seizoen 2015/2016 Uitgangspunten en voorwaarden Inkoop van buitenschoolse theatereducatie seizoen 2015/2016 Uitgangspunten en voorwaarden Mei 2015 Inleiding Westland Cultuurweb is op zeer korte termijn op zoek naar aanbieders voor lessen theater aan

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage Plan van Aanpak Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo Onderdeel Maatschappelijke Stage 2012 Concept 0.2 Inhoud Deel I Kaders 1. Inleiding 2. Doelgroep 3. Doelstelling 4. Kerntaken 4.1 Makelen en verbinden

Nadere informatie

Herstructurering Sociaal Domein

Herstructurering Sociaal Domein Herstructurering Sociaal Domein Arnold Peters, Programmaleider Herstructurering Sociaal Domein Sabrina Eijk, Programmaleider De gezonde Wijk Introductie; van Decentralisatie naar Transformatie Voor wie

Nadere informatie

Portfolio lesmateriaal Basisonderwijs Zwerfafval

Portfolio lesmateriaal Basisonderwijs Zwerfafval Portfolio lesmateriaal Basisonderwijs Zwerfafval Deze portfolio is in 2014 samengesteld door de werkgroep Zwerfafval van het Netwerk NME Diensten. In deze werkgroep zitten 24 NME centra die landelijk samenwerken

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Voeding

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Voeding Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Voeding : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Jaarverslag 2006 Natuur- en Milieucommunicatie/ educatie Drechtsteden

Jaarverslag 2006 Natuur- en Milieucommunicatie/ educatie Drechtsteden Jaarverslag 2006 Natuur- en Milieucommunicatie/ educatie Drechtsteden Dordrecht, aug. 2007 Maria Epema 1 Inhoudsopgave blz 1. Inleiding 3 2. Programma Energie 3 3. Programma Water 4-5 4. Programma Natuur

Nadere informatie

Commissienotitie Reg. nr : 0810242 Comm. : MZ Datum : 15-05-08

Commissienotitie Reg. nr : 0810242 Comm. : MZ Datum : 15-05-08 Comm. : MZ Onderwerp Voortzetten UITpunt Boxtel en opstarten servicepunt te Liempde Status oordeelvormend Voorstel Advies uitbrengen over de ontwikkelingen omtrent het UITpunt Boxtel en servicepunt Liempde

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2013

Visiedocument en Activiteitenplan 2013 Visiedocument en Activiteitenplan 2013 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

AFVAL IN HET ONDERWIJS

AFVAL IN HET ONDERWIJS AFVAL IN HET ONDERWIJS Resultaten verkenning Sjoerd Kaarsemaker & Vivian Siebering Verkenning zomer 2015 Opdracht Contouren schetsen voor een 3-jarig project Relevante actoren betrekken Contouren uitwerken

Nadere informatie

GEMEENTERAAD MENAMERADIEL

GEMEENTERAAD MENAMERADIEL GEMEENTERAAD MENAMERADIEL Menaam : 14 juni 2012 Portefeuillehouder : A. Dijkstra Punt : [07] Behandelend ambtenaar : Anja Buma / Gerard de Haan Doorkiesnummer : (0518) 452918 / (0518) 452964 Onderwerp

Nadere informatie

Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie.

Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie. Factsheet d.d. 11 december 2013 Limburgs plan van aanpak DuurzaamDoor 2013-2016: sociale innovatie voor een groene economie. Auteur: H.W. (Hein) van der Meer beleidsmedewerker Leefmilieu Werkveld Beleid

Nadere informatie

Wethouder Verlinden. Wethouder van den Beuken

Wethouder Verlinden. Wethouder van den Beuken B&W advies 8-9-2015 0:00:00 Opsteller H.J.M. Rademakers Eenheid Dienstverlening Team Team WO Portefeuillehouder De heer J.M.M. van den Beuken (wethouder) B en W advies Burgemeester Verhoeven Walraven Verlinden

Nadere informatie

Stadswerken. Kerndoelen. Programma NMC. Groep 1 t/m 8. www.utrecht.nl/nmc

Stadswerken. Kerndoelen. Programma NMC. Groep 1 t/m 8. www.utrecht.nl/nmc Stadswerken Kerndoelen www.utrecht.nl/nmc Programma NMC Groep 1 t/m 8 Kerndoelen nader toegelicht De NMC-programma s geven met kerndoelen over Mens en Samenleving, Natuur en Techniek en Ruimte vooral invulling

Nadere informatie

1. Inleiding Visie SWOT-analyse Continuïteit / beleid 6

1. Inleiding Visie SWOT-analyse Continuïteit / beleid 6 Beleidsplan 2016 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Visie 4 3. SWOT-analyse 5 4. Continuïteit / beleid 6 2 1. Inleiding Op 19 september 1968 is St. t Heike opgericht door vrijwilligers. Zij kregen van de Zusters

Nadere informatie

1. Welke gevolgen heeft het zelfstandig ondernemerschap voor de rechtspositie van het personeel van het Kunstbedrijf?

1. Welke gevolgen heeft het zelfstandig ondernemerschap voor de rechtspositie van het personeel van het Kunstbedrijf? Schriftelijke vragen rechtspositie personeel Kunstbedrijf Arnhem In het ondernemingsplan van het Kunstbedrijf Arnhem wordt uitgegaan van een nieuwe rol voor het bedrijf, die van regisseur. Het kunstbedrijf

Nadere informatie

Duurzame zorgomgevingen

Duurzame zorgomgevingen Duurzame zorgomgevingen Healing Environments in woonzorggebouwen drs. ing. Bert Krikke Een healing environment is een omgeving die het welzijn, welbevinden en ziekteherstel bevordert Traditionele kenmerken:

Nadere informatie

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016 Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020 Workshop 18 februari 2016 Programma 9.30 uur Welkom Toelichting VTV 2014 en Kamerbrief VWS landelijk gezondheidsbeleid Concept Positieve Gezondheid Wat is integraal gezondheidsbeleid?

Nadere informatie

Visie De bibliotheek Noordenveld is er voor iedereen! Zij is laagdrempelig, toegankelijk en biedt literatuur, informatie, inspiratie en interactie.

Visie De bibliotheek Noordenveld is er voor iedereen! Zij is laagdrempelig, toegankelijk en biedt literatuur, informatie, inspiratie en interactie. Aan de gemeenteraad Roden, 12 juni 2013 G E M E E N T E T N O O R D E N V E L D Agendapunt: 6.5/19062013 Documentnr.: RV13.0062 : : Raadd.d.1 Onderwerp Beleidskader Bibliotheekwerk 2013-2016 Onderdeel

Nadere informatie

OVERZICHT MAATREGELEN IN HET KADER VAN DE BEZUINIGINGS- TAAKSTELLING ONDERWIJS EN WELZIJN 2012-2014. Inzet combinatiefunctionaris

OVERZICHT MAATREGELEN IN HET KADER VAN DE BEZUINIGINGS- TAAKSTELLING ONDERWIJS EN WELZIJN 2012-2014. Inzet combinatiefunctionaris BIJLAGE 2 OVERZICHT MAATREGELEN IN HET KADER VAN DE BEZUINIGINGS- TAAKSTELLING ONDERWIJS EN WELZIJN 2012-2014 Taakstelling 2012 2013 2014 totale taakstelling 484.500,00 610.000,00 660.000,00 al ingevuld

Nadere informatie

1. We willen doorgaan met behoud en versterking van de kwaliteiten van de IJsseldelta

1. We willen doorgaan met behoud en versterking van de kwaliteiten van de IJsseldelta Resultaten Advies en Initiatiefraad Nationaal Landschap IJsseldelta 29 november 2013 Nationaal Landschap IJsseldelta is in verandering. Transitie noemen we dat. We bereiden ons voor op een andere manier

Nadere informatie

Praktijkcase Samen Winnen Paardensport Paardensport Nuth. Datum: 29-09-2015 Auteur: Cristan Segers, Huis voor de Sport Limburg

Praktijkcase Samen Winnen Paardensport Paardensport Nuth. Datum: 29-09-2015 Auteur: Cristan Segers, Huis voor de Sport Limburg Praktijkcase Samen Winnen Paardensport Paardensport Nuth Datum: 29-09-2015 Auteur: Cristan Segers, Huis voor de Sport Limburg Inhoudsopgave 1: Inleiding 3 2: Proces 2.1 Verkennen van eigen en andere organisaties

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Visie op de openbare bibliotheek van Bergen

Visie op de openbare bibliotheek van Bergen Visie op de openbare bibliotheek van Bergen Gemeente Bergen, november 2011 Samenvatting De randvoorwaarden voor het bibliotheekbeleid in Bergen worden gekoppeld aan twee kerndoelen: toegang tot kennis

Nadere informatie

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht)

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Bijlage: Projecten in de provincie Utrecht (hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Inleiding In de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028 en de Verordening

Nadere informatie

in De Ronde Venen Notitie, 10 oktober 2012

in De Ronde Venen Notitie, 10 oktober 2012 in De Ronde Venen Notitie, 10 oktober 2012 Iedereen beseft dat onze huidige manier van consumeren en produceren grenzen heeft. Natuur- en milieueducatie geeft mensen inzicht en kennis om keuzes te maken.

Nadere informatie

U zoekt een woning? In deze brochure leest u wat u moet doen om een woning van ons te kunnen huren.

U zoekt een woning? In deze brochure leest u wat u moet doen om een woning van ons te kunnen huren. U zoekt een woning? In deze brochure leest u wat u moet doen om een woning van ons te kunnen huren. Inhoud Veel woningen, veel woningzoekenden pagina 3 Eerst inschrijven... pagina 4...dan reageren op een

Nadere informatie