Groeien naar. Cannabisbeleid en praktijk: uit de Europese landen en Zuid- en Noord-Amerika

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Groeien naar. Cannabisbeleid en praktijk: uit de Europese landen en Zuid- en Noord-Amerika"

Transcriptie

1 Groeien naar regulering Cannabisbeleid en praktijk: uit de Europese landen en Zuid- en Noord-Amerika

2 GROEIEN NAAR REGULERING CANNABIS: VOORBEELDEN VAN PRAKTIJK EN BELEID UIT EUROPA EN NOORD- EN ZUID-AMERIKA

3 Inhoud Voorwoord 3 Inleiding 4 1. Cannabis, de Verenigde Naties en de Europese Unie 5 2. Internationaal juridisch perspectief, door mr. Deborah Bruin 7 3. Cannabisbeleid in zestien Europese landen België 9 Denemarken 9 Duitsland 10 Frankrijk 11 Griekenland 12 Hongarije 12 Italië 13 Nederland 13 Noorwegen 15 Oostenrijk 16 Portugal 16 Spanje 17 Tsjechië 18 Verenigd Koninkrijk 18 Zweden 20 Zwitserland Cannabisbeleid in Noord-Amerika Verenigde Staten 21 Canada Cannabisbeleid in vier Zuid-Amerikaanse landen Argentinië 27 Bolivia 28 Mexico 29 Uruguay De Nederlandse consument aan het woord, door Dimitri Breeuwer De visie van het Platform Cannabisondernemingen Nederland 35 Bronvermelding 37 Colofon 43 2

4 Voorwoord Deze publicatie is gemaakt in opdracht van het Platform Cannabisondernemingen Nederland (PCN). Als belangenvereniging van cannabisgerelateerde ondernemingen als coffeeshops en growshops willen wij een constructieve bijdrage leveren aan het Nederlandse softdrugsbeleid. In deze publicatie beschrijven wij de internationale initiatieven ter regulering en zelfs legalisatie van cannabisconsumptie en -productie. Een overzicht van de stand van zaken in zestien Europese landen, de Verenigde Staten, Canada en vier landen in Zuid-Amerika. De ontwikkelingen op dit terrein gaan tegenwoordig zo snel dat we op korte termijn ongetwijfeld meer landen aan dit overzicht kunnen toevoegen. Meer en meer komt men tot het besef dat het verbod op cannabis onwenselijk, onwerkbaar en onhoudbaar is en vooruitgang in de weg staat. Cannabis is gewoon een plant met vele waardevolle toepassingen. De samenleving is gebaat bij een harmonieuze verstandhouding tussen consumptie en productie. Bij de samenstelling van deze brochure is dankbaar gebruik gemaakt van het werk van Sara Woods, auteur van Cannabis policy: legislation and practices in European Countries (uitgave Stichting Drugsbeleid/ Encod). Het hoofdstuk over Zuid-Amerika is deels gebaseerd op de research van het Transnational Institute (TNI). Dank ten slotte aan mr. Deborah Bruin en Dimitri Breeuwer voor hun bijdragen en aan Joep Oomen, coördinator van de Europese coalitie voor effectief en rechtvaardig drugsbeleid (Encod), voor zijn waardevolle adviezen. Wouter van Egmond, voorzitter Platform Cannabisondernemingen Nederland November

5 Inleiding In hun Evaluatie van het Nederlandse drugsbeleid (2009) concluderen het Wetenschappelijk Onderzoeken Documentatiecentrum (WODC) en het Trimbos-instituut: Tot slot kan worden vastgesteld dat inmiddels ook in de praktijk en het beleid van andere landen het bezit van cannabis voor eigen gebruik niet meer wordt vervolgd en harmreductioninstrumenten ( ) zijn geïntroduceerd. Op deze punten vormt Nederland geen uitzondering meer. Vier jaar later is decriminalisering en zelfs legalisering van cannabis in meerdere landen in en buiten Europa een feit. De trend is onmiskenbaar: het cannabisverbod loopt internationaal op zijn laatste benen. Gezien deze mondiale tendens mogen de internationale verdragen verbetering van het nationale drugsbeleid niet langer tegenhouden. De tijd is rijp om samen met al die andere landen naar oplossingen te zoeken. Nu is het moment om vervolgstappen voor het Nederlandse drugsbeleid uit te werken en een kans te geven. Goede oplossingen voor de nationale achterdeurproblematiek zijn gewenst en mogelijk. Het debat over de kweek van cannabis voor de binnenlandse markt staat volop in de actualiteit. De logica is evident: bij regulering van verkoop voor consumptie horen ook goede regels voor productie en inkoop. Transparante regulering van de hele keten van productie, distributie en consumptie van cannabis is onvermijdelijk, of dat nu gebeurt op lokaal, landelijk, Europees of internationaal niveau. Derrick Bergman Derrick Bergman (1971) is journalist, publicist en fotograaf. Sinds 1994 schrijft hij over cannabis en drugsbeleid. Daarnaast is hij sinds 2009 actief voor het Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod (VOC). 4

6 1. Cannabis, de Verenigde Naties en de Europese Unie Omslag van het rapport van de Global Commission on Drug Policy (2011). Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw groeit in veel landen de kloof tussen het officiële verbod op cannabis, zoals dat voortvloeit uit de verdragen van de Verenigde Naties, en de formele hand having van dat verbod. Nederland stond jarenlang symbool voor deze kloof: in ons land kunnen volwassenen ongestraft kleine hoeveel heden cannabis aanschaffen in coffeeshops. Het heeft even geduurd, maar het idee dat regulering van cannabis op alle fronten betere resultaten oplevert dan criminalisering en repressie, wint internationaal terrein. Met zijn honderden Cannabis Social Clubs is Spanje ons land feitelijk voorbijgestreefd: niet alleen de verkoop in deze clubs wordt ongemoeid gelaten, ook de teelt van cannabis en de levering aan de spreekwoordelijke achterdeur. Van groot historisch en politiek belang is de deelname van de vorige VN-secretaris-generaal Kofi Annan aan de Global Commission on Drug Policy. In een van de centrale aanbevelingen van deze commissie klinkt de groeiende internationale consensus door: met het verbod op cannabis zijn alleen criminele organisaties geholpen: Encourage experimentation by governments with models of legal regulation of drugs (especially cannabis) to undermine the power of organized crime and safeguard the health and security of their citizens. (Bevorder experimenten van regeringen met modellen van wette lijke regulering van drugs (vooral cannabis) om de macht van de georganiseerde misdaad te ondermijnen en de gezondheid en veiligheid van hun burgers te waarborgen.) Sinds 6 november 2012 gaan de Amerikaanse staten Colorado en Washington internationaal aan kop bij de liberalisering van het cannabisbeleid: beide staten stemden voor legalisering van cannabis bezit en teelt voor eigen gebruik. Toekomstige geschiedschrijvers zouden die zesde november wel eens aan kunnen wijzen als het begin van het einde van het wereldwijde verbod op de plant cannabis. Op 8 december 2010 vond in het Europees Parlement in Brussel een speciale hoorzitting plaats over cannabis. Dana Spinant, hoofd van de Anti-Drug Kofi Annan, zevende secretarisgeneraal van de VN en lid van de Global Commission on Drug Policy. Policy Coordination Unit van de Europese Commissie, verklaarde klip en klaar dat de verantwoordelijkheid voor regulering van de binnenlandse cannabismarkt volledig bij de EU-lidstaten zelf ligt. Toenvmalig eurocommissaris voor justitie Frattini liet zich al in 2005 in soortgelijke bewoordingen uit: Het drugsbeleid is een zaak van de lidstaten zelf ( ) Ieder land mag zijn eigen drugsbeleid voeren, maar moet wel de grensoverschrijdende effecten bestrijden, zoals de smokkel in drugs. Wat de Europese Unie betreft is er dus voldoende ruimte voor verdere regulering van de Nederlandse cannabismarkt. Dat blijkt ook uit de ontwikkelingen in EU-landen als Portugal, Spanje, België en Tsjechië (zie: Hoofdstuk 3. Cannabisbeleid in zestien Europese landen). 5

7 Gebruik van cannabis in het afgelopen jaar onder alle volwassenen (15-64 jaar), jong volwassenen (15-34 jaar) en jongeren (15-24). Bron: European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction, Statistical Bulletin

8 2. Internationaal juridisch perspectief door mr. Deborah Bruin Het drugsbeleid komt tot stand op drie niveaus: internationaal, nationaal en lokaal. Deze volgorde geeft de hiërarchie weer. Het lokale beleid dient binnen de nationale wetgeving te blijven, de nationale wetgeving dient te voldoen aan de internationale verdragen. De volgorde geeft echter ook het chronologische verloop weer. Het internationale drugsbeleid ging vooraf aan het nationale beleid, en het nationale beleid ging vooraf aan het lokale beleid. Het internationale drugsbeleid begrenst nog steeds het huidige nationale drugsbeleid. Hieronder volgt een korte historische beschrijving van het ontstaan van het internationale drugsbeleid. De eerste Opiumconferentie werd in 1909 gehouden in Sjanghai, op initiatief van Amerika. Na de verovering van de Filipijnen op Spanje in 1898, moest Amerika een beslissing nemen over de vele opiumverkooppunten die de Spanjaarden daar hadden opgericht. In 1905 werd een verbod op opium ingevoerd voor de Filipijnse burgers, met uitzondering van opium bestemd voor medicinale doeleinden. Binnen drie jaar moest het verbod ook gelden voor niet-filipijnse burgers. Bisschop Charles Brent drong aan op de organisatie van een internationale conferentie, omdat dit de enige manier zou zijn om het opiumverbod op de Filipijnen effectief te handhaven. Er zijn bij deze eerste Opiumconferentie in 1909 geen bindende afspraken geformuleerd. Onder druk van Amerika werd de volgende conferentie georganiseerd in Den Haag, op 1 december Deze conferentie ging in tegenstelling tot de conferentie in 1909 niet meer alleen over opium, maar ook over bijvoorbeeld morfine en cocaïne. Het resultaat van de Opiumconferentie in Den Haag was het Internationale Opiumverdrag van 23 januari Hierin wordt de verplichting gegeven om de handel en productie van deze middelen te beperken tot medische en wettige doeleinden, de staten zouden pogen daar toezicht op te houden. De tweede Internationale Opiumconferentie in Den Haag begon op 31 juli 1913, de derde op 15 juni Deze conferenties hadden vooral tot doel de ondertekening en ratificatie van het verdrag te bewerkstelligen. De wijd verbreide inwerkingtreding van het verdrag gebeurde pas toen het onderdeel werd van de vredesverdragen na de Eerste Wereldoorlog. Na de Eerste Wereldoorlog werd op 25 januari 1919 de Volken bond opgericht bij het Verdrag van Versailles, met als taak het bevorderen van een vreedzame samenwerking tussen naties. De eerste Opiumconferentie in Genève begon op 3 november 1924 en leidde uiteindelijk tot het verdrag van 11 februari Kort daarna werd een tweede Opium conferentie in Genève gehouden, deze begon op 17 november 1924 en leidde tot een verdrag op 19 februari Bij dit laatste verdrag is ook Indische hennep opgenomen. Genève is ook de plaats waar de volgende opiumverdragen werden gesloten, al kunnen we beter spreken van drugsverdragen. Ze gingen immers niet meer alleen of vooral over beperking van de opiumhandel, maar van de handel in een hele lijst middelen. Op 13 juli 1931 werd het Verdrag tot beperking van de vervaardiging en tot regeling van de distributie van verdovende middelen gesloten. Dit verdrag wordt ook wel het Limitatieverdrag genoemd. Op 26 juni 1936 werd het Verdrag tot onderdrukking in de sluikhandel in verdovende middelen gesloten, ook wel bekend als het Politieverdrag. Na de Tweede Wereldoorlog werd in 1946 de Volkenbond opgeheven en de Verenigde Naties, nog altijd een belangrijke organisatie voor het drugsbeleid. 7

9 Een belangrijk verdrag in de ontwikkeling van de internationale drugsbestrijding is het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen, gesloten in New York, op 30 maart 1961 en aangevuld bij protocol van 25 maart Dit Enkelvoudig Verdrag (EV) was het voorlopige eindresultaat van de ontwikkeling van het internationale drugsbeleid die begon in Het is een samenvatting van en aanvulling op de vorige verdragen, die door het EV werden vervangen. De algemene verplichtingen staan in artikel 4 EV. Uitgangspunt van het verdrag is dat de handel, productie en het bezit van verdovende middelen beperkt moeten blijven tot het dienen van geneeskundige of wetenschappelijke doeleinden. In artikel 36 EV staat de verplichting bepaalde gedragingen strafbaar te stellen. Bij serieuze overtredingen moet gestraft worden, bij voorkeur door een vrijheidsstraf. In artikel 36 lid 4 van datzelfde verdrag is echter aangegeven dat deze verplichting uitgevoerd kan worden in overeenstemming met de nationale wetgeving. Via de Opiumwet hebben we voldaan aan de verplichting tot strafbaarstelling, via het opportuniteitsbegin sel dat is opgenomen in onze nationale wetgeving mag het Openbaar ministerie beslissen of er wel of niet vervolgd zal worden bij overtreding van de strafbaarstelling. Het stelselmatig niet-vervolgen is de basis van het Nederlandse gedoogbeleid. Na het EV zijn er nog twee verdragen tot stand gekomen die een kader geven voor het nationale beleid en daarom volledigheidshalve genoemd moeten worden. Ten eerste het Verdrag inzake Psychotrope Stoffen van 21 februari Dit verdrag werd nodig geacht omdat het EV alleen ziet op verdovende middelen. Het is een soortgelijk verdrag maar dan voor psychotrope stoffen zoals lsd. Thc is er ook in opgenomen, terwijl cannabis genoemd staat in het EV. Tot slot wil ik wijzen op het Verdrag inzake sluikhandel in verdovende en psychotrope stoffen, gesloten op 19 december 1988 in Wenen. Zoals de naam al zegt ziet dit verdrag met name op een beperking van de sluikhandel oftewel de illegale handel in verboden drugs. Van deze verdragen is het EV nog steeds bepalend voor de nationale vrijheid in het kiezen van een geschikt drugsbeleid. Cannabis is op de lijst met de zwaarste en schadelijkste middelen geplaatst, Lijst IV. Suggesties om cannabis te verplaatsen naar een andere lijst zijn tot nu toe niet opgevolgd. Mr. Deborah Bruin is juniordocent en onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, waar zij de bijzondere aspecten van de Opiumwet onderzoekt. Een uitgebreidere beschrijving van de geschiedenis van het internationale drugsbeleid is te vinden in: mr. D. Bruin, Onkruid vergaat niet, Maastricht: Organic press Onkruid vergaat niet, mr Deborah Bruin (2011). 8

10 3. Cannabisbeleid in zestien Europese landen België Sinds februari 2010 kweekt de vzw (vereniging zonder winstoogmerk) Trekt Uw Plant cannabis voor het persoonlijk gebruik van haar leden, op basis van een plant per lid. Dit wordt mogelijk gemaakt door een ministeriële richtlijn van januari 2005 ondertekend door de Minister van Justitie en alle vijf procureursgeneraal van België, die het bezit van maximaal drie gram cannabis of een cannabisplant door volwassenen buiten vervolging stelt. Trekt Uw Plant hanteert ecologische kweekmethodes; vervuiling of verzwaring van het eindproduct is uitgesloten. Samen met hun plant ontvangen de leden een kweekbon met gedetailleerde informatie over de samenstelling en de te verwachte effecten, tips voor verantwoord gebruik en een uitgebreid vragenformulier over hun ervaringen met de geleverde cannabissoort. Op dit moment heeft Trekt Uw Plant twee afdelingen met in totaal zo n 350 leden. De vereniging is tot twee keer toe in hoger beroep vrijgesproken en kan sindsdien probleemloos en in -relatieve- openheid functioneren: de Belgische televisie, kranten en weekbladen hebben Trekt Uw Plant uitgebreid geportretteerd. In Nederland wijdde het actualiteitenprogramma EenVandaag in augustus 2012 een reportage aan Trekt Uw Plant. Naast Trekt Uw Plant zijn er twee andere Cannabis Social Clubs actief: Mambo Social Club in Hasselt en Ma Weed Perso in Luik. Een vierde CSC is in oprichting in Namen. Denemarken Gebruik van cannabis is in Denemarken strafbaar met een boete of gevangenisstraf. In 2007 zijn de boetes aanzienlijk verhoogd. Bij een tweede of derde veroordeling is oplegging van celstraf mogelijk. De strafmaat voor harddrugs is wel hoger dan die voor cannabis. Bezit van cannabiszaden is legaal in Denemarken, maar het ontkiemen van de zaadjes is strafbaar. Christiania, een in 1970 gekraakt legercomplex in de hoofdstad Kopenhagen, neemt een aparte positie in. Tientallen jaren lang werd hier in volledige openheid cannabis verkocht. In 2004 startte de politie een groot offensief tegen cannabisverkoop in Christiania. Vijf jaar later erkende de politie dat deze aanpak gefaald had: de verkoop raakte verspreid over de stad en het geweld rondom cannabishandel is sterk toegenomen. De gemeenteraad van Kopenhagen haalde in november 2011 de wereldpers met het besluit cannabis gereguleerd te gaan verkopen in staatswinkels. De landelijke overheid sprak in mei Cannabisplanten groeien in alle vrijheid en openheid in Christiana in de Deense hoofdstad Kopenhagen haar veto uit over dit plan. Uit opiniepeilingen blijkt dat de meerderheid van de Denen voorstander is van decriminalisering of legalisering. Vanaf de zomer van 2012 functioneerde in de hoofdstad enige maanden lang coffeeshop Smokenhagen; de politie sloot de shop in januari

11 Duitsland Net als in Nederland geldt bij onze oosterburen dat gebruik van cannabis níét verboden is, maar bezit, verkoop en productie wél. Duitsland kent ook een soort gedoogbeleid: bij consumenten met een geringe hoeveelheid cannabis voor persoonlijk gebruik bestaat de mogelijkheid niet te vervolgen. Elke deelstaat vult het begrip geringe hoeveelheid anders in, van minder dan een gram in Beieren, via zes gram in Brandenburg tot vijftien gram in Berlijn. Qua strafmaat spant Beieren de kroon: bezit van een kleine hoeveelheid kan worden bestraft met maximaal vijf jaar celstraf of een boete. Patiënten kunnen via hun huisarts legaal medicinale cannabis van de Nederlandse producent Bedrocan aanschaffen. Inmiddels hebben rechters in een klein aantal zaken medicinale cannabisgebruikers toegestaan cannabis voor eigen gebruik te telen en te bezitten. Cannabiszaden zijn verboden, maar alle andere benodigdheden voor de cannabisteelt zijn vrijelijk te koop in honderden growshops door het hele land. Officieel is het voor personeel van growshops niet toegestaan aan klanten uit te leggen hoe ze cannabis kunnen telen. Naast internet bieden verschillende cannabistijdschriften, waaronder GROW! en Soft Secrets uitkomst voor de Duitse thuiskweker. Het cannabisdebat kreeg in mei 2013 een stevige impuls toen Ralf Jäger, minister van binnenlandse zaken van Noordrijn-Westfalen verklaarde dat de zestien Duitse deelstaten actief bezig zijn met harmonisering van het cannabisbeleid. Belangrijke doelstelling is de bepaling van een landelijk geldende grens voor het begrip geringe hoeveelheid. Overigens riep het Duitse oppergerechtshof, het Bundesverfassungsgericht, in Karlsruhe de regering al in 1994 op om zo n landelijke standaardgrens in te voeren. De politieke meningen zijn verdeeld; alleen de Groenen en de Piratenpartij zijn voorstander van volledige legalisering. De SDP wil in elk geval medicinale cannabis legaliseren. Ook op lokaal niveau is er volop beweging. Zo wil de burgemeester van het Berlijnse stadsdeel Kreuzberg een coffeeshop oprichten in het Görlitzer Park. De Berliner Zeitung noemde het initiatief de doorbraak van een taboe: Om de drugshandel in het Görlitzer Park te bestrijden stellen de Groenen door de staat gelegaliseerde verkoop van cannabis voor. In een transparante winkel, een zogenaamde coffeeshop, zal de drug gecontroleerd verkocht worden en zo de illegale handel overbodig maken. De juridische ruimte zoekt de burgemeester, Monika Herrmann, in paragraaf 3 van de Duitse drugswet. Hierin wordt een uitzondering op het drugsverbod toegestaan als er een wetenschappelijk of ander doel in het algemeen belang bestaat. Op deze gronden gaat Herrmann een ontheffing aanvragen bij het Bundesamt für Arzneimittel und Medizinprodukte. 10

12 Frankrijk In theorie is Frankrijk een van de strengste Europese landen op het gebied van cannabis. De Franse wet kent geen onderscheid tussen cannabis en andere verboden middelen. Gebruik van verboden drugs geldt weliswaar als een kleine overtreding, maar kan bestraft worden met maximaal een jaar celstraf. Bij verdenking van georganiseerde distributie kan bezit van een kleine hoeveelheid leiden tot vier dagen voorarrest, zonder bijstand van een advocaat. Het Europese Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg veroordeelde Frankrijk recentelijk vanwege deze draconische strafdreiging voor een relatief licht vergrijp. In de praktijk gedoogt de Franse politie, zeker in de grote steden, bezit en gebruik van kleine hoeveelheden cannabis. Hoezeer de tijden ook in Frankrijk veranderd zijn, blijkt uit de reportage Drugsoorlog in Parijs van het televisieprogramma Brandpunt (18 september 2011). Twee burgemeesters van Parijse voorsteden pleiten in de reportage voor legalisering van cannabis om het geweld en de criminaliteit in hun wijken te stoppen. En ze waarschuwen Nederland: als de verharding van ons cannabisbeleid doorgaat, krijgen ook wij Parijse toestanden : bendeoorlogen, schietpartijen en maffiapraktijken. Stéphan Gatignon, burgemeester van de beruchte banlieue Sevran: Laat uw politici hier maar op stage komen. Dan zien ze de gevolgen van een verbodsbeleid, vooral tijdens een economische crisis. Criminaliteit en georganiseerde misdaad. En de gevaren daarvan. Sticker van Les Amis du CSCF, de vrienden van de Franse Cannabis Social Club. Daniel Vaillant, voormalig minister van binnenlandse zaken en nu burgemeester van het 18e arrondissement van Parijs: De wetgeving moet op Europees niveau geharmoniseerd worden. Er is een Europees debat nodig, daar ben ik van overtuigd. In oktober 2012 pleitte minister van onderwijs Vincent Peillon voor een publiek en politiek debat over lega lisering van cannabis. Na scherpe kritiek van de rechtse oppositie verklaarde de regering-hollande in een reactie dat het beleid niet zal veranderen. Franse media berichten sinds 2012 over Cannabis Social Clubs in Frankrijk die in coöperatieverband (gaan) kweken, zodat hun leden de gevaarlijke zwarte markt kunnen omzeilen. Op dit moment zouden er al meer dan honderd van dergelijke clubs bestaan in Frankrijk. Een reportage in Le Point van 6 januari 2013 beschrijft de Cannabis Social Club in het district Touraine, het gebied rond Tours. De club ging in 2010 van start en oogst 23 kilo cannabis per jaar voor haar leden. Dominique Broc, nationaal woordvoerder van de Franse Cannabis Social Clubs, zegt in de reportage dat de plaatselijke politie op de hoogte is van de activiteiten: Net als de politie bestrijden wij illegale handel, maar op onze eigen manier en zonder belastinggeld te gebruiken. Op 20 juni 2013 oordeelde de rechter in Tours dat het oprichten van een Cannabis Social Club niet mogelijk is volgens de Franse wet. Activisten beraden zich nog op de mogelijkheden om deze uitspraak aan te vechten. Voorlopig blijven vele Franse Cannabis Social Clubs ondergronds opereren. 11

13 Griekenland Cannabis heeft een lange geschiedenis in Griekenland; de oude Grieken gebruikten de plant voor haar vezels en als medicijn. Na de introductie van hasj in Europa door de soldaten van Napoleon, waren de Grieken er snel bij om de Egyptische hasj naar onze streken te smokkelen. Sinds ongeveer een eeuw wordt cannabis -opnieuw- commercieel geteeld in Griekenland. Zoals in veel Europese landen gaapt er een kloof tussen de strenge wet en de soepele praktijk van alledag. Bezit van kleine hoeveelheden cannabis en openlijk gebruik kan nog steeds tot aanhouding leiden, maar zelden of nooit tot vervolging. De Griekse president George Papandreou baarde in 2011 opzien door als enig staatshoofd in functie zitting te nemen in de Global Commission on Drug Policy. Twee maanden na de presentatie van het rapport van deze commissie lanceerde de Griekse minister van justitie Miltiadis Papaioannou een wetsvoorstel om cannabis te decriminaliseren. Dit project lijkt voorlopig in de ijskast gezet, hoewel het de financiële problemen van Griekenland aanzienlijk zou kunnen verlichten. Poster van het jaarlijkse Athens Legalize Cannabis Protestfestival : deze negende editie trok zo n bezoekers. Hongarije Wettelijk geldt er geen onderscheid tussen cannabis en andere illegale roesmiddelen. Per 1 maart 2003 is de strafwet zodanig aangepast dat cannabisconsumenten kunnen kiezen voor therapie in plaats van celstraf. De strafmaat is hoog: tot twee jaar detentie, zelfs voor kleine hoeveelheden voor persoonlijk gebruik. Bezitshoeveelheden worden gemeten in zuivere thc. De grens voor een geringe hoeveelheid ligt bij een gram pure thc. Bij een thc-gehalte van 1% loopt de limiet aldus op tot 100 gram cannabis. In de praktijk hanteren agenten vaak een grens van vijftien gram. Verplichte therapie is ook mogelijk bij bezit van een geringe hoeveelheid, maar de agent kan ook een oogje dichtknijpen. Voor het kweken van cannabis geldt een grens van vijf planten; bij grotere aantallen is de strafmaat hoger. Bij het verkopen van cannabiszaden moet justitie bewijzen dat de verkoper criminele intenties had; voor zover bekend is dat nog nooit gebeurd. Hongarije telt honderden growshops en sinds 2008 een gespecialiseerd tijdschrift over cannabiscultuur, Cannabis Kultusz. 12

14 Italië Cannabis is zeer populair in Italië: een derde van alle tieners heeft wel eens geblowd en tien procent van de volwassenen gebruikt dagelijks cannabis. Gebruik of bezit van een kleine hoeveelheid cannabis is geen misdrijf, maar een overtreding die ten hoogste bestraft kan worden met een administratieve sanctie: een boete, tijdelijke ontzegging van de rijbevoegdheid, intrekking van het paspoort, et cetera. De grens voor een kleine hoeveelheid ligt bij 500 milligram pure thc. In de praktijk hanteren agenten een grens van vijf gram cannabis en grijpen ze alleen in als mensen demonstratief in de openbare ruimte cannabis gebruiken. In een historisch vonnis bepaalde het Italiaanse hooggerechtshof in 2011 dat Italianen legaal een gering aantal cannabisplanten mogen kweken op hun balkon of terras. Op 14 juni 2013 diende parlementslid Daniele Farina wetsvoorstel nr in, bedoeld om thuisteelt van cannabis voor persoonlijk gebruik te decriminaliseren. Onderdeel van het voorstel is het opnieuw introduceren van differentiatie in strafmaat voor verschillende soorten drugs. Het onderscheid tussen cannabis en andere drugs is in 2006 uit de wet verdwenen na een zeer omstreden procedure. Drie rechtbanken en het Hof van Cassatie hebben in de loop van 2013 geoordeeld dat de huidige Italiaanse drugswet vanwege deze laakbare procedure ongrondwettelijk is. Nederland Tot 1953 was alleen import en export van cannabis verboden in Nederland. De overheid greep niet in de persoonlijke levenssfeer van de burger in: gebruik en bezit waren niet verboden. Met de wijziging van de Opiumwet in 1953 werden voor het eerst ook het gebruiken, bezitten, bewerken en verhandelen strafbaar gesteld. Deze strafbaarstelling leidde in de loop van de jaren zestig tot toenemende problemen. Grote groepen vooral jonge mensen hielden een strafblad over aan het simpelweg roken van een jointje of het bezit van een geringe hoeveelheid cannabis. Het inzicht groeide dat alleen repressie averechts werkt en dat drugsgebruik in de eerste plaats een volksgezondheidsprobleem is. Bovendien begon de repressieve aanpak van cannabisconsumenten het rechtssysteem te ontwrichten. De adviescommissies Hulsman (1971) en Baan (1972) pleitten voor decriminalisering van gebruik en bezit van een kleine hoeveelheid cannabis voor eigen gebruik. Dit advies leidde tot de historische wijziging van de Opiumwet in 1976, waarover later meer. Een nieuw fenomeen in de jaren zestig waren de jongerencentra, met een huisdealer, die alleen cannabis verkocht en geen harddrugs. De politie liet deze huisdealers met rust, op basis van een niet-gepubliceerde ambtsinstructie. In deze periode deed ook de coffeeshop zoals we die nu nog kennen zijn intrede: een plek waar de consu ment in een veilige omgeving kleine hoeveelheden cannabis kan kopen en gebruiken. Later volgden de eerste regels voor coffeeshops, de gedoogcriteria en een gedoogbeleid voor bezit van maximaal dertig gram cannabis voor persoonlijk gebruik en de thuisteelt van een klein aantal (tot vijf) planten. Voor de consument nam deze decriminalisering veel stress weg: geen strafblad, slechts een boete en inbeslagname. 13

15 De basis voor het onder voorwaarden toestaan van coffeeshops is de wijziging van de Opiumwet van Sindsdien bestaat er een wettelijk onderscheid tussen cannabisproducten (softdrugs, Lijst II, aanvaardbare risico s) en andere verboden middelen als heroïne, cocaïne en amfetaminen (harddrugs, Lijst I, onaanvaardbare risico s voor de volksgezondheid). Het centrale principe van het Nederlands drugsbeleid is harm reduction, beperking van de schade door drugsgebruik, met de nadruk op voorlichting en preventie. Dit principe vindt internationaal steeds breder navolging. Prof. mr. Louk Hulsman ( ), intellectuele vader van het gedoogbeleid, tijdens het eerste Cannabis Tribunaal van het VOC, Den Haag, december De resultaten van ons harmreductionbeleid zijn dan ook indrukwekkend: anno 2013 zijn er nog zo n zesduizend vooral oudere heroïneverslaafden, terwijl dat er in de jaren zeventig nog bijna honderdduizend waren. De gedoogde verkoop van cannabis heeft in vergelijking met andere landen niet geleid tot een aanmerkelijke toename van de cannabisconsumptie. Volgens de laatste cijfers ligt dit gebruik precies op het Europese gemiddelde. De gedoogcriteria voor coffeeshops verschenen in Deze zogenoemde AHOJ-criteria verboden Affichering (A), verkoop van Harddrugs (H), veroorzaken van Overlast (O) en verkoop aan Jeugdigen (J) beneden de zestien jaar. Anders dan de verkoop van cannabis in de coffeeshop, werden de teelt van de plant en de bevoorrading van coffeeshops níét gereguleerd. Tot ver in de jaren tachtig verkochten coffeeshops vooral buitenlandse hasj en wiet. Dit veranderde drastisch met de opkomst van de Nederwiet in de jaren negentig. Een positief effect van de cannabisproductie in eigen land was een drastische afname van het aantal Nederlanders in buitenlandse detentie en een sterk verminderd aandeel van de internationale georganiseerde criminaliteit. In 1995 kwam het eerste Paarse kabinet met de langverwachte drugsnota Het Nederlandse drugsbeleid: continuïteit en verandering. AHOJ werd AHOJ-G in de Paarse drugsnota door de uitbreiding van de gedoogcriteria voor coffeeshops met het G-criterium: geen verkoop van Grote hoeveelheden per transactie. Coffeeshops mochten voortaan maximaal vijf gram per keer verkopen. De leeftijdsgrens (het J-criterium) werd verhoogd van zestien naar achttien jaar. Veel Nederlanders verwachtten dat het eerste Paarse kabinet ook de regulering van de teelt en de achterdeur van coffeeshops ter hand zou nemen. 68% Van de Nederlanders was volgens een opiniepeiling van Maurice de Hond destijds voorstander van legalisering van cannabis. Ook binnen het huidige opportuniteitsbeginsel zou immers de teelt van cannabis onder voorwaarden gedoogd kunnen worden, net zoals de verkoop in coffeeshops. De politieke werkelijkheid bleek echter anders. Regulering van de teelt bleef een politiek taboe, ondanks een nipte Kamermeerderheid voor regulering (2000, motie-apostolou). Bij de opkomst van medicinale cannabis speelde Nederland nog een rol in de voorhoede. Sinds 2003 is cannabis hier legaal verkrijgbaar als medicijn in de apotheken, al blijft het patiënten verboden hun eigen plantjes te verbouwen. Tien jaar later is cannabis voor medicinaal gebruik wereldwijd in tientallen landen -en twintig Amerikaanse staten- legaal verkrijgbaar. 14

16 In het afgelopen decennium zette de overheid haar kaarten steeds meer op repressie; het aantal coffeeshops is meer dan gehalveerd, ook kleine telers worden keihard aangepakt en vervolgd, straffen zijn verhoogd, et cetera. De strafrechtelijke focus op de teelt heeft geleid tot een verruwing en verharding van het productieapparaat en achteruitgang van de kwaliteit van het product (onveilige teeltmethoden en het gebruik van meer en schadelijker bestrijdingsmiddelen). In 2012 zijn aan De AHOJ-G-criteria de letters I en B toegevoegd. De letter I staat voor Ingezetenen en verbiedt niet-ingezetenen de toegang tot de coffeeshop. De letter B staat voor Besloten club en is inmiddels afgeschaft. Het kabinet-rutte II is daarnaast van plan om cannabis met meer dan vijftien procent thc tot harddrug te verklaren. Dit voornemen heeft tot veel kritiek geleid van betrokken instanties en deskundigen. De belangrijkste kritiekpunten: wetenschappelijke onderbouwing voor de aanname dat een hoger thc-percentage tot meer risico of schade leidt ontbreekt en de grens van vijftien procent is volstrekt willekeurig. Het wereldwijd geprezen en nagevolgde harmreductionbeleid, dat Nederland al veertig jaar lang voert, maakt langzaam maar zeker plaats voor een repressieve zerotolerancebenadering. Dit is des te opmerkelijker gezien de ontwikkelingen in het buitenland, waar onmiskenbaar een omgekeerde beweging plaatsvindt. Noorwegen Bezit van cannabis tot 15 gram wordt in Noorwegen beschouwd als een hoeveelheid voor persoonlijk gebruik. Bij een eerste overtreding kan hiervoor ten hoogste een boete van tot Kronen (200 tot 700 euro) worden opgelegd. Bij recidive kan een celstraf van tussen de zes maanden en twee jaar worden opgelegd, bij verkoop kan dat oplopen tot 21 jaar. De thuisteelt van cannabis heeft de laatste jaren, zoals in veel Europese landen, een grote vlucht genomen in Noorwegen. De forse strafmaat voor mensen die voor een tweede keer worden veroordeeld voor bezit van een kleine hoeveelheid cannabis heeft dit proces versneld. Medicinale cannabisgebruikers kunnen legaal cannabis importeren via Nederlandse apotheken. Een van de krachtigste stemmen in het debat over drugsbeleid is die van Thorvalt Stoltenberg, voormalig minister van buitenlandse zaken en vader van Jens Stoltenberg, premier van 2000 tot 2001 en van 2005 tot De commissie-stoltenberg, vernoemd naar senior, publiceerde in de zomer van 2011 een advies om bezit van kleine hoeveelheden drugs niet langer te beboeten, maar de persoon in kwestie een interventie aan te bieden, met voorlichting over drugs. De reacties op Stoltenbergs advies waren positief, ook van de kant van de regering. Minister van volksgezondheid Strøm-Erichsen: Het denken over dit onderwerp is van de strafrechtelijke kant verschoven naar het volksgezondheidsaspect. 15

17 Oostenrijk Gebruik van cannabis is niet verboden in Oostenrijk, maar alle andere handelingen als teelt, bezit en export zijn dat (nog) wel. De politie is verplicht overtredingen te melden aan de officier van justitie. Deze kan vervolgens besluiten niet te vervolgen zolang de verdachte wordt uitgenodigd om in gesprek te gaan met een arts over eventuele therapie. Bij weigering kan een geldboete worden opgelegd. De Oostenrijkse bestuursrechter heeft bepaald dat consumptie van cannabis alleen tot intrekking van het rijbewijs kan leiden, als daadwerkelijk onder invloed is gereden. Sinds 2008 is er een wettelijke basis voor het gedogen van kleinschalige thuisteelt van cannabis. De grens ligt bij het produceren van twintig gram zuivere thc, zo n 200 gram bij een thc-gehalte van tien procent. Twintig gram thc geldt ook als grens bij distributie en verkoop. Pas vanaf twee tot drie kilo thc worden onvoorwaardelijke celstraffen opgelegd. Poster van de jaarlijkse Hanfwandertag in Wenen, een demonstratie voor legalisering van cannabis. Rechters hebben veel ruimte om af te wijken van de officiële strafmaat: bij celstraffen tot drie jaar voor personen die zelf cannabis gebruiken kan therapie worden opgelegd in plaats van gevangenisstraf. Growshops worden in de regel met rust gelaten door justitie en politie; deze en andere winkels in de hoofdstad verkopen openlijk stekken. Volgens de Oostenrijkse wet is een cannabisplant pas verboden als deze in bloei staat. Portugal In het jaar 2000 voerde de Portugese regering een radicale hervorming van het drugsbeleid door, die in juli 2001 van kracht werd. Bezit van een gebruikshoeveelheid voor maximaal tien dagen is sindsdien geen misdrijf meer, maar een administratieve overtreding. Concreet gaat het om: vijfentwintig gram cannabis of vijf gram hasj, een gram heroïne, twee gram cocaïne en een gram mdma (xtc). Critici schreeuwden aan het begin van de eeuw moord en brand: de drugshandel en het aantal gebruikers zouden exploderen en uit de hele wereld zouden de junkies naar Portugal stromen. Niets van dit alles is gebeurd. Wel daalde het aantal harddrugsgebruikers met hiv spectaculair, evenals de misdaad. Wie in Portugal wordt aangetroffen in het bezit van een gebruikshoeveelheid drugs, moet verschijnen voor een panel van deskundigen. Dit panel kan een boete opleggen of de persoon in kwestie doorverwijzen naar de verslavingszorg, maar besluit in de meeste gevallen geen actie te ondernemen. Onderdeel van het decriminaliseringsbeleid in Portugal is een heroriëntatie van het drugsbeleid op basis van volksgezondheidsbelangen. Geld is vrijgemaakt voor de behandeling van harddrugsverslaafden en een scala aan harmreductionmaatregelen. 16

18 Spanje Van alle Europese landen is Spanje het verst met het reguleren van de consumptie, distributie en teelt van cannabis. Al in 1974 werd gebruik van verboden drugs met een vonnis van de Hoge Raad gedecriminaliseerd. Twintig jaar later startten cannabisactivisten de eerste collectieve plantage van Spanje: tweehonderd planten voor honderd mensen met medeweten van de autoriteiten. In de jaren negentig worden in het hele land soortgelijke gemeenschappelijke plantages opgericht. Kweekkas van een Cannabis Social Club in Baskenland. Vanaf 1997 spreken provinciale rechtbanken verdachten vrij, als de geteelde cannabis bestemd is voor gedeeld gebruik in besloten kring: de Cannabis Social Club. Deze uitspraken worden tot aan de Hoge Raad bevestigd. In een onderzoeksrapport naar de Hoge Raad uitspraken concluderen de auteurs in 2000 dat Cannabis Social Clubs toegestaan zijn binnen de Spaanse wetgeving. Diner tijdens een clubdag van de Baskische Cannabis Social Urjogaberdea. Anno 2013 zijn er honderden Cannabis Social Clubs actief door het hele land, met concentraties in Bas kenland en Catalonië. De grootste clubs, in Barcelona, hebben tot wel tienduizend leden. Ook niet-ingezetenen kunnen hier lid worden en cannabis aanschaffen en gebruiken. Er is een actieve Federatie van Cannabis Associaties (FAC), geleid door Martin Barriuso, voormalig voorzitter van Cannabis Social Club Pannagh in Bilbao. In december 2010 gaf Barriuso een presentatie in het Europees Parlement in Brussel. Bij deze gelegenheid verklaarde Dana Spinant, hoofd van de Anti-Drug Policy Coordination Unit van de Europese Commissie, dat de verantwoordelijkheid voor regulering van de binnenlandse cannabismarkt volledig bij de EU-lidstaten zelf ligt. De regering van Baskenland heeft in 2012 een commissie ingesteld om de jarenlange praktijk van de Cannabis Social Clubs in een nieuw wettelijk kader onder te brengen. Een dergelijke cannabiswet zou een Europese primeur zijn. In maart 2012 verklaarde Martin Barriuso tegen de krant El Pais: Het gebruik van cannabis is een gevestigde en in toenemende mate geaccepteerde realiteit in onze samenleving. In plaats van deze realiteit de rug toe te keren, denken wij dat het redelijk is om een manier te zoeken om cannabis te reguleren, verantwoord gebruik aan te moedigen en het moeilijk te maken voor adolescenten om eraan te komen. 17

19 Tsjechië Per 1 januari 2010 is de drugswetgeving in de Tsjechische republiek ingrijpend gewijzigd. Bezit van kleine hoeveelheden van alle verboden drugs is sindsdien een overtreding, waarvoor ten hoogste een boete van Kronen (600 euro) opgelegd kan worden. Voor elk verboden roesmiddel geldt een apart maximum: Cannabis (wiet): 15 gram of 5 planten Cannabis (hasj): 5 gram Paddo s: 40 stuks Peyote (cactus): 5 stuks Lsd: 5 tabletten Ecstasy: 4 tabletten Amfetamine: 2 gram Methamfetamine 2 gram Heroïne: 1,5 gram Coca: 5 planten Cocaïne: 1 gram Growshops in Tsjechië: verspreid over het hele land. Verkoop van deze middelen is nog steeds verboden, maar heeft in de praktijk een lage prioriteit bij politie en justitie. Door heel Tsjechië zijn growshops te vinden waar alle benodigdheden voor cannabisteelt, inclusief de zaden, vrijelijk te koop zijn. De derde editie van de cannabisbeurs Cannafest in de hoofdstad Praag, trok in november 2012 ruim bezoekers, afkomstig uit heel Europa en zelfs daarbuiten. In december 2012 stemde het Tsjechische Lagerhuis in met een wetsvoorstel van de regering om medicinaal gebruik van cannabis te legaliseren. Volgens het voorstel zal de cannabis aanvankelijk uit Nederland worden geïmporteerd, maar op termijn zullen lokale kwekers vergunningen krijgen om in Tsjechië zelf cannabis te telen. De cannabis zal in apotheken worden verkocht. Na parlementaire goedkeuring in beide kamers in februari 2013 bekrachtigde president Vaclav Klaus de wet, die sinds 1 april 2013 van kracht is. Verenigd Koninkrijk De ontwikkeling van het Britse cannabisbeleid is de laatste jaren verre van consistent: het beleid en zelfs de classificatie van cannabis gaan als een jojo op en neer. Tot 2004 was cannabis een Class B drug, tussen 2004 en 2009 een Class C drug en sinds 2009 opnieuw een Class B drug. Het verschil is cruciaal: bij middelen in Class C is arrestatie wegens bezit niet mogelijk. Het lager classificeren van cannabis leidde in de jaren na 2004 tot politieke strijd. Dieptepunt was het gedwongen ontslag van de gerespecteerde drugsdeskundige professor David Nutt als topadviseur van de Britse regering. Nutt pleit al jaren voor regulering als alternatief voor criminalisering van drugs. Bij het rondetafelgesprek over cannabisbeleid in de Tweede Kamer (3 oktober 2011) was hij een van de sprekers. Als protest tegen Nutt s -politiek gemotiveerde- ontslag stapten vijf leden van de adviescommissie voor drugs van de Britse regering op. 18

Nederlandse cannabisbeleid

Nederlandse cannabisbeleid Improving Mental Health by Sharing Knowledge Het Nederlandse cannabisbeleid & de volksgezondheid: oorsprong en ontwikkeling Margriet van Laar Hoofd programma Drug Monitoring CIROC Seminar Woensdag 7 maart,

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-II Aanwijzing voor de kandidaat Als in een vraag staat dat je een hoofd- of kernconcept moet gebruiken, dan gebruik je in het antwoord die elementen uit de omschrijving van het hoofd- of kernconcept die nodig

Nadere informatie

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Boeken en reportages www.accesinterdit.nl DRUGSCONSUMPTIE LIFE TIME drugsgebruik 15-64 jaar (Nationale Drugmonitor, 2012) 30 25 22,6 25,7 20

Nadere informatie

Conceptversie: 8. Manifest Joint Regulation

Conceptversie: 8. Manifest Joint Regulation Conceptversie: 8 Manifest Joint Regulation Het water staat ons aan de lippen Het huidige beleid waarin de verkoop van cannabis vanuit coffeeshops is toegestaan en de teelt van deze drugs illegaal is, mag

Nadere informatie

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté

Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Wat weten we van de Nederlandse drugseconomie? Nicole Maalsté Boeken en reportages www.accesinterdit.nl DRUGSCONSUMPTIE LIFE TIME drugsgebruik 15-64 jaar (Nationale Drugmonitor, 2012) 30 25 22,6 25,7 20

Nadere informatie

NUL-BELEID COFFEESHOPS. Gemeente Bellingwedde

NUL-BELEID COFFEESHOPS. Gemeente Bellingwedde NUL-BELEID COFFEESHOPS Gemeente Bellingwedde 2014 Aanleiding In archiefstukken wordt aangegeven dat de gemeente Bellingwedde een nul-beleid hanteert voor coffeeshops. Echter is er in het archief geen raadsbesluit

Nadere informatie

31 maart 2015. Onderzoek: Drugsbeleid

31 maart 2015. Onderzoek: Drugsbeleid 31 maart 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

28 secondant #3/4 juli-augustus 2011. Volksgezondheid staat centraal in het Nederlandse drugsbeleid. Nut en nood

28 secondant #3/4 juli-augustus 2011. Volksgezondheid staat centraal in het Nederlandse drugsbeleid. Nut en nood 28 secondant #3/4 juli-augustus 2011 Volksgezondheid staat centraal in het Nederlandse drugsbeleid Nut en nood van coffeeshops Zes op tien coffeeshops dicht door kabinetsbeleid, Sluit coffeeshops in Maastricht,

Nadere informatie

Manifest. Joint Regulation

Manifest. Joint Regulation Manifest Joint Regulation Utrecht, 31 januari 2014 Het huidige beleid waarin de verkoop van cannabis vanuit coffeeshops is toegestaan en de teelt van deze drugs illegaal is, mag misschien wel werken in

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel SP

Initiatiefvoorstel SP Initiatiefvoorstel SP Open brief Stichting Drugsbeleid Bijlagen/nummer Dienst/afdeling/sector Raad/Raadsgriffie Aan de raad, Aanleiding De Stichting Drugsbeleid heeft een open brief opgesteld inzake het

Nadere informatie

HET ENCOD BULLETIN OVER DRUGSBELEID IN EUROPA NR. 13. JANUARI 2006 WE ZIJN ALLEN BURGERS

HET ENCOD BULLETIN OVER DRUGSBELEID IN EUROPA NR. 13. JANUARI 2006 WE ZIJN ALLEN BURGERS HET ENCOD BULLETIN OVER DRUGSBELEID IN EUROPA NR. 13. JANUARI 2006 WE ZIJN ALLEN BURGERS Als mensen hun individuele krachten bundelen en zich op een gemeenschappelijk doel richten, zijn ze in staat wonderen

Nadere informatie

Dit manifest wordt mede onderschreven door:

Dit manifest wordt mede onderschreven door: Dit manifest wordt mede onderschreven door: Gemeente: Naam: c^&st^kjss: Handtekening: Manifest Joint Regulation \ 31 Januari 2014 Utrecht, 31 januari 2014 Het huidige beleid waarin de verkoop van cannabis

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

Gemeente Medemblik, Coffeeshopbeleid 2012

Gemeente Medemblik, Coffeeshopbeleid 2012 Gemeente Medemblik, Coffeeshopbeleid 2012 Vaststelling: 15 augustus 2012 Publicatie: 23 augustus 2012 Inwerkingtreding: 24 augustus 2012 Inhoud Samenvatting Inleiding 1. Nederlands drugsbeleid 2. Vormen

Nadere informatie

Schade per beleidsmethode

Schade per beleidsmethode Legalisering harddrugs: Een last of een deugd? 16 april 2016 D66 Congres 103 Arnhem Moderator: Jeffrey van Haaster (fractievoorzitter D66 Leiden) Panel: Daan van der Gouwe (Trimbos instituut) Has Cornelissen

Nadere informatie

Collegevergadering : 14 oktober 2014 Agendapunt : 9 Portefeuillehouder : drs. J.H.A. van Oostrum Meer informatie bij : A.Holl Telefoon : 0545 250396

Collegevergadering : 14 oktober 2014 Agendapunt : 9 Portefeuillehouder : drs. J.H.A. van Oostrum Meer informatie bij : A.Holl Telefoon : 0545 250396 Zaaknummer : 65344 Raadsvergaderin : 2 december 2014 Agendapunt : g Commissie : Bestuur Onderwerp : Informerende nota coffeeshop Collegevergadering : 14 oktober 2014 Agendapunt : 9 Portefeuillehouder :

Nadere informatie

"De overheid is een goede werkgever voor criminele organisaties"

De overheid is een goede werkgever voor criminele organisaties NRC Next 27 september 2011 Hoeveel zin heeft het coffeeshop-beleid? "De overheid is een goede werkgever voor criminele organisaties" De Maastrichtse gemeenteraad besluit vandaag waarschijnlijk tot verplaatsing

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER N E D ERLAND E N. JAARGANG 1961 Nr. 155

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER N E D ERLAND E N. JAARGANG 1961 Nr. 155 31 (1946) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER N E D ERLAND E N JAARGANG 1961 Nr. 155 A. TITEL Protocol tot wijziging van de Overeenkomsten, Verdragen en Protocollen inzake verdovende middelen, gesloten

Nadere informatie

Manifest van Maastricht: experiment voor het reguleren van de teelt en handel van softdrugs

Manifest van Maastricht: experiment voor het reguleren van de teelt en handel van softdrugs Manifest van Maastricht: experiment voor het reguleren van de teelt en handel van softdrugs Vooraf Dit manifest dient als eerste aanzet tot de oplossing van de problemen die veroorzaakt worden door de

Nadere informatie

Nee tegen Nederwiet in grensstreek

Nee tegen Nederwiet in grensstreek 22 secondant #3/4 juli-augustus 2011 Fotoserie Werken tegen wiet Nee tegen Nederwiet in Nederlandse grensstreek Werkvloer Een toestroom van drugstoeristen, levensbedreigende hennepkwekerijen en wapengevaarlijke

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0021 (E) 10010/15 CORDROGUE 49 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Ontwerp-UITVOERINGSBESLUIT

Nadere informatie

Regulering cannabis in België

Regulering cannabis in België Regulering cannabis in België Trek Uw Plant vzw INTRODUCTIE De wettelijke situatie van Belgische cannabisconsumenten en hun organisaties moet gereguleerd worden door de overheid in overleg met betrokkenen.

Nadere informatie

2.1 Coffeeshops in Nederland

2.1 Coffeeshops in Nederland 2.1 Coffeeshops in Nederland Eind 14 telt Nederland 591 coffeeshops verspreid over 3 coffeeshopgemeenten (figuur 2.1). Daarmee ligt het aantal coffeeshops voor het eerst sinds 1999, toen de eerste meting

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace EUROPEES PARLEMENT TIJDELIJKE COMMISSIE ECHELON-INTERCEPTIESYSTEEM SECRETARIAAT MEDEDELING TEN BEHOEVE VAN DE LEDEN De leden treffen als aanhangsel een document aan met de titel Recht en Criminaliteit

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 NOTA van: aan: Betreft: het Italiaanse voorzitterschap de horizontale Groep drugs Ontwerp-resolutie van

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266 15 (1965) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1994 Nr. 266 A. TITEL Verdrag tot instelling van één Raad en één Commissie welke de Europese Gemeenschappen gemeen hebben, met

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. III. Drugwet: 24 februari 1921 A. Inleiding 28 1. Algemeen... 28 2. Afbakening... 30 B. Wat is strafbaar?... 30 1. Algemeen...

INHOUDSOPGAVE. III. Drugwet: 24 februari 1921 A. Inleiding 28 1. Algemeen... 28 2. Afbakening... 30 B. Wat is strafbaar?... 30 1. Algemeen... INHOUDSOPGAVE I. Beleid A. Situering van het drugbeleid...1 B. De parlementaire werkgroep Drugs...2 C. De Federale Beleidsnota Drugs...4 D. Invloed van de wetswijziging in 2003...5 E. De richtlijn van

Nadere informatie

1. De vestiging van coffeeshops wordt gedoogd indien de coffeeshop voldoet aan de volgende vestigingscriteria:

1. De vestiging van coffeeshops wordt gedoogd indien de coffeeshop voldoet aan de volgende vestigingscriteria: Casenummer 10G200903 Registratienr. 365938 / 365938 Coffeeshop beleid. Artikel 1: definities In deze beleidsregels wordt verstaan onder: 1. harddrugs: middelen vermeld op lijst I en lijst II behorend bij

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5159/02 STUP 4 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep drugshandel Ontwerp-aanbeveling van de Raad over de noodzakelijke

Nadere informatie

B&W 01 juli 2008 Gemeenteblad BELEIDSREGEL HANDHAVINGSPROTOCOL OPIUMWET M.B.T. WONINGEN HELMOND 2008

B&W 01 juli 2008 Gemeenteblad BELEIDSREGEL HANDHAVINGSPROTOCOL OPIUMWET M.B.T. WONINGEN HELMOND 2008 Jaar: 2008 Nummer: 44 Besluit: B&W 01 juli 2008 Gemeenteblad BELEIDSREGEL HANDHAVINGSPROTOCOL OPIUMWET M.B.T. WONINGEN HELMOND 2008 Burgemeester en wethouders van Helmond; Besluit Vast te stellen de Beleidsregel

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING Non-member state of the Council of Europe (Belarus) LIDSTATEN HOOFDZETEL EN OVERIGE VESTIGINGEN BEGROTING Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan,

Nadere informatie

*** ONTWERPAANBEVELING

*** ONTWERPAANBEVELING EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken 2010/0011(E) 16.3.2011 *** ONTWERPAANBEVELING over het ontwerp van besluit van de Raad over de sluiting van

Nadere informatie

KAPPEN MET DRUGS. Failliet beleid. Enkele feiten

KAPPEN MET DRUGS. Failliet beleid. Enkele feiten KAPPEN MET DRUGS KAPPEN MET DRUGS Failliet beleid Het drugsbeleid van Nederland is failliet. De gevolgen van het gedoogbeleid op de volksgezondheid, de veiligheid en het sociale leven zijn ontwrichtend.

Nadere informatie

Toelichting Coffeeshops aan de Venlose grens

Toelichting Coffeeshops aan de Venlose grens Toelichting Coffeeshops aan de Venlose grens Hay Janssen, fractievoorzitter PvdA Venlo 17 november 2008 Door het invoeren van een overlastverordening en een nieuw vergunningensysteem voor de vestiging

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 2 oktober 2003 (08.10) (OR. it) 11051/2/03 REV 2 CORDROGUE 66

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 2 oktober 2003 (08.10) (OR. it) 11051/2/03 REV 2 CORDROGUE 66 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 2 oktober 2003 (08.10) (OR. it) 11051/2/03 REV 2 CORDROGUE 66 NOTA van: het Italiaanse voorzitterschap aan: de horizontale Groep drugs nr. vorig doc.: 11051/03 CORDROGUE

Nadere informatie

de vraag naar wiet zal blijven

de vraag naar wiet zal blijven secondant #3/4 juli-augustus 2011 17 interview Nicole Maalsté, onderzoeker Universiteit Tilburg over het coffeeshopbeleid: de vraag naar wiet zal blijven Als het kabinet de huidige cannabisoverlast effectief

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0207 (E) 10012/15 CORDROGUE 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Ontwerp-UITVOERINGSBESLUIT

Nadere informatie

Position paper cannabisbeleid

Position paper cannabisbeleid Position paper cannabisbeleid 1. Inleiding Gemeenten ervaren grote maatschappelijke en bestuurlijke problemen als gevolg van de productie van cannabis en de handel in cannabis. Het gaat om problemen op

Nadere informatie

Coffeeshop. Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl. 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage)

Coffeeshop. Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl. 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage) Coffeeshop Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage) 1 120,0% 100,0% 80,0% 2 Heb jij de afgelopen maanden cannabis

Nadere informatie

BB/U201600750 Lbr. 16/033

BB/U201600750 Lbr. 16/033 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Modernisering cannabisbeleid uw kenmerk ons kenmerk BB/U201600750 Lbr. 16/033 bijlage(n) 1 datum 11 mei 2016

Nadere informatie

Het Nederlandse drugsbeleid

Het Nederlandse drugsbeleid Het Nederlandse drugsbeleid 1 juli 1999 De centrale doelstelling van het Nederlandse drugbeleid is de bescherming van de gezondheid van het individu, zijn directe omgeving en de samenleving als geheel.

Nadere informatie

Wat is de rol van de gemeente

Wat is de rol van de gemeente Landelijk beleid Wat is de rol van de gemeente Wat doen we al? Alcoholwetgeving: In de nieuwe D&H-wet worden verdergaande stappen gezet om het gebruik van alcohol onder jongeren te ontmoedigen Uitvoering

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z18749 Datum 4 november

Nadere informatie

Pagina 1. [ Gip, Info - Drugsbeleid _^ ^ ^ "'Steinbuch'" Datum Di, nov 27, 2007 8:21 Onderwerp: Drugsbeleid. Geachte dames en heren,

Pagina 1. [ Gip, Info - Drugsbeleid _^ ^ ^ 'Steinbuch' <steinb@dds.nl> Datum Di, nov 27, 2007 8:21 Onderwerp: Drugsbeleid. Geachte dames en heren, [ Gip, Info - Drugsbeleid _^ ^ ^ Pagina 1 Van "Steinbuch" Aan: "'Steinbuch'" Datum Di, nov 27, 2007 8:21 Onderwerp: Drugsbeleid Geachte dames en heren, Hierbij stuur ik

Nadere informatie

6 Justitiële verkenningen, jrg. 32, nr. 1 2006

6 Justitiële verkenningen, jrg. 32, nr. 1 2006 5 Voorwoord De discussie over de paradoxale kanten van het Nederlandse softdrugsbeleid is in het afgelopen jaar weer opgelaaid. Aanleiding was de oproep van een aantal burgemeesters in Limburg om niet

Nadere informatie

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet?

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet? Drugs en de wet Mag het nu wel of niet? Alles over drugs en de wet De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be Federale politie www.polfed-fedpol.be Advocaten voor jongeren www.jeugdadvocaat.be Jongeren

Nadere informatie

Stop de zinloze jacht op drugs, reguleer de wietteelt

Stop de zinloze jacht op drugs, reguleer de wietteelt Voorstel voor initiatief tot een raadsbesluit Sina Salim D66 Ede Stop de zinloze jacht op drugs, reguleer de wietteelt Dit voorstel bevat de hoofdlijnen van een plan om een stichting op gereguleerde wijze

Nadere informatie

Datum 25 maart 2013 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over drugssmokkel via de Antwerpse Haven

Datum 25 maart 2013 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over drugssmokkel via de Antwerpse Haven 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet?

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet? Drugs en de wet Mag het nu wel of niet? Alles over drugs De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be Federale politie www.polfed-fedpol.be Advocaten voor jongeren www.jeugdadvocaat.be Jongeren Advies

Nadere informatie

Geregelde Achterdeur Een voorstel om de bevoorrading van Arnhemse coffeeshops te reguleren door middel van georganiseerde wietkweek

Geregelde Achterdeur Een voorstel om de bevoorrading van Arnhemse coffeeshops te reguleren door middel van georganiseerde wietkweek Geregelde Achterdeur Een voorstel om de bevoorrading van Arnhemse coffeeshops te reguleren door middel van georganiseerde wietkweek D66, Hans Giesing GroenLinks, Sjaak van t Hof SP, Jurgen Elfrink GEMEENTELIJKE

Nadere informatie

Europees Arrestatiebevel

Europees Arrestatiebevel Europees Arrestatiebevel Managementgegevens over de periode: Het jaar 009 Inhoudsopgave Gevraagde wettelijke gegevens op basis van artikel 70 van de Overleveringswet pagina. Het aantal ontvangen EAB's

Nadere informatie

De gevolgen van een strafrechtelijke afdoening voor de verblijfsrechtelijke positie van jongeren

De gevolgen van een strafrechtelijke afdoening voor de verblijfsrechtelijke positie van jongeren De gevolgen van een strafrechtelijke afdoening voor de verblijfsrechtelijke positie van jongeren Dit document beoogt de strafrechtelijke consequenties voor de verblijfsrechtelijke positie van een vreemdeling

Nadere informatie

Tabel 11.1 Geïndexeerd aantal slachtoffers naar delictgroep en onveiligheidsgevoelens per land

Tabel 11.1 Geïndexeerd aantal slachtoffers naar delictgroep en onveiligheidsgevoelens per land 670 Criminaliteit en rechtshandhaving 2012 Tabellen bij hoofdstuk 11 Tabel 11.1 Geïndexeerd aantal slachtoffers naar delictgroep en onveiligheidsgevoelens per land 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 (index

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 31.1.2013 COM(2013) 39 final 2013/0021 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen NL NL TOELICHTING

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

2. Verwervingscriminaliteit, bijvoorbeeld diefstal om aan geld te komen om drugs te kunnen kopen;

2. Verwervingscriminaliteit, bijvoorbeeld diefstal om aan geld te komen om drugs te kunnen kopen; Discussienota Datum 5 maart 2015 Nederlands drugsbeleid, in het bijzonder ten aanzien van cannabis Een discussienota van de Stichting Maatschappij en Veiligheid als antwoord op het rapport War on Drugs

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Het regelen van de achterdeur van coffeeshops Onderzoek naar juridische belemmeringen

Het regelen van de achterdeur van coffeeshops Onderzoek naar juridische belemmeringen Mr M.C.J. Teurlings en mr P.D.A. Cohen Ph.D. Het regelen van de achterdeur van coffeeshops Onderzoek naar juridische belemmeringen Wanneer men cannabis legaal aan coffeeshops wil laten leveren, moet een

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2015 Nr. 70

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2015 Nr. 70 13 (2013) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2015 Nr. 70 A. TITEL Euro-mediterrane luchtvaartovereenkomst tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en de regering

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 21 oktober 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 21 oktober 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl 157617-111785-VGP

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 21 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-1-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: Overlast door coffeeshops tekst 1 Nieuwsoverzicht coffeeshops Op het

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid

In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid In Nederland veroordeeld, in eigen land de straf of maatregel ondergaan Informatie voor buitenlandse gedetineerden in Nederland over de mogelijkheid om de in Nederland opgelegde sanctie (verder) in eigen

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016

Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016 Speech van minister Van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie op de EU-dag tegen straffeloosheid op 23 mei 2016 Hartelijk dank aan mevr. Coninsx en Eurojust. De rol van Eurojust als medeorganisator

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

5 extra opgaven bij Europees Recht, een inleiding

5 extra opgaven bij Europees Recht, een inleiding 5 extra opgaven bij Europees Recht, een inleiding Opgave 1 (gebaseerd op zaak C-235/03) De vennootschap QDQ Media SA (hierna: QDQ Media ) heeft bij de rechtbank van Barcelona een verzoek ingediend tot

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet in de B5-gemeenten. Vastgesteld gewijzigde versie door de burgemeester op 27 mei 2014

Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet in de B5-gemeenten. Vastgesteld gewijzigde versie door de burgemeester op 27 mei 2014 GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Tilburg. Nr. 32905 12 juni 2014 Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet in de B5-gemeenten Breda Eindhoven Helmond s-hertogenbosch Tilburg Gemeente Tilburg Vastgesteld

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 26 150 Algemene Vergadering der Verenigde Naties Nr. 143 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN DE MINISTERS VAN

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, drs. M.J. van Rijn

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, drs. M.J. van Rijn Besluit houdende wijziging van lijst I, behorende bij de Opiumwet, in verband met plaatsing op deze lijst van hasjiesj en hennep met een gehalte aan tetrahydrocannabinol (THC) van 15 procent of meer. Daartoe

Nadere informatie

SAMENVATTING SYLLABUS

SAMENVATTING SYLLABUS SAMENVATTING SYLLABUS Julie Kerckaert Inleiding tot het Europees en internationaal recht Academiejaar 2014-2015 Inhoudsopgave Deel 2: Inleiding tot het Europees recht... 2 1. Het juridisch kader van het

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

Groninger Expertisecentrum Softdrugs Problematiek

Groninger Expertisecentrum Softdrugs Problematiek Oostwold, 25-03-2013 Groninger Expertisecentrum Softdrugs Problematiek Notitie: De Achterdeur goed geregeld! Gereguleerde teelt en aanvoer van cannabis - Meer Veiligheid - Meer Transparantie - Minder Gezondheidsrisico

Nadere informatie

Hierbij presenteert het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD) een selectie van "feiten en cijfers" uit zijn:

Hierbij presenteert het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD) een selectie van feiten en cijfers uit zijn: DRUGS IN EUROPA FEITEN EN CIJFERS Jaarverslag 2006 over de stand van de drugsproblematiek in Europa en Statistical bulletin 2006 Embargo: 11.00 uur Brusselse tijd 23.11.2006 Hierbij presenteert het Europees

Nadere informatie

Over aard & omvang van Opiumwetfeiten in 2012 geregistreerd bij politie en Koninklijke Marechaussee

Over aard & omvang van Opiumwetfeiten in 2012 geregistreerd bij politie en Koninklijke Marechaussee Samenvatting Drugsdelicten beschouwd Over aard & omvang van Opiumwetfeiten in 2012 geregistreerd bij politie en Koninklijke Marechaussee Het WODC levert elk jaar een bijdrage aan het Jaarbericht van de

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 34 (2007) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2012 Nr. 9 A. TITEL Verdrag van Lissabon tot wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

advies. Strekking wetsvoorstellen

advies. Strekking wetsvoorstellen Datum 20 maart 2014 De Minister van Veiligheid en Justitie Mr. I.W. Opstelten en De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Mr. F. Teeven Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Uw kenmerk 447810 en 447811

Nadere informatie

Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet gemeenten basisteam Veluwe - Noord Elburg Epe Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek

Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet gemeenten basisteam Veluwe - Noord Elburg Epe Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Beleidsregels Artikel 13b Opiumwet gemeenten basisteam Veluwe - Noord Elburg Epe Hattem Heerde Nunspeet Oldebroek Vastgesteld door het college van burgemeesters en wethouders van de gemeente Hattem op

Nadere informatie

Benelux... 121 Verdrag 27 juni 1962 aangaande de uitlevering en de rechtshulp in strafzaken tussen het Koninkrijk België, het Groothertogdom

Benelux... 121 Verdrag 27 juni 1962 aangaande de uitlevering en de rechtshulp in strafzaken tussen het Koninkrijk België, het Groothertogdom INHOUD Nationaal... 13 Artikelen 3-4 Strafwetboek (Wet 8 juni 1867)... 14 Wet 1 oktober 1833 op de uitleveringen... 15 Uitleveringswet 15 maart 1874... 17 Artikelen 6 14 Voorafgaande Titel Wetboek van

Nadere informatie

Inhoudstafel. Lijst figuren 13. Lijst tabellen 17. Rechtbank onder invloed 25

Inhoudstafel. Lijst figuren 13. Lijst tabellen 17. Rechtbank onder invloed 25 ASP Migranten in de balans.book Page 7 Friday, January 15, 2010 10:47 AM Inhoudstafel Inhoudstafel 7 Lijst figuren 13 Lijst tabellen 17 Rechtbank onder invloed 25 Deel I: Etnische minderheidsgroepen :

Nadere informatie

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ De Republiek der Nederlanden, verenigd in een micronatie sinds de uitroeping van de Unie van Utrecht 2007, beseffend dat een grondige hervorming

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11 ECLI:NL:GHSHE:2015:3566 Instantie: Gerechtshof 's-hertogenbosch Datum uitspraak: 16-09-2015 Datum publicatie: 17-09-2015 Zaaknummer: 20-002514-14 Rechtsgebieden: Materieel strafrecht Strafprocesrecht Bijzondere

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Controle Onlangs is door een grote opdrachtgever van STAR OGP een drugscontrole gehouden onder alle aanwezigen (dus medewerkers van diverse

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE DROIPEN 9 CORDROGUE 19 NOTA van: het voorzitterschap aan: het Comité van

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 27 juni 2013 Onderwerp Coffeeshopbeleid

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 27 juni 2013 Onderwerp Coffeeshopbeleid 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Sliedrecht

Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Raadsvoorstel Concept Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Agendapunt: Sliedrecht, 15 april 2008 Onderwerp: Voorgestelde kaders voor het softdrugsbeleid. Samenvatting: In Sliedrecht is al vele jaren

Nadere informatie

Vast te stellen hieronder opgenomen "Damoclesbeleid lokalen en woningen" op basis van artikel 13b Opiumwet

Vast te stellen hieronder opgenomen Damoclesbeleid lokalen en woningen op basis van artikel 13b Opiumwet Ons kenmerk G.15.01258 ii urn in li ui ii in ii ii Dossiercode: Besluit van de Burgemeester De burgemeester van besluit: Vast te stellen hieronder opgenomen "Damoclesbeleid lokalen en woningen" op basis

Nadere informatie

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol P5_TA(2002)0269 Toekomstige ontwikkeling van Europol Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad over de toekomstige ontwikkeling van Europol en zijn volledige opneming in het institutioneel bestel

Nadere informatie

Lijst van de bijlagen

Lijst van de bijlagen Lijst van de bijlagen BIJLAGE 1 Uittreksel uit: Council Directive of 29 July 1991 on driving licences (91/439/EEC) BIJLAGE 2 Uittreksel uit: Richtlijn van de Raad van 29 juli 1991 betreffende het rijbewijs

Nadere informatie