Illegale drugs: hasjiesj en. marihuana, opiaten. opwekkende. middelen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Illegale drugs: hasjiesj en. marihuana, opiaten. opwekkende. middelen"

Transcriptie

1 Illegale drugs: hasjiesj en marihuana, en opiaten opwekkende middelen

2 2 Verslaving is waarschijnlijk het beste woord om het gevoel van verloren zijn, dat in onze hedendaagse maatschappij zo vaak voorkomt, duidelijk te maken. Door onze verslaving klampen we ons vast aan dingen die we beschouwen als middelen tot zelfontplooiing: rijkdom en macht, status en aanzien, overvloedige consumptie, eten en drinken, seksueel genot waarbij het eerder gaat om lust dan om liefde. We verwachten van deze dingen dat zij onze diepste behoeften zullen bevredigen, maar dat kunnen ze nooit. Zolang we echter in deze waan leven, zijn we verslaafd en dolen we rond in het verre land, op zoek naar iets wat daar nooit te vinden zal zijn. Wij krijgen een eindeloze reeks teleurstellingen te verwerken en ons verlangen naar zelfontplooiing blijft onvervuld. In deze tijd, waarin het aantal verslavingen steeds toeneemt, zijn we ver afgedwaald van ons vaderhuis. Leven in een ver land, dat is leven als een slaaf van de dingen van de wereld, met altijd die innerlijke hunkering naar vrijheid. Uit: Henri Nouwen, Eindelijk Thuis In deze katern behandelen we hasjiesj en marihuana, heroïne en cocaïne. Wat zijn de effecten op korte en lange termijn als iemand deze middelen gebruikt. En hoeveel mensen doen dat in Nederland? Hasjiesj en marihuana Het gebruik van hasjiesj en marihuana door jongeren heeft met name de laatste tien jaar in Nederland een grote vlucht genomen. Softdrugs, zoals deze producten worden genoemd, worden door jongeren gezien als relatief onschuldige, softe genotmiddelen. Het drinken van alcohol is schadelijker, zo stellen zij vaak. En is cannabis immers geen natuurproduct? Dus waar zouden we ons druk over maken. De jongeren worden in deze denkwijze nog wel eens bijgevallen door bepaalde deskundigen die pleiten voor een veel vrijere

3 omgang met softdrugs. Maar er kunnen wel wat kanttekeningen gemaakt worden bij hun opvattingen. Herkomst Laten we eerst kijken waar de softdrugs vandaan komen. Grondstof voor softdrugs vormt de hennepplant. De Latijnse naam van de hennepplant is Cannabis Sativa. Hasjiesj en marihuana worden daarom ook wel met cannabis aangeduid. Naast de legale teelt van deze plant (bijvoorbeeld voor de productie van touw en zangzaad), is er de laatste jaren een enorm leger aan thuiskwekers van de Nederlandse variant van cannabis, de Nederwiet, opgekomen. Illegaal natuurlijk, maar zo moeilijk is het nu ook weer niet om op je slaapkamer wat plantjes te kweken... Wanneer de hars van de vrouwelijke plant wordt verzameld en geperst, ontstaat hasjiesj. Dat wordt vervolgens in kleinere of grotere plakjes op de markt aangeboden. Hasjiesj wordt ook wel hasj of stuff genoemd en ziet eruit als een bouillonblokje. Marihuana of weed (wiet) bestaat uit de gedroogde toppen van de vrouwelijke hennepplant. Het is een mengseltje dat bestaat uit kleine takjes, blaadjes en zaadjes (1). In cannabis zitten ongeveer 400 chemische stoffen. Het bevat meer dan zestig zogenaamde cannabinoïden, waarvan de meest bekende en meest werkzame delta-9-tetrahydrocannabinol, of kortweg THC, is. Het THCgehalte - en daarmee de uitwerking die cannabis kan hebben op de gebruiker - kan nogal variëren (2). 3 Gebruik Je kunt hasjiesj en marihuana op verschillende manieren gebruiken. Het wordt soms gerookt in een speciale pijp maar meestal in een shaggie, dat dan een stickie of joint wordt genoemd. Hoewel deze begrippen langzamerhand hun oorspronkelijke betekenis verliezen, kun je zeggen dat een stickie klein is en bedoeld voor eigen gebruik en dat een joint groot is en wordt gedeeld met anderen. Het komt ook voor dat hasjiesj wordt verwerkt in bakproducten. Spacecake en hasjtruffels zijn daar voorbeelden van. Cannabis

4 wordt verkocht onder exotische namen die vaak verwijzen naar het land van herkomst. Voorbeelden daarvan zijn Schimmel Afghaan (Afghanistan), Zwarte Paak (Pakistan) en Gele Liep (Libanon). In Nederland wordt door cannabis-consumenten echter voornamelijk de eigen Nederwiet gekocht. 4 Effecten De werking van cannabis is per persoon verschillend. De effecten zijn namelijk niet alleen afhankelijk van de eigenschappen van het middel zelf (hier: cannabis), maar ook met de eigenschappen van de gebruiker en de omgeving waarin het wordt gebruikt. Hasjiesj en marihuana zijn drugs en - zoals we zagen in hoofdstuk één - definiëren we drugs als middelen die een invloed hebben op het bewustzijn en d rom gebruikt worden. Dat geldt onverkort ook voor cannabis. Bij roken werkt cannabis binnen enkele minuten. Na twee tot vier uur verdwijnt langzamerhand de roes (3). Cannabis heeft een licht kalmerend effect. Muziek wordt intenser ervaren en in kunstvoorwerpen worden dingen gezien die anders nooit zouden zijn waargenomen. Situaties die in zichzelf doodnormaal zijn, worden zeer grappig gevonden. Zo n giechel- of lachaanval wordt lachkick genoemd. Omdat de hoeveelheid suiker in het bloed daalt, krijgt de cannabisgebruiker behoefte aan eten, vooral zoetigheid. Deze zucht naar eten wordt wel vreetkick genoemd. Verder worden de ogen rood en gaan ze een beetje tranen. De mond wordt droog. De benen voelen zwaar aan. Mijn eerste blowtje was het helemaal. Ik was weg. Het was anders dan in die saaie rot wereld waar ik in leefde. Dat was een wereld die me alleen maar verplichtingen oplegde waar ik niet aan kon voldoen. Ik wilde dat ook niet. Ik was heel negatief. Overal had ik commentaar op. Mijn ouders hebben altijd geprobeerd om door gesprekken achter beweegredenen van mijn gedrag te komen. Ik was een

5 gesloten boek, ik sprak niet met mijn ouders. Ik dacht dat ze het toch niet zouden begrijpen. Sander, ex-cannabisverslaafde Dit zijn grofweg geschetst de gevolgen van het gebruik bij de gunstige voorwaarden dat de gebruiker evenwichtig is en geen problemen heeft. De omgeving moet ideaal zijn en niet bedreigend. Als mensen echter cannabis gebruiken om aan de werkelijkheid en de problemen te ontsnappen werkt het óf niet óf zelfs tegengesteld. Onderliggende problemen kunnen vergroot aan de oppervlakte komen, angsten kunnen onbeheersbaar worden en onzekerheid kan omslaan in ziekelijke achterdocht (paranoia). Dit versterkende effect van cannabis verklaart waarom veel mensen na een eerste kennismaking besluiten het middel voorgoed te laten voor wat het is. Anderen worden na de eerste keer blowen zo ontzettend misselijk, dat ze het de volgende keer wel laten. Gevaren Men heeft in Nederland heel lang gedacht dat hasjiesj en marihuana relatief ongevaarlijke genotmiddelen waren. In de jaren zeventig werd daarom door de overheid een onderscheid gemaakt tussen drugs met een aanvaardbaar risico ( softdrugs : hasjiesj en marihuana) en drugs met een onaanvaardbaar risico voor de gezondheid ( harddrugs : heroïne, cocaïne etcetera). Dit onderscheid werd in de Opiumwet van 1976 nog eens formeel vastgelegd en geldt tot op heden als een van de grondslagen van het Nederlands drugsbeleid. De regering redeneerde in de jaren zeventig dat softdrugs als hasjiesj en marihuana niet verslavend waren en ook niet schadelijker voor de gezondheid dan bij voorbeeld alcohol. Door het cannabisgebruik en de kleinhandel niet meer streng te vervolgen, hoopte men cannabis uit het misdadige milieu van de handel in en het gebruik van harddrugs te halen. Handel in harddrugs, vond de regering, moet wèl streng worden aangepakt. Harddrugs zijn vaak zeer giftig, soms zelfs dodelijk en bovendien veel meer verslavend. 5

6 6 Het tij lijkt echter een klein beetje te keren. Als iemand vandaag de dag beweert dat cannabis ook (zeer) negatieve kanten heeft, wordt dit niet direct als moraliserend aan de kant geschoven. De praktijk leert namelijk dat hasjiesj en marihuana eveneens schadelijk zijn voor de gezondheid en bovendien tot geestelijke afhankelijkheid kunnen leiden, net als bij harddrugs. Het langdurig roken van hasjiesj en marihuana veroorzaakt opeenhoping van fijn afvalmateriaal in de bovenste luchtwegen wat tot een chronische bronchitis kan leiden. De zogenaamde vitale capaciteit van de longen (de hoeveelheid lucht die kan worden ingeademd) wordt kleiner. Na een joint neemt de vitale capaciteit van de longen net zo veel af als na het roken van zestien sigaretten! Verder zijn in de rook van cannabis, net als in de rook van tabak, kankerverwekkende stoffen maar wel in hogere mate. Onderzoekers schatten dat bij de verbranding van cannabis ongeveer vier tot zes keer zoveel kankerverwekkende stoffen vrij komen. De afweersystemen in de longen tegen bacteriën zijn na het roken van cannabis minder werkzaam. Er zijn aanwijzingen dat de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen minder wordt als gevolg van langdurig cannabisgebruik. Ook blijkt uit onderzoek dat lichaamscellen van rokers van marihuana ernstige beperkingen hebben waar het gaat om hun vermogen bacteriën en tumorcellen te doden. Overigens, de hoeveelheid teer en het niveau van carbonmonoxide bij rokers van marihuana is drie tot vijf keer zo groot als bij tabak-rokers. Dit kan te maken hebben met het feit dat marihuana-gebruikers veel dieper inhaleren en de rook langer vasthouden in hun longen. Frequent cannabisgebruik kan de hormoonhuishouding van zowel mannen als vrouwen negatief aantasten, het kan de aanvang van de puberteit vertragen en heeft bij mannen een negatieve uitwerking op de sperma-productie. Bij vrouwen kan de menstruatie-cyclus en de ei-sprong verstoord worden. Cannabis kan het bewustzijn zodanig veranderen zodat de gebruiker waandenkbeelden krijgt (4). Het gebruik van hasjiesj en marihuana kan onderliggende psychiatrische problemen vergroten, waardoor

7 zogenaamde psychosen kunnen ontstaan. Bij een psychose wordt de lijder angstig en haalt hij zich allerlei dingen in het hoofd die niet in overeenstemming zijn met de (door anderen ervaren) realiteit. Een acute cannabispsychose duurt hooguit enige uren. Ik werkte op een kantoor in de stad en in de middagpauze ging ik dan naar de coffeeshop. Kocht ik een voorgedraaide joint of een stukje stuff voor een geeltje. Dan maakte ik een blow, dat was wel lekker. Maar als ik dan terug was op kantoor kon ik me echt niet meer concentreren. En ik werd achterdochtig, dacht dat iedereen aan me kon zien dat ik geblowd had. En het werk interesseerde me ook niet meer. Ik werd heel erg duf en melig. Na een paar maanden rookte ik van s morgens vroeg tot s avonds laat. Ik moest altijd wat in huis hebben. Ik verloor m n interesse in dingen die ik eigenlijk heel leuk vond. Ik begon me te vervelen. Begon te dagdromen. Als ik geen stuff meer had voelde ik me beroerd. Ik gaf er al mijn geld aan uit. Ik ben er mee gestopt maar dat heeft wel moeite gekost. Hasjiesj is verslavend. Mij maken ze niks meer wijs. Eric, ex-hasjroker 7 Sommige jongeren experimenteren een of twee keer met cannabis en houden het daarna voor gezien. Ook komt het voor dat iemand zo nu en dan een stickie rookt. De laatste jaren echter zien we een duidelijke toename van het aantal jongeren dat met cannabis experimenteert en er daarna mee dóórgaat. Is dat al verontrustend, nog verontrustender is het dat de gemiddelde leeftijd waarop door jongeren wordt begonnen met het gebruik van cannabis steeds lager wordt. Juist in de cruciale leeftijdsfase van de pubertijd, de groei van kind naar volwassene, is het gebruik van bewustzijnsveranderende middelen niet vrijblijvend! Ik was dertien toen een klasgenoot me vroeg of ik weleens

8 geblowd had. Natuurlijk, antwoordde ik heel stoer. Dat was helemaal niet waar, maar ik rookte wel sinds mijn tiende. Hij gaf me toen een blowtje. Ik merkte er weinig van. Ik voelde me alleen een beetje moe en liep niet meer zo vast op de weg. Eigenlijk vond ik het niet lekker, maar dat gaf ik natuurlijk niet toe. Na een tijdje werd het blowen echt leuk; ik lag af en toe dubbel van het lachen en beleefde alles heel heftig. Het gaf me een soort kracht. Sander, ex-cannabisverslaafde Jongerenwerkers, docenten en ouders zien meer en meer jongeren die niet meer vooruit te branden zijn. Jongeren met dalende schoolprestaties, die veel spijbelen, een beetje verveeld rondhangen en met geen mogelijkheid tot enige activiteit te prikkelen zijn. En ze draaien een jointje (5). 8 Ik kon hele dagen op een bankje zitten en voor me uit staren, met een blowtje erbij. De eenzaamheid die ik van binnen voelde, werd ook zichtbaar naar buiten. Ik trok me terug en was behoorlijk zwaarmoedig. Af en toe probeert hij te stoppen, maar wordt dan agressief, heeft het warm en koud tegelijk en voelt zich rot. Heel lang heb ik gedacht dat blowen niet verslavend was en dat ik geen probleem had. Maar ondertussen had ik het spul gewoon nodig om te zijn wie ik dacht dat ik was. Sander, ex-cannabisverslaafde Het huidige cannabisgebruik heeft eigenlijk niets meer te maken met het hippie-streven van de jaren zestig: peace, love and understanding. Cannabis wordt door jongeren gerekend tot de categorie genotmiddelen waarin ook tabak en alcohol zich bevinden. Het was voor mij een leuke, onschuldige tijd toen ik hasjiesj rookte. Dat was aan het einde van de jaren zestig. Ik

9 voelde me wel aangetrokken tot de jongens die hasj rookten. Dat waren tenminste niet van die alledaagse figuren. Daar wilde ik gewoon bij horen. We zetten ons af tegen het saaie en bezadigde burgerdom. Dat brave gedoe. We voelden ons ook geen drop outs, maar een soort intellectuele elite. Ver verheven boven de domme rest. Er werd ook veel gelachen, veel gepraat. Tegenwoordig weten die neohippies helemaal niet meer waarom ze blowen. Ze hebben geen idealen meer, ze willen alleen nog maar stoned zijn. Het heeft geen sfeer meer, geen inhoud. Carla, ex-gebruikster Langdurig gebruik van cannabis kan de persoonlijkheid van de gebruiker nadelig beïnvloeden. De persoonsverandering kan soms dramatisch zijn. Sommige jongeren veranderen in veeleisende dwarsliggers die graag anderen de schuld geven van hun onvrede en onder invloed van cannabis in alle toonaarden ontkennen dat ze een probleem hebben. Anderen kruipen weg in hun eigen wereldje en worden neerslachtig, lusteloos en vooral onbereikbaar. Het is moeilijk vast te stellen in hoeverre cannabisgebruik daaraan schuldig is, maar dat het zijn steentje bijdraagt, dat staat wel vast. 9 Het is verbazingwekkend te constateren hoe gek je kunt worden van weed of hasj. De patiënten zijn achterdochtig, verward, agressief, extreem angstig, stellen zich dreigend op. Ik schat dat vijf procent, misschien iets meer, van alle inbewaringstellingen in ons ziekenhuis uitsluitend het gevolg is van cannabisgebruik. Ongeveer het dubbele aantal wordt hier opgenomen vanwege door cannabis uitgelokte psychotische verschijnselen, maar kan binnen drie dagen weer naar huis. Tijdens mijn studie in de jaren zeventig heb ik altijd gehoord dat cannabis even verslavend was als snoep. Als je als modern, ruimdenkend psychiater wilt waarschuwen voor de gevaren van hasj, word je toch al gauw met de EO geas-

10 socieerd. Het past niet in de ideologie. H. Kramer, psychiater Sociale gevaren Cannabis kan overigens ook de agressie versterken. Het is bekend dat sommige vandalen onder de voetbalsupporters voor de wedstrijd een blowtje roken en een pilsje drinken om in de juiste stemming te komen voor de confrontatie met de supporters van de tegenpartij, die zich ongetwijfeld op dezelfde manier voorbereiden. Hierbij moet worden opgemerkt dat cannabis en alcohol elkaar onderling versterken wat hun werking betreft. 10 Ik werd van blowen heus niet ineens passief, maar had wel alleen nog maar zin om op dat basketbalveldje rond te hangen. Ik raakte ook opgesloten in mijn eigen gedachtenwereldje. Constant was ik er in mijn gedachten mee bezig hoe ik iemand neer kon slaan. Op een dag ramde ik ook letterlijk iemand op die manier in elkaar. Aan het eind van dat gevecht leek het even net of die jongen verlamd was. Daar ben ik flink van geschrokken. Het is wel weer goed gekomen met die jongen, maar het was voor mij het punt om te besluiten niet meer te vechten. Een volgende keer zou het misschien echt verkeerd aflopen. Sander, ex-cannabisverslaafde Het gebruik van cannabis terwijl men nog moet deelnemen aan het verkeer, is zeker af te raden. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het beoordelingsvermogen van de cannabisgebruiker vermindert. Verder heeft men een verband gevonden tussen de hoeveelheid THC en het rijgedrag. Wel is het zo dat de cannabisgebruiker zijn rijgedrag aanpast en voorzichtiger wordt, waarmee de negatieve effecten voor een gedeelte worden opgeheven. Uit verkeersongevallen blijkt dat naast alcohol ook cannabisgebruik regelmatig een rol heeft gespeeld. Het gebruik van cannabis kan daarnaast een

11 negatieve invloed hebben op de arbeidsprestaties. Hoe complexer de opdrachten, hoe slechter de cannabisgebruiker die uitvoert. Uit Amerikaans onderzoek blijkt tevens dat cannabisgebruikers 55 procent vaker industriële of bedrijfsongevallen veroorzaken en 85 procent vaker afwezig zijn wegens ziekteverzuim. Verslaafd aan cannabis? Dat je verslaafd zou kunnen raken aan cannabis, wordt nog altijd door velen (niet in de laatste plaats de gebruikers zelf) hartgrondig ontkend. Maar de feiten wijzen anders uit. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat de progressie van het eerste cannabisgebruik naar regelmatig cannabisgebruik net zo snel ging als bij tabakgebruik en zelfs veel sneller dan alcoholgebruik. De verslavingshulpverlening heeft in toenemende mate te maken met personen, vooral jongeren, die om hulp aankloppen puur en alleen vanwege hun cannabisgebruik. Ze klagen over ontwenningsverschijnselen bij het stoppen met marihuanagebruik zoals geïrriteerdheid, angst en onzekerheid over hun gezondheid en over relaties. Ook geven ze aan dat het gebruik van marihuana een negatieve invloed heeft op hun rijgedrag, schoolprestaties, werk en het gezinsleven. Verslaving aan cannabis? Dat is zeker mogelijk. 11 Van soft naar hard? Het is niet zo dat cannabisgebruik automatisch leidt tot harddrugsgebruik, zoals de door velen verguisde steppingstonetheorie beweert. Wel blijkt dat meer dan negentig procent van de harddruggebruikers zijn begonnen met softdrugs. Ook blijkt uit recent internationaal onderzoek door Spaanse en Amerikaanse wetenschappers dat cannabis dezelfde afkickverschijnselen kan veroorzaken als bij gebruik van heroïne, alcohol of nicotine. De onderzoekers stellen dat de middelen dezelfde reactie in de hersenen teweegbrengen als harddrugs. Zij schrijven dit toe aan het actieve ingrediënt van marihuana, THC, dat verdovend, kalmerend en hallucinerend werkt. Bij proefdieren veroorzaakte marihuana dezelfde dopaminegolf

12 (genoegdoening, roes) als bij heroïne. Tevens werden grote hoeveelheden van de stof CRF aangetroffen, veroorzaker van de ontwenningsverschijnselen. Italiaanse wetenschappers schrijven bovendien op grond van een ander onderzoek, dat de overeenkomsten tussen THC en heroïne een biologische basis bieden voor de theorie dat het gebruik van marihuana soms een voorstation van heroïneverslaving is. De hersenen zouden wel eens, zo stellen zij, al vast lekkergemaakt door de marihuana, naar echte heroïne kunnen verlangen. Degenen die de steppingstonetheorie verguizen, vergeten bovendien vaak dat cannabisgebruik wel degelijk de drempel naar gebruik van andere (soms veel zwaardere) drugs verlaagt. In het huidige uitgaansleven blijken jongeren zich in hun middelengebruik niet meer te beperken tot cannabis. Op het menu staan inmiddels ook XTC, speed, cocaïne en paddo s. 12 Medische marihuana Recent zijn de mogelijk medische kwaliteiten van cannabis nogal in de belangstelling. Het gebruik van cannabis zou heilzaam werken bij diegenen die kanker hebben en chemotherapie moeten ondergaan. Marihuana zou hierbij de misselijkheid als gevolg van die chemotherapie onderdrukken. Ook zou marihuana heilzaam zijn bij Aids, de oogziekte glaucoom en verder bij zeer uiteenlopende ziekten als epilepsie, multiple sclerose, migraine, chronische pijn, jeuk, depressie, menstruatiekrampen, astma en dergelijke. Een wondermiddel dus? Een commissie van de Nederlandse Gezondheidsraad adviseerde in 1997 negatief aan minister Borst van Volksgezondheid over medische marihuana. Borst had in augustus 1996 de Gezondheidsraad gevraagd op basis van internationaal literatuuronderzoek te informeren over de stand van de wetenschap met betrekking tot de geneeskundige toepassing van marihuana. De commissie die de literatuur van de afgelopen 25 jaar bestudeerde, kwam tot de conclusie dat er onvoldoende feiten zijn die geneeskundig gebruik van marihuana en cannabinoïden rechtvaardigen. Artsen kunnen volgens de commissie ook geen verantwoordelijk-

13 heid nemen voor een product zonder kwaliteitscontrole en van onbekende samenstelling. Dit geldt niet alleen voor het roken van marihuana maar ook voor andere consumptiewijzen, zoals in thee. Het kan natuurlijk zijn dat na wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij bepaalde ziekten een bepaalde vorm van marihuana wel effectief is. Overigens, er is een vorm van THC als medicijn beschikbaar in de vorm van Marinol, een gezuiverde vorm. Ondanks de verkrijgbaarheid hiervan, wordt het maar op beperkte schaal gebruikt omdat het in het algemeen niet werkt. Wil marihuana als medicijn erkend worden, dan zal de weg van elk geneesmiddel bewandeld moeten worden en dat is een langdurige weg. Er gelden in Nederland strikte richtlijnen wat als medicijn gekwalificeerd mag worden en aan welke veiligheids- en werkzaamheid-standaarden de stof dient te beantwoorden. Nu zijn de voorstanders van medische marihuana vrijwel allemaal te vinden in het kamp van degenen die ook het recreatieve gebruik van marihuana bepleiten. De kwestie medische marihuana wordt echter niet bepaald door voor- of tegenstanders van marihuanagebruik maar op basis van medischinhoudelijke gronden. Een farmacoloog zei hierover: We moeten het roken van een ruwe stof als marihuana niet steunen net zo min als we het roken van tabak zouden aanraden om angst te verminderen en voor gewichtscontrole. 13 Opiaten Heroin, it s my wife and it s my life, because a mainer to my vein leads to a center in my head. And then I m better off and dead... (6) zong de bekende popzanger Lou Reed jaren geleden over de geneugten van heroïne. Velen in Nederland en daarbuiten zeggen hem dat niet na. Hoewel verslaving aan heroïne in Nederland op de terugtocht lijkt - overigens in tegenstelling tot andere landen in de wereld - zijn er in Nederland toch nog vele duizenden aan heroïne verslaafd. Heroïne hoort tot de zogenaamde opiaten. Opiaten worden in de geneeskunde gerekend tot de pijnstillende en bewustzijnsverlagende mid-

14 delen. Het zijn stoffen die het bewustzijn en de emoties dempen. We onderscheiden natuurlijke opiaten, zoals opium, half-synthetische opiaten als morfine en heroïne en synthetische opiaten als palfium en methadon. 14 Inleiding Onder de bewustzijnsverlagende middelen neemt opium een vooraanstaande plaats in (7). Opium wordt onttrokken aan de onrijpe zaadbol van de Papaverplant, de Papaver Somniferum. Met een mesje worden overlangs inkepingen gemaakt waarna uit de openingen een melkachtige vloeistof druppelt. De druppels drogen op en verkleuren bruin. Met een mesje wordt het goedje van de zaadbol geschrapt en verzameld: de ruwe opium. In dit ruwe opium zitten al de werkzame stoffen, de opiaten (8). In de vorige eeuw werden enige werkzame stoffen uit de opium geïsoleerd. Zo ontstond morfine en heroïne. In het begin van deze eeuw werd een nieuw opiaat ontdekt. Duitsers zochten naar vervangingen van stoffen die nodig waren voor de productie van strategische fabrikaten, zoals benzine, rubber en morfine. Zo werd in de laboratoria een zuiver synthetisch opiaat ontwikkeld dat morfine als pijnstiller moest vervangen: methadon. Morfine Morfine werd in 1803 ontdekt. Het middel werd snel populair als effectieve pijnstiller. Tijdens de Amerikaanse burgeroorlog werden vele gewonden in het veldhospitaal met morfine behandeld en raakten daaraan vervolgens (lichamelijk) verslaafd. Toen de oorlog afgelopen was, telde de Verenigde Staten talloze zogenaamde morfinisten, morfineverslaafden. Morfineverslaving of morfinisme komt nog steeds voor, hoewel het bijna nooit in de openbaarheid komt. Mensen met veel pijn aandoeningen, bijvoorbeeld als gevolg van brandwonden, worden vaak behandeld met morfine. Als dan de pijnbehandeling wordt gestaakt, kan de patiënt een sterke zucht houden naar morfine. Op de illegale markt wordt zo nu en dan

15 morfine aangeboden die afkomstig is van inbraken bij artsen en apothekers. Verslaving vindt men soms onder artsen, verplegers en apothekers, omdat deze groep beroepshalve toegang heeft tot de gifkast. Heroïne Begin jaren zeventig werd de Nederlandse drugsmarkt overspoeld met goedkope Chinese heroïne. De Nederlandse drugsscene moest even aan het idee wennen maar stapte uiteindelijk toch massaal over van de opium en de speed op heroïne. Vóór 1972 was er in Limburg geen korrel horse te krijgen. Niet dat ik weet in ieder geval. De scene rookte n jointje, nam af en toe wat speed of acid, spuiten deed vrijwel niemand en behalve af en toe een flinke vechtpartij ging het er heel relaxed aan toe. Ik bedoel, je gebruikte met elkaar en je kon nog je beurs op tafel laten liggen zonder dat die meteen geklauwd werd. We hadden ook geen echte zorgen. We waren alleen ziek van het materialisme en het gehuichel. Een soort romantische helden, zo voelden we ons. We hadden onze idealen. Toen kwam ineens de horse in de scene. Ik weet ook niet waar die pusher vandaan kwam, maar hij was er elke dag, in het café waar we kwamen. Het ging met scheppen tegelijk. Het kon niet op. Ongelooflijke bergen china voor een geeltje of zo. Totdat de hele stuff- en pepscene zo hooked was als een balletje natuurlijk. Binnen een paar maanden lag iedereen op z n gat. Het is eigenlijk nooit meer leuk geweest daarna. Roel, druggebruiker. 15 Streng politieoptreden onder druk van de Amerikanen en onderlinge machtsstrijd maakte een einde aan het Chinese avontuur waarna de Turken hun opwachting maakten. De Turkse voorstelling werd een daverend succes, niet in de laatste plaats omdat de heroïne die

16 ze verkochten soms voor negentig procent zuiver was. De Turkse (heroïne nummer 4) wordt door Turken verhandeld, maar komt in feite uit Afghanistan en Pakistan. Ze wordt nog steeds op de Nederlandse markt aangetroffen. De Chinese heroïne was duur en onzuiver (tien tot dertig procent zuiver). Zij werd vaak aangeboden in korrels, de zogenaamde rocks. De kleur was grijs/bruin en soms rose (pink china). De Turkse heroïne is donkerder, een stuk zuiverder (veertig tot negentig procent zuiver) en goedkoper. De Turkse kan alleen worden gespoten als zij eerst gekookt wordt in een mengsel van water en citroenzuur. Zonder citroenzuur lost ze niet op. 16 Rituelen en effecten Het gebruik van heroïne in Nederland neemt duidelijk af en de gemiddelde leeftijd van de heroïnegebruiker neemt toe. Ook het spuiten van heroïne neemt af. Heroïnegebruik wordt verbonden met een losers -imago. Toch kent Nederland nog altijd zo n verslaafden aan heroïne. Heroïne (diacetylmorfine), ook wel horse, smack of bruin genoemd, wordt op straat aangeboden in poedervorm met een kleur die varieert van grijs tot bruin. De heroïne wordt op straat los verhandeld of verpakt in kleine balletjes plastic met een gemiddeld gewicht van 1/10 of 1/4 gram waar dan vijfentwintig en vijftig gulden voor betaald moet worden. Een gram heroïne kost tegenwoordig ongeveer 75 gulden. Een junkie gebruikt de ene dag veel en de andere dag weinig of niks. Zijn gebruik hangt af van het geld waarover hij beschikt. De meeste junkies kunnen toekomen met een kwart of een halve gram per dag, maar zij gebruiken over het algemeen zoveel als zij maar krijgen kunnen. Heroïne kan gesnoven, gerookt of gespoten worden. De laatste tijd is het chinezen populair: de heroïne wordt op een zilverpapiertje gelegd en verhit zodat olie ontstaat. Bij verdere verhitting van de olie komt rook vrij die door een buisje wordt ingeademd. Chasing the dragon, het jagen van de draak, wordt dat genoemd. Daar word je de eerste keer doodziek van, maar als je er aan gewend bent,

17 word je stoned. Iemand die stoned is, is herkenbaar aan de vernauwde pupillen (speldekoppen), de eigenaardige kille blik en een slap gezicht met naar beneden getrokken mondhoeken. Van spuiten direct in de aderen word je ook stoned maar eerst krijg je een geweldige rush. Een rush of flash is het sensationele gevoel dat een beginnend gebruiker krijgt nadat hij heroïne gespoten heeft. De verslaafde gebruiker waardeert de flash omdat de ontwenningsverschijnselen dan onmiddellijk en totaal plaats maken voor de pijnstillende werking. Heroïne geeft een algemeen gevoel van welbehagen en onverschilligheid. Pijn, verdriet en angst worden niet meer gevoeld. De eerste keer dat ik heroïne gebruikte, herinner ik me nog goed. In die tijd rookte ik veel hasjiesj, maar ik verveelde me dood. Een vriend gaf me wat heroïne. Hij was er zelf helemaal weg van. Het lichaam wilde de heroïne eerst niet hebben, want het is gif, dus ik heb zo n beetje m n darmen uitgekotst. Maar ik voelde wel: dit is inderdaad waar ik altijd naar gezocht heb. Een drug die effectief aan alle rotgevoelens een einde maakt. Alsof ik verliefd was, zo voelde ik me. Ik ben nou al twaalf jaar aan het gas en ook al twaalf jaar bezig met afkicken. Af en toe een tijdje clean, maar meestal bezig. Ik ben er nog steeds niet vanaf. Ik kan het niet uit mijn kop zetten. Al ben ik een jaar clean, als het me gigantisch tegenzit en ik ben in de stemming van verrek allemaal maar, dan weet ik ineens weer hoe makkelijk je, voor één keertje maar, aan het getob een einde kunt maken. En dan zit ik er zó weer aan vast. Peter, heroïneverslaafde 17 Werking en gevaren De eerste weken van de verslaving worden de honeymoon genoemd, de wittebroodsweken. De gebruiker heeft aan een relatief kleine hoeveelheid heroïne genoeg om zich goed te voelen. Maar al na enkele weken treedt de gewenning op. Het lichaam heeft steeds

18 meer van de stof nodig om datzelfde prettige gevoel weer te ervaren. En de gebruiker merkt dat als hij het niet gebruikt, het lichaam gaat protesteren en hij zich ziek gaat voelen: de ogen gaan tranen, de neus gaat lopen, hij gaat gapen, rillen, trillen, hij krijgt kippevel en wordt van binnen warm en van buiten koud en andersom. Hij heeft pijn aan spieren en botten. Vanwege de vaak heftige afkickverschijnselen (de zogenaamde junkziekte) vervalt de verslaafde in het onregelmatige ritme van hosselen (geld zoeken), scoren (dope halen) en gebruiken. Hij is alleen nog maar bezig met het bestrijden van de ontwenningsverschijnselen. Hij is hooked, hij zit vast aan het middel. 18 Ik vond het allemaal geweldig en had naar mijn idee een flitsend bestaan. De waarheid was dat ik bezig was een gevoelloos persoon te worden. Ik leefde en handelde uit onmacht. Ik was op zoek naar erkenning en warmte, iets wat ik nergens vond. Erik, ex-heroïnegebruiker De gevaren van heroïnegebruik zijn vele. De gevaren hebben te maken met de stof zelf én met de wijze van toediening. Bij chronisch gebruik kunnen verstopping van de darmen en een geremde ademhaling optreden. Het gevaar is helemaal niet ondenkbeeldig dat een verslaafde bij een overdosis stikt, al of niet in zijn eigen braaksel. Ook kan bij overdosering plotselinge bewusteloosheid optreden. Impotentie komt voor en bij vrouwen kan de menstruatie uitblijven. Voortgaand heroïnegebruik eindigt onherroepelijk in heroïneverslaving. De gebruiker staat stil in de persoonlijke groei, hij vervlakt emotioneel en is lichamelijk en psychisch afhankelijk van de stof. Het spuiten van heroïne direct in de bloedbaan (mainlining) is riskant vanwege het gevaar van overdosering en vanwege het gevaar van besmetting met het hepatitus- en HIV- virus (9). Een besmetting kan plaatsvinden wanneer iemand de vuile spuit gebruikt van iemand die zelf besmet is.

Naar een gecontroleerde verkoop van softdrugs in Nijkerk?

Naar een gecontroleerde verkoop van softdrugs in Nijkerk? Naar een gecontroleerde verkoop van softdrugs in Nijkerk? Nijkerk, oktober 2002 Naar een gecontroleerde verkoop van softdrugs in Nijkerk? blz. 1 van 5 Voorzitter, Wie de brief van de heer Van Wijnen leest

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis Inhoud To blow or not to Inleiding 1. Een psychose blow? Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose 2. Cannabis 3. Risico op een psychose door cannabisgebruik 4. Redenen om cannabis te gebruiken

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Health. 5h Roken 1. Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013. Wat zit er in een sigaret?

Health. 5h Roken 1. Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013. Wat zit er in een sigaret? 5h Roken 1 Dagelijks proberen in Nederland alleen al honderden mensen te stoppen met roken. Soms met succes maar vooral ook met ergernis en frustratie. De strijd tegen de sigaret of sigaar is geen makkelijke

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

Nederlands. Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland. opvattingen, feiten en risico's

Nederlands. Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland. opvattingen, feiten en risico's Nederlands Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland 1 opvattingen, feiten en risico's Bijna overal ter wereld... Bijna overal ter wereld gebruiken mensen alcohol, tabak en drugs. Voor de smaak

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: ROKEN EN BLOWEN 3 GEWOONTEN 3 CONTRACT 4 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut Nee tegen alcohol (en drugs) schade Bert Vinken Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg Programma 19.30 uur 20.30 uur 20.45 uur 21.30 uur Presentatie Pauze vraag en antwoord Einde Drugs Definities

Nadere informatie

Heroïne. De meest gestelde vragen

Heroïne. De meest gestelde vragen Heroïne. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - december 2010 - D/2010/6030/30 concept Today De

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Cursus. Preventie van Drugs, Tabak, en Alcohol misbruik door een goede opvoeding

Cursus. Preventie van Drugs, Tabak, en Alcohol misbruik door een goede opvoeding Commentaar op gekozen oplossing feit cases thema 1 Pagina 1 / 150 (30-07-13) Cursus Preventie van Drugs, Tabak, en Alcohol misbruik door een goede opvoeding Document met de commentaar op de gekozen oplossing

Nadere informatie

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul HASJ EN WIET Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Het roken van tabak met hasj of wiet heet blowen. Ik blow niet. Ik gebruik medicijnen. Dan kan het

Nadere informatie

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Programma Soorten genotmiddelen Het puberbrein Genotmiddelen; Waterpijp Blowen Opvoeding Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Cannabis Opvoedtips Wat zijn genotmiddelen?

Nadere informatie

basisschool WWW.VOORKOM.NL

basisschool WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Inleiding 3 Les 1: Roken en Blowen 4 Roken: de werking 4 Lichamelijke en geestelijke verslaving 5 Blowen

Nadere informatie

Maatschappij Onderwerp: Drugs. Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder

Maatschappij Onderwerp: Drugs. Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder Maatschappij Onderwerp: Drugs Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder Inhoud 1.Titelpagina 2.Voorwoord 3.Conclusies 4.Theoretisch kader/literatuuropgave 2.Voorwoord Ik heb het

Nadere informatie

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0437 Inleiding Uw arts heeft u morfineachtige pijnstillers (zie tabel) voorgeschreven tegen de pijn. Deze

Nadere informatie

Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is.

Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is. Roken Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is. Inleiding In restaurants,wijkcentra,kantines van sporthallen en op het werk roken

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met drugs 3 Verslaving in Nederland 3 Soorten drugs 3 Gewenning 5 Geestelijke Verslaving

Nadere informatie

1. DRIE SOORTEN. Verdovende middelen. Stimulerende middelen

1. DRIE SOORTEN. Verdovende middelen. Stimulerende middelen Drugs Brussels Aviation Medical Brussels Airport Building 26 1930 Zaventem Tel: +32 (0)2 416 22 70 Fax: +32 (0)2 416 22 71 Email: info@brusselsaviationmedical.be Web: www.brusselsaviatonmedical.be 1. DRIE

Nadere informatie

XTC, cocaïne en speed

XTC, cocaïne en speed XTC, cocaïne en speed Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van XTC, cocaïne en speed gehoord. XTC, cocaïne en speed zijn drugs. Het is belangrijk om te weten wat XTC, cocaïne en speed met je doen. Dat

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Jongeren geraken aan de drugs door slechte vrienden. Feit of fabel?

Jongeren geraken aan de drugs door slechte vrienden. Feit of fabel? Alle jongeren gebruiken cannabis. Feit of fabel? FABEL We krijgen vaak de indruk dat alle jongeren tegenwoordig aan de drugs zitten. Dat is niet zo. De meeste jongeren gebruiken nooit illegale middelen.

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS. / pagina

VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS. / pagina VOORLICHTING AAN OUDERS VAN HET CHR. LYCEUM OVER DRUGS / pagina eens oneens VIA INVOEGEN KOPTEKST EN VOETTEKST KUNT U DEZE TEKST WIJZIGEN / pagina 2 Cannabis/hasj is verslavend VIA INVOEGEN KOPTEKST EN

Nadere informatie

Oncologie. Morfine: fabels en feiten

Oncologie. Morfine: fabels en feiten Oncologie Morfine: fabels en feiten 1 Wat is morfine? In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine wordt voorgeschreven om pijn te verlichten. Soms wordt morfine gebruikt bij benauwdheid. Morfine

Nadere informatie

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 WWW.VOORKOM.NL V.S.O. Roken stoer? Stoppen is sterker! LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief Over Roken V.S.O. Colofon: Deze lesbrief hoort

Nadere informatie

ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer

ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK Achternaam bij vrouwelijke cliënten meisjesnaam Geboortedatum Cliëntnummer Datum interview d d m m d d m m 1. Naam interviewer 2. 3. Interview is niet volledig afgenomen want:

Nadere informatie

drugs WWW.VOORKOM.NL

drugs WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met drugs 3 Verslaving in Nederland 3 Soorten drugs 3 Gewenning 5 Geestelijke Verslaving

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld drugs. 2e herziene druk

J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld drugs. 2e herziene druk J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld van de drugs 2e herziene druk Samsom Stafleu Alphen aan den Rijn/Brussel 1988 Woord vooraf 1 Algemene gezichtspunten 1.1 Definitie van het begrip drug 1.2

Nadere informatie

Coffeeshop. Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl. 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage)

Coffeeshop. Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl. 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage) Coffeeshop Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage) 1 120,0% 100,0% 80,0% 2 Heb jij de afgelopen maanden cannabis

Nadere informatie

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011 Programma vandaag 19:00 19:45 u Tactus Verslavingszorg Cijfers Middelen/gewoontes 19:45 20:00 u Pauze Pubers & Verslavingen Liska Vulperhorst Preventiewerker 21 maart 2013 20:00 20:45 u Stellingen 20:45

Nadere informatie

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 Programma Inleiding Uitgaansdrugs en drank Gezondheidsrisico's Beïnvloedende risico's Acute situaties Eerste hulp EHbDu Educare Trimbos 2 Uitgaansmiddelen XTC Speed

Nadere informatie

Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar. Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL

Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar. Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL Programma Inleiding Uitgaansdrugs Meest voorkomende klachten en zorg Acute situaties

Nadere informatie

BLOWEN WETEN WAT U DOET. Informatie over cannabisgebruik bij een psychose

BLOWEN WETEN WAT U DOET. Informatie over cannabisgebruik bij een psychose BLOWEN WETEN WAT U DOET Informatie over cannabisgebruik bij een psychose INLEIDING Ervaring van een gebruiker "Ik blow sinds mijn dertiende. En ik weet nu dat ik psychotisch ben geweest. Lang dacht ik

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Informatie voor de patiënt

Informatie voor de patiënt J-C 2001 Ned. Informatie voor de patiënt Het is belangrijk dat u eerst deze gebruiksaanwijzing leest, ook als u Dipidolor al eerder toegediend heeft gekregen. Er kan nieuwe belangrijke informatie in staan.

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik Associëren Novadic-Kentron Preventie, Voorlichting en Advies Workshop LVG 60 minuten Drugs Belevingswerelden Associëren drugs LVG Ø Impulsief Ø Hier & nu (gevoelig voor impulsen van dat moment) Ø Grenzeloos

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten. oxazepam

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten. oxazepam BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten oxazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke

Nadere informatie

Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken

Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken Je bent in verwachting! Een nieuwe periode in je leven begint. Je wilt het beste voor je kindje. Stoppen met roken hoort daarbij. Het is goed voor je eigen

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Afdeling: Bereidingen Opsteldatum: 30-04-2015 Autorisatie: NC Autorisatiedatum: 31-08-2015

Afdeling: Bereidingen Opsteldatum: 30-04-2015 Autorisatie: NC Autorisatiedatum: 31-08-2015 Pagina 1 van 5 Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u medicinale cannabis olie gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u hem later weer

Nadere informatie

Wat is een depressie?

Wat is een depressie? 01 Wat is een depressie? Je moet weten dat Een depressie is een stoornis in iemands stemming. Het gaat meestal om gevoelens van somberheid, een gebrek aan fysieke en geestelijke energie en een gebrek aan

Nadere informatie

BIJSLUITER. OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet

BIJSLUITER. OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet BIJSLUITER OXAZEPAM 5 mg en 25 mg tablet Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

SCREENER MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer

SCREENER MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer SCREENER MIDDELENGEBRUIK Achternaam bij vrouwelijke cliënten meisjesnaam Geboortedatum Cliëntnummer Datum interview d d m m d d m m Naam interviewer Interview is niet volledig afgenomen want: cliënt beëindigde

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Pubergedrag en hersenontwikkeling Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Opvoedtips

Nadere informatie

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Programma Enkele cijfers over roken, drinken en gamen Jongeren en alcohol Andere drugs Enkele tips t.a.v. opvoeding en genotmiddelen Vragen en afsluiting

Nadere informatie

Cannabis. feitenblad genotmiddelen. QUO fadis

Cannabis. feitenblad genotmiddelen. QUO fadis QUO fadis GGD Fryslân Politie Fryslân Verslavingszorg Noord Nederland Cannabis feitenblad genotmiddelen Nummer 7 november 26 Het Feitenblad genotmiddelen wordt uitgegeven door de leden van Quo Fadis. Quo

Nadere informatie

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Programma Stellingen Geschiedenis van verslaving Wat zijn drugs? Fasen van gebruik Soorten middelen Effecten

Nadere informatie

7 Epilepsie. 1 Inleiding. In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie. 4 Epilepsie-aanvallen. SAW DC 7 Epilepsie

7 Epilepsie. 1 Inleiding. In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie. 4 Epilepsie-aanvallen. SAW DC 7 Epilepsie DC 7 Epilepsie 1 Inleiding In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie 4 Epilepsie-aanvallen 1 1 2 Wat is epilepsie? Een epileptische aanval is een plotselinge kortsluiting

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

Paracetamol-Codeïne-zetpillen

Paracetamol-Codeïne-zetpillen Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stoffen in Paracetamol/codeïne-zetpillen FNA zijn paracetamol en codeïne. Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend.

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Temazepam Aurobindo 10 en 20 mg, capsules. Temazepam Aurobindo 20 mg, capsules temazepam

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Temazepam Aurobindo 10 en 20 mg, capsules. Temazepam Aurobindo 20 mg, capsules temazepam 1.3.1 Bijsluiter Rev.nr. 1502 Pag. 1 van 5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Temazepam Aurobindo 10 mg, capsules Temazepam Aurobindo 20 mg, capsules temazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

LESBRIEF OVER DRUGS EN DRUGSVERSLAVING

LESBRIEF OVER DRUGS EN DRUGSVERSLAVING LESBRIEF OVER DRUGS EN DRUGSVERSLAVING UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief: drugs en drugsverslaving Colofon: INHOUDSOPGAVE pagina Inleiding 2 Verslaving

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging

Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging Inhoudsopgave Wat zijn paddo s?... 3 Waar komen paddo s vandaan?... 3 Wat zit er in paddo s?... 4 Hoe gebruik je paddo s?... 4 Wat kun je voelen als je paddo

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ROKEN 3 GEWOONTEN 3 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID 4 VERSLAAFD AAN

Nadere informatie

Alcohol nuchter bekeken

Alcohol nuchter bekeken Alcohol nuchter bekeken Alcohol en kanker Vandaag zal kanker je misschien niet echt bezighouden. Het is wel een feit dat overdadig alcoholgebruik op termijn het risico op bepaalde soorten kanker verhoogt.

Nadere informatie

Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling

Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling In deze folder willen wij u informeren over het belang van een goede pijnbehandeling na uw operatie en hoe de pijn na de operatie onder controle

Nadere informatie

Tips tegen nervositeit

Tips tegen nervositeit Vijf jaar lang heb ik een slaapmiddel gebruikt om in slaap te komen soms had ik de moed om het eens zonder dat tabletje te proberen. Ik sliep dan zo slecht, dat ik de moed snel weer opgaf. Toch vond ik

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

XTC. Speed. Cocaïne. Smartshopproducten. Cannabis. Alcohol GHB

XTC. Speed. Cocaïne. Smartshopproducten. Cannabis. Alcohol GHB 1 XTC Speed Cocaïne Smartshopproducten Cannabis Alcohol GHB 2 Verhoogde hartfrequentie Versnelde ademhaling Verhoogde bloeddruk Verhoogde lichaamstemperatuur Vergrote pupillen Verhoogde reflexen Verwardheid

Nadere informatie

WAT HOUDT U NOG TEGEN?

WAT HOUDT U NOG TEGEN? WAT HOUDT U NOG TEGEN? 2 Tussenoplossingen bestaan niet Rokers die voor het eerst nadenken over stoppen, proberen nog wel eens een tussenoplossing te vinden. Helaas bestaan er geen succesvolle tussenoplossingen.

Nadere informatie

BIJSLUITER. TRANYLCYPROMINE 10 mg tablet

BIJSLUITER. TRANYLCYPROMINE 10 mg tablet BIJSLUITER TRANYLCYPROMINE 10 mg tablet Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Medicijnengebruik op de afdeling Psychiatrie

Medicijnengebruik op de afdeling Psychiatrie Medicijnengebruik op de afdeling Psychiatrie Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2015 pavo 0578 Inleiding U bent opgenomen op de afdeling Psychiatrie. Het kan zijn dat u thuis al medicijnen gebruikte. De

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie