Inleiding expostie Religie Keramisch verbeeld door Prof. P. Nissen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inleiding expostie Religie Keramisch verbeeld door Prof. P. Nissen"

Transcriptie

1 Inleiding expostie Religie Keramisch verbeeld door Prof. P. Nissen onthullen dat zi j heel mooi was. Het geheugen helpt ons meestal graag om dingen en mensen uit het verleden no g mooier te maken dan zij in werkelijkheid waren. I n mi jn herinneri ng he eft het meisje uit Beesel dan ook trekken van een Tooropachti ge, s erene schoonhei d gekregen. In elk geval heeft zij ervoor gezorgd dat Beesel vo or mij verb onden is met schoonheid. RELIGIE, KERAMISCH VERBEELD Er zijn twee redenen waarom ik een bijzondere band met Beese l heb en waarom ik de u itnodiging om h ier vandaag bij de opening va n de tentoonstelling Rel igie, kerami sch verbeeld e en paar woorden te zeggen, graag heb aangenomen. De eerste reden is dat - voor zover ik mij kan herinneren het eerste meisje op wie ik tijdens mijn middelbare schooltijd verliefd raakte, ui t Beesel k wam. Zij zat op het Bisschoppelijk College in Roermon d één klas lager dan ik en zij heeft ze lf van mijn stil le adoratie waarschi jnlijk nooi t iets gemerkt. I k weet dat zij inmiddels getrouwd i s, dus i k zal haar naa m hi er maar niet publiek maken. Maar ik wil wel De tweede reden waarom ik d e uitnodiging voor vandaag graag heb aangenomen, i s gel egen i n het f eit dat op mijn werktafel, eerst op de universiteit en si nds ko rt th uis, on danks het feit dat ik zelf al t ien jaar niet meer rook, toch nog steeds een asbak staat die een staaltje is van Be eselse keramische kunst. De asbak stelt ee n faun voor die op zijn panfluit blaast. Hij is gestempeld Terraco Draak Bee sel en dan weten de meesten van u meteen dat de asbak een voorbeeld is van het sieraardewerk dat e en halve eeuw geleden werd vervaard igd in het atelier van de Beeselse Kleiwarenfabriek Sint Joris. De ini tialen van de maker l uiden JL ; waarschijnlijk is dus de Roermondse beeldhouwer J an Lü cker de ontwerper van de asbak. De asbak i s sl echts één van de vele keramische producten die tuss en de jaren dertig en de jaren zestig van de vorige e euw in de Beese lse

2 Kleiwarenfabriek Sint Joris en in de kleinere be drijfjes d ie daar in d e jaren vijftig uit ontstonden, zoals Loré en Ci ro, werden vervaardigd. Die producten waren van heel uiteenlopende aard: er waren beelden bi j, maar ook vazen, kruiken en schotels, er was wandkeramiek en er was gebruikskeramiek, van servi esgoed tot boekensteunen. En ook de them atieken waren zeer uiteenlope nd. Maar veel van het werk en da t is het ker amisch erfgoed dat in de expositie d e komende weken centraal staat was relig ieus van aard, van thematiek en van bestemming. Kerken en aan de kerk gerelateerde instellingen, zoals kl oosters en sc holen, waren bel angrijke opdrachtgevers voor de keramis che atelier s in Beesel. De bloeitijd van de keramische kunstnijverheid vie l hier m in of meer samen m et de bloeit ijd van he t georganiseerde rooms -katholicisme in Limburg, de tijd ze g maar van het Ri jke Roomsche Leven, vl ak vóór en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens het episcopaat van bisschop Laurentius Schrijnen, van 1914 tot 1932, werden in het bisdom Roermond vijftig nieuwe par ochies en rectoraten g esticht en tijdens het epis copaat van zijn opvolger Guillaume Lemmens, va n 1932 tot 1957, maar liefst tachtig. In 1958, toen bisschop Lemmens de leidin g over het bisdom Roermond overdroeg aan zijn opvolger Toon Hansse n, die overig ens al na een half jaar overle ed, telde Limburg 325 zielzorgeenheden. Tot 1965 zette de groei nog d oor met 25 nieuwe parochies en rectoraten, vooral in nieuwbouwwijken. Op 1 januari 1965 telde het bisdom Roermond 292 parochies en 58 rectoraten, samen dus 350 pastorale eenheden. Daarna stagneerde de groei: tussen en 1990 kwamen er nog maar acht nieuwe pastorale eenheden bi j. De kerke nbouw in Limburg hield in de naoorlogse periode meer dan g elijke tred met de gro ei van het aan tal kathol ieken. Wan t ni et al leen de nieuwe parochies en rectorate n in de groeiwijken vroegen om ni euwe kerkgebouwen, ook was tijdens de Tweede Wereldoor log een groot aantal kerkgebouwen in Limburg de rmate beschadigd dat er nieuwbouw moest plaatsvinden. Tussen 1940 en 1993 werden in Limburg dan ook maar liefst 193 nieuwe katholieke kerken gebouwd. Daarbij kwamen dan nog eens de vele lagere en middelbare k atholieke sch olen bij die in die tijd gebouwd werden en die allemaal m instens een beeld of een wandreliëf v an hu n pat roonheilige moesten k rijgen. Dat betekend e dus werk, veel werk, niet a lleen voor architecten en aannemers, maar ook voor beeld ende kunstenaars, die de nieuwe of herstelde kerken moesten voorzien van beelden, altaren, crucifixen, plaquettes, krui swegen, vaa twerk, wijwaterbakjes en wat dies meer z ij. De jonge kunst enaars di e op dat terrei n in Limburg - en van uit L imburg voor heel Nederland - werkz aam waren, waren voor een belangrijk deel ook degenen die in het atelier van Sint-Joris in Beese l keramische kuns t maakten: mens en al s Piet Schoenmakers, Jules Rum mens, Frans Lommen, Mathi eu Boessen, Jean

3 Lücker, Joe p Thi ssen, Al bert Meertens, Gène Eggen, Charles Grips, Edi Wessling, Louis Konickx, pater Michael van Helvert en Leo Jungblut. Zij zochten voorzichtig naar nieuwe vormen, op een middenweg tussen traditie en m oderniteit. En z ij moesten dat meestal d oen binnen de door Jos Pouls in zijn proefschrift Ware schoonheid of louter praal beschr even - grenzen die getrokken werden door de Bisschoppelijke Bouwco mmissie, die alle ontwerpen voor kerken en kapellen en ook voor hun inrichting moest goedkeuren. Er is misschien wel geen enkele sec tor waarin de keramische kunst i n de publ ieke rui mte zo to t bl oei is gekomen, als juist die van de vó ór- en naoorlogse katholieke kerkenbouw. Maar we weten allemaal dat veel van wat toen tot stand is geko men, nu be dreigd wordt. Van de jo ngere vóór- en naoorlogse kerken zijn er al de nodige aan de eredi enst ont trokken; ze hebben een nieuwe bestemming gekregen of zijn in h et slech tste gev al z elfs af gebroken, zoals een paar maanden geleden gebeurd is met de parochiekerk van het Woord Gods in Swalmen, een kerk uit het mi dden van de jaren zesti g v an de architecten Heydenrij k en Van der Grinten, die toen als vernieuwend en spraakmakend de aandacht trok. En we weten ook allemaal hoe dat komt: Nederland ontkerkelijk t. En niet alleen Nederland, maar heel Europa doe t dat, zij het niet overal in hetzelfde tempo en in dez elfde omv ang. Het E uropees waardenonderzoek, dat sinds 1981 aan de Un iversiteit v an T ilburg w ordt uitgevoerd en dat in uitmondde in de Atlas of European Values, ma akt dat duidelijk. Momenteel zijn Tsjechië en Estland i n Europa kop loper al s he t om onkerkelijkheid gaat. Maar over een paar jaar, a ls er weer een nieuwe atlas verschijnt, kan het pl aatje er weer anders u itzien. In een land als F rankrijk is het proces van ont kerkelijking al ruim twee eeuwen geleden begonnen, in andere landen komt het nu pas op gang, zoals in Ierland en Polen, die tot voor kort nog al s model katholieke landen golden. In Nederland heeft het proces zich vri j snel vol trokken, bi nnen enkele decennia, en vertrekkend vanuit de hoogkerkelijke situatie van de verzuiling, waardoor het ook scherp zichtbaar is. Rond de voorlaatste eeuwwisseling, om precies te zijn bij de volkstellin g van 1899, was nog maar pas een goede twee procent va n de Nederlandse bevolking onkerkelijk. Rond de l aatste eeuwwisseling was dat volgens gegevens van het So ciaal en Cultureel Planbureau opgelopen tot maar liefst 62 proce nt, en de verwachting is dat daar in 2020 nog eens tien procent zullen zijn bijgekomen. Dan z al du s drie k wart van de Nederlandse bevolking niet meer tot een kerk of een andere religi euze institutie moskee, synagoge, tempel b ehoren. En van degenen die er w el nog bij w illen horen, ko mt nog maar een kl ein gedeelte. Bezocht in de jaren zestig van de twintigste eeuw nog ongeveer tweederde van de rooms-kat holieken i n Nederland een weekeindviering, nu doet dat volgens de meest recente KASKI-

4 gegevens, die over 2006 nog maar 7,6 procent. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor het religieuze erfgoed. In de bloeitijd van het kerkelijke chri stendom zi jn i n Nederl and zoveel kerken en andere gebouwen neergezet dat zij nu door de krimpende en vergrijzende kerkgenootschappen niet meer onder houden kunnen worde n. Dat erfgoed raakt dus bedreigd, in het ergste geval zelfs met sloop. Daarom hebben wij dit jaar een Jaar van het Religieus Erfgoed. Er wordt aandacht van de samenleving en ook van de overheid gevraagd voor het behoud en het onderhoud van het erfgoed dat d oor de kerken zelf niet meer in sta nd gehouden kan worden. Mijn Nijmeegse collega Nico Nelissen, emer itus hoogleraa r bestuurskunde, heeft anderhalve maand geleden tijdens een congres in het kader van het Ja ar van het Rel igieus Erfgoed voorgerekend dat er de komend e tien jaar in Nederland naar schatting zo n 1000 tot 1200 kerkgebouwen do or de kerkgenootschappen afgestoten zullen moeten worden. Moeten die dan allemaal zo maar afgebroken worde n, zoals sommige rooms-katho lieke bi sdommen het liefste zien, bang als zij zijn voor een profane herbestemming van sacrale gebouwen? Het is een probleem waarvan de kerkgenootschappe n zelf de omvang nog maar nauwelijks beseffen. E n zi j kunnen het in elk gev al niet ze lf en niet alleen oplossen. Het is een probleem dat gedeeld m oet worden door onze hele samenleving, en juist ook door mensen en instanti es buiten het kerkel ijke erf. Daarom is het een goede zaak dat er instanties zijn a ls de Stichting Beesels Keramisch Erfgoed en personen als Erik Driessen, de voorzi tter van de stichti ng, die zich a lthans over een stukje van dat religieuze erfgoed on tfermen nu d e kerk dat zelf niet meer kan opbrengen. Kan dat erfgoed, kan d us de kera mische verbeelding van relig ie in een tijd na de ontkerkelijking nog betekeni s hebben, anders dan een antiquarische of museale? A nders gezegd: kan he t nog een actuele rol spelen in de beleving van mensen. Ik denk het z eker. We moeten namelijk n iet in de v alkuil v allen v an de veronderstelling dat het verdwijnen van de kerken ook een verdwijnen van de religiositeit betekent. Het tegendeel blijkt namelijk het geval te z ijn. Uit onderzoek blijkt bijvo orbeeld dat twee derde in het éne onderzoek, namelijk God in Nederland, 63 procent, en in het a ndere, dat van een groep godsdienstpsychologen, zelfs 71 p rocent - van de N ederlandse bevolking meer of minder reg elmatig iet s doet dat zij z elf bidden noemen. Ook ui t het grote Europese waardenonderzoek blijkt iets soortgelijks: ongeveer de hel ft v an al le Europeanen bidt of mediteert minstens één keer per week. Mensen worden door het verdwi jnen va n de kerkel ijkheid dus niet per se minder re ligieus, maar wel anders religieus. Zij zoeken voor hun levensbeschouwing ni et meer vanzelfsprekend de gebaande paden van de k erkelijke t raditie op, maar z oeken hun ei gen weg. Som migen noemen dat wat den igrerend knutselreligiositeit of religie à la cart e, an deren sprek en v an

5 postmoderne spirit ualiteit, soloreligiositeit of zoekreligiositeit. Voor die zoekreligiositeit putten mensen uit bron nen di e ui t de grote religieuze tradities v oortkomen, di e van het christendom en het jo dendom, maar ook die van het Oosten of die v an de islamitische Soef imystiek. M aar ook de beeldende kunst, de muziek, de poëzie, de natuur en de erotiek zijn in toenemende mate bronnen van religieuze inspi ratie. Mensen bi nden zi ch niet meer gemakkelijk voor het leven aan één religieuze institutie o f één traditie. Z ij k unnen ook gelov en zonder meteen l evenslang erg ens bi j te horen: believing wi thout bel onging. En bovendien: re ligieuze t radities z ijn poreus ge worden. Mensen, ook zij die zich nog als kerklid beschouwen, stellen hun ei gen menu sa men. Bi nnen en buiten de kerken zijn zij in hun religiositeit f lexibel gew orden: buigz ame gelovigen geworden, pelgrims onderweg, zoekers. In deze nie uwe, meer speelse, beleving van de relig iositeit, een beleving die aan de vanzelfsprekendheid van de traditionele v ormen v oorbij is, k an ju ist ook de keramische kunst een grote ro l spelen. El ke vorm van ku nst, m oet je natuurlijk zeggen, m aar i k denk toch speciaal de keramische kunst. Waarom? Omdat juist deze vorm van ku nst zo elementair is. De keramist werkt immers met de vier klassieke elementen: aarde, water, l ucht en vuur. De aarde i s z ijn grondstof en water, lucht en vuur zijn de ingrediënten v an z ijn kunstwerk. En zi jn eigen mensenha nden zi jn het belangrijkste gereeds chap. O nder die mensenhanden groei t ui t de ch aos en het vorml oze van de kl ei een ni euwe vorm. Chaos wordt geordend tot schoonheid. In het ambachtelijk e werk van de keramist g ebeurt dus iets essentieels en iets elementairs. Juist daarom gebruikt de bijbel het beeld van de pottenb akker al s metafoor voor het werk va n de Sc hepper. J ahwe boetseerde de mens uit stof dat H ij van de aarde nam, zegt het (tweede) scheppingsverhaal in het boek Genesis (Gen. 2,7), en de pro feet Jesaja speelt graag met dat beeld: wij zijn de leem, U bent de boetseerder ( Jes. 64,7; zie ook Jes. 29,16 ; 45,9; Je r. 18,1-6; Rom. 9,20). En juist d aarom ka n de keramische kuns t ons helpen in de verbeelding van de grote vrage n over het l even, de vrage n naar de zi n en betekenis van ons bestaan. Religie, kerami sch verbeel d bl ijft van actueel belang. Daaro m feliciteer ik de Stichting B eesels Kera misch E rfgoed en de Stichting Beesel E n Haar To ekomst van harte met dit initiatief en verklaar ik deze t entoonstelling graag v oor geopend. Peter Nissen Aad Raodhoes Beesel, 27 juli 2008

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s O p le i d i n g: M a s t e r P u b l i c M a n a g e m e n

Nadere informatie

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W +

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + D o e l m a t i g h e i d s t o e t s v o o r g e b i e d e n w a a r v o o r g e e n b o d e m b e h e e r p l a n i s v a s t g e s

Nadere informatie

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT Dit is een vereenvoudigde lijst met spijkerschrifttekens uit Mesopotamië. Deze lijst maakt het mogelijk de tijdens de workshop Graven om te Weten bestudeerde tablet te vertalen.

Nadere informatie

Uitleg Toerklas s e 1e traject 42e Nacht van Venlo 2009. Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng

Uitleg Toerklas s e 1e traject 42e Nacht van Venlo 2009. Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng Pagina 1 van 14 Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng 3 Z Al s u z ag dat de punt ac ht e r "SUCCES" e e n kl e i ne o was had u uw e e r s t e goe de c ont r ol e t e pakke n. Ooooooooo z i t dat z o!!!!!!

Nadere informatie

Voorwoord. B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s,

Voorwoord. B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s, Voorwoord B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s, V o o r j e l i gt het prog r amma van toe t s i ng en a f s l u i t i n g ( P TA ) v a n Be u k en r o d e Ond e r w i j s. B e

Nadere informatie

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t Limburgs Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t T e n b e h o e v e v a n h e t: K a b i n e t s s t a n d p u n t Nationaal Samenwerkingsprogramma

Nadere informatie

Drukkerij Van de Sande Ambachtshof 1, 2632 BB Nootdorp

Drukkerij Van de Sande Ambachtshof 1, 2632 BB Nootdorp Dij V S Amcf, 2632 BB N Dij V S - SD - S Pi - Bc.l Hii - Iiw - H Cll - D Ec - Fmiliijf - Mw 200 Amcf - T mi - Omij - Gmlij cii Dllli Aciii - P P: w,, wii - P: iil,, i, l - Af P: ij, ill, w, c, zi Oz l

Nadere informatie

C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T

C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T HET SEP-RAA MWE R KPLAN HEEFT A LS DO E L C U L TURELE IN STE LL INGE N E N S CHO LE N (IN HET B I JZO N DE R LE RA REN) CO N C RETE I N H O U DE LI

Nadere informatie

W el k rekenb la d gebru ik j ij?

W el k rekenb la d gebru ik j ij? > VOORBEELD 1 Aan 50 leerli n g e n u it h et v ie r d e j a a r werd gevraa gd welk reke nbl ad z i j h e t l i ef s t g e b r uike n. D e r e s u l t a t e n vi n d j e i n o n d e r s t a a n d e t

Nadere informatie

Grafschriften uit de oudheid

Grafschriften uit de oudheid 1 3ous 39 Grchrin oudheid oor (SATB) Soranen Aln Tenoren Bn 1 q = 80 Er is een b Er is een Er is een Er is een b da d da d da d b da d ad ad ad ad door b door door door do b do do do dlik ta dlik ta dlik

Nadere informatie

Voorwoord. B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s,

Voorwoord. B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s, Voorwoord B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s, V o o r j e l i gt het prog r amma van toe t s i ng en a f s l u i t i n g ( P TA ) v a n Be u k en r o d e Ond e r w i j s. B e

Nadere informatie

De nieuwe efficiëntie in de betonfabriek

De nieuwe efficiëntie in de betonfabriek De nieue efficiënie in e beonfabriek iconor... bk e revoluie in e bouerel. Nie r nie iner. He eare sys kan sava als e bouijze voor e 21se u: e isolaiebou ehoe. iconor laas e isolaie craal in alle syse

Nadere informatie

Truma Secumotion. Gebruiksaanwijzing

Truma Secumotion. Gebruiksaanwijzing Truma Secumotion Toepassingsgebied De Truma gasdrukregelaar SecuMotion zorgt voor een gelijkmatige gasdruk van 30 mbar bij een toegestane ingangs druk van 0,3 16 bar. SecuMotion regelt en bewaakt het verbruik

Nadere informatie

J A P U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I G I T K U I H U U K O Z A E I Z J L O G P B E L V H P

J A P U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I G I T K U I H U U K O Z A E I Z J L O G P B E L V H P 1 80 Cijfers(45) Beschikbare letters: A B E G H I J K L O S T U V J A U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I V K I B G T H G I T K U O H B I I H U U K O Z A E I Z J L O G G J B A Z E S H

Nadere informatie

Expertmeeting herbestemming religieus erfgoed Arnhem, 21 januari 2011

Expertmeeting herbestemming religieus erfgoed Arnhem, 21 januari 2011 StadsOntwikkeling Expertmeeting herbestemming religieus erfgoed Arnhem, 21 januari 2011 Monumentale kerkgebouwen in Utrecht: beleid en toekomst Actualiteit Ontwikkelingen bij kerken, in het bijzonder Bisdom

Nadere informatie

Nieuwsbrief 4. April 2013. Contactgegevens. Tel 078-6920070 Fax 078 6920079 Mob 06 53 96 88 22 E-mail info@benthink.nl http://www.benthink.

Nieuwsbrief 4. April 2013. Contactgegevens. Tel 078-6920070 Fax 078 6920079 Mob 06 53 96 88 22 E-mail info@benthink.nl http://www.benthink. Nieuwsbrief 4 April 2013 Verhuurdersheffing zorgt voor forse verhoging bedrijfslasten. O p 1 3 f e b r u a r i h e e ft minister Blok het Woonakkoord g e p r e s e n t e e r d o v e r d e i n k o m e n

Nadere informatie

e e n b o s t u l p e n

e e n b o s t u l p e n een bos tulpen E e n p r o j e c t v a n Ge r C. Bo u t, Al b e d a Co l l e g e, Euroskills 2008, KMR, OBM-Ri j n m o n d, PWS, SKVR e n Villa Ze b r a Tulpen uit Amsterdam??? Nee, natuurlijk niet: Tulpen

Nadere informatie

wat voor weer zou het zijn in den haag Bannink A7 dit goed voor uit voor dit uit goed .# E waar strand het waar strand het heen doe doe heen doe doe

wat voor weer zou het zijn in den haag Bannink A7 dit goed voor uit voor dit uit goed .# E waar strand het waar strand het heen doe doe heen doe doe arr bt weijma okt 2014 1 ^` Bannk ^` ^` s # # b goed dit s woon # M ton of % ^` s # b goed dit # s woon # M ton of 6 # Nice Nice % # iṇ # bun # ga low dicht strand bun # ga low dicht waar strand # waar

Nadere informatie

De hi e r ui t voor t vl oe i e nde ui t ga ngs punt e n z i j n ui t ge we r kt e n ve r me l d i n hoof ds t uk 2.

De hi e r ui t voor t vl oe i e nde ui t ga ngs punt e n z i j n ui t ge we r kt e n ve r me l d i n hoof ds t uk 2. . I NLEI DI NG Di t doc ume nt omva t he t Ca pa c i t e i t s pl a n 2 va n ENECO Ne t Be he e z oa l s ve e i s t i n de El e kt i c i t e i t s we t 1998 e n he t hi e op a a ns l ui t e nd be s l ui

Nadere informatie

Lees U laat uw kind de eerste set woorden van de week voorlezen. Deze woorden staan rechtsboven op iedere uitlegkaart.

Lees U laat uw kind de eerste set woorden van de week voorlezen. Deze woorden staan rechtsboven op iedere uitlegkaart. Snel aan de slag! Wat heeft u nodig? Het juiste Spelling in beeld-oefenboekje Een schriftje waar uw kind in kan werken Een pen waarmee uw kind prettig werkt Een markeerstift of een aantal kleurpotloden

Nadere informatie

B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g

B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g Bestuurlijk standpunt Voorkeurs t r a c é B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g Provincie Limburg Pagina 1 27 mei 2008 2 1. I n l e i d i n g De Buitenring Parkstad Limburg ( de Buitenring

Nadere informatie

m Page 1 of 12 Alle persberichten over Jouw 5-S terren R a d io F orest. Bron - F M R a d i o/ R a d i ov i s i e 0 4 d e c e m b e r 2 0 0 4 F orest: V a n D ex ters en U ltiem e K erstpla ten V a na

Nadere informatie

Tijd om even een beknopte boom op te zetten

Tijd om even een beknopte boom op te zetten Tijd om even een beknopte boom op te zetten Beknopt Handboek Bedrijfstakpensioenfondsen Het Bedrijfstakpensioenfonds - Welke ondernemingen krijgen er mee te maken en wat zijn de nan i le risi o s wanneer

Nadere informatie

Pinksteren? Iets met Pinkpop?

Pinksteren? Iets met Pinkpop? Religie en filosofie 28 mei 2009 BARNEVELD (ANP) - Nederlanders denken bij Pinksteren eerder aan Pinkpop, een extra vrije dag, of de lente dan aan de echte betekenis ervan, de uitstorting van de Heilige

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE SPREEK BEURT SPREEK BEURT IN GROEP 6 SPREEK BEURT IN GROEP 8.

INHOUDSOPGAVE SPREEK BEURT SPREEK BEURT IN GROEP 6 SPREEK BEURT IN GROEP 8. %DVLVVFKRRO+HW3DOHW +HWKRXGHQYDQ HHQVSUHHNEHXUW INHOUDSOPGAVE SPREEK BEURT SPREEK BEURT IN GROEP 5 SPREEK BEURT IN GROEP 6 SPREEK BEURT IN GROEP 7. SPREEK BEURT IN GROEP 8. HOE BEREID IK MIJ N SPREEK BEURT

Nadere informatie

apen 1 Schrijf het woord op. 2 Schrijf het woord op. Een woord met een lange klank aan het eind van een klankgroep. Net als jager.

apen 1 Schrijf het woord op. 2 Schrijf het woord op. Een woord met een lange klank aan het eind van een klankgroep. Net als jager. spelling 27b 1 Kies uit: ogen tenen samen oren apen zalen muren tegels toren 1 Twee a hebben s : apen 2 vier o, vier o Je leert hoe je woorden met een lange klank aan het eind van een klankgroep schrijft.

Nadere informatie

Voorbereid voor de kom st van Jezus

Voorbereid voor de kom st van Jezus Voorbereid voor de kom st van Jezus 1. Inleiding n. a. v Tit u s 2: 1-1 5 E é n v a n d e k e n m e r k e n v a n e e n c h r i s t e n, e e n v o l g e l i n g v a n J e z u s, is d a t H ij J e z u s

Nadere informatie

Het kerkgebouw Huis van God

Het kerkgebouw Huis van God Het kerkgebouw Huis van God Tekenwaarde TTemidden van vele andere gebouwen die worden gebruikt voor bewoning en bedrijvigheid is een kerk de ruimte voor de ontmoeting met God. Kerken staan meestal op een

Nadere informatie

Nieu s rief jeugdopleidi g

Nieu s rief jeugdopleidi g Nieu s rief jeugdopleidi g ZATERDAG MAART JAARGANG, NR VOORBEREIDINGEN SEIZOEN - GESTART O da ks dat het huidige seizoe og olop gaa de is, zij de oor ereidi ge op het ieu e seizoe al a start. Door hier

Nadere informatie

Rapport nr. 633, december2013. Drs. Joris Kregting

Rapport nr. 633, december2013. Drs. Joris Kregting Rapport nr. 6, december201 Drs. Joris Kregting 2.1 Inleiding en bronnen 2.2 Katholieken 8 2. Normen en waarden en de kerk 9 2. Het gebruik van voorbehoedsmiddelen 10 2.5 Huwelijk en samenwonen van homoseksuelen

Nadere informatie

Er is steeds meer oog voor de culturele waarde van oude kerken, maar vooral het kerkinterieur loopt nog altijd groot gevaar.

Er is steeds meer oog voor de culturele waarde van oude kerken, maar vooral het kerkinterieur loopt nog altijd groot gevaar. 1 van 6 23-12-2015 11:51 Voorpagina /) Groningen /groningen/) Drenthe /drenthe/) Sport /sport/) Meer /archief/) Abonneren (https://abonneren.dvhn.nl) woldring@groningerkerken.nl Service /service/) (http://m.dvhn.nl)

Nadere informatie

Indien deze download een KOORUITTREKSEL bevat dan hebt u met deze aanschaf het recht verworven om dit gedeelte maximaal dertig keer te kopiëren.

Indien deze download een KOORUITTREKSEL bevat dan hebt u met deze aanschaf het recht verworven om dit gedeelte maximaal dertig keer te kopiëren. Dit erk uit de einkel van Bureau Mamre / Mamre Liturgie etret een legale donload voor eigen geruik Voor dit estand zin de auteursrechten etaald Ga met dit estand dus zorgvuldig om; gee het estand dus niet

Nadere informatie

De GO!-specifieke opleiding voor zorgcoördinatoren: ook iets voor jou?

De GO!-specifieke opleiding voor zorgcoördinatoren: ook iets voor jou? OPLE ID IN G A l s zorgc oör dinato r De GO!-specifieke opleiding voor zorgcoördinatoren: ook iets voor jou? geef j e elke dag vorm aa n zor g i n het basiso nde rwij s Om j ou d eze taak goe d te he lpe

Nadere informatie

Bladmuziek. onderbouw 2015-2016 / 2. Inhoud

Bladmuziek. onderbouw 2015-2016 / 2. Inhoud 21e aargang Trefwoord, aflevering 2 opyright Kwintesss, 2015. Het aan schol, die geabonneerd zin op Trefwoord, toegestaan alle voor intern gebruik geelt van dit materiaal te kopiër te vermigvuldig. Inhoud

Nadere informatie

Geef alarm (druk alarmknop in, verwittig uw contactpersoon) Geef alarm (druk brandknop in, verwittig uw contactpersoon)

Geef alarm (druk alarmknop in, verwittig uw contactpersoon) Geef alarm (druk brandknop in, verwittig uw contactpersoon) 0. 1 1 0.00-0. -0 15.9-0 3.17-0.71-0.59 0.1 9 0. 1 7 0.31 0.2 5-0.44 0.21 0.3 5 0.20 0.1 1 0.32 0. 28 0.17 0. 0 4 R=7.5m Huls t-ha ag 3 b eto npaa ltje s -0.5 0-0.4 6 0.0 2-0.3 3-0.35 0.20-0. 29 B E ST

Nadere informatie

t ev oor s c hi j n. H i er - i n wa r en s p ul l en onz i c ht b a a r v er - s t op t. We m oes - t en d e na a m v a n

t ev oor s c hi j n. H i er - i n wa r en s p ul l en onz i c ht b a a r v er - s t op t. We m oes - t en d e na a m v a n Jaar gan g 8, Edi t i e 3 De Move Tegen Pesten Van 10 tot 17/02 liep de Vlaamse week tegen pesten. Ook de kinderen uit de klas van juf Michèle oefenden 'DE MOVE' in. Wij zetten de clip op van Brahim en

Nadere informatie

c00492 boek De klompenmaker Eenvoudige informatie over klompenmaken vanaf 9 jaar

c00492 boek De klompenmaker Eenvoudige informatie over klompenmaken vanaf 9 jaar Object Object Titel Beschrijvig Oderwerp ummer aam c00492 boek De klompemaker Eevoudige iformatie over klompemake vaaf 9 jaar klompema ke c00493 boek Va Mulders tot raddraaiers Eevoudige verhale va eevoudige

Nadere informatie

Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4

Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4 Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4 Ee n r u i m t e l i j ke c o n o m i s c h C r a d l e 2 C r a d l e p e r s p e c t i e f v o o r -L i N m o b o u r ; d g p a r t i ë l e h e r

Nadere informatie

Gen e r a l i Ar b e i d s Ong e s c h i k t h e i d s Ver z e k e r i n g. Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom arbeidsongeschiktheid

Gen e r a l i Ar b e i d s Ong e s c h i k t h e i d s Ver z e k e r i n g. Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom arbeidsongeschiktheid Gen e r a l i Ar b e i d s Ong e s c h i k t h e i d s Ver z e k e r i n g Gen e r a l i Ar b e i d s Ong e s c h i k t h e i d s Ver z e k e r i n g Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom

Nadere informatie

Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving

Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving........................................................................ Snelheid A1 Maxi mum snel heid A2 Einde maxi mum snel heid A3 Maxi mum snel heid

Nadere informatie

Gen e r a l i ve r z e k e r i n g s g r o e p Bat t l e of Co n c e p t s. Hoe krijg je de ondernemer zover dat hij bij een intermediair binnen komt?

Gen e r a l i ve r z e k e r i n g s g r o e p Bat t l e of Co n c e p t s. Hoe krijg je de ondernemer zover dat hij bij een intermediair binnen komt? Gen e r a l i ve r z e k e r i n g s g r o e p Bat t l e of Co n c e p t s Hoe krijg je de ondernemer zover dat hij bij een intermediair binnen komt? Pri j z e n g e l d: 5.000,- Sl u i t i n g s d at

Nadere informatie

Geloven is vertrouwen. Ik geloof het wel. de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het

Geloven is vertrouwen. Ik geloof het wel. de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het Geloven Geloven is vertrouwen GGeloven is ten diepste je vertrouwen hechten aan iets of iemand, de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het geloven in God zegt de Bijbel: Het geloof is de vaste

Nadere informatie

Inve ntarisati e Bestaande k enn is

Inve ntarisati e Bestaande k enn is Inve ntarisati e Bestaande k enn is Ra pp or ta ge Fe br ua ri/m aa rt 2 003 In samenwerking met en in opdracht van Projectdirectie PIA Ir. Jan-Pieter Papenhuijzen MTD MBA Drs. Tom Hoeben Barneveld, 7

Nadere informatie

Katholiek anno 2005. Religiositeit, identiteit en houding ten aanzien van de KRO. Rapport nr. 544 december 2005. drs. Joris Kregting dr.

Katholiek anno 2005. Religiositeit, identiteit en houding ten aanzien van de KRO. Rapport nr. 544 december 2005. drs. Joris Kregting dr. Katholiek anno 5 Religiositeit, identiteit en houding ten aanzien van de KRO Rapport nr. 544 december 5 drs. Joris Kregting dr. Ton Bernts KASKI onderzoek en advies over religie en samenleving Toernooiveld

Nadere informatie

Informatiegids. Over de campagne DIT! is Katwijk

Informatiegids. Over de campagne DIT! is Katwijk Informatiegids Over de campagne DIT! is Katwijk 1 Pagina 3 Pagina 4 Pagina 5 Pagina 6 Pagina 7 Introductie Dit willen we bereiken Dit gaan we doen Dit kunt u doen Dit zijn de middelen 2 Wie zegt dat Katwijk

Nadere informatie

Zw em gerief m et de steu n v an Colru yt

Zw em gerief m et de steu n v an Colru yt Jaar gan g 8, Edi t i e 2 Heerlijke Spaghetti De Verbeeldin gsdoos In d e a ut i - k l a s v a n j uf Na d i ne s t a a t er s i nd s het b eg i n v a n het s c hool j a a r el k e week een uur t j e v

Nadere informatie

11Stap 11Co rectiesverzenden

11Stap 11Co rectiesverzenden 11Stap 11Co rectiesverzenden Me t d e aan g ifte lo o n he ffin g e n le ve rt u o n s g e d e taille e rd e in ko m e n sg e g e ve n s p e r w e rkn e m e r aan (w e rkn e m e rsg e g e ve n s). D e

Nadere informatie

P u zzel een s een boeken rek in één

P u zzel een s een boeken rek in één 2 4 j uni 2 0 1 0 Jaar gan g 6, Edi t i e 4 R e al i sat i e Sc h o o l n i e u w s: Dav i d Lo n c k e Coöperatief Plagen & Pesten Contacteer ons: Directie: Dhr. J. Borny De klassen van meester David

Nadere informatie

geurt s /meertens Adres: Mathematisch Centrum, 2 e Boerhaavestraat 4 9, Amsterdam Telefoon: (020)947272 Kunsthandel: G a le rie S wa rt, Amsterdam

geurt s /meertens Adres: Mathematisch Centrum, 2 e Boerhaavestraat 4 9, Amsterdam Telefoon: (020)947272 Kunsthandel: G a le rie S wa rt, Amsterdam "1 geurt s /meertens p e rs o o n lijk : Leo Ge u rts (1 9 4 2, Den Haag) e n Lambert Meertens (1 9 4 4, A mst e r- dam) werken a l s programmeur b i j d e S t ic h t in g Mathematisch Centrum, Amsterdam.

Nadere informatie

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk De Werkgroep Vorming en Toerusting ontwikkelde een programma voor de parochies om te benutten bij de promotie dvd en het artikel Alles is genade uit het Identiteitsnummer

Nadere informatie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Resultaten in Europa en Nederland - Mei 2013 Representatieve resultaten in 31 deelnemende Europese landen voor het Europees Agentschap voor

Nadere informatie

LEARN. Blended Learning Omgeving Deeltijd opledingen

LEARN. Blended Learning Omgeving Deeltijd opledingen LEARN Blended Learning Omgeving Deeltijd opledingen AGENDA De wens, Debriefing Wat hebben we tot nog toe gedaan De Persona s in het kort; de doelgroepen De Customer journey inzichten Het Concept Design

Nadere informatie

Sinterklaasliedjes. Sinterklaas Kapoentje. poen - tje, œ œ. Sinterklaasje bonne bonne bonne. Hop, hop hop! Paardje in galop. recht - ga - nu in

Sinterklaasliedjes. Sinterklaas Kapoentje. poen - tje, œ œ. Sinterklaasje bonne bonne bonne. Hop, hop hop! Paardje in galop. recht - ga - nu in Sterklaasliedes & c Sterklaas Kapote S - klaas ka - po - te, gooi m scho - te, & gooi m laars - e, Dank u S - klaas - e! & c St - klaas - e Sterklaase bonne bonne bonne bon -ne bon- ne bon - ne, gooi m

Nadere informatie

de kunst van het leven

de kunst van het leven de kunst van het leven Woon- en zorgcentrum Franciscus De Meierij 1 7631 AM Ootmarsum T 0541-280 888 franciscus@zorggroepsintmaarten.nl www.zorggroepsintmaarten.nl de kunst van het leven De kunst van het

Nadere informatie

BETER FOTOGRAFEREN. Foto's maken voor een witte achtergrond MOEILIJKER DAN HET LIJKT. 2) Gebruik handmatige belichting om alleen de achtergrond te

BETER FOTOGRAFEREN. Foto's maken voor een witte achtergrond MOEILIJKER DAN HET LIJKT. 2) Gebruik handmatige belichting om alleen de achtergrond te BETER FOTOGRAFEREN Foto's maken voor een witte achtergrond MOEILIJKER DAN HET LIJKT Als u ooit een serieuze poging heeft gedaan om mensen of dingen voor een zuiver witte achtergrond te fotograferen, dan

Nadere informatie

HET NIEUWE RESERVERINGSSYSTEEM VAN PANTA REIZEN... Makkelijker een stedenreis boeken kan niet! Een korte cursus speciaal voor alle reisagenten.

HET NIEUWE RESERVERINGSSYSTEEM VAN PANTA REIZEN... Makkelijker een stedenreis boeken kan niet! Een korte cursus speciaal voor alle reisagenten. HET NIEUWE RESERVERINGSSYSTEEM VAN PANTA REIZEN... Makkelijker een stedenreis boeken kan niet! Een korte cursus speciaal voor alle reisagenten. r een personen naa 2 r o vo is re n Win ee d naar keuze!

Nadere informatie

Sint Jansbasiliek - Laren NH, 18 januari 2015 Johannes 4

Sint Jansbasiliek - Laren NH, 18 januari 2015 Johannes 4 Sint Jansbasiliek - Laren NH, 18 januari 2015 Johannes 4 De vrouw bij de bron heeft de ware nog niet gevonden. Vijf mannen, vijf relaties heeft ze achter de rug. En nu is ze begonnen aan een zesde. Maar

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

$% & ' & , -., /.., 0 )+ # ""1 2 # ""! 3 & &&- $# 4$"4# ""! & /

$% & ' & , -., /.., 0 )+ # 1 2 # ! 3 & &&- $# 4$4# ! & / ! ""# " $% & ' & ' & ( )* +! ""# """$, -., /.., 0 )+ # ""1 2 # ""! 3 & &&- $# 4$"4# ""! & / 0 ( $5 *. * 6 3 7 2 # 56 3 35 6., 7 8 * 5 53 9 73 6 13 : 58 ;

Nadere informatie

Bouw bijzonder, bouw zelf op De Scheifelaar in Veghel

Bouw bijzonder, bouw zelf op De Scheifelaar in Veghel Bouw bijzonder, bouw zelf op De Scheifelaar in Veghel A50 richti Uden/Ossng Ve g h e l h sc d on m A50 richti Eindhovenng l He 2 Bo Ontdek De Scheifelaar in Veghel De Sc he ife la a r is b e r e ikba a

Nadere informatie

Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt.

Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt. Lettergrepen Als je woorden goed uit wilt spreken, is het belangrijk dat je weet waar een lettergreep begint en waar hij eindigt. Om een woord in lettergrepen te verdelen, kijken we naar de klinkers. Als

Nadere informatie

NEEN JOS WOUTERS, directeur basisschool De Horizon in Beringen-Mijn.

NEEN JOS WOUTERS, directeur basisschool De Horizon in Beringen-Mijn. HollandseHoogte DE STANDAARD 14 BINNENLAND DONDERDAG 17 JUNI 2010 Kan De overste van de Broeders van Liefde, broeder René Stockman, pleit in Tertio voor lessen islamitische godsdienst in katholieke scholen

Nadere informatie

Internationale religieuze instituten in Vlaanderen/België: naar een efficiënte en gewaarborgde archiefzorg en -valorisatie

Internationale religieuze instituten in Vlaanderen/België: naar een efficiënte en gewaarborgde archiefzorg en -valorisatie Internationale religieuze instituten in Vlaanderen/België: naar een efficiënte en gewaarborgde archiefzorg en -valorisatie Kristien Suenens (KADOC-KU Leuven) 29/11/2013 1 1. Inleiding DiBIKAV-project:

Nadere informatie

MKB-vriendelijk aanbesteden 14 November 2014

MKB-vriendelijk aanbesteden 14 November 2014 MKB-vriendelijk aanbesteden 14 November 2014 H.C.A. Zwitserloot Beng, inkoopmanager Bizob Opgericht door de deelnemende gemeenten 2003; Bizob is van en voor de 18 gemeenten, daarnaast werken wij voor organisaties

Nadere informatie

Erfgoedwording en herbestemming van kerken: een groeiende (monumenten)zorg

Erfgoedwording en herbestemming van kerken: een groeiende (monumenten)zorg Erfgoedwording en herbestemming van kerken: een groeiende (monumenten)zorg Thomas Coomans Faculteit Ingenieurswetenschappen, Departement Architectuur Raymond Lemaire InternaEonal Centre for ConservaEon

Nadere informatie

le r e n k e nne n e n de uni e k e ei ge nsc ha ppe n z el f te e rv ar e n:

le r e n k e nne n e n de uni e k e ei ge nsc ha ppe n z el f te e rv ar e n: Handleiding TYPO3 Handleiding en gegev ens CMS DR ecom m TY PO 3 Di t d oc ume nt bev a t e e n v er k or te ha ndl e i di ng Typo3 e n g ee ft u sne l e e n id e e va n de w e r ki ng e n ge br ui k er

Nadere informatie

Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten

Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten Parochiekerkenplan: klus of kans? Ervaringen uit enkele pilootprojecten Oorsprong van het Parochiekerkenplan Conceptnota Minister Bourgeois Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk Dateert van 24 juni

Nadere informatie

ď ď ď Ľ ť ď ť á ď ŕ í ŕ ď ť ŕť ť Ú ŕ í ď Ú é í éé Ľ í ť éé ŕ ď í ď í ŕ Ú Ť ť ť ť Ť ť ď í í ď ť Ô Ô í í ť éé í í ď Ť Ľ ď ď ď ť ď í ť ď ď ď í ŕ ŕ ŕ í ť á ť ť Ĺ ď ŕ ď á ť ď ď í ŕ ť ď ď ŕ ť ŕ ťí ď č Ô Ľ ŕ

Nadere informatie

Duurzaamheid in een notendop

Duurzaamheid in een notendop Duurzaaheid i e otdop Savattig Duurzaaheidsvslag 2009 Astda RAI heeft hoge abities op het gebied va Maatschappelij Vatwoord Ode. We hebb os voorgo o i 2013 de eest duurzae locatie voor evet te zij i Europa.

Nadere informatie

Ik schrijf op wat ik hoor.

Ik schrijf op wat ik hoor. Categorie 1a Woorden met a Groep 3 Ik schrijf op wat ik hoor. kam Categorie 1a Woorden met a Groep 3 tak kar hal gas Categorie 1b Woorden met aa Groep 3 Ik schrijf op wat ik hoor. raam Categorie 1b Woorden

Nadere informatie

21 februari 2012 mochten we samen vieren in de Basiliek van Sint Pieter

21 februari 2012 mochten we samen vieren in de Basiliek van Sint Pieter 3de aanzet Toen Jezus op zekere dag aan zijn leerlingen vroeg maar gij, wie zegt gij dat Ik ben?, was het Petrus die namens allen antwoordde: Gij zijt de Christus, de Zoon van de Levende God. Petrus sprak

Nadere informatie

Het relatieblad van Severinus

Het relatieblad van Severinus H lil Siu JUNI 2015 TEBERDE Aii Si l Ci Mi, Ki D Kli M, ill ii Bif W l ui, i u u l lië BIJZONDER IN SAMENLEVEN E l lië ui f i l D, i lf i ll lif l Z uffl i fli f, uj l H fi i l i, lui i l Ci Mi li l i

Nadere informatie

Leerstofaanbod groep 4

Leerstofaanbod groep 4 Leerstofaanbod groep 4 Rekenen Rekenen Methode: RekenZeker De lessen zijn onderverdeeld in een aantal domeinen: getallen, bewerkingen (optellen, aftrekken en tafels en meten van tijd en geld. Optellen

Nadere informatie

Opgave Taalkunde-Olympiade 2009: TIGRINYA

Opgave Taalkunde-Olympiade 2009: TIGRINYA Opgave Taalkunde-Olympiade 2009: TIGRINYA Universiteit Leiden Tigrinya (ትግርኛ təgrəñña) is een Semitische taal met ongeveer 5 miljoen sprekers in Eritrea en Noord-Ethiopië. De taal wordt geschreven in een

Nadere informatie

Luisteren: muziek (A1 nr. 7)

Luisteren: muziek (A1 nr. 7) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U

Nadere informatie

Deze site wordt binnenkort volledig geactualiseerd en gemoderniseerd.

Deze site wordt binnenkort volledig geactualiseerd en gemoderniseerd. Deze site wordt binnenkort volledig geactualiseerd en gemoderniseerd. Uit de Arnhemse Koerier Koorschool Arnhem kijkt met trots terug op een geslaagd minioptreden voor Pauline Krikke. Een grote boom bracht

Nadere informatie

Gerlof Hoekstra & Jaap Meijering Doen, durven of de waarheid? Najaarsevent Testnet: 16 september 2008

Gerlof Hoekstra & Jaap Meijering Doen, durven of de waarheid? Najaarsevent Testnet: 16 september 2008 Titel, saenvatting en biografie Saenvatting: Gerlof Hoekstra & Jaap Meijering Doen, durven of de waarheid? Najaarsevent Testnet: 16 septeber 2008 Je wordt als testanager gevraagd voor een ission ipossible.

Nadere informatie

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten IP/08/1397 Brussel, 25 september 2008 Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten Hoe kan de EU bereiken dat alle Europeanen

Nadere informatie

Kopstukken: Constantijn de Grote I. Prof.dr. L.V. Rutgers

Kopstukken: Constantijn de Grote I. Prof.dr. L.V. Rutgers Kopstukken: Constantijn de Grote I Prof.dr. L.V. Rutgers Thema s Politieke geschiedenis Geschiedschrijving Religie Kunst Voorgeschiedenis: Problemen in de 3e eeuw 1. Erfopvolging: keizers = beroepssoldaten:

Nadere informatie

Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom verzuim. V e r z u i m o p l o s s i n g e n v o o r w e r k g e v e r s

Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom verzuim. V e r z u i m o p l o s s i n g e n v o o r w e r k g e v e r s Generali Verzuimverzekeringen Generali Verzuimverzekeringen Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom verzuim V e r z u i m o p l o s s i n g e n v o o r w e r k g e v e r s V o o r w i e b e

Nadere informatie

Muziekboek van de Sterrebrostrekkers

Muziekboek van de Sterrebrostrekkers Muziekboek van de Sterrebrostrekkers een trekharmonicaorkest uit Tonden Samengesteld en beerkt door Dies Nicolai en Ivo van der Putten Dit boekje is een greep uit het repertoire van de Sterrebostrekkers

Nadere informatie

jaargang 4 I nummer 4 Specia jubile editie IN DIT Intervi Prijsvra

jaargang 4 I nummer 4 Specia jubile editie IN DIT Intervi Prijsvra j 4 I 4 Sci l jil ii! ER: M M U N IN DIT Ii O Pij V I S c i l i i V li ijz ii W i Hj Dz i lij lli i z zi A Bi O 9 2012 40 j l ij z ii E ijz ijll, i ijz c i V z i ij i l A ili ii z l i W f i i l ii jili

Nadere informatie

Studiedag Remediaal. 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl)

Studiedag Remediaal. 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl) Studiedag Remediaal 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl) 1 Dyscalculie - een nieuw verschijnsel? Rekenexperimentje (TTR en ABC-toets) Ernstige reken/wiskundeproblemen en dyscalculie: zomaar twee

Nadere informatie

geslaagd voor hulpvaardigheid binnen de auti-klas! Bedankt Halim, bedankt Charlène. (NC)

geslaagd voor hulpvaardigheid binnen de auti-klas! Bedankt Halim, bedankt Charlène. (NC) 2 A p r il 2 0 1 0 Jaar gan g 6, Edi t i e 3 R e al i sat i e Sc h o o l n i e u w s: Dav i d Lo n c k e Hulpvaardigheid & Verdraagzaamheid Binnen onze school wordt heel wat aandacht besteed aan sociale

Nadere informatie

zagen er 2 kuikens uit een

zagen er 2 kuikens uit een 25 o k t o b e r 2013 Jaar gan g 1 0, Edi t i e 1 Contacteer ons: Lentekriebels Bij mooi weer willen we graag zoveel mogelijk zonnestralen opvangen en dat doe je natuurlijk buiten! Ook al staat op dat

Nadere informatie

Spetterend Sprookjeskamp met de Kapoenen

Spetterend Sprookjeskamp met de Kapoenen Spetterend Sprookjeskamp met de Kapoenen 2008-2009 Kampinformatie: W e ve r t r e k k e n me t een magi s c h e koe t s / b u s op 5 augustus om 08.00h op de parking van de Aldi. Op 11 augustus zull e

Nadere informatie

Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar

Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar Lesdoelen Karakter 1 e leerjaar Blok 1 0 1 2 3 4 5 bevorderen hun fijnmotorische vaardigheden. maken kennis met de vier schrijflijnen: daklijn, plafondlijn, vloerlijn en kelderlijn hanteren een goede pengreep;

Nadere informatie

Bladmuziek. midden- / bovenbouw 2014-2015 / 3. Inhoud. Doe maar mee! (cd-2; track 1 en 2) 2 Veel verdiend! (cd-2; track 3 en 4) 3

Bladmuziek. midden- / bovenbouw 2014-2015 / 3. Inhoud. Doe maar mee! (cd-2; track 1 en 2) 2 Veel verdiend! (cd-2; track 3 en 4) 3 Inhoud oe maar mee! (cd2; track 1 2) 2 Veel verdid! (cd2; track 3 4) 3 20e aargang Trefwoord, afverg 3 opyright Kwtesss, 2015. Het aan schol, die abonneerd z op Trefwoord, toestaan all voor tern bruik

Nadere informatie

WERKPLAATS VAN DE STILTE

WERKPLAATS VAN DE STILTE WERKPLAATS VAN DE STILTE Projectplan Motivatie Volgens het rapport God in Nederland uit 2007 zet ontkerkelijking zich door maar het maatschappelijke belang van kerk en geloof wordt nog steeds breed erkend.

Nadere informatie

Een stukje Weert om trots op te zijn

Een stukje Weert om trots op te zijn Een stukje Weert om trots op te zijn Stationsstraat Warm welkom in Weert eert Nederwond Roerm cht ri st Maa ric ht in g Weert, een stad met bijna 50.000 inwoners, combineert de charme van een dorp met

Nadere informatie

M IJN W E R K STU K O V E R K A R A TE. G em aakt door Rob van den E yssel 11-2008 G roep 6 Johanna huiskam pschool E erbeek

M IJN W E R K STU K O V E R K A R A TE. G em aakt door Rob van den E yssel 11-2008 G roep 6 Johanna huiskam pschool E erbeek M IJN W E R K STU K O V E R K A R A TE G em aakt door Rob van den E yssel 26-11 11-2008 G roep 6 Johanna huiskam pschool E erbeek Bronverm elding Ik heb de inform atie van dit w erkstuk uit m ijn hoofd

Nadere informatie

vragen stellen aan elkaar, en wie heeft er het eerst 4 antwoorden op een rij? Naast het elkaar leren kennen werden meteen

vragen stellen aan elkaar, en wie heeft er het eerst 4 antwoorden op een rij? Naast het elkaar leren kennen werden meteen 26 o k t o b e r 2012 Jaar gan g 9, Edi t i e 1 Laatste gedrukte editie van Het Vloednieuws De negende jaargang van Het Vloednieuws gaat meteen van start met de laatste gedrukte editie van onze schoolkrant!

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Stromingen in vogelvlucht

Stromingen in vogelvlucht Stromingen in vogelvlucht Grieken en Romeinen (Klassiek Erfgoed) 500 v. Chr. tot 400 n. Chr. Middeleeuwen (Goddelijke Orde) 500 tot 1500 Renaissance (Homo Universalis) 1500 tot 1600 Barok en Rococo (Verleiding

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal punten

Nadere informatie

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Documentatie European Commission, The 2015 Ageing Report, European

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

rijksdienst voor sociale zekerheid

rijksdienst voor sociale zekerheid rijksdienst voor sociale zekerheid Studenten tewerkgesteld met een overeenkomst voor studenten: derde kwartaal 2011 rijksdienst voor sociale zekerheid Open ba re in stel ling van So ci a le Ze ker heid

Nadere informatie