Jaarverslag 2000 Productschap Diervoeder. Kwaliteit en voedselveiligheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag 2000 Productschap Diervoeder. Kwaliteit en voedselveiligheid"

Transcriptie

1 Jaarverslag 2000 Productschap Diervoeder Kwaliteit en voedselveiligheid

2 Productschap Diervoeder Jaarverslag 2000 Kwaliteit en voedselveiligheid De diervoedersector staat aan de basis van de voedselketen voor de consument. Onder het motto Feed for Food werkt het Productschap Diervoeder daarom permanent aan het optimaliseren van het kwaliteitsbeleid van de diervoedersector, de samenwerking in de keten en de communicatie met de omgeving.

3 2 Inhoudsopgave 3 Voorwoord: Draagvlak voor versterking kwaliteitsborging 6 Summary Kwaliteitsbeleid Versterking kwaliteitsborging Kwaliteitsdienst Landbouwkundige Laboratoria Keuringsdienst Diervoedersector Centraal Veevoederbureau Bureau Product Registratie 40 Onderzoeksbeleid 45 Milieubeleid 48 Biotechnologiebeleid 52 Sociaal beleid 54 Marktordeningsbeleid Organisatie Productschap Diervoeder Doel en taken Juridische zaken Financiën Bijlage I: Samenstelling bestuur Bijlage II: Adviescommissies Bijlage III: Medewerkers Colofon De visie op het thema Kwaliteit en voedselveiligheid van: drs. H. Verburg, Veterinair Hoofdinspecteur Keuringsdienst van Waren M.J. van Nunen RA, president-directeur Cerestar Benelux BV J.C.P. Vogelaar, melkveehouder ir. P.F.G.A. Snoeijen, algemeen directeur Hendrix UTD J.J. de Vries, voorzitter FNV Bondgenoten H.G. Haverkort, directeur Harrie Haverkort Transporten Kwaliteit en voedselveiligheid is ook het thema van de foto s op de pagina s 10, 20, 32, 44 en 56. Op de foto op pagina 71 staan de medewerkers van het Productschap Diervoeder.

4 Voorwoord Draagvlak voor versterking kwaliteitsborging 3 Onder het inspirerende motto Feed for Food wordt door de diervoedersector hard gewerkt aan de versterking van de kwaliteitsborging van diervoeder. In het vorige verslagjaar is, naar aanleiding van de dioxinecrisis, daarvoor een plan van aanpak opgesteld. Dit jaar heeft vooral in het teken gestaan van de uitvoering van dit plan, in nauwe samenwerking met de vervolgschakels in de dierlijke productieketens. Draagvlak Uiteindelijk zijn het echter de bedrijven en hun medewerkers die de kwaliteitsmaatregelen, die in productschapsverband tot stand komen, in de praktijk moeten brengen. Het is daarom verheugend dat het draagvlak en de extra inspanningen op bedrijfsniveau voor de aangescherpte kwaliteits- en veiligheidsborging van de diervoederproducten zeer groot is gebleken. Hierin ligt de beste waarborg om de betrouwbaarheid van de diervoedersector en de voedselveiligheid voor de consument optimaal te kunnen garanderen. Met de uitvoering van het plan van aanpak zijn in de loop van het verslagjaar goede vorderingen gemaakt. Vrijwel alle diervoederbedrijven die voedermiddelen aan veehouders leveren hebben zich aangemeld voor HACCP-certificering. Op een groot deel van de voedermiddelen is een risicoanalyse toegepast. Verder is goede voortgang gemaakt met de uitbouw van de kwaliteitsborging naar de toeleveranciers in binnen- en buitenland. De verwachting is gerechtvaardigd dat in goed overleg met de belangenorganisaties op nationaal en internationaal niveau sluitende afspraken kunnen worden gemaakt. Toezicht en controle Het bestuur heeft, na zorgvuldig beraad, er uitdrukkelijk voor gekozen de uitvoering van de controle door de Keuringsdienst Diervoedersector (KDD) binnen het productschap te handhaven en te versterken. Het bestuur heeft daarbij vooral overwogen dat daarmee een degelijke basis is gelegd voor een efficiënte uitvoering van de controlewerkzaamheden van het productschap. Tegelijkertijd heeft het bestuur, in het kader van de versterkte samenwerking met de vervolgschakels in de dierlijke productieketens, gemeend de advies- en toezichtstructuur op kwaliteitsgebied opnieuw te moeten inrichten. Centraal daarin staat de instelling van sectorcommissies voor de verschillende soorten diervoeders, samengesteld uit vertegenwoordigers van de diervoedersector en de betrokken vervolgschakels. Zij zullen het bestuur direct adviseren over het kwaliteitsbeleid voor hun sector. Een ander belangrijk onderdeel van de nieuwe structuur vormt de Commissie van Advies en Toezicht Diervoedercontrole. Ook deze commissie is gemengd samengesteld met een onafhankelijke voorzitter. De commissie zal toezicht op de controlewerkzaamheden vanwege het productschap door de KDD uitoefenen. Het bestuur meent daarmee de noodzakelijke waarborg voor een onafhankelijke en transparante controle te hebben geschapen. Koploper Alle inspanningen op kwaliteitsgebied hebben evenwel niet kunnen voorkomen dat de veehouderijsector dit najaar ernstig is geconfronteerd met de BSE-problematiek. De ernst van dit probleem heeft de Europese landbouwministers doen besluiten tot een tijdelijk verbod op het gebruik van diermeel en van andere dierlijke eiwitten in veevoeders, ook voor varkens en pluimvee. Dit verbod heeft zeer verstrekkende en economische gevolgen. Bezien vanuit het voorzorgsbeginsel mogen deze maatregelen gerechtvaardigd zijn, toch blijft een rationele benadering van de risico s noodzakelijk. Ondanks alle tegenslag stemde het in ieder geval tot tevredenheid te kunnen

5 4 constateren dat de Nederlandse diervoedersector volledig in de pas loopt met de Europese en nationale regelgeving en zelfs koploper is als het gaat om kwaliteits- en veiligheidsborging op basis van de HACCP-systematiek. Nederland was ook koploper in het doorvoeren van een strikte scheiding in de productie en het transport tussen herkauwervoeders enerzijds en voeders met dierlijke eiwitten anderzijds. De diervoedersector kent momenteel een turbulente tijd. De tijd voor geleidelijke aanpassing ontbreekt, de bakens moeten zo nu en dan met kracht worden verzet. Voor velen gaat er van zo n proces een bedreiging uit en niet ieder bedrijf zal het ook overleven. Dat is pijnlijk, maar onvermijdelijk. Het is de taak van het productschap het diervoederbedrijfsleven ondernemers en werknemers zo goed mogelijk van dienst te zijn bij het behoud en het versterken van een perspectiefvolle diervoedersector. Het afgelopen jaar heeft eens te meer duidelijk gemaakt dat transparant en pro-actief handelen, in goede samenwerking met de dierlijke productieketen en de overheid, daarvoor de basis biedt. drs. J.H.M. Kienhuis, voorzitter ing. J. den Hartog MBA, secretaris.

6 Feed for Food: Kwaliteit en voedselveiligheid De visie van drs. H. Verburg, Veterinair Hoofdinspecteur van de Keuringsdienst van Waren, Den Haag "Voedselveiligheid is een kwestie van zorg en betrokkenheid. Daar hoort een heldere rolverdeling tussen overheid en bedrijfsleven bij. De overheid stelt de normen voor de volksgezondheid en is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving daarvan. Het is de taak en de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven om garanties af te geven voor het product. Die scheiding van verantwoordelijkheden is nog niet geheel uitgekristalliseerd. Zie bijvoorbeeld de Europese norm dat een gewoon product maximaal één procent genetisch gemodificeerd product mag bevatten. Veiligheidstechnisch gezien is die vermenging met GMO-product niet erg, want het gaat om producten die zijn onderzocht op de risico s voor de volksgezondheid en die goedgekeurd zijn. Maar als consumenten zoiets niet willen, kun je beter uitgaan van een nultolerantie. De veiligheid van levensmiddelen zal verder toenemen. De borging van producten wordt steeds verder aangescherpt. Uiteindelijk zal niet alleen de industrie, maar ook de hele primaire productie aan HACCP moeten voldoen. Dus ook veehouders die zelf diervoeder verbouwen of diervoeder kopen van een niet gecertificeerd bedrijf. Daar gaat ook het Witboek van de Europese Commissie van uit. Hoe ingewikkelder de borgingsregeling op papier, hoe moeilijker de naleving. Een borging moet eigenlijk op een zodanige manier zijn georganiseerd dat naleving ervan automatisch gebeurt en vanzelfsprekend is. Maar zo n systeem is helaas niet zo eenvoudig te verzinnen. Je moet dus blijven controleren. Een probleem met de veiligheid van het voedsel kun je maar beter in één keer goed aanpakken, want je krijgt uiteindelijk altijd een koekje van eigen deeg. Kijk maar naar BSE. Dat probleem is stapsgewijs aangepakt. Het gevolg daarvan is nu dat een prachtige grondstof als diermeel waarschijnlijk nooit meer terugkomt. Want ook al heeft Nederland de strikt gescheiden verwerking en toepassing van diermeel goed voor elkaar, in een aantal andere landen wil men absoluut geen diermeel meer in welk voer dan ook hebben. Als je voedselveiligheid in de keten wil, moet je ook in het buitenland borgen. Dat geldt voor diervoedergrondstoffen, maar ook voor voedingsmiddelen. Toch worden er in de EU opmerkelijk genoeg nog steeds voedingsmiddelen geïmporteerd die alleen maar op het eindproduct mogen worden gecontroleerd. Bedrijven die zaken doen in andere landen, zullen zelf regelmatig iemand naar het buitenland moeten sturen voor controles op de kwaliteitsborging. Maar eigenlijk zou de overheid wettelijke eisen moeten stellen, zodat hier geen grondstoffen meer komen die niet aantoonbaar geborgd zijn. Bij diervoeding gaat het om grote hoeveelheden product. Kleine afwijkingen in de kwaliteit hebben al gigantische gevolgen. Kleine oorzaak, grote gevolgen. Een vuistregel bij de bestrijding van calamiteiten met voedsel is: een residuprobleem valt doorgaans mee, een microbiologisch probleem valt altijd tegen. Omdat in dat laatste geval, als je ook maar iets over het hoofd hebt gezien, dat altijd een nieuwe bron kan vormen van problemen. De druk zal verder worden opgevoerd Voedselkwaliteit is politiek een hot item. De druk om de garanties voor de volksgezondheid te vergroten zal alleen maar verder worden opgevoerd. Voor salmonella bijvoorbeeld zullen er ongetwijfeld wettelijke normen komen. Ook de toevoeging van antibiotica aan het voer zal verder aan banden worden gelegd. Die zullen uiteindelijk allemaal uit het voer verdwijnen."

7 6 Summary 2000 was a year dominated by the fleshing out of the Action plan for strengthening quality assurance in the animal feed sector, which was adopted in Where 1999 was focused on preparations for this Plan, in 2000 many of the measures set out in the Plan were worked up into practicable form and a start made on their implementation. Implementation HACCP The HACCP manual for the animal feed sector was completed in March This manual serves as a guide for carrying out an HACCP analysis at individual companies. This signalled the green light for the implementation in practice. This implementation was accompanied by intensive training in spring of 2000, in which approximately 550 people took part. In addition to investments in product quality, attention was also devoted to the quality of employees. Companies in the sector began implementing HACCP during the course of the year, and in December 2000 around 150 companies submitted their HACCP documentation for initial screening. Implementation in practice is scheduled for completion in Quality assurance A start was also made in mid-2000 on vertical risk analyses of all feeds on the basis of this HACCP system. These analyses are built on the risk inventories carried out for each product group at an earlier date. The risk analysis involves the definition of the process steps for each product, identification of the critical process steps which contain the potential hazards, and an assessment of the chance that these hazards will manifest themselves (= risk) and of their potential severity. At the end of the year under review the first results (for approximately 70 products) became available for feed companies. These risk analyses at sector level will serve as a guideline for companies in carrying out their own HACCP procedures at company level and will help them ask the right questions to their suppliers regarding the control of critical points in the production process. On 1 October 2000 the next step was also taken in the extension of the quality assurance system to include suppliers of ingredients. The principle is that suppliers based in the Netherlands must be able to demonstrate that they control the critical points. This applies for a large number of by-products of the food production process, as well as for basic products of arable farming mainly of foreign origin. A good deal of energy was invested in the year under review in encouraging manufacturers in the European Union and elsewhere to apply a quality control system. If everything goes to plan, this aim will be achieved by mid In addition, talks were held with industry in Belgium and Germany on the possibility of implementing GMP/HACCP principles in the animal feed industry in those countries. Good progress was made in the cooperation with Belgium in particular, which has opted for the Dutch system as the basis for its activities in this regard. Supervision and control Strengthening the Product Board s monitoring of compliance with quality regulations was a major focus in the first half of 2000, and the capacity of the inspection service was massively expanded. Plans were also adopted to improve reporting through computerisation, strengthening enforcement through disciplinary law and raising efficiency by seeking greater cooperation with government and industry inspection services in subsequent links of the chain. An Animal Feed Inspection Supervision and Advisory Committee was also installed, on which all interested parties in the production chain are represented.

8 7 Another key focus in the year under review was the structural involvement of the subsequent links in the animal production chain in the formation of the Product Board s policy. Positive experience had already been gained in this area with the steering committee for the Action plan for strengthening quality assurance in the animal feed sector, and this has now been realised by participation of producers of dairy products, eggs and meat in the newly installed Sector Committees and the Expert Committee for the Animal Feed Sector. GMO Genetically Modified Organisms (GMO) continued to be a major focus area in the year under review. Stemming the tide of GMO products is not a realistic option in the longer term. The Product Board takes the view that the consumer must be given freedom of choice between GMO foods and GMO-free foods. An exploratory study was carried out in the year under review into IP (Identity Preservation) systems, which is intended to form the basis for a GMO screening scheme for animal feeds. Social affairs On the social front, the research on exposure to endotoxins and the gathering of socio-economic indicators received wide attention. In addition, the Product Board remains committed to encouraging the training of employees (the most important production factor). Environment An important topic with regard to the environment was the programme to promote the sale of manure. This programme was initially due to conclude at the end of Based on an evaluation adopted at the beginning of the year, it was decided to extend the programme until 2004 and to enlarge it by incorporating the theme spatial planning, environment and technology. Work also continued on the setting up of a certification system for animal manure. Policy At the end of 2000 the executive committee published its policy plan for the next five years ( Beleidsplan PDV ), which sets out the Product Board s course and tasks for the coming period. The core of the policy plan is formed by chain quality management, an information and knowledge centre for the animal feed sector, and communication was a highly active year, following on from a turbulent It was also a year when it became clear that proactive and offensive action combined with transparency form the basis for efficient cooperation with other links in the overall production chain and with the government. The animal feed industry lies at the basis of the food chain for the consumer. Under the motto Feed for Food, the Product Board Animal Feed is therefore permanently engaged in optimising the quality policy of the animal feed industry, the cooperation throughout the chain and the communication within the chain and with other interested parties in the community.

9 8 Kwaliteitsbeleid Versterking kwaliteitsborging Naar aanleiding van de dioxinecrisis van 1999, heeft het diervoederbedrijfsleven een serie maatregelen genomen die ook in het verslagjaar 2000 onverminderd zijn doorgegaan. In juni 1999 heeft het bestuur van het productschap het Plan van aanpak versterking kwaliteitsborging diervoedersector vastgesteld. Dit plan van aanpak heeft tot doel het stelsel van normering, borging en controle & monitoring in de diervoedersector zodanig te versterken, dat het gewenste kwaliteitsniveau voor diervoeders, in relatie tot de veiligheid van de dierlijke producten voor de consument, afdoende gewaarborgd wordt. Gekozen is voor een betere borging van de gehele voederketen (inclusief voorliggende schakels van grondstoffenleveranciers) en het inbouwen van de HACCP-principes in de risicobeheersing. Daarnaast is besloten tot het opzetten van een Early Warning Systeem (EWS). De basis voor activiteiten ingevolge het plan van aanpak is risicoanalyse, die bestaat uit drie componenten: risicobeoordeling (risk assessment); risicobeheersing (risk management); communicatie (risk communication). Deze drie componenten maken integraal onderdeel uit van het plan van aanpak. Risicobeoordeling De uitvoering van een risicobeoordeling voor de verschillende voedermiddelenstromen op sectorniveau is een omvangrijke en complexe zaak. Er zijn vele, zeer diverse productstromen. Gekozen is voor een gefaseerde aanpak van risico-inventarisatie en beoordeling, waarbij ook is gezocht naar de beste werkwijze. In het verslagjaar zijn de volgende risico-inventarisaties en beoordelingen ter hand genomen dan wel afgerond: veevoedergrondstoffen voor de mengvoederindustrie; vochtrijke voedermiddelen, afkomstig uit een industrieel (levensmiddelen)proces, en foeragemiddelen; voedermiddelen op boerderijniveau (varkenshouderij). In eerste instantie (tot voorjaar 2000) hadden de deelprojecten meer het karakter van een risicoinventarisatie, waarbij de meest kritische productstromen en processtappen in beeld werden gebracht. Op basis daarvan werd gewerkt aan het opstellen van generieke beheersmaatregelen, zoals de GMP-code voedervetten en de GMP-code transport voedermiddelen. In de loop van de eerste helft van 2000 is steeds meer gekozen voor een systematische risicoanalyse van alle voedermiddelen volgens een uniforme aanpak, vastgelegd in de HACCP-handleiding diervoedersector (maart 2000). Deze aanpak kent de volgende stappen: het opstellen van een processchema voor de gehele voortbrengingsketen; het identificeren van gevaren bij elke processtap; risico-ranking door de vaststelling van het risico op basis van de aard van het gevaar (chemisch, fysisch of microbiologisch), de kans en de ernst van een gevaar op basis van een vastgesteld risicobeoordelingschema; het vaststellen van de aard van de beheersmaatregel (aandachtspunt of critical control point), op basis waarvan de beheersmaatregel vastgesteld dient te worden.

10 9 Hierbij worden schema s gebruikt die als volgt zijn ingedeeld: Processtap Gevaar Risico-ranking Categorie Kans Ernst Risico Aard van maatregel Referentie Deze op sectorniveau uitgevoerde risicoanalyse is om drie redenen relevant. 1 Het biedt de bedrijven een goede basis voor het uitvoeren van hun risicoanalyse in het kader van HACCP op bedrijfsniveau en voor het bevragen van hun toeleveranciers over het beheersen van de kritische punten in het voortbrengingsproces. 2 Het biedt de instanties die de verificatie-audits bij de bedrijven uitvoeren een handvat voor de beoordeling van het op HACCP gebaseerde kwaliteitssysteem. 3 De diervoederketen maakt op transparante wijze aan de stakeholders in de vervolgschakels van de dierlijke productieketen (voor een deel ook zelf toeleveranciers van voedermiddelen) duidelijk op welke wijze de kritische punten geïdentificeerd zijn en op basis van voortgaand onderzoek worden bijgesteld. De risico-inventarisatie en beoordeling van vochtrijke voedermiddelen heeft het gehele jaar gelopen, vanwege het grote aantal producten dat daarbij betrokken is. In het streven naar kwaliteitsbeheersing in de gehele diervoederketen is ook versterking van de kwaliteitsborging van voer op het veehouderijbedrijf wenselijk. In het verslagjaar is een deskstudie naar de microbiologische en biochemische risico s van voeders op het varkensbedrijf uitgevoerd. In vervolg daarop is een pilotproject gestart voor toetsing in de praktijk. Ook is, vooruitlopend op het eindresultaat, begonnen met het formuleren van een hygiënecode. Aan het einde van het verslagjaar is een soortgelijk project geformuleerd voor de melkveehouderijbedrijven. Overdrachtsonderzoek melkvee 2000 In het kader van de risicobeoordeling past ook het overdrachtsonderzoek van meticlorpindol in rundveebrok. In 2000 hebben ID Lelystad en Rikilt-DLO in opdracht van het productschap de tweede in een serie overdrachtsproeven bij melkvee uitgevoerd. De proef werd uitgevoerd met twee groepen (hoogproductieve en laagproductieve) dieren. De koeien kregen na een gewenningsperiode van twee weken gedurende twintig dagen de proefvoeders en daarna gedurende zeven dagen weer een blanco controlevoer. Tijdens de proefperiode kregen de koeien via het krachtvoer verschillende hoeveelheden meticlorpindol toegediend. De melk werd op verschillende momenten voor, tijdens en na de proefperiode bemonsterd voor meticlorpindolanalyse. Er blijkt een kwantitatieve relatie te bestaan tussen lage gehaltes meticlorpindol in het voer en in de melk bij zowel laag- als hoogproductieve koeien. Hoe meer meticlorpindol wordt toegediend, des te meer wordt ook in de melk teruggevonden. De overdracht lijkt zeer snel te gaan. Zodra gestopt wordt met het voeren van met meticlorpindol gecontamineerd voer, wordt ook in de melk niets meer teruggevonden. De resultaten van deze studie zullen verwerkt worden in de voorschriften met betrekking tot versleping van deze stof.

11

12 11 Risicobeheersing In het Plan van aanpak versterking kwaliteitsborging diervoedersector zijn met het oog op risicobeheersing de volgende subdoelstellingen vastgelegd: het versterken van het GMP-kwaliteitssysteem met het HACCP-concept in de schakels van de diervoedersector, van grondstoffenproducenten tot en met de gebruikers van diervoeders; het uitbouwen van het GMP-kwaliteitssysteem tot de gehele keten van productie van en handel in grondstoffen en enkelvoudige voedermiddelen in ieder bedrijf in deze keten; het herijken van het gewenste kwaliteitsniveau voor diervoeders en grondstoffen in relatie tot de (waarborging van de) veiligheid van de dierlijke producten voor de consument op basis van de uitgevoerde risicobeoordelingen; het versterken en waar nodig het verbeteren van de controle op (verificatie) en de handhaafbaarheid van wettelijke en kwaliteitsregelingen in de diervoederketen (zie ook bij Keuringsdienst Diervoedersector). Ook is in het plan van aanpak aangegeven dat als resultaat van de risico-inventarisaties en beoordelingen ondersteunende activiteiten verbeterd dan wel ingevoerd kunnen worden: het vaststellen van nieuwe randvoorwaarden voor de vorm, de invulling en het gebruik van de PDV-databank Ongewenste stoffen en producten om de effectiviteit te verhogen (monitoring); het ontwikkelen en opzetten van een Early Warning Systeem (EWS) in de (gehele) dierlijke productiesector voor mogelijke incidenten (EWS-voedermiddelen, EWS-transport enz.). Invoering HACCP-systeem in de diervoedersector Om het hoofd te bieden aan de vragen over de toereikendheid van het bestaande GMP-systeem, is in 1999 door TNO Voeding een quick scan uitgevoerd op volledigheid en adequaatheid in relatie tot de HACCP-principes. Een belangrijke conclusie was dat de toenmalige GMP-regeling een goede basis vormde om verder op voort te bouwen. GMP-maatregelen zijn voorwaarde voor het functioneren van een HACCP-systeem. De diervoedersector voldoet in zijn algemeenheid aan deze basisvoorwaarde. Op basis hiervan is in november 1999 het Implementatieplan GMP met HACCP-risicofactoren vastgesteld. De invoering van het HACCP-principe in de diervoedersector moet het realiseren van twee doelen bewerkstelligen: 1 betere aansluiting op andere kwaliteitssystemen in onder andere de voedingsmiddelenindustrie; 2 een betere beheersing van voederveiligheid - en daarmee voedselveiligheid - op basis van ondernemersverantwoordelijkheid. Dit implementatieplan bevatte ten eerste de ontwikkeling van een HACCP-handleiding diervoedersector, met behulp waarmee de bedrijven een risicoanalyse op bedrijfsniveau kunnen uitvoeren. De toegevoegde waarde van HACCP ten opzichte van de diervoederwetgeving en de reeds bestaande GMP-regeling - die meer repressieve mechanismen met generieke beheersmaatregelen zijn - is dat bedrijven hun eigen processen op een pro-actieve manier analyseren, bedrijfsspecifieke risico s en kritische punten identificeren en beheersmaatregelen treffen. De handleiding biedt in het bijzonder een praktisch stappenplan voor het opzetten van een HACCP-systeem, dat aansluit bij het GMP-systeem. Deze handleiding heeft bij deskundigen een goede ontvangst gekregen. Ten tweede bevatte het implementatieplan een opleidings- en trainingstraject om de bedrijven

13 12 behulpzaam te zijn bij de invoering van HACCP in hun bedrijfsvoering. Dit traject is uitgevoerd in de periode medio maart tot juli In totaal hebben circa 550 personen aan dit traject deelgenomen. Het programma is uitgevoerd onder auspiciën van het Informatie- en Kenniscentrum Diervoedersector (IKD). In de tweede helft van 2000 is het beschikbare lesmateriaal geïntegreerd in de reeds bestaande cursusproducten, die zijn afgestemd op de verschillende doelgroepen. Ten derde behelsde het eerdergenoemde implementatieplan de aanpassing van het GMP-kwaliteitssysteem op basis van de HACCP-principes door de bereiders van mengvoeders en de leveranciers van enkelvoudige voedermiddelen, alsmede door de bedrijven in de voedervettensector. De voorwaarde van HACCP is in juni 2000 opgenomen in de GMP-regeling diervoedersector, die in oktober 2000 is aangevuld met een aantal criteria op basis van de ervaringen uit het opleidings- en trainingstraject. Het streven was de HACCP-principes per 1 januari 2001 in de bedrijven te realiseren. In de loop van 2000 is de volgende planning gemaakt (in samenhang met de uitbreiding van de GMP-regeling): Planning erkenning bedrijven voor GMP (grondstoffen) en HACCP (mengvoeders en enkelvoudige voedermiddelen) Vetrecycling- Overige Grondstoffen- Mengvoeder- Enkelvoudige bedrijven voedervetten- leveranciers sector voederleveranciers middelen Systeem GMP HACCP GMP HACCP GMP HACCP HACCP Aantal bedrijven ca. 75 ca voorlopig definitief definitief definitief definitief < definitief definitief definitief Uitbreiding van de GMP-regeling naar de grondstoffenleveranciers - GMP-code voedervetten Op grond van de risicoanalyse van de voedervettensector is direct in september 1999 gestart met de ontwikkeling van een aanvullende GMP-code voor voedervetten, met het oog op het borgen van de kritische punten in het proces van transport, opslag, be- en verwerking van voedervetten en het realiseren van een sluitend registratiesysteem voor de traceerbaarheid van partijen vetstoffen. Deze aanvullende GMP-code is voor de vetrecyclingbedrijven in november 1999 en voor de overige vetbedrijven in januari 2000 vastgesteld. De implementatie verloopt volgens het hiervoor gegeven tijdschema en is voor de vetrecyclingbedrijven afgerond. Voor de overige vettenleveranciers en de vetinzamelaars is de implementatie volop in uitvoering en zal medio 2001 worden afgerond. Dit is ruimschoots voor de inwerkingtreding van de EU-regeling ter borging van de veiligheid van voedervetten (per 15 september 2001).

14 13 - Uitbreiding kwaliteitsborging naar grondstoffenketen Volgens het implementatieplan Uitbreiding GMP met HACCP-risicofactoren (november 1999) is in de eerste helft van 2000 de GMP-regeling uitgebouwd naar de toeleveranciers van de overige grondstoffen. Dit houdt in dat de GMP-erkende ondernemer uitsluitend voedermiddelen van leveranciers mag afnemen die gecertificeerd zijn, hetzij ingevolge de GMP-regeling diervoedersector, hetzij tenminste aantoonbaar gelijkwaardig (bijvoorbeeld ISO 9001/2 of HACCP). Hierbij dienen minimaal de relevante normen en condities ingevolge de GMP-regeling én eventuele beheersmaatregelen en controles afgeleid van een op HACCP gebaseerde analyse te zijn gerealiseerd. Indien de toeleverancier een akkerbouwer betreft, dient deze ten minste deel te nemen aan het Kwaliteitsprogramma Akkerbouw (KPA), waarbij hij zich contractueel jegens zijn afnemer verplicht heeft om de in de GMP-regeling opgenomen productkwaliteit te realiseren en de daarin opgenomen relevante beheersmaatregelen toe te passen. Indien de ondernemer van een leverancier in het buitenland afneemt die niet aan het voorgaande voldoet, dient de ondernemer op basis van contractuele afspraken aantoonbaar te maken welke kritische punten zich in het voortbrengingsproces voordoen en op welke wijze deze worden beheerst. Voorwaarde is dat tenminste één keer in de twee jaar bij de betreffende toeleverancier een verificatieaudit wordt uitgevoerd. Het productschap is gerechtigd tussentijdse audits uit te voeren en kan ook voorwaarden omtrent aard en onafhankelijkheid van deze verificatieaudits vaststellen. De doelstelling was dat de in Nederland gevestigde toeleveranciers van voedermiddelen per 1 oktober 2000 een GMP-erkenning zouden verwerven of anderszins een gelijkwaardige gecertificeerde waarborging konden bieden. Een groot aantal handelaren was reeds GMP-erkend, maar per 1 oktober zijn circa 35 nieuwe bedrijven gecertificeerd en daarnaast zijn nog ongeveer 25 bedrijven hard op weg om het certificaat te behalen. Voorts doet zich het fenomeen voor dat een aantal voedingsmiddelenbedrijven wel een kwaliteitssysteem (veelal HACCP) heeft, maar dat dit geen betrekking heeft op de reststromen die bestemming diervoeder krijgen. De verwachting is dat dit aantal in de komende maanden zal toenemen, omdat steeds meer bedrijven met eisen van hun afnemers worden geconfronteerd. Met deze bedrijven worden zodanige afspraken gemaakt, dat zij uiterlijk medio 2001 aan de voorwaarden voldoen. Alle GMP-erkende bedrijven zijn vastgelegd in een openbaar register. Daarnaast publiceert het productschap de gelijkwaardig gecertificeerde bedrijven (bijvoorbeeld ISO 9001/2 of HACCP), indien de certificerende instelling aan het productschap verklaart dat de voor diervoeding bestemde producten van het betreffende bedrijf (ook) geborgd worden, waarbij tenminste aan de relevante GMP-voorwaarden (met name beheersing kritische punten) wordt voldaan. Voor de in het buitenland gevestigde toeleveranciers geldt als voorwaarde, dat zij per 1 oktober 2000 een commitment zijn aangegaan om uiterlijk 1 juli 2001 te voldoen aan de hiervoor genoemde voorwaarden. In essentie komt het neer op het aantoonbaar beheersen van de kritische punten in het voortbrengingsproces. Het gaat hierbij zowel om toeleveranciers in EU-lidstaten zoals Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, als om toeleveranciers in derde landen (Noord- en Zuid-Amerika, het Verre Oosten). Naast de contacten die de bedrijven hierover met hun toeleveranciers hebben, heeft het productschap samen met de Koninklijke Vereniging Het Comité van Graanhandelaren verschillende ondersteunende missies naar een aantal landen binnen en buiten

15 14 de Europese Unie uitgevoerd. Hoewel dit proces langzaam verloopt, kan worden vastgesteld dat de noodzaak om veiligheidsgaranties te bieden wordt onderkend. In een aantal regio s kan worden aangesloten bij reeds van toepassing dan wel in ontwikkeling zijnde kwaliteitssystemen. In een aantal gevallen worden hiertoe voorbereidingen getroffen. Hoewel het proces zich in de goede richting ontwikkelt, is op basis van de huidige stand niet zeker dat alle buitenlandse leveranciers medio 2001 de vereiste garanties kunnen bieden. Om die reden zullen het productschap en het Comité van Graanhandelaren in de komende maanden met belanghebbende producentenorganisaties in de betreffende landen afspraken maken over inhoud, werkwijze en planning van de aldaar in ontwikkeling dan wel van toepassing zijnde kwaliteitssystemen, teneinde de voortgang in het proces te houden. In reactie op de Nederlandse GMP-code heeft COCERAL (Europese vereniging van grondstoffenproducenten/-handelaren) een code Good Trade Practice opgesteld voor de Europese grondstoffenhandel. Inmiddels zijn de eerste contacten gelegd om te komen tot afstemming over de Nederlandse GMP-voorwaarden voor grondstoffenhandel en de COCERAL-code, teneinde te komen tot één uniforme code voor de gehele Europese markt voor grondstoffenhandel. Van de hiervoor genoemde uitbreiding van de kwaliteitsborging naar de toeleveranciers van grondstoffen zijn de toevoegingsmiddelen vooralsnog uitgesloten. Dit om reden dat deze producten reeds gereguleerd zijn door de EG-richtlijnen 70/524/EEG (toevoegingsmiddelen) en 82/471/EEG (andere bepaalde producten). Met de betrokken branche is inmiddels afgesproken om uiterlijk medio 2001 deze producten onder de scope van de GMP-regeling te brengen, aangezien een groot aantal producenten van deze middelen reeds beschikt over een ISO-certificaat. Voor buitenlandse toeleveranciers geldt als voorwaarde dat periodiek een onafhankelijke verificatieaudit wordt uitgevoerd. In november 2000 heeft het productschap de randvoorwaarden voor de inspectieinstellingen die deze audits uitvoeren vastgesteld. Belangrijke kwalificatiecriteria voor de inspectieinstelling zijn: aantoonbare onafhankelijkheid en deskundigheid voor het onderwerp ( feed ) en de wijze van inspectie (audit). Tot eind 2003 kan dit worden aangetoond door een accreditatie op basis van EN voor de relevante inspectie (audit) en de deskundigheid op diervoederterrein. Voor de periode na 2003 heeft het productschap als voorwaarde gesteld dat de instelling geaccrediteerd dient te zijn voor certificering van producten en processen op basis van EN met HACCP-elementen of op basis van EN Het productschap sluit overeenkomsten met de betreffende instellingen. De inspectie-instellingen worden in een openbaar register opgenomen. In de planning is verder nog opgenomen dat in de loop van 2001 de GMP-regeling nu ingedeeld volgens ISO 9001:1988 wordt aangepast aan de nieuwe norm ISO 9001: Aanvullende GMP-beheersmaatregelen In vervolg op de horizontale risico-inventarisatie bij mengvoedergrondstoffen is eind 1999 gestart met het opstellen van generieke beheersmaatregelen voor de volgende kritische processtappen: teelt in verband met de vorming van mycotoxinen; kunstmatige droging met verbrandingsgassen; wisseltransport; verhitting met stoom en toepassing van procestechnische en technologische hulpstoffen.

16 Feed for Food: Kwaliteit en voedselveiligheid De visie van M.J. van Nunen RA, president-directeur Cerestar Benelux BV, Sas van Gent "Cerestar is met een marktaandeel van 28 procent marktleider in de zetmeelindustrie in de Europese Unie. Wij maken in Sas van Gent voor de voedingsmiddelenindustrie, de papierindustrie en de farmaceutische industrie zetmeel en derivaten uit maïs, tapioca en aardappelen. In totaal 564 verschillende producten. We verwerken jaarlijks één miljoen ton graan. Dat graan komt grotendeels uit het buitenland, vooral uit Frankrijk. Het wordt aangevoerd per trein, binnenschip en coaster. De eindproducten worden wereldwijd verwerkt onder andere in suikerwaren, bakkerij- en zuivelproducten, frisdranken, in bier, papier, karton en in farmaceutische producten. De bijproducten (maïs- en tarwegluten, etc.) gaan - als nat en droog product voornamelijk naar de diervoederindustrie, maar worden via de tussenhandel ook ongemengd aan varkenshouders geleverd. de allerstrengste eisen gehanteerd qua kwaliteitsborging. Wij hebben voor GMP+HACCP dan ook weinig aanpassingen in de fabriek hoeven te doen. Bij onze inkoopafdeling komen alleen maar gecontroleerde grondstoffen binnen. Deze moeten door de afdeling Quality Assurance zijn goedgekeurd. Wat wel is veranderd, is de analyse van de bijproducten. Dat is nu verplicht. Het is een extra rapportering. We deden die analyses trouwens al, maar net iets anders. Op salmonella bijvoorbeeld hoefde je vroeger nooit te analyseren. Het laboratorium moet nu bovendien een Labcode-erkenning hebben. Ook de periodieke rapportage aan het Productschap Diervoeder is nieuw. Zoiets bestaat zelfs niet eens voor de voedingsmiddelenindustrie. Diervoeding is welhaast belangrijker dan menselijke voeding, zo lijkt het wel. Wij leveren diervoeder af fabriek. Bij menselijke voeding wordt franco geleverd. Bij het transport van het diervoeder ligt de verantwoordelijkheid bij de afnemer. Op ons verzoek heeft een transportbedrijf dat voor ons veel veevoer in Nederland vervoert, zich dan ook gecertificeerd. Wij willen op geen enkele wijze in verband gebracht kunnen worden met affaires. Wij gaan daarom ook verder dan de HACCP-handleiding voorschrijft. We kijken bij het laden mee en sturen desnoods een vrachtwagen terug. Bij het vervoer van producten voor de voedingsmiddelenindustrie is dat heel normaal. Daar wordt een tankwagen al teruggestuurd bij een geurafwijking. Zo n geurafwijking krijg je bijvoorbeeld als er daarvoor fruitconcentraat mee is vervoerd. De kwaliteitscontroles kosten ons veel geld. Zo controleren wij de inkoop van maïszaad door onze maïsleveranciers om er zeker van te zijn dat er geen genetisch gemodificeerde maïs wordt geteeld. Al het graan wordt naar onze fabriek in Sas van Gent vervoerd in verzegelde en genummerde wagons die alleen door Cerestar worden gebruikt. Alleen zo kunnen we de garantie geven dat we geen GMO-maïs gebruiken. Door de discussies over GMO is tracking and tracing bij maïs in de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Dat is de positieve kant van het hele verhaal." Wij hebben geen enkele moeite om aan de nieuwe, strengere kwaliteitseisen van het Productschap Diervoeder te voldoen. Onze productieprocessen waren al voor voeding goedgekeurd. De diervoederproducten voldoen grotendeels aan dezelfde kwaliteitseisen als die voor rechtstreekse menselijke voeding. Bij de productie kijken grote internationale levensmiddelenconcerns en de farmaceutische industrie over onze schouders mee. In de farma-industrie worden Diervoeding lijkt wel belangrijker dan menselijke voeding

17 16 De ontwikkeling van de generieke beheersmaatregelen met betrekking tot directe, kunstmatige droging is eind 1999 ter hand genomen. Aanvankelijk leidde de meer globale aanpak niet tot het gewenste resultaat, waarna voor een meer gedetailleerde analyse van droogprocessen voor de verschillende producten is gekozen. Het doel is te komen tot een analyse van de kritische punten bij de verschillende directe droogprocessen en het vaststellen van de gewenste beheersmaatregelen op het gebied van brandstof en afstelling van de droogapparatuur. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de in de levensmiddelenindustrie aanwezige kennis. Zodra de resultaten beschikbaar zijn (derde kwartaal 2001), zullen deze worden opgenomen in de risicoanalyses (inclusief beheersmaatregelen) per voedermiddel. De ontwikkeling van generieke beheersmaatregelen op het gebied van teelt in verband met mycotoxine is eveneens eind 1999 ter hand genomen. Aanvankelijk is er vertraging opgetreden omdat onvoldoende specifieke gegevens beschikbaar waren voor de verschillende graanproducten naar herkomstgebieden. Daarom is besloten tot publicatie van de achtergronden van de mycotoxineproblematiek en het meenemen van de risico s en de noodzakelijke beheersmaatregelen in de verticale risicoanalyse van de graanproducten. Het bedoelde rapport geeft aan welke toxinen in de verschillende diervoedergrondstoffen voor kunnen komen, welke gehalten voor kunnen komen en welke beheersmaatregelen genomen kunnen worden. Daarnaast is een inschatting gemaakt van het effect van de verschillende maatregelen op de groei van de schimmels en de vorming van toxinen. Deze gegevens kunnen worden gebruikt voor de risicoanalyses die mengvoederbereiders in het kader van de HACCP-certificering (GMP + ) moeten uitvoeren. Reeds in juli 1999 is de aanvullende GMP-code transport voedermiddelen vastgesteld, die in eerste instantie gericht was op wegtransport. GMP-erkende ondernemingen dienden deze aanvullende GMP-voorwaarden voor transport uiterlijk 31 december 1999 in hun kwaliteitssysteem opgenomen te hebben. Hierbij dienden de transportondernemingen in het beroepsgoederenvervoer uiterlijk 31 december 2000 te beschikken over een gecertificeerd kwaliteitssysteem. De voorbereiding voor de certificering van deze bedrijven is in de loop van 2000 uitgewerkt in samenwerking met Transport en Logistiek Nederland, Koninklijk Nederlands Vervoer en de certificerende instellingen. Door de vertraging hierbij en de grote deelname is de uiterste ingangsdatum verschoven naar 1 april In de tweede helft van 1999 is de GMP-transportcode uitgebreid met de transportvormen zeevaart, binnenvaart en rail voor droge goederen, die in januari 2000 zijn vastgesteld. In de eerste helft van 2000 zijn deze voorwaarden ook afgestemd op vervoer van vloeibare voedermiddelen bij deze transportvormen. Deze uitbreiding van de GMP-transportcode is vastgesteld in oktober De implementatie van de borging van zeevaart-, binnenvaart- en railtransport is gekoppeld aan de implementatie van de kwaliteitsborging van de grondstoffen in het buitenland. Vanaf de tweede helft van 1999 tot medio 2000 is gewerkt aan de reinigings- en ontsmettingsmaatregelen (R&O-regime) voor het wegvervoer en de lijst van toegestane voorgaande ladingen. Door de complexiteit nam het meer tijd in beslag dat aanvankelijk was voorzien. Momenteel is voor de lijst van voorafgaande ladingen nog een risicobeoordeling voor dierlijke mest en kunstmest in uitvoering. Bij het opstellen van de HACCP-handleiding is de behoefte gebleken aan een nadere uitwerking van tracing en tracking in de diervoedersector. Doel van het project is het ontwikkelen van een systematiek en methode, met zowel administratieve als fysieke aspecten, die een zo nauwkeurig

18 17 mogelijke en snelle naspeurbaarheid van onregelmatigheden in partijen voeders en voedermiddelen mogelijk moet maken. Het project zal naar verwachting in januari 2001 starten en wordt uitgevoerd in samenwerking met de Belgische mengvoederindustrie. Voor de verhitting met stoom en de toepassing van procestechnische en technologische hulpstoffen is medio februari 2000 het initiatief genomen. Voor de verhitting met stoom is een generieke beheersmaatregel vastgesteld. Voor de toepassing van procestechnische en technologische hulpstoffen is een inventarisatie uitgevoerd naar de wijze waarop gerenommeerde bedrijven de veiligheid waarborgen. De hieruit voortvloeiende publicatie is een leidraad voor kopers van grondstoffen om hun toeleveranciers te bevragen over de kwaliteitsborging bij het gebruik van deze categorie producten. - Aanvullende beheersmaatregelen (met betrekking tot salmonella) in de pluimveehouderij Vanwege onvoldoende voortgang in de beheersing van salmonella in de sectoren pluimveevlees en eieren zijn in 2000 voorstellen geformuleerd voor versterking van de aanpak in de diverse schakels in de kolommen, inclusief de pluimveevoeders. Voor de pluimveevleessector heeft het bestuur van het Productschap Pluimvee en Eieren (PPE), in verband met het niet behalen van de doelstellingen van het in 1997 gestarte Plan van aanpak Salmonella en Campylobacter binnen de met de overheid afgesproken termijn, in oktober 2000 een plan vastgesteld voor de doorstart van het plan van aanpak. Dit doorstartplan is opgesteld onder begeleiding van een stuurgroep, waarin ook de diervoedersector is vertegenwoordigd. Voor de eiersector had op 1 november 2000 de doelstelling van minder dan 5% Salmonella enteritidis (Se)/Salmonella typhimurium (St)-besmette koppels leghennen bereikt moeten zijn. Ook deze doelstelling, van het in 1998 gestarte Plan van aanpak preventie en bestrijding Salmonella in de eiersector, is niet gerealiseerd. De eiersector heeft zich eind 2000 beraden over vervolgscenario s op de bestaande aanpak. Voor de pluimveevleessector is de inhoud van de bestaande aanpak voor salmonella eind 2000 dus reeds op verschillende punten in de productiekolom - zo ook in de diervoedersector - versterkt. De diervoedersector heeft daarbij besloten tot de volgende aanscherpingen. In vleeskuikenvoeders wordt een maximale besmettingsincidentie van 0,4% nagestreefd; na een jaar (in 2001) zal worden geëvalueerd met het oog op een mogelijkheid tot verdere verlaging. Verscherping van de HACCP-aanpak in voedermiddelen. Doormelding van salmonella-uitslagen in voeders aan de pluimveehouders, mits overeenstemming tussen de mengvoedersector, de primaire sector en de slachterijen over de randvoorwaarden wordt verkregen, waarbij de resultaten van een nadere risico-efficiency-analyse leidend zullen zijn. Bij wijze van proef zullen gedurende het eerste halfjaar van 2001 alle meldingen van salmonellapositieve uitslagen in het pluimveevoer aan de Keuringsdienst Diervoedersector, worden doorgeleid aan een centraal punt bij het PPE. Deze uitslagen zullen centraal tesamen met de overige salmonellagegevens van de betreffende pluimveekoppels, tot en met die van de slachterij, in onderling verband bestudeerd worden. Zodra snelle onderzoeksmethoden gevalideerd en geaccepteerd zijn, zullen deze ingezet worden. In het geval binnen de bestaande monitoringsprogramma s een salmonellapositieve uitslag in het eindvoer gevonden wordt zal, in aanvulling op het onderzoek naar de mogelijke oorzaak, gedurende de eerstvolgende vier productiedagen dagelijks een monster eindvoer worden onderzocht.

19 18 GMP-erkende toeleveranciers van voedermiddelen zullen in 2001 volgens een vastgestelde frequentie de voedermiddelen moeten monitoren en alle salmonella-analyseresultaten moeten melden aan het productschap. Bij overeenstemming tussen de mengvoedersector en de toeleveranciers van voedermiddelen over de randvoorwaarden inzake doormelding en over de zinnigheid van maatregelen die mengvoederfabrikanten kunnen treffen, zal tevens doormelding van de analyse-uitslagen in voedermiddelen door de toeleveranciers aan de mengvoederfabrikanten plaatsvinden. Het Landbouw-Economisch Instituut (LEI) en het Rijks-Instituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zullen overigens een modelstudie uitvoeren naar de financiële effecten van aangescherpte maatregelen in de pluimveevleessector. Op basis van deze studie wordt een tijdpad geformuleerd waarbinnen de doelstellingen behaald moeten zijn. Deze studie zal begin 2001 zijn afgerond. Daarnaast zal er begin 2001 een risico-efficiency-analyse inzake salmonellabesmetting in pluimveevlees worden uitgevoerd. Beoogd wordt hiermee om (deels op basis van bestaande salmonella-analysegegevens) te onderzoeken of er op hoofdlijnen een verband is tussen salmonellaincidentie in (het voer in) de verschillende schakels in de pluimvee(vlees)kolom en in het eindproduct. Verder zullen in dit kader economische analyses worden uitgevoerd aangaande de schade van salmonella-incidentie in de diverse schakels in de keten, alsmede kosteneffectiviteitsanalyses van preventieve maatregelen. Ten behoeve van de eiersector zal begin 2001 een protocol worden opgesteld voor de melding van eventuele Salmonella enteritidis en/of typhimurium in het voer en het daaraan gekoppelde onderzoek in de desbetreffende mengvoederfabriek. Herijking van het gewenste kwaliteitsniveau In de achterliggende jaren zijn - aanvullend op de Europese normen - met ketenpartijen bovenwettelijke kwaliteitsnormen voor diervoeders afgesproken en in de GMP-regeling vastgelegd. Het plan van aanpak heeft als subdoelstelling het herijken van het gewenste kwaliteitsniveau voor diervoeders en grondstoffen in relatie tot de (waarborging van de) veiligheid van de mens (als consument van dierlijke producten), het dier en het milieu. Deze herijking dient gebaseerd te zijn op de uitgevoerde risicobeoordelingen. Sinds medio 1999 heeft het productschap de volgende aanvullende (voorzorgs)maatregelen met betrekking tot normering en productkwaliteit genomen:

20 19 Aard van de maatregel met betrekking tot het kwaliteitsniveau Maand Verbod op huishoudelijk frituurvet, op vetten die vrijkomen bij het schoonmaken van tankwagens en op putvetten afkomstig uit vetafscheiders die niet gescheiden van afvalwaterstromen opgevangen zijn, en op verschillende andere reststromen. Verbod op het gebruik van zoogdiermelen en pluimveevleesmeel in andere voeders dan voor herkauwers op productielijnen waar ook herkauwervoeders worden geproduceerd. Verbod op het gebruik van kaoliniet met dioxine als toevoegmiddel. Verbod op het gebruik van afvalwaterzuiveringsslib als grondstof. Een maximumgehalte voor dioxine in mengvoeders (met uitzondering van visvoeders). Norm voor salmonellabesmetting in enkelvoudige voedermiddelen voor pluimvee. Maximumgehalten aan PCB s in voedervetten en mengvoeders. Maximumgehalten aan vomytoxine (DON) in voedergranen, daarvan afgeleide producten en mengvoeders Algemeen uitgangspunt is dat voedermiddelen van gezonde, deugdelijke en gebruikelijke handelskwaliteit dienen te zijn, en geen gevaar mogen opleveren voor de gezondheid van mens en dier (artikel 3:1 van Verordening PDV diervoeders 1998). Voor een aantal ongewenste stoffen en producten zijn reeds maximumgrenzen vastgesteld, veelal gebaseerd op incidenten in het verleden. Voor veel risicofactoren bestaan geen actie- en afkeurgrenzen. De praktijk leert dat het gewenst is voor relevante risicofactoren over actiegrenzen en normen te kunnen beschikken, teneinde te kunnen vaststellen of een voedermiddel gezond, veilig, deugdelijk en van gebruikelijke handelskwaliteit is. In februari 2000 is besloten tot een gestructureerde aanpak voor het opstellen van actie- en afkeurgrenzen voor kwaliteitsparameters, die uit de risicobeoordelingen als relevant voortvloeien en waarvoor nog geen wettelijke normen bestaan. Uitgangspunt is de gezondheid van mens en dier. Voor stoffen die via het dier overdraagbaar zijn naar dierlijke producten, worden de grenzen voor voedermiddelen afgeleid van de normen dan wel van ADI s (average daily intake) voor levensmiddelen en de overdracht door het dier. In een aantal gevallen zullen - vanwege te beperkt inzicht - voorlopige (actie)grenzen vastgesteld worden. Het streven is om de actie- en afkeurgrenzen op een eenduidige wijze wetenschappelijk te onderbouwen. Voor de uitvoering hiervan is een (permanente) kerngroep ingesteld met deskundigen van Rikilt-DLO, Wageningen Universiteit, RIVM, TNO en uit het bedrijfsleven. Waar mogelijk wordt aangesloten bij reeds lopende initiatieven. Als eerste is gestart met voedervetten, in aanvulling op de reeds vastgestelde dioxine- en PCBnormen. Dit heeft de nodige vertraging opgelopen doordat een survey-onderzoek op Europees niveau is gestart en er overleg gaande is tussen Nederland en België. De verwachting is dat dit in het eerste kwartaal van 2001 wordt afgerond. Voor de overige voedermiddelen wordt op basis van de risicobeoordelingen begin 2001 een programma opgesteld voor het ontwikkelen van actie- en afkeurgrenzen.

In het belang van sector en samenleving

In het belang van sector en samenleving In het belang van sector en samenleving Productschap Diervoeder Productschap Diervoeder Het Productschap Diervoeder (PDV) is een publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie. Het is ingesteld op verzoek van

Nadere informatie

De beste kwaliteitsborging voor vlees én diervoeder komt uit Nederland

De beste kwaliteitsborging voor vlees én diervoeder komt uit Nederland De beste kwaliteitsborging voor vlees én diervoeder komt uit Nederland De Nederlandse vee- en vleessector heeft wereldwijd een naam hoog te houden als betrouwbare leverancier van kwaliteitsproducten. Alle

Nadere informatie

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid nr Tekst 0 Home Thielen Consult is de partner voor bedrijven en organisaties in de voedselketen. Samen met onze klanten bouwen wij aan veilig en eerlijk voedsel. We begeleiden onze klanten en organiseren

Nadere informatie

GMP+ Feed Safety Assurance scheme. Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders

GMP+ Feed Safety Assurance scheme. Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders GMP+ Feed Safety Assurance scheme Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders GMP+ BCN-NL2 BCN NL2 NL B.V. Alle rechten voorbehouden. De informatie uit deze publicatie mag worden geraadpleegd op het

Nadere informatie

Samen werken aan voedselveiligheid

Samen werken aan voedselveiligheid Samen werken aan voedselveiligheid Een eerste kennismaking Roel Robbertsen, voorzitter SecureFeed Jaarvergadering Comité van Graanhandelaren Rotterdam, 20-11-2014 Inhoud presentatie Wie en wat is SecureFeed

Nadere informatie

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten.

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Nadere uitwerking van de Hygiënecode Transport Opslag en Distributie en de Hygiënecode Diervoedersector Wegtransport

Nadere informatie

Introductie LRQA 2003

Introductie LRQA 2003 ! Introductie ! Lloyd s Register Quality Assurance(LRQA) " Onderdeel van de Lloyd s Register group " Wereldwijd marktleider in certificatie " + 1 300 assessors " + 33 000 certificaten " Geaccrediteerd

Nadere informatie

TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2)

TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2) TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2) 1 juli 2008 1 Toepassing in uw onderneming HTP Advies B.V. Begeleiding bij o.a. ISO (9001, 22000), GMP +, HACCP (www.htp-advies.nl) Praktijkervaring

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 16.3.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 225/2012 VAN DE COMMISSIE van 15 maart 2012 tot wijziging van bijlage II bij Verordening

Nadere informatie

De consument eet vee eet voer

De consument eet vee eet voer De consument eet vee eet voer Sectorbijeenkomst GMP 24 mei 2005 Marc Jansen Hoofd Consument en Kwaliteit Centraal Bureau Levensmiddelenhandel Inhoud 1. Retail in Nederland 2. Belang voedselveiligheid 3.

Nadere informatie

Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren

Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren Productschap Diervoeder Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren Productschap Diervoeder (Den Haag, Nederland) februari 2004 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van (datum), nr., Directie Wetgeving en Juridische Zaken;

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van (datum), nr., Directie Wetgeving en Juridische Zaken; WIJ BEATRIX, BIJ DE GRATIE GODS, KONINGIN DER NEDERLANDEN, PRINSES VAN ORANJE- NASSAU, ENZ. ENZ. ENZ. Besluit van... houdende regels inzake diervoeders (Besluit diervoeders 2012) Besluit van Op de voordracht

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

Protocol monitoring bietenpulp. GMP regeling diervoedersector

Protocol monitoring bietenpulp. GMP regeling diervoedersector Productschap Diervoeder Protocol monitoring bietenpulp GMP regeling diervoedersector Den Haag, 24 november 2004 Versie 2 (25-11-2004) Protocol monitoring bietenpulp 1 van 7 Inhoudsopgave 1 INLEIDING...3

Nadere informatie

Voorwoord. Henk Flipsen Directeur Nevedi

Voorwoord. Henk Flipsen Directeur Nevedi Verantwoorde soja in de diervoedersector in 2015 Voorwoord Op 15 december 2011 sprak de Nederlandse diervoederindustrie samen met de zuivel-, vlees- eier-, MVO- en retailsector de ambitie uit om in 2015

Nadere informatie

De NVG, 40 jaar jong

De NVG, 40 jaar jong De NVG, 40 jaar jong Dier boven mens? 75 % van de Amerikaanse huisdiereigenaren besteden niet minder geld aan hun huisdier; 26 % vindt de gezondheid huisdier belangrijker dan van zichzelf; 34 % geeft

Nadere informatie

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen Contact info@vwa.nl 64 Titel Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen Inleiding Volgens Verordening (EG) 852/2004 zijn levensmiddelenbedrijven

Nadere informatie

VERGADERING : OPENBAAR BESTUUR DATUM : 30 SEPTEMBER 2009 AGENDAPUNT : 3 BIJLAGE : OB-09-46. : Mededelingen en ingekomen stukken

VERGADERING : OPENBAAR BESTUUR DATUM : 30 SEPTEMBER 2009 AGENDAPUNT : 3 BIJLAGE : OB-09-46. : Mededelingen en ingekomen stukken VERGADERING : OPENBAAR BESTUUR DATUM : 30 SEPTEMBER 2009 AGENDAPUNT : 3 BIJLAGE : OB-09-46 BETREFT : Mededelingen en ingekomen stukken Nr. Van Datum Omschrijving Voorstel 1. LNV 15-07-09 Brief Minister

Nadere informatie

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst)

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst) L 125/10 VERORDENINGEN VERORDENING (EU) 2015/786 VAN DE COMMISSIE van 19 mei 2015 tot vaststelling van criteria voor de aanvaardbaarheid van zuiveringsprocedés die worden toegepast op producten die bedoeld

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

FTN. 621302005 HERZIENING inclusief aanbevelingen 08052014. Certex Industrie Food

FTN. 621302005 HERZIENING inclusief aanbevelingen 08052014. Certex Industrie Food Certex Industrie Food Uitgangspunt Dit document is een aanvulling/supplement van/op het Certex Kwaliteitshandboek versie 2013. De eisen en richtlijnen die in dit document beschreven worden, gelden als

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

3. GMP. Eindwerk: De administratie bij zelfmengers.

3. GMP. Eindwerk: De administratie bij zelfmengers. 3. GMP 3.1 nleiding GMP is een kwaliteitsgarantiesysteem met 3 hoofdthema s: ongewenste stoffen en producten buiten de productieketen houden maximaal hygiënisch produceren vnl. met het oog op het vermijden

Nadere informatie

Inspectie beleid GDP Guideline. Ageeth Dekker Senior Inspecteur

Inspectie beleid GDP Guideline. Ageeth Dekker Senior Inspecteur Inspectie beleid GDP Guideline Ageeth Dekker Senior Inspecteur Agenda 1. Inleiding 2. Groothandelsvergunning 3. GDP inspecties, rapportage en certificaat 4. Samenvatting 5. Vragen 2 Inleiding Nieuwe GDP

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 22 343 Handhaving milieuwetgeving 28 173 Bepalingen aangaande onder meer de bereiding en het in het verkeer brengen van diervoeders (Kaderwet diervoeders)

Nadere informatie

GMP+ A3 GMP+ Logo s. GMP+ International B.V.

GMP+ A3 GMP+ Logo s. GMP+ International B.V. A GMP+ A3 GMP+ Logo s 3 NL B.V. Alle rechten voorbehouden. De informatie uit deze publicatie mag worden geraadpleegd op het scherm, gedownload en geprint, mits dit gebeurt voor eigen, niet-commercieel

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief met betrekking tot erkenning-/registratievoorwaarden van opslagbedrijven van dierlijke bijproducten en afgeleide producten die niet

Nadere informatie

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 VERORDENING (EU) Nr. 284/2011 VAN DE COMMISSIE van 22 maart 2011 tot vaststelling van specifieke voorwaarden en gedetailleerde procedures voor de invoer

Nadere informatie

Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd. Hoofdkantoor. Certificatie Schema

Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd. Hoofdkantoor. Certificatie Schema Celsiusstraat 42 6711 HA Ede Nederland Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd Hoofdkantoor Vinçotte ISACert Nederland Obrechtsestraat 28E 8031 AZ Zwolle Nederland Locatie Certificatie

Nadere informatie

Aan geadresseerde. Geachte heer/mevrouw,

Aan geadresseerde. Geachte heer/mevrouw, Directie Voedselkwaliteit en Diergezondheid Aan geadresseerde uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum VD. 2004/2884 8-10-2004 onderwerp doorkiesnummer bijlagen Kaderwet diervoeders. (TRC 2004/7011) 3785633

Nadere informatie

Melkpoeder, feed or food?

Melkpoeder, feed or food? . Melkpoeder, feed or food? Voedsel en Waren Autoriteit Afdeling Signalering VP Project nr: OT03H035 december 2004 OT03H035 18-1-2004 pagina 1 van 5 INHOUD INHOUD... 2 SAMENVATTING... 3 SUMMARY... 3 1

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Generieke systeemeisen

Generieke systeemeisen Bijlage Generieke Systeem in kader van LAT-RB, versie 27 maart 2012 Generieke systeem NTA 8620 BRZO (VBS elementen) Arbowet Bevb / NTA 8000 OHSAS 18001 ISO 14001 Compliance competence checklist 1. Algemene

Nadere informatie

General Food Law. T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU. d.d. 25 en 27 januari 2005. Anneke van de Kamp

General Food Law. T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU. d.d. 25 en 27 januari 2005. Anneke van de Kamp General Food Law T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU d.d. 25 en 27 januari 2005 Anneke van de Kamp Afdelingshoofd Voedsel en Voeding Hoofdproductschap Akkerbouw Inhoud Wat

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Granen, (oliehoudende)zaden en peulvruchten in onbewerkte vorm, voorzover deze voorkomen in de Databank Risicobeoordelingen Voedermiddelen (DRV).

Granen, (oliehoudende)zaden en peulvruchten in onbewerkte vorm, voorzover deze voorkomen in de Databank Risicobeoordelingen Voedermiddelen (DRV). Protocol P10: Monitoring Granen, Zaden en Peulvruchten 1. Doelgroep Het GMP + -gecertificeerde bedrijf dat de in par. 2 genoemde voedermiddelen, afkomstig uit een nieuw of overig herkomstland, aankoopt

Nadere informatie

Ethiek en management-systematiek

Ethiek en management-systematiek Responsible Care Deze presentatie wat is Responsible Care (Global Charter) Relatie met operationele veiligheid In de chemie VCA en VCO Enkel k l aanbevelingen Bert Zandvoort Coordinator Masterclass Veiligheid

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Seminarie Vegaplan.be

Seminarie Vegaplan.be Seminarie Vegaplan.be Brussel, 14 november 2007 Willy Kusters 1 Grensoverschrijdende voedselveiligheid VKL-certificatieschema Stichting Pro act Wat is VKL Positionering / opbouw / werking Doelgroep Stand

Nadere informatie

HACCP-stappenplan. Aan de slag met HACCP 24-09-08. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Govert Schouten.

HACCP-stappenplan. Aan de slag met HACCP 24-09-08. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Govert Schouten. HACCP-stappenplan Aan de slag met HACCP Govert Schouten Schouten Advies B.V. Giessen www.schoutenadvies.nl Stap 1 HACCP-team en validatie-team samenstellen Stap 2 Beschrijven van producten Stap 3 Bedoeld

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal gentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief betreffende de dioxinemonitoring van voor de diervoeding bestemde risicovolle producten Kenmerk PCCB/S1/JPM/912984 Datum 18/02/2014

Nadere informatie

Productgerichte Milieuzorg HEMA

Productgerichte Milieuzorg HEMA Productgerichte Milieuzorg HEMA Aan dit project is in het kader van het Besluit milieusubsidies, regeling milieugerichte technologie een subsidie verleend uit het programma Productgerichte Milieuzorg 2000

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 juni 2008 (13.06) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2008/0110 (COD) 10637/08 ADD 2 AGRILEG 104 CODEC 769 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie

Accreditatie van laboratoria in het kader van de autocontrole

Accreditatie van laboratoria in het kader van de autocontrole Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Accreditatie van laboratoria in het kader van de autocontrole Geert De Poorter, 25/09/2013 2 1. Inleiding 2. Erkenning 3. Accreditatie: waarom

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN

DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN RISKPLAZA, DÉ TOEGANG TOT UP-TO-DATE DATA VOOR RISICOANALYSE VAN GRONDSTOFGEVAREN Riskplaza is een systeem voor de borging van

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

Bijgaand treft u aan een subsidieaanvraag van de Federatie Nederlandse Diervoederketen van 25 februari 2014.

Bijgaand treft u aan een subsidieaanvraag van de Federatie Nederlandse Diervoederketen van 25 februari 2014. VERGADERING : ALGEMEEN BESTUUR DATUM : 19 MAART 2014 AGENDAPUNT : 6 BIJLAGE : 10 Subsidieaanvraag FND Bijgaand treft u aan een subsidieaanvraag van de Federatie Nederlandse Diervoederketen van 25 februari

Nadere informatie

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Stand: september 2015 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI NORD (hierna: ALDI).

Nadere informatie

BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY)

BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY) BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY) Versie 1.1 Bekende Afzender & AEO: 1 project, 1 partner Dit e-book bevat toelichting over de Bekende Afzender status en AEOcertificering. Wat houden beide erkenningen

Nadere informatie

Risico analyse uitvoeren op het laboratorium. PUOZ Labdag 4 december 2014 Workshop leiders Joris van den Heuvel en Oscar Smeets

Risico analyse uitvoeren op het laboratorium. PUOZ Labdag 4 december 2014 Workshop leiders Joris van den Heuvel en Oscar Smeets Risico analyse uitvoeren op het laboratorium PUOZ Labdag 4 december 2014 Workshop leiders Joris van den Heuvel en Oscar Smeets Programma Workshop 13.45-13.55 Welkom en inleiding 13.55-14.25 Aan de slag

Nadere informatie

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten Contact info@vwa.nl 65 Titel Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten Inleiding Volgens de Algemene Levensmiddelenverordening

Nadere informatie

Partie B. Deel B. BC-00 Inleiding

Partie B. Deel B. BC-00 Inleiding Deel B Partie B BC-00 Inleiding asbl vzw Gasthuisstraat 31 31, Rue de l Hôpital B-1000 BRUSSEL B-1000 BRUXELLES T: +32 (0)2 514 01 86 Fax: +32 (0)2 514 05 29 Web: www.ovocom.be HISTORIEK VAN HET DOCUMENT

Nadere informatie

Logistiek Voedselkilometers Voedselkilometers Logistiek Agrologistiek Samenwerken in de keten Reactief Omdat het moet van de supermarkt, anders mag ik niet meer leveren Het moet van de ketenpartners, anders

Nadere informatie

Internationaal dierenwelzijnsbeleid

Internationaal dierenwelzijnsbeleid Internationaal dierenwelzijnsbeleid Stand: februari 2016 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI. Een belangrijke voorwaarde

Nadere informatie

Stichting Normering Arbeid

Stichting Normering Arbeid 2014 Stichting Normering Arbeid Dé norm voor betrouwbaarheid! Een stevig keurmerk Het jaar 2014 heeft vooral in het teken gestaan van het pakket van verbetermaatregelen dat door SNA met sociale partners

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief betreffende de dioxinemonitoring van voor de diervoeding bestemde risicovolle producten Kenmerk PCCB/S1/DVO/912984 Datum 16/12/2015

Nadere informatie

FAQ. 2. Op wie heeft de Europese Verordening 183/2005 betrekking?

FAQ. 2. Op wie heeft de Europese Verordening 183/2005 betrekking? FAQ 1. Waaruit bestaat de Europese Verordening 183/2005? Deze nieuwe Verordening bepaalt de voorschriften voor diervoederhygiëne. Alle verschillende activiteiten in de diervoederketen worden onderverdeeld

Nadere informatie

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients.

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients. 27/11/2015 Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020 Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients 26 November 2015 1 Introductie Tom Wiegmans Internationale Agrarische handel gestudeerd

Nadere informatie

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm Onze veehouders zorgen voor prachtige en heerlijke producten. Van melk en kipfilet tot eieren en subliem varkensvlees van eigen bodem. Vele mensen

Nadere informatie

EU-Houtverordening vanuit de houthandel

EU-Houtverordening vanuit de houthandel EU-Houtverordening vanuit de houthandel Nyenrode 4 februari 2013 Paul van den Heuvel Actieplan Bewust met hout 2010-2015 Samen werken aan duurzaam geproduceerd hout Ambities 80% 1 ste helft 2012 De hele

Nadere informatie

ISO 20000 @ CTG Europe

ISO 20000 @ CTG Europe ISO 20000 @ CTG Europe 31/10/2007 mieke.roelens@ctg.com +32 496266725 1 Agenda 31 oktober 2007 Voorstelling Project Business Case: Doel & Scope Projectorganisatie Resultaten assessments en conclusies De

Nadere informatie

Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie

Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie Peter Lelie Europese Commissie - DG EMPL 7-Oct-09 Directoraat-Generaal for Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Gelijke Kansen Eenheid Sociale

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

LPS 1233 - Certificatie van vastopgestelde brandbeveiligingssystemen in Nederland

LPS 1233 - Certificatie van vastopgestelde brandbeveiligingssystemen in Nederland LPS 1233 - Certificatie van vastopgestelde brandbeveiligingssystemen in Nederland Huib Timmerman LPCB ROADSHOW LPS-1233 2006 Programma Historie van certificeren sprinkler- en overige blussystemen in Nederland

Nadere informatie

Inhoudsopgave I. BASISREGELS. A. Substantiële regels

Inhoudsopgave I. BASISREGELS. A. Substantiële regels Inhoudsopgave I. BASISREGELS A. Substantiële regels Verord. (EG) nr. 178/2002 E.P. en de Raad 28 JANUARI 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving,

Nadere informatie

Conservering van monsters voor chemische voedingsanalyses

Conservering van monsters voor chemische voedingsanalyses www.eurofins.com Conservering van monsters voor chemische voedingsanalyses S. Meersseman Eurofins Analytico Food www.eurofins.com Conserveren monsters Food Overzicht Wat schrijven de normen voor De praktijk

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA DEEL A: OMSCHRIJVING RISKPLAZA. 14 juni 2013

ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA DEEL A: OMSCHRIJVING RISKPLAZA. 14 juni 2013 ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA 14 juni 2013 Deze activiteit is omschreven ten behoeve van de overdracht van activiteiten van het Productschap Akkerbouw (PA) aan private organisaties naar aanleiding

Nadere informatie

VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV. geen. geen

VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV. geen. geen VGZ verantwoord beleggingsbeleid in vergelijking met Code Duurzaam Beleggen VVV Code Duurzaam Beleggen VvV onderdeel inhoud verschil artikel 1 De Code Duurzaam Beleggen opgesteld door het Verbond van Verzekeraars

Nadere informatie

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007 ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard NGI Limburg 30 mei 2007 1 Tijdlijn 80-er jaren: ITIL versie 1 2000: BS 15000 2001: ITIL versie 2 2002: Aangepaste versie BS 15000 2005: BS

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd. Hoofdkantoor

Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd. Hoofdkantoor Malledijk 18 3208 LA Nederland Locatie(s) waar activiteiten onder accreditatie worden uitgevoerd Hoofdkantoor SGS Product- & Procescertificatie Plantaardige producten uit de open teelt Plantaardige producten

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Tekst Inhoudstafel Begin

Tekst Inhoudstafel Begin 27 FEBRUARI 2003. - Koninklijk besluit tot vaststelling van de wijze van het nemen van monsters voor de officiële controle op de maximum-gehalten aan mycotoxines in bepaalde voedingsmiddelen. (NOTA : Raadpleging

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013 1 TOELICHTING HANDELSNORMEN VOOR EIEREN VERZAMELAARS Inhoud 1 Algemeen 2 Vergunning / registratie 3 Ontvangst, transportverpakking, begeleidend document eieren 4 Intraverkeer van eieren 5 Merken van de

Nadere informatie

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans WERKGROEP comply or explain PRACTICALIA Datum: 30 november 2015 Locatie: Timing: Taal: EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem 14u00 17u00 Nederlands en Frans DOELSTELLING Het finale doel is om betere inzichten

Nadere informatie

Huisverkoop van vlees en biologische zuivel

Huisverkoop van vlees en biologische zuivel . Huisverkoop van vlees en biologische zuivel Voedsel en Waren Autoriteit Afdeling Signalering VP Project nr: OT04H008-3 Januari 2005 OT04H008-3 20-1-2005 pagina 1 van 7 INHOUD SAMENVATTING... 3 SUMMARY...

Nadere informatie

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011 1. Auditplan 1) Doelstelling: Onderzoek: Beoordeling en verificatie van de prestatiebestendigheid van de producten zoals de fabrikant deze in zijn Declaration of Performance heeft omschreven door middel

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 8768 10 juni 2010 Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 2 juni 2010, nr. 127994, houdende

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie. Datum februari 2014

Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie. Datum februari 2014 Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie Datum februari 2014 Documentatiecontrole FCM in levensmiddelenindustrie januari 2014 Colofon Projectnaam Projectnummer Versienummer Documentatiecontrole

Nadere informatie

Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek?

Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek? Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek? Jos Kraus, senior inspecteur Inspectie voor de gezondheidszorg Baarn, 7 oktober 009. Wat is klinisch onderzoek Introductie Definities De weg door de wet

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide.

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide. Hello map Ocean To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) Slide 1 Next slide. NVVA symposium 2007 REACH handhaving en consequenties* *connectedthinking Agenda Wat verandert

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen

Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen Hans Schoolderman Building trust in food Food Supply and Integrity Services October 2015 VMT congres, 13 oktober Hans Schoolderman

Nadere informatie

vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval

vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval protocol administratieve controle ketenpartners 2 V1.0 19/5/15 Inhoud 1. Inleiding 4 1.1

Nadere informatie

Maatschappij, Markt en Meerwaarde. Paul Jansen, Director Public Affairs Agri VION Food group

Maatschappij, Markt en Meerwaarde. Paul Jansen, Director Public Affairs Agri VION Food group Maatschappij, Markt en Meerwaarde Paul Jansen, Director Public Affairs Agri VION Food group VION Food Group Global Profiel Internationaal Food Concern 9 miljard omzet 27.000 werknemers Hoofdkantoor Son

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2

Communicatieplan Energie- & CO 2 Communicatieplan Energie- & CO beleid Versie 9 - Januari 013 Akkoord Directie: Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1. Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en voorgenomen acties in 01 1.4

Nadere informatie

WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID

WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID KBBL Kenniscentrum organiseert: WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID Open inschrijvingen, voorjaar 2007 Workshop Levensmiddelen Etikettering & Allergenen Leergang voor alle levensmiddelen bedrijven

Nadere informatie

Toetsing allergenen management bij certificering. Ir. Maike te Riele 13-11-2014. Competence. Ambition. Confidence ISACERT, AUDITING AND CERTIFICATION

Toetsing allergenen management bij certificering. Ir. Maike te Riele 13-11-2014. Competence. Ambition. Confidence ISACERT, AUDITING AND CERTIFICATION Toetsing allergenen management bij certificering Competence 13-11-2014 Ambition Ir. Maike te Riele Confidence Allergenen = verschillend in wetgeving van landen = verschillend in certificatieschema s =

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

Script. The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide.

Script. The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide. Script The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide. The downside? It s also responsible for a large proportion of greenhouse gas and other

Nadere informatie