Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011"

Transcriptie

1 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

2 Inhoud Voorwoord Voorwoord 3 Nieuws 4 Media 6 Patiëntenzorg 8 Onderwijs 9 Onderzoek 10 Promoties 12 Fondsenwerving 14 Organisatie 18 Colofon 19 Meest relevante artikelen 20 Geachte relatie, Was in het jaar 2010 de opening in aanwezigheid van Hare Majesteit een hoogtepunt; 2011 werd gekenmerkt door een aaneenschakeling van bijzondere gebeurtenissen en kleine en grotere doorbraken in de wetenschappelijke zoektocht naar een oplossing voor Alzheimer. Ons nieuwe centrum blijkt een broeikas van activiteit op gebied van zorg en wetenschap. Het concept van samensmelting van deze twee kernactiviteiten spreekt veel collega s en relaties aan, hetgeen geresulteerd heeft in een ongekend aantal bezoeken aan ons centrum uit binnen- en buitenland. MISSIE Het VUmc Alzheimercentrum streeft naar een leidende positie in zorg en onderzoek op het gebied van dementie, met name op jonge leeftijd. De missie is dementie bespreekbaar en behandelbaar te maken en uiteindelijk te genezen. VISIE Het is de visie van het VUmc Alzheimercentrum dat alleen door het koppelen van wetenschappelijk onderzoek aan patiëntenzorg de noodzakelijke vooruitgang kan worden geboekt in de strijd tegen dementie. Het VUmc Alzheimercentrum wil een belangrijke partner zijn in de multidisciplinaire zorgketen. Qua wetenschappelijke output was 2011 een topjaar met vier promoties en vele publicaties in de internationale literatuur, waarvan meerdere de pers haalden. Op therapeutisch gebied hebben we veel voortgang gemaakt met de ontwikkeling van een nieuwe medische voeding, waarover in 2012 meer bekend zal worden. Echter, zoals u weet bieden resultaten uit het verleden geen garantie voor de toekomst, dus strijden we onverminderd voort met alles wat we op wetenschappelijk gebied te bieden hebben. Hiervoor hebben we Uw steun ook in 2012 bijzonder hard nodig! Help ons Alzheimer de wereld uit te helpen. Hartelijke groet, Prof. dr. Philip Scheltens Directeur VUmc Alzheimercentrum en neuroloog Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 2 pagina 3 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

3 Nieuws Philip Scheltens tot lid KNAW gekozen het bijzonder de gedragsneurologie en zal in de toekomst deze prijs voor zijn artikel Graph theoretical analysis VUmc en CHDR vullen elkaar aan op het gebied van De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen meer intensief met het VUmc Alzheimercentrum gaan of magneto-encephalographic functional connectivity in vroege fase geneesmiddelenonderzoek, zegt Geert (KNAW) heeft Philip Scheltens, hoogleraar cognitieve samenwerken. Per 1 juli is dr. John van Swieten van het Alzheimer s disease dat in 2009 in het tijdschrift Brain Jan Groeneveld. Hij is behalve neuroloog in VUmc neurologie en directeur van het VUmc Alzheimercentrum, Erasmus Ziekenhuis benoemd tot bijzonder hoogleraar werd gepubliceerd. Criteria die voor de prijs worden ook één van de research-directeuren van het klinisch tot lid gekozen. De nieuwe leden zijn op 26 september Genetica van preseniele dementie. Dit belangrijke gehanteerd, zijn dat het artikel in een internationaal erkend farmacologisch onderzoeksinstituut in Leiden. Het officieel geïnstalleerd. Scheltens is zeer vereerd om tot onderzoeksgebied krijgt hierdoor binnen ons centrum meer peer-reviewed wetenschappelijk tijdschrift met een hoge CHDR, in 1986 opgericht door farmacoloog Douwe dit gezelschap te mogen horen. De verkiezing vindt omvang. ranking is geplaatst en dat het onderwerp vernieuwend Breimer, heeft uitgebreide expertise opgebouwd met jaarlijks plaats op grond van wetenschappelijke prestaties en klinisch relevant is. De prijs wordt iedere twee jaar vroege fase geneesmiddelenonderzoek. Voor het volgen en op voorspraak van de academische gemeenschap. Resultaten Souvenir studie uitgereikt en bestaat uit een kunstvoorwerp en een van medicamenten in het lichaam kunnen ook PET- In een samenwerking met Danone/Nutricia zijn er in geldbedrag. scantechnieken gebruikt worden. Die heeft VUmc weer in 2011 twee internationale onderzoeken verricht naar huis, net als kennis over neurologische ziekten. Zo kunnen het effect van medical food Souvenaid op cognitieve Nieuwe website brengt meer informatie we samen kwalitatief hoogwaardig onderzoek doen, dat we functies en maten voor hersenfunctie (EEG/MEG) bij In januari 2011 werd de nieuwe website van VUmc los van elkaar niet hadden kunnen uitvoeren. Leden van de KNAW treffen elkaar in het Trippenhuis Alzheimerpatiënten in een vroege fase van de ziekte. Alzheimercentrum gelanceerd. Met frisse kleuren, een Afgelopen jaar is het eerste samenwerkingsproject voor kennisuitwisseling en debat over wetenschappelijke Philip Scheltens presenteerde de eerste, veelbelovende, grote informatiedichtheid en goede toegankelijkheid past gestart. Voor dit onderzoek staat in de research unit een onderwerpen, wetenschapsbeleid en vraagstukken op resultaten, begin november in San Diego. Het lijkt erop de nieuwe website bij de huidige tijd. AEGON Nederland testbatterij opgesteld die is ontwikkeld in het Leidse het gebied van wetenschap en samenleving. Ze nemen dat het geheugen verbeterde bij de patiënten die het heeft de ontwikkeling van de website gesteund door onderzoeksinstituut. Hiermee zijn in korte tijd veel daarnaast zitting in commissies en adviesraden en leveren product namen, in tegenstelling tot de patiënten die onder meer de productie van drie korte films over het verschillende hersenfuncties zeer nauwkeurig te meten. een essentiële bijdrage aan de adviestaak van de KNAW. placebo gebruikten. Het onderzoek gaat door en in 2012 Alzheimercentrum die op de website vertoond worden. Door de metingen vaker te herhalen, krijgen we veel verwachten we nog meer spannende resultaten! bruikbare informatie over de werking van het medicijn Uitbreiding hooggeleerden bij deze ziekte, aldus Groeneveld. De testbatterij is ook voor het VUmc Alzheimercentrum Onderzoekers vinden gendefect interessant voor producenten van geneesmiddelen voor Maar liefst twee nieuwe hoogleraren, verbonden aan het voor dementie en ALS Alzheimer, die hun middelen bij ons kunnen laten testen. VUmc Alzheimercentrum werden dit jaar aangesteld. Dr. De aan het VUmc Alzheimercentrum verbonden neuroloog De uiteindelijke winnaar is de alzheimerpatiënt. Henry Weinstein van het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis John van Swieten en VUmc geneticus Peter Heutink kwamen is per 1 april benoemd tot bijzonder hoogleraar bij VUmc tot dezelfde vondst als de Nederlandse neurobioloog dr. op de leerstoel Stimulering klinisch wetenschappelijk Rosa Rademakers in Amerika, namelijk: dat het optreden onderzoek naar stoornissen van cognitieve functies. van de ziekte frontotemporale dementie in combinatie Weinstein is werkzaam op het gebied van neurologie, in met ALS binnen families veroorzaakt wordt door een defect in een specifiek gen (C9orf72) op chromosoom 9. De onderzoekers hebben hun vondst gepubliceerd in het gezaghebbende tijdschrift Neuron. John van Swieten: De kennis over het ontstaan van de ziekte is onontbeerlijk om een behandeling voor de ziektes te ontwikkelen. Samenwerking Centre for Human Drug Research (CHDR) De Storm van Leeuwen/Magnusprijs In mei werd de nieuwe clinical research unit voor PET- uitgereikt aan Kees Stam studies en vroege fase geneesmiddelenonderzoek op de De Nederlandse Vereniging voor Klinische Neurofysiologie afdeling neurologie feestelijk geopend. De unit is een heeft de Storm van Leeuwen/Magnusprijs uitgereikt aan gezamenlijk project van VUmc en het Centre for Human Kees Stam, hoogleraar klinische neurofysiologie. Hij kreeg Drug Research (CHDR) in Leiden. Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 4 pagina 5 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

4 Media Internationaal In 2011 zijn de nieuwe diagnostische criteria voor de ziekte van Alzheimer gepubliceerd. Philip Scheltens is lid van de internationale commissie die onder auspiciën van de Amerikaanse Alzheimer Association de nieuwe criteria opstelde. De criteria vormen een grote stap voorwaarts voor het veld, omdat ze de waarde van biomarkers erkennen. In 2011 vond de eerste subsidieronde plaats voor het Europese Joint Programming (JP) initiatief, waarbij Philip Scheltens zitting heeft in de Scientific Advisory Board. Philip Scheltens is hoofdonderzoeker (gezamenlijk met een Zweedse collega) van een multinationaal voorstel met een budget van 9,5 miljoen euro over standaardisatie van biomarkers waarin 20 landen participeren. Dr. Pieter Jelle Visser is penvoerder voor de Nederlandse indiening, waarvan intussen bekend is dat deze gehonoreerd is. Wiesje van der Flier is lid van het Scientific Committee van het wereld Alzheimercongres, International Conference on Alzheimer s disease (ICAD), dat in 2011 plaats vond in Parijs. Philip Scheltens is lid van de Scientfic Advisory Board van het Plan Alzheimer France : L engagement Tous. Het grote plan van 1.6 miljard, ook wel het Sarkozy plan genoemd vanwege zijn persoonlijk initiatief hiertoe, behelst een forse financiële injectie in het onderzoek naar de oorzaak, diagnostiek en behandeling van Alzheimer en andere vormen van dementie. Met het Dementia Research Center te London bestaat een intensieve samenwerking. Professor Nick Fox is als hoogleraar Seriële Beeldvorming met MRI verbonden aan het Alzheimercentrum/afdeling neurologie en Philip Scheltens is als Honorary professor verbonden aan het University College London. In deze hoedanigheid heeft hij geadviseerd in een research voorstel betreffende early onset dementie en in een voorstel voor een clinical trial unit. Alzheimercentrum in het nieuws In 2011 mocht het VUmc Alzheimercentrum zich verheugen in een grote hoeveelheid mediaaandacht. Dit is belangrijk, want wanneer het VUmc Alzheimecentrum in het nieuws komt, betekent dat meer aandacht voor patiënten met de ziekte van Alzheimer. Het vergroten van de bewustwording onder het grote publiek voor deze ziekte is één van de speerpunten van het VUmc Alzheimercentrum. Deze publicaties verschenen o.a. in de Telegraaf, Volkskrant, Kenniskring en de Spits. Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 6 pagina 7 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

5 Patiëntenzorg Onderwijs Meer patiënten in 2011 In 2011 konden we volop gebruik maken van het vernieuwde VUmc Alzheimercentrum en dit heeft geleid tot een duidelijke toename van het aantal patiënten. Bijna 600 nieuwe patiënten bezochten ons centrum. De populatie van het VUmc Alzheimercentrum kenmerkt zich door de relatief jonge leeftijd: tweederde van de patiënten is 65 jaar of jonger. In 2011 zagen we bijna 100 nieuwe patiënten met dementie op jonge leeftijd. Meer dan tweederde van de patiënten die verwezen worden naar het VUmc Alzheimercentrum komt van buiten de eigen regio, uit heel Nederland. Het betreft hier voor het grootste gedeelte second en third opinions. Lancering zorgportaal heel positief ontvangen Op 16 december is het digitale patiëntenportaal van het VUmc Alzheimercentrum live gegaan. De officiële opening vond plaats op 17 januari Dit portaal, dat exclusief toegankelijk is voor patiënten van het VUmc Alzheimercentrum, biedt uitgebreide informatie over ziektebeelden, omgaan met dementie en praktische ondersteuning. Daarnaast is er een community waar patiënten en mantelzorgers lotgenoten kunnen vinden en ervaringen kunnen uitwisselen. In 2013 zal een derde onderdeel worden toegevoegd waarbij, achter DigiD-beveiliging, patiënten inzage hebben in hun afspraken, medische correspondentie en online contact kunnen hebben met de zorgverleners van het VUmc Alzheimercentrum via mail of videoconsult. Mystery patiënt waardeert het VUmc Alzheimercentrum met een 8 Het VUmc Alzheimercentrum heeft kwaliteit van de patiëntenzorg hoog in het vaandel staan. Nu het volledig vernieuwde centrum haar deuren geopend heeft, was het in 2011 tijd om de patiëntenzorg eens extra onder de loep te nemen. Hiervoor hebben we de hulp ingeroepen van Mystery Review. Dit bedrijf verzorgt kwalitatieve onderzoeken voor zorgcentra met daadwerkelijke patiënten. De mystery patiënten zijn in de meeste gevallen echte patiënten die hun beleving na afloop van een afspraak aan de zorginstelling terugkoppelen in een online rapportage. Tot onze niet geringe trots waardeerden de mystery patiënten de zorg van het VUmc Alzheimercentrum met een ruime 8. Enkele quotes uit het interview zijn: Hou dit niveau vast! en Mijn complimenten voor het vakmanschap. Kwalificaties waar wij heel trots op zijn! Om het kwaliteitsniveau te borgen herhalen we het onderzoek volgend jaar. Paul van Eerde Award voor Freek Gillissen Freek Gillissen, verpleegkundig zorgconsulent van het VUmc Alzheimercentrum, heeft een cheque van euro ontvangen die bij de Paul van Eerde Award hoort. De Award was door de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) toegekend aan de familie Van Eerde. Zij mochten het bij de prijs behorende geldbedrag schenken aan een persoon of organisatie die zich bezighoudt met dementie. De familie liet door deze prijs hun waardering blijken voor de zorg die zij kregen bij het VUmc Alzheimercentrum. Cursusbureau Afgelopen jaar richtten wij ons cursusbureau op, bemand door Femke van der Linden en Marian van t Oever. Getweeën organiseerden zij cursussen op maat over de ziekte van Alzheimer en de aanpak van het VUmc Alzheimercentrum voor grotere en kleinere groepen geïnteresseerde professionals. Het nieuwe centrum maakt het mogelijk om groepen tot 45 personen te ontvangen. Wij verzorgden cursussen voor collega s uit Turkije en Spanje. Spaanse artsen groep Ook bezochten delegaties uit Japan, Ethiopië, Frankrijk en België ons centrum voor informatie over onze werkwijze. Een afvaardiging uit de Tweede kamer liet zich informeren over de stand van zaken op het gebied van dementie. Vijf arts assistenten volgden klinisch fellowship VUmc Alzheimercentrum biedt aan neurologen in opleiding de mogelijkheid tot het volgen van een klinisch fellowship. In 2011 deden een vijftal arts-assistenten uit verschillende ziekenhuizen in Nederland op deze manier kennis op in de cognitieve neurologie. Tiental wetenschappelijke stages VUmc Alzheimercentrum biedt ook plekken voor wetenschappelijke stages: Afgelopen jaar deden een tiental masterstudenten vanuit verschillende disciplines zoals Master of Neurosciences, Geneeskunde en Psychologie hun master-these bij het VUmc Alzheimercentrum. Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 8 pagina 9 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

6 Onderzoek De onderzoeksactiviteiten van het VUmc 3. Vasculaire factoren voorspellen hersenen bij personen die drager zijn van een gen dat Alzheimercentrum concentreren zich rond vier Dementie op oudere leeftijd heeft vaak meerdere oorzaken. welke patiënten frontotemporale dementie veroorzaakt. onderzoekslijnen. Naast de ziekte van Alzheimer speelt ook schade met cognitieve aan de grote en/of kleine bloedvaten in de hersenen beperkingen en Contractresearch (cerebrovasculaire schade) een rol. Deze onderzoekslijn vasculaire schade Bapineuzumab (sponsor: Pfizer/Janssen): bestudeert het effect van deze schade aan bloedvaten in de op de hersenscan Een fase 3, multicenter, gerandomiseerde, dubbel- hersenen in relatie tot het ontstaan van dementie. ernstige blinde, placebo-gecontroleerde studie bij patiënten met achteruitgang beginnende tot matig ernstige ziekte van Alzheimer 4. Interventies zullen vertonen naar de werkzaamheid en veiligheid van de intraveneus Farmacologische interventies over een periode toegediende monoklonaal amyloid-beta specifieke Deze onderzoekslijn is gericht op het vinden van twee jaar. antilichaam Bapineuzumab (AAB-001, ELN115727). van therapie. Het onderzoek naar therapie met Hersenen&cognitie (subsidie: NWO): Doel van dit Bapineuzumab extensie (sponsor: Pfizer/Janssen): medicamenten vindt grotendeels plaats in de vorm van onderzoek (samenwerking met LUMC) is de waarde van Een fase 3 extensie, multicenter, lange termijn veiligheid contractonderzoek met grote farmaceutische bedrijven. structurele en functionele connectiviteit als diagnostische en tolerantiestudie van intraveneus Bapineuzumab Niet farmacologische interventies marker voor de ziekte van Alzheimer en frontotemporale (AAB-001, ELN115727) bij patiënten met de ziekte van Niet alleen medicatie, maar ook andere (leefstijl) factoren dementie te onderzoeken met behulp van MRI-scans. Alzheimer die drager zijn van een bepaald genotype en 1. Verschillen in verschijningsvorm kunnen van invloed zijn op het beloop en de symptomen Verschillen in verschijningsvorm (subsidie: Alzheimer hebben deelgenomen aan een eerdere studie. Er bestaan verschillende vormen van dementie, zoals van dementie. Voorbeelden hiervan zijn onderzoeken Nederland): Dit project zoomt in op de rol van krimp CAD106 (sponsor: Novartis): de ziekte van Alzheimer, frontotemporale dementie en naar de invloed van bewegen, licht en voeding. in het achterste gedeelte van de hersenen. Dit komt Een fase 2, multicenter, gerandomiseerde, dubbel- dementie met Lewy lichaampjes. Ook binnen de ziekte van veel vaker voor dan men voorheen dacht, vooral bij blinde, placebo-gecontroleerde studie bij patiënten met Alzheimer zijn grote verschillen; bij de ene patiënt staat Nieuwe onderzoeksprojecten jonge patiënten. In dit onderzoek valideren we een beginnende ziekte van Alzheimer naar de veiligheid en vergeetachtigheid op de voorgrond, bij de andere patiënt LOF-studie (subsidie: Hersenstichting, Mooiste beoordelingsschaal en onderzoeken we de samenhang tolerantie van een amyloid-beta specifiek antilichaam zijn het juist symptomen zoals traagheid of onhandigheid. contactfonds): Het doel van dit onderzoek is om met specifieke cognitieve stoornissen. respons na herhaalde intramusculaire injecties. Patiënten met dementie op jonge leeftijd presenteren zich te ontdekken wat de voorspellende waarde van Bad guys in de amyloid opruiming (subsidie: stichting Scarlet Road (sponsor: Roche): vaak anders dan oudere patiënten. Deze onderzoekslijn gedragsveranderingen (meer specifiek: Late onset Dioraphte): In dit onderzoek proberen we te doorgronden Een fase 2, multicenter, gerandomiseerde, dubbelblinde richt zich op het vinden van biologische mechanismen frontaal (LOF) syndroom) is voor verschillende vormen welke mechanismen zorgen voor opname van het eiwit placebo-gecontroleerde studie bij patiënten met die de verschillen in verschijningsvorm (dit heet ook wel van dementie. amyloid. prodromale ziekte van Alzheimer naar het effect van endophenotype) kunnen verklaren. B4AD (subsidie: Eurotrans-Bio, stichting Zabawas): Het Validating the Amsterdam IADL Questionnaire (subsidie: de subcutaan toegediende monoclonaal amyloid-beta doel van dit project is de ontwikkeling van nieuwe Innovatiefonds Zorgverzekeraars): In dit project specifieke antilichaam gantenerumab (RO ) op 2. Vroegdiagnostiek biomarkers voor de ziekte van Alzheimer, die met behulp onderzoeken we of dit door ons ontwikkelde instrument cognitie en dagelijks functioneren. Deze onderzoekslijn is gericht op het vinden van nieuwe van een speciale chip gemeten kunnen worden. Uniek geschikt is om de effecten van behandelingen tegen Souvenir II (sponsor Danone/Nutricia): methoden die kunnen helpen bij het stellen van de kenmerk van dit Europese project is de samenwerking dementie te meten. Een fase 3, multicenter, gerandomiseerde, dubbelblinde diagnose. Het onderzoek is voor een groot deel gericht op met verschillende kleine bedrijven. Voorspellen Galantamine effect (subsidie: CHDR, placebo-gecontroleerde studie bij patiënten met het vinden van indicatoren (ook wel markers genoemd) AD: more than one disease? (subsidie: Purplefield ZonMW): In dit onderzoek proberen we te voorspellen beginnende ziekte van Alzheimer naar het effect van die kunnen voorspellen wie de ziekte van Alzheimer krijgt Investments bv): Het doel van dit onderzoek is om welke patiënten baat zullen hebben bij het gebruik van oraal Souvenaid (medical food) op cognitie. vóórdat er sprake is van ernstige achteruitgang in het met behulp van netwerk-analyse te onderzoeken of galantamine, een medicijn dat de symptomen van de Souvenir II open label extensie (sponsor Danone/Nutricia): dagelijks functioneren. Tenslotte richt deze lijn zich ook op we aanwijzingen voor het bestaan van verschillende ziekte van Alzheimer kan verminderen. Een fase 3, multicenter, open label extensie studie bij het vinden van indicatoren (markers) die geschikt zijn om subtypes van Alzheimer kunnen vinden. Functionele MRI bij Frontotemporale dementie (subsidie: patiënten met de ziekte van Alzheimer die hebben het ziektebeloop te voorspellen (prognose) en te volgen VCI-project (subsidie: NWO): In dit samenwerkingsproject stichting Dioraphte): In dit project onderzoeken we deelgenomen aan de Souvenir II studie, naar het effect door de tijd (monitoren). met het UMCU is de centrale vraag hoe je kunt veranderingen in de functionele connectiviteit van de van oraal Souvenaid (medical food) op cognitie. Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 10 pagina 11 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

7 Promoties 1. Maartje Kester 2. Jasper Sluimer 3. Sandra Mulder 4. Sietske Sikkes Biomarkers for Alzheimer s pathology; monitoring, Visualizing the shrinking brain: longitudinal MR Amyloid Associated Proteins in Measuring IADl in dementia. predicting and understanding the disease studies in the spectrum of cognitive decline. Alzheimer s Disease. 14 januari 2011; promotoren: Ph. Scheltens, MA 28 april 2011; promotoren: F Barkhof, Ph Scheltens, 7 oktober 2011; promotoren: MA Blankenstein, 14 oktober 2011; promotoren: Ph Scheltens, BM Uitdehaag Blankenstein, copromotor: WM van der Flier copromotoren: H Vrenken, WM van der Flier Ph Scheltens, copromotor: R Veerhuis copromotoren: YAL Pijnenburg, E de Lange-de Klerk Het verloop van de De ziekte van Eén van de eerste Patiënten met Dementie ziekte van Alzheimer Alzheimer verspreidt aanwijzingen krijgen problemen wordt meestal zich volgens een van de ziekte in het dagelijks gemeten door het vast patroon door van Alzheimer functioneren, zoals met geheugen van de het brein. Het begint in de hersenen koken of het regelen patiënt te testen. met verlies van is de ophoping van de financiën. Maar uit onderzoek hersencellen in de van het eiwit Problemen bij deze van Maartje Kester temporaalkwab. Dat amyloïd-beta. dagelijkse activiteiten, blijkt dat het verloop zag Jasper Sluimer Over het ontstaan instrumental activities nauwkeuriger is op de honderden van deze of daily living (IADL) vast te stellen met MRI-scans die eiwitstapelingen genoemd, worden een ruggenprik. gedurende drie jaar is echter zeer meestal gemeten met De concentraties van de hersenen weinig bekend. vragenlijsten die de van de biomarkers van 150 personen Wel zijn er mantelzorger vaak (specifieke eiwitten) weerspiegelen de processen die (gezonde en zieke) zijn gemaakt. Bovendien brachten deze al langer indicaties dat andere eiwitten, die kunnen de partner invult. De vragenlijsten zijn een belangrijk zich in de hersenen van Alzheimerpatiënten afspelen. MRI-scans aan het licht dat er een agressievere variant binden aan amyloïd-beta, hierop van invloed zijn. instrument bij het stellen van de diagnose dementie. Er zijn biomarkers die specifiek zijn voor de ziekte van van de ziekte van Alzheimer is, die vooral bij jongere Sandra Mulder heeft tijdens haar promotieonderzoek De bestaande IADL-vragenlijsten zijn echter verouderd. Alzheimer, maar ook biomarkers die algemener zijn patiënten onder de 65 jaar voorkomt. MRI-scans blijken gevonden dat binding van deze amyloïd-bindende Ze bevatten bijvoorbeeld geen vragen over gebruik van voor hersenschade. Verrassend is dat juist algemene uiterst geschikt om de ziekte van Alzheimer vroegtijdig eiwitten aan amyloïd nadelige effecten kan hebben, en computer of mobiele telefoon. En de vragen zijn vooral markers het meest adequaat het verloop van de ziekte te herkennen en een prognose te geven. Door de MRI- mogelijk bijdraagt aan het ontstaan van de ziekte van van toepassing op mensen met een hoge leeftijd, terwijl weergeven. Dit onderzoek laat zien dat voor het volgen scans eens in de zoveel tijd te herhalen, is de snelheid Alzheimer. Opruim- en ontstekingscellen in de hersenen juist veel van de patiënten in VUmc Alzheimercentrum van het beloop van de ziekte andere biomarkers gebruikt van achteruitgang bij patiënten betrouwbaar te volgen. (zogenaamde gliacellen) kunnen het amyloid-beta jonger dan 65 zijn. Daarom ontwikkelde Sietske een moeten worden dan voor de diagnose van de ziekte Mocht er in de toekomst een geneesmiddel tegen de ziekte eiwit opnemen en afbreken. Maar deze opname wordt nieuwe vragenlijst, de Amsterdam IADL vragenlijst, van Alzheimer. Deze uitkomst is van belang bij de van Alzheimer komen, dan is het effect hiervan goed te verslechterd in de aanwezigheid van specifieke amyloïd- om problemen in het dagelijks functioneren al in een ontwikkeling van medicijnen tegen Alzheimer. Want als je monitoren via MRI-scans. Het is nu nog niet standaard bindende eiwitten. Daarnaast kunnen deze eiwitten vroeg stadium te kunnen detecteren. Zij ontwikkelde weet hoe de ziekte verloopt, kun je ook beter volgen hoe dat elke persoon waarvan vermoed wordt dat hij of zij de een ontstekingsreactie in gang zetten die slecht is voor nieuwe vragen op basis van theorie en interviews met medicijnen aanslaan. Dit onderzoek is mogelijk omdat ziekte heeft een MRI-scan krijgt. Voor patiënten en familie de zenuwcellen in de hersenen. De amyloïd-bindende betrokkenen. Daarbij is speciale aandacht besteed het VUmc Alzheimercentrum beschikt over een unieke is het van groot belang in een zo vroeg mogelijk stadium eiwitten kunnen dus een zeer slechte invloed hebben op aan de betrouwbaarheid van de vragenlijst en aan de collectie hersenvocht van patiënten over een langere te weten of hij of zij de ziekte van Alzheimer heeft. het ziekteproces. voorwaarde dat de vragen aansluiten op het dagelijks periode en in meerdere fasen van de ontwikkeling van de Komt er een geneesmiddel, dan maakt vroegdiagnostiek leven van de mensen die de geheugenpolikliniek ziekte. bovendien mogelijk dat onmiddellijk met de behandeling bezoeken. De vragenlijst is een veelbelovend nieuw gestart kan worden. meetinstrument voor dementie. Omdat de behoefte aan een dergelijke vragenlijst wereldwijd is, wordt nu gewerkt aan een internationale versie. Ook kan de vragenlijst mogelijk gebruikt gaan worden om het effect van nieuwe behandelingen tegen dementie te meten. Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 12 pagina 13 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

8 Fondsenwerving Voor het merendeel van onze inkomsten ten bate van bijzondere fondsenwervervende acties georganiseerd voorbeeld hiervan is Hanneke de Waal gaf een kijkje achter de schermen bij onderzoek zijn wij afhankelijk van gelden door derden. De waarmee geld werd geworven voor wetenschappelijk sportfanaat Hans Koster die haar onderzoek Veranderingen in hersenactiviteit bij jong donaties van bedrijven en particulieren die ons financieel onderzoek. Met veel dank aan allen voor hun geweldige inzet. op 6 november de marathon dementerenden. ondersteunen zijn van essentieel belang om op grote schaal van New York heeft gelopen en toonaangevend wetenschappelijk onderzoek te kunnen doen. KPMG strijdt tegen Alzheimer hiermee en passant geld heeft De middag werd afgesloten Tien medewerkers van KPMG liepen op 6 november de ingezameld voor onderzoek met het uitreiken van de Nu we in het nieuwe centrum zitten, hebben we dit jaar marathon van New York. Ze gingen niet alleen voor de naar de ziekte van Alzheimer. groene actie doos Een wereld veel energie kunnen steken in het uitbreiden van onze sportieve uitdaging, ze liepen ook om zoveel mogelijk Hans en zijn familie zetten zich zonder Alzheimer aan het wetenschappelijke activiteiten. Zorg en onderzoek hebben in om onderzoek te steunen waarbij het Alzheimer-eiwit publiek door Uri Coronel een omgeving gekregen die er mag zijn en die inspireert! amyloid zichtbaar gemaakt kan worden met behulp van (Voorzitter stichting Steun Ondanks de economische crisis die veel (potentiële) gevers een hersenscanner. VUmc Alzheimercentrum). parten speelt, zijn onze inkomsten toch gegroeid. Naast Deze groene doos is een onze vaste donateurs zijn er afgelopen jaar ook nieuwe Een interactieve Wereld Alzheimerdag gezamenlijke actie met relaties bij gekomen. Op 20 september organiseerden wij een feestelijk getinte Alzheimer Nederland om middag voor onze patiënten en donateurs ter gelegeheid kleinschalige acties onder Heineken NV Nederland heeft de donatie verdubbeld en van Wereld Alzheimerdag. De dag werd voorgezeten door particulieren te bevorderen. Na afloop was er een gezellige het contract verlengd met nog eens drie jaar. Frénk van der Linden die met zijn eigen film Verloren borrel waar mensen hun ervaringen konden delen. Ook Danone/Nutricia heeft zijn steun verlengd met een grote donatie voor drie jaar. Alzheimerlunch was een groot succes Door de financiële steun van Stichting Dioraphte Voor onze major donors en nieuwe potentiële relaties werd kunnen twee nieuwe onderzoeksprojecten starten en op 27 september een heerlijke lunch belangeloos verzorgd wordt de leerstoel van prof.dr. John van Swieten bij het door een drietal topkoks: Stefan van Sprang, Robert VUmc Alzheimercentrum gefinancierd. Kranenborg en Lucas Rive. Tussen de gasten zaten de Nieuwe eenmalige donaties ontvingen we van: - SNS Reaal Verzekeringen - Asito - Van Lanschot Bankiers - Stichting Buytentwist - PON Nederland geld bijeen te brengen voor onderzoek van VUmc - Een aantal vermogende particulieren. Alzheimercentrum. Jurgen van Breukelen, lid van de raad van bestuur van KPMG, nam het initiatief. Een van onze Bovenal zijn we onze trouwe donateurs die we hier niet collega s heeft een jaar geleden te horen gekregen dat met naam en toenaam vermelden zeer erkentelijk voor hij dementie heeft. Hij was op dat moment nog maar 58 Band zijn ervaring met de ziekte van Alzheimer deelde. hun betrokkenheid en steun aan ons centrum. Deze jaar. Een ziekte waarvan je denkt dat het bij ouder worden Vervolgens kon het publiek vragen stellen aan Philip financiële steun van grote en kleine donateurs is voor hoort, treft ineens een succesvolle collega die nog midden Scheltens. Anne-Mei Thé liet het publiek kennis maken met ons van cruciaal belang en maken het zo noodzakelijke in het leven staat. The Alzheimer Experience. Deze film geeft de kijker een wetenschappelijke onderzoek mogelijk. goed beeld van de ziekte van Alzheimer en wordt zelfs Hardlopen voor onderzoek naar de ziekte van Alzheimer gebruikt in de zorgopleiding. (www.alzheimerexperience.nl). Fondsenwervende acties en andere evenementen Steeds meer mensen steunen het VUmc Alzheimercentrum De presentatie van Wiesje van der Flier gaf een overzicht Dit jaar werden er voor het VUmc Alzheimercentrum in de strijd tegen de ziekte van Alzheimer. Een mooi van het onderzoek in Jonge onderzoeker Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 14 pagina 15 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

9 onderzoekers die geanimeerd vertelden over hun VUmc gelanceerd. De gezamenlijke campagne loopt door in Schouwenaar zijn functie verzorgt. De administratieve kosten liggen veel lager onderzoek. Dit werd zeer gewaardeerd door bestaande Meer wetenschappelijk onderzoek is volgens beide als voorzitter van het dan ANBI en CBF norm. en potentiële donateurs. Gastvrouw Astrid Joosten partijen onontbeerlijk om deze droom te bereiken. Als bestuur overgegeven aan 3. Het VUmc fonds een ANBI status heeft waardoor gevers zorgde tussen de gangen voor interessante interviews symbool is de knoop gekozen. de heer Uri Coronel. Wij zijn en het fonds geen belasting verschuldigd zijn over met o.a. Philip Scheltens over het DAF onderzoek, een de heer Aat Schouwenaar donaties. uniek onderzoek naar een nieuwe beeldvormingtechniek De Knoop zeer erkentelijk voor zijn 4. Deze constructie vermenging met andere geldstromen waarmee het Alzheimer-eiwit in de hersenen zichtbaar Waarom een knoop als symbool voor dementie? Het enorme inzet en zijn blij van VUmc voorkomt; donaties gaan rechtstreeks naar gemaakt kan worden. meest in het oog springende symptoom van dementie is geheugenverlies. Uri Coronel dat hij in het bestuur blijft. Tevens is in deze het Alzheimercentrum voor onderzoek. 5. VUmc Alzheimercentrum meedeelt in de renteopbrengst IJsselland Rally Het tegenovergestelde vergadering besloten dat het bestuur zal worden uitgebreid van het totale vermogen. Tijdens de achtstee editie van de IJsselland Rally, van vergeten is om zo toegang te krijgen tot een groter netwerk. Daartoe 6. Het VUmc Fonds zorgt voor beheer en verslaglegging in een toertocht voor klassieke auto s, was VUmc onthouden. Van zijn onlangs de heren Age Fluitman, Robert Weisz en Henk jaarrekening met accountantsverklaring. oudsher leggen we een knoop in de zakdoek om iets niet Broeders toegetreden. Wij heten hen van harte welkom. te vergeten, de knoop als geheugensteuntje. Ook zorgt een Comité van Aanbeveling: knoop voor verbinding en verbondenheid. Alzheimer is bij Het bestuur van de stichting bestaat nu uit de volgende leden: Dhr. dr. A.H.G. Rinnooy Kan (voorzitter) uitstek een ziekte waarbij patiënten en hun naasten elkaar Dhr. U. Coronel (voorzitter), Dhr. drs. J. Bennink heel hard nodig hebben. Mw. drs. C. Kielstra, (secretaris) Mevr. dr. E. Borst-Eilers Dhr. ir. J.B.P. Coopmans, lid raad van bestuur KPN Dhr. Youp van t Hek Comité Fondsenwerving Dhr. mr. drs. M.B.A. Keim, RA, directievoorzitter AEGON Mevr. M. van der Hoeven In 2011 is het Comité Fondsenwerving opgericht ter Nederland, lid van de Management Board van AEGON NV Dhr. drs. R. Hooft Graafland bevordering van fondsenwervende activiteiten onder Dhr. drs. M.J. van Rijn, voorzitter executive committee Dhr. drs. F. van Houten particulieren. Wij zijn erg blij met hun steun en inzet en van PGGM Mevr. L.M.J. Hylarides Alzheimercentrum een van de goede doelen. De rally vond kijken uit naar een succesvolle samenwerking. Dhr. drs. R.M. Weisz, partner/directeur onroerend goed Dhr. drs. R.W.P. Reibestein plaats op vrijdag 9 september in Zwolle en omstreken. Hierin hebben de volgende leden zitting: beleggingsmaatschappij Timevest Dhr. drs. F.B.M. Sanders Onderzoeker Willem de Haan hield een presentatie over de Mw. Lideweij M.J. Hilarides Dhr. drs. A. Schouwenaar, oud bestuursvoorzitter Dhr. mr. J. H. Schraven activiteiten van VUmc Alzheimercentrum en nam de gulle Mw. Mechtelien van Alkemade Endemol Dhr. Dr. H.H.F. Wijfels donatie in ontvangst. De IJsselland Rally is een initiatief van Mw. Alexandra Peterich - Roskam Dhr. drs. E.B. Mulder, voorzitter raad van bestuur VU Dhr. ir. A.R. Wynaendts Brouwers Accountants & Adviseurs en ING. Mw. Caroline Wynaendts André de la Porte medisch centrum Dhr. Uri Coronel Dhr. mr. A.A.G. Fluitman, voorzitter Kamer van Samenwerking met Alzheimer Nederland Mw. Nicolle Dellaert (VUmc Alzheimercentrum) Koophandel Amsterdam In 2011 hebben we een nieuw contract gesloten met Dhr. ir. H. Broeders, partner McKinsey & Company Alzheimer Nederland om de bestaande samenwerking Stichting Steun VUmc Alzheimercentrum verder te intensiveren. Gezamenlijke acties richting De Stichting Steun VUmc Alzheimercentrum heeft als Waarom donaties via de Stichting VUmc Fonds? het grote publiek zijn immers effectiever met als gemeenschappelijk doel: meer geld op halen voor onderzoek bij het VUmc Alzheimercentrum. doel de fondsenwervende activiteiten ten bate van het wetenschappelijk onderzoek actief te ondersteunen. De focus ligt daarbij vooral op het verbinden van Inkomsten worden geïnd, beheerd en verantwoord door de Stichting VUmc Fonds. Voor deze constructie is gekozen omdat: Dr. A.H.G. Rinnooy Kan (voorzitter) Onze gemeenschappelijke droom: Een wereld zonder bedrijven aan het VUmc Alzheimercentrum. In Het VUmc Fonds een reeds bestaande rechtspersoon van Alzheimer staat centraal in de eerste gemeenschappelijke heeft het bestuur twee keer vergaderd en verschillende VUmc is. campagne. Deze luidt: Kom in actie voor een wereld initiatieven ondernomen om steun te vinden binnen haar 2. Het VUmc Fonds de financiële administratie en beheer zonder Alzheimer en werd op Wereld Alzheimerdag bij het netwerk. Tijdens de laatste vergadering heeft de heer Aat van de gelden voor de diverse VUmc onderdelen Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 16 pagina 17 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

10 Organisatie Anne Catrien Baakman Welmoed Krudop Floor Duits Daniela Bertens Marissa Zwan Elise Dopper Betty Tijms Het team van VUmc Alzheimercentrum Annefloor Hageman Marije Benedictus Ellen Oostra Organisatiestructuur Het VUmc Alzheimercentrum is onderdeel van de afdeling Neurologie van het VUmc. Het team bestaat uit diverse disciplines gericht op de ziekte van Alzheimer, Nieuwe medewerkers Promovendi Anne Catrien Baakman onderzoekt welke patiënten het meeste baat hebben bij gebruik van het Alzheimer-middel Onderzoeksmedewerkers Betty Tijms werkt als postdoc aan een project over functionele connectiviteit van de hersenen met behulp van functionele MRI en magneto-encephalografie. Informatie over VUmc Alzheimercentrum is te vinden op de website en georganiseerd rond patiëntenzorg in combinatie met wetenschappelijk onderzoek. Het management team bestaat uit Philip Scheltens, Yolande Pijnenburg, Evan van Galantamine. Welmoed Krudop onderzoekt patiënten waar gedragsveranderingen meer op de voorgrond staan dan Annefloor Hageman is neuropsychologisch onderzoeksassistente. Marije Benedictus heeft als onderzoeksassistente een Telefoon: of Egmond en Wiesje van der Flier. geheugenklachten. grote serie MRI-scans beoordeeld. Floor Duits doet onderzoek naar biomarkers voor de Colofon Binnen VUmc en VU werkt het Alzheimercentrum ziekte van Alzheimer. Projectmedewerkers Tekst en samenstelling: nauw samen met diverse afdelingen en disciplines, de Daniela Bertens doet onderzoek naar de beste methoden Ellen Oostra is beheerder van de website en het digitaal Wiesje M. van der Flier en Nicolle Dellaert zogenaamde partners. Het wetenschappelijk onderzoek van om geneesmiddelenonderzoek uit te voeren. Alzheimercentrum. het VUmc Alzheimercentrum is ingebed in de Neuroscience Andrea Rosenberger doet onderzoek naar nieuwe Zahra Ettoghri bemant het secretariaat. Vormgeving: Campus Amsterdam (NCA), het overkoepelend orgaan van biomarkers voor de ziekte van Alzheimer. IT Reklame adviesbureau, Rik Vrijman alle neurowetenschappers binnen de VU en VUmc. Marissa Zwan onderzoekt de klinische bruikbaarheid van nieuwe PET-tracers. Fotografie: Elise Dopper doet onderzoek naar frontotemporale DigiDaan, Cover dementie. Mark van der Brink Harry Meijer april 2012 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011 pagina 18 pagina 19 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2011

11 Meest relevante artikelen 1. Cordonnier C, van der Flier WM. Brain microbleeds and Alzheimer s disease: innocent observation or key player? Brain 2011;134: van der Flier WM, Pijnenburg YAL Fox NC, Scheltens P. Early-onset versus late-onset Alzheimer s disease: the case of the missing APOE ε4 allele. Lancet Neurol 2011;10: Kamphuis PJGH, Verhey FRJ, Olde Rikkert MGM, Twisk JWR, Swinkels SHN, Scheltens P. Efficacy of a medical food on cognition in Alzheimer s disease: results from secondary analyses of a randomized, controlled trial. J Nutr Health Aging 2011;15: Koedam ELGE, Lehmann M, van der Flier WM, Scheltens P, Pijnenburg YAL, Fox N, Barkhof F, Wattjes MP. Visual assessment of posterior atrophy development of a MRI rating scale. Eur Radiol 2011;21: McKhann GM, Knopman DS, Chertkow H, Hyman BT, Jack CR Jr, Kawas CH, Klunk WE, Koroshetz WJ, Manly JJ, Mayeux R, Mohs RC, Morris JC, Rossor MN, Scheltens P, Carillo MC, Thies B, Weintraub S, Phelps CH. The diagnosis of dementia due to Alzheimer s disease: recommendations from the National Institute on Aging and the Alzheimer s Association workgroup. Alzheimers Dement 2011;7: Rascovsky K, Hodges JR, Knopman D, Mendez MF, Kramer JH, Neuhaus J, van Swieten JC, Seelaar H, Dopper EGP, Onyike CU, Hillis AE, Josephs KA, Boeve BF, Kertesz A, Seeley WW, Rankin KP, Johnson JK, Gorno-Tempini ML, Rosen H, Prioleau-Latham CE, Lee A, Kipps CM, Lillo P, Piguet O, Rohrer JD, Rossor MN, Warren JD, Fox NC, Galasko D, Salmon DP, Black SE, Mesulam M, Weintraub S, Dickerson BC, Diehl-Schmid J, Pasquier F, Deramecourt V, Lebert F, Pijnenburg Y, Chow TW, Manes F, Grafman J, Cappa SF, Freedman M, Grossman M, Miller BL. Sensitivity of revised diagnostic criteria for the behavioural variant of frontotemporal dementia. Brain 2011;134: Scheltens P, Rockwood K. How golden is the gold standard of neuropathology in dementia? Alzheimers Dement 2011;7: Renton AE, Majounie E, Waite A, Simon-Sanchez J, Rollinson S, Gibbs JR, Schymick JC, van Swieten JC et al. A hexanucleotide repeat expansion in C9ORF72 is the cause of chromosome 9p21-linked ALS- FTD. Neuron 2011;72: maart 2010

Beleidsplan. Stichting Steun Alzheimercentrum VUmc

Beleidsplan. Stichting Steun Alzheimercentrum VUmc Beleidsplan Stichting Steun Alzheimercentrum VUmc 2013 2015 Aanleiding Alzheimer is de epidemie van de toekomst: het aantal patiënten groeit razendsnel. De ziekte is dramatisch voor de patiënt én voor

Nadere informatie

Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2010

Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2010 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2010 Inhoud Voorwoord Voorwoord 3 Nieuws 4 Media 8 Patiëntenzorg 10 Onderzoek 10 Fondsenwerving 12 Organisatie 14 Promoties 15 Colofon 15 Meest relevante artikelen 16

Nadere informatie

Nog geen geneesmiddel. Stand van zaken in het onderzoek: Wat hebben we al geleerd? Hoe het begon. De getallen. Goed nieuws: Deltaplan Dementie

Nog geen geneesmiddel. Stand van zaken in het onderzoek: Wat hebben we al geleerd? Hoe het begon. De getallen. Goed nieuws: Deltaplan Dementie Stand van zaken in het onderzoek: Wat hebben we al geleerd? Wiesje M. van der Flier 25 november 2013 Nog geen geneesmiddel Fatalisme: er komt nooit een geneesmiddel we weten nog bijna niets je kunt net

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 137 138 Het ontrafelen van de klinische fenotypen van dementie op jonge leeftijd In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, komt dementie ook op jonge leeftijd voor. De diagnose

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe behandelingen tegen Alzheimer; De Amsterdamse benadering

Op zoek naar nieuwe behandelingen tegen Alzheimer; De Amsterdamse benadering Op zoek naar nieuwe behandelingen tegen Alzheimer; De Amsterdamse benadering Dr. Niels Prins 5 e college grote stad en gezondheidszorg Amsterdam, 19 mei 2014 Prevalentie dementie in de EU: 10M Dementie

Nadere informatie

Een wereld zonder Alzheimer

Een wereld zonder Alzheimer Een wereld zonder Alzheimer Steeds meer mensen krijgen de ziekte van Alzheimer. Als we nu niets doen, hebben we over tien jaar een gigantisch probleem, aldus prof. dr. Philip Scheltens. Het ontwikkelen

Nadere informatie

Biobank Alzheimercentrum

Biobank Alzheimercentrum Informatiebrochure Biobank Alzheimercentrum Informatiebrochure Biobank VUmc Alzheimercentrum Amsterdam, september 2015 Geachte heer/mevrouw, U wordt bij het VUmc Alzheimercentrum onderzocht in verband

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting In het promotieonderzoek dat wordt beschreven in dit proefschrift staat schade aan de bloedvaten bij dementie centraal. Voordat ik een samenvatting van de resultaten geef zal ik

Nadere informatie

Amyloïd-bindende eiwitten bij de ziekte van Alzheimer

Amyloïd-bindende eiwitten bij de ziekte van Alzheimer Amyloïd-bindende eiwitten bij de ziekte van Alzheimer Introductie onderzoeksproject De ziekte van Alzheimer De ziekte van Alzheimer is een neurologische aandoening en is de meest voorkomende vorm van dementie.

Nadere informatie

Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2012

Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2012 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2012 Inhoud Voorwoord Voorwoord 3 Nieuws 4 Media 6 Patiëntenzorg 8 Onderwijs 9 Onderzoek 10 Promoties 12 Fondsenwerving 14 Organisatie 18 Colofon 19 Meest relevante artikelen

Nadere informatie

De ziekte van Alzheimer. Diagnose

De ziekte van Alzheimer. Diagnose De ziekte van Alzheimer Bij dementie is er sprake van een globale achteruitgang van de cognitieve functies, zoals het geheugen of de taalfuncties. Deze achteruitgang leidt tot functionele beperkingen in

Nadere informatie

Auteurs 1. Voorwoord 3

Auteurs 1. Voorwoord 3 Auteurs 1 Voorwoord 3 D E E L 1 A LG E M E N E A S P E C T E N 5 1 Ziekteconcept en classificatie 7 F.R.J. Verhey, C. Jonker, J.P.J. Slaets 1.1 Geschiedenis 7 1.2 Huidige gezichtspunten 8 1.3 Syndromale

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting ADDENDUM Nederlandse samenvatting Introductie Dhr. J., 56 jaar oud, komt naar het Vumc Alzheimercentrum omdat hij toenemende moeite heeft met het vinden van woorden. Zijn klachten ontstonden drie jaar

Nadere informatie

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch perspectief Inleiding De ziekte van Alzheimer wordt gezien als een typische ziekte van de oudere leeftijd, echter

Nadere informatie

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN Wel of geen diagnostiek? Wel of geen diagnose? BrainAgingMonitor Hoe oud is jouw brein? Donderdag 26 april 2012 www.brainagingmonitor.nl Toelichting PAO Heyendael organiseert

Nadere informatie

Probleem 1 11-12-13. Ontwikkelingen bij Alzheimer. Dementie! Meer dan een hersenziekte! Dementie op Google afbeeldingen

Probleem 1 11-12-13. Ontwikkelingen bij Alzheimer. Dementie! Meer dan een hersenziekte! Dementie op Google afbeeldingen Dementie op Google afbeeldingen Dementie Meer dan een hersenziekte Prof Frans Verhey Maastricht University Medical Center Alzheimer Centrum Limburg Dementie: een hersenziekte Ziekte van Alzheimer Meest

Nadere informatie

Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer

Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer Stand van het Onderzoek naar Dementie en Alzheimer Christine Van Broeckhoven Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium voor Neurogenetica, Instituut Born-Bunge,

Nadere informatie

Dementie. Huiveringwekkend?

Dementie. Huiveringwekkend? Dementie Huiveringwekkend? Overzicht Ontvangst en Conclusies Praktijk ervaringen uit de zaal Inleiding in de verschillende vormen van dementie Hoe stel je de diagnose Differentiaal Diagnose: de Drie D

Nadere informatie

Meer mensen met MS, beter helpen

Meer mensen met MS, beter helpen Meer mensen met MS, beter helpen De progressie van de zenuwslopende ziekte multiple sclerose (MS) stoppen door het voorkomen van beschadiging aan de hersencellen bij mensen MS. Achtergrond MS werd tot

Nadere informatie

Jaarbericht Alzheimercentrum VUmc 2009

Jaarbericht Alzheimercentrum VUmc 2009 Jaarbericht Alzheimercentrum VUmc 2009 Geachte donateurs, beste collegae, Voor u ligt het jaaroverzicht van het Alzheimercentrum VUmc van 2009 waarin we u graag inzicht willen geven in wat we het afgelopen

Nadere informatie

DEMENTIE: HOEVER STAAT HET ONDERZOEK? Christine Van Broeckhoven. 2012-10-23 Lezing Davidsfonds Boom- Niel. Prof. Dr. Christine Van Broeckhoven PhD DSc

DEMENTIE: HOEVER STAAT HET ONDERZOEK? Christine Van Broeckhoven. 2012-10-23 Lezing Davidsfonds Boom- Niel. Prof. Dr. Christine Van Broeckhoven PhD DSc DEMENTIE: HOEVER STAAT HET ONDERZOEK? Christine Van Broeckhoven Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium voor Neurogenetica, Instituut Born Bunge, Universiteit

Nadere informatie

Neurodegeneratie vanuit klinisch chemisch perspectief

Neurodegeneratie vanuit klinisch chemisch perspectief Neurodegeneratie vanuit klinisch chemisch perspectief Charlotte Teunissen Hoofd Neurologisch Laboratorium en Biobank Afdeling klinische chemie VUmc Amsterdam Inhoud van de presentatie: 1. De ziekte van

Nadere informatie

Wat is dementie, wat is Alzheimer?! En wat komt er op ons af?! Prof Frans Verhey. Maastricht University Medical Center Alzheimer Centrum Limburg

Wat is dementie, wat is Alzheimer?! En wat komt er op ons af?! Prof Frans Verhey. Maastricht University Medical Center Alzheimer Centrum Limburg Wat is dementie, wat is Alzheimer?! En wat komt er op ons af?! Prof Frans Verhey Maastricht University Medical Center Alzheimer Centrum Limburg Dementie Veel meer dan een geheugenprobleem Toenemende afhankelijkheid

Nadere informatie

27-11-14. Alzheimer: de getallen. Wist u dat. Nog geen geneesmiddel. Wetenschappelijk onderzoek: Wat hebben we geleerd? Hoe het begon.

27-11-14. Alzheimer: de getallen. Wist u dat. Nog geen geneesmiddel. Wetenschappelijk onderzoek: Wat hebben we geleerd? Hoe het begon. Wetenschappelijk onderzoek: Wat hebben we geleerd? Nog geen geneesmiddel Fatalisme: er komt nooit een geneesmiddel we weten nog bijna niets je kunt net zo goed geen diagnose stellen wetenschap zit in ivoren

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Dit hoofdstuk vat de in dit proefschrift beschreven onderzoeken samen. Na de samenvatting van de studies volgen de methodologische overwegingen en klinische implicaties. De ziekte

Nadere informatie

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Samen komen we verder Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Uw bijdrage zorgt voor vooruitgang Juan Garcia, onderzoeker bij VUmc CCA: Ik studeerde geneeskunde omdat ik mensen wilde

Nadere informatie

Integratie van functionele en moleculaire beeldvorming bij de ziekte van Alzheimer

Integratie van functionele en moleculaire beeldvorming bij de ziekte van Alzheimer Integratie van functionele en moleculaire beeldvorming bij de ziekte van Alzheimer Achtergrond De ziekte van Alzheimer De ziekte van Alzheimer (Alzheimer s disease - AD) is een neurodegeneratieve ziekte

Nadere informatie

Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013. Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut

Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013. Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2013 Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut 1 UITNODIGING Dromen worden waarheid Conferentie 2013 Donateurs bedankt voor uw giften in 2013. 2 Hubrecht Instituut

Nadere informatie

BELEIDSPLAN STICHTING HAARWENSEN

BELEIDSPLAN STICHTING HAARWENSEN BELEIDSPLAN STICHTING HAARWENSEN 2015 2018 Stichting Haarwensen Industrieweg 15 3641 RK Mijdrecht 0297-745300 www.haarwensen.nl info@haarwensen.nl KvK 34290369 Inleiding In dit beleidsplan beschrijft Stichting

Nadere informatie

DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK

DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK DEMENTIE EN HET GENETISCH ONDERZOEK Prof. Dr. Julie van der Zee, PhD Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium Neurogenetica, Instituut Born Bunge, Universiteit

Nadere informatie

U Hasselt 2015-01-22. Neurodegeneratieve Hersenziekten: een wetenschappelijke benadering. Inhoud Lezing

U Hasselt 2015-01-22. Neurodegeneratieve Hersenziekten: een wetenschappelijke benadering. Inhoud Lezing Neurodegeneratieve Hersenziekten: een wetenschappelijke benadering. Christine Van Broeckhoven Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium voor Neurogenetica,

Nadere informatie

Jaarverslag Crocokids

Jaarverslag Crocokids Jaarverslag Crocokids Voorwoord Beste lezer, Dank voor de getoonde interesse in ons jaarverslag. Het eerste jaar van Crocokids is een bewogen jaar geweest. Met veel enthousiasme zijn wij in juni 2011 begonnen

Nadere informatie

Vasculaire cognitieve stoornissen. ! concept vci! vci poli! casuïstiek. Casuïstiek. Casuïstiek. Diagnose vasculaire dementie

Vasculaire cognitieve stoornissen. ! concept vci! vci poli! casuïstiek. Casuïstiek. Casuïstiek. Diagnose vasculaire dementie eigen zaak in kantoormeubilair geheugen en concentratieklachten na TIA Vasculaire cognitieve stoornissen Geert Jan Biessels & Nenne van Kalsbeek Vascular Cognitive Impairment poli UMC Utrecht is dit een

Nadere informatie

Alzheimercentrum Belangrijk

Alzheimercentrum Belangrijk Alzheimercentrum U bent verwezen naar het Alzheimercentrum van VU medisch centrum (VUmc). In dit centrum wordt voor u op één dag al het onderzoek verricht dat nodig is voor het stellen van een diagnose.

Nadere informatie

Inhoud Dementie: Symptomen en vroegsignalering

Inhoud Dementie: Symptomen en vroegsignalering Inhoud Dementie: Symptomen en vroegsignalering Marian Maaskant Stg. Pergamijn Universiteit Maastricht / GKC Rianne Meeusen Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en De Kempen Marian Maaskant Casus Wat is

Nadere informatie

hersenziekte van diagnose naar zorg workshop wetenschapsdag ForumC zaterdag 20 april 2013

hersenziekte van diagnose naar zorg workshop wetenschapsdag ForumC zaterdag 20 april 2013 hersenziekte van diagnose naar zorg workshop wetenschapsdag ForumC zaterdag 20 april 2013 overzicht gezond: structuur en functie, netwerken ziekte diagnostiek casus behandeling religie en brein zorg dilemma

Nadere informatie

Dementie, ook u ziet het?! Hanny Bloemen Klinisch Geriater Elkerliek Ziekenhuis Helmond 22 mei 2013

Dementie, ook u ziet het?! Hanny Bloemen Klinisch Geriater Elkerliek Ziekenhuis Helmond 22 mei 2013 Dementie, ook u ziet het?! Hanny Bloemen Klinisch Geriater Elkerliek Ziekenhuis Helmond 22 mei 2013 Hoeveel mensen in Nederland hebben dementie? 16.5 miljoen Nederlanders; 2.5 miljoen hiervan is 65+ (15%)

Nadere informatie

ALZHEIMER DEMENTIE: EEN GENETISCH INZICHT IN DE BIOLOGIE VAN DE ZIEKTE

ALZHEIMER DEMENTIE: EEN GENETISCH INZICHT IN DE BIOLOGIE VAN DE ZIEKTE ALZHEIMER DEMENTIE: EEN GENETISCH INZICHT IN DE BIOLOGIE VAN DE ZIEKTE Prof. Dr. Christine Van Broeckhoven PhD DSc Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Departement voor Moleculaire Genetica, VIB, Laboratorium

Nadere informatie

De geheugenpolikliniek Snel duidelijkheid als het geheugen niet meer zo helder is

De geheugenpolikliniek Snel duidelijkheid als het geheugen niet meer zo helder is De geheugenpolikliniek Snel duidelijkheid als het geheugen niet meer zo helder is Wilma Knol, klinisch geriater en klinisch farmacoloog 5 juni 2013 De geheugenpoli in Tergooiziekenhuizen 1. Wie komt in

Nadere informatie

Func/onele achteruitgang

Func/onele achteruitgang Veroudering Vergeetach/gheid Func/onele achteruitgang DEMENTIE Leeftijdsafhankelijk geheugenverlies 0 Lee?ijd 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 % Geheugen - 5-10 - 15-20 - 25 Leeftijdsafhankelijk

Nadere informatie

Bij gebrek aan invulruimte in de tekstvakken kunt u gebruik maken van de ruimte op pagina 16.

Bij gebrek aan invulruimte in de tekstvakken kunt u gebruik maken van de ruimte op pagina 16. B elangenverklaring In het kader van de Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling wordt alle beoogd betrokkenen bij de totstandkoming van wetenschappelijke adviesrapporten

Nadere informatie

100-plus onderzoek: wel oud maar niet dement. informatiefolder

100-plus onderzoek: wel oud maar niet dement. informatiefolder 100-plus onderzoek: wel oud maar niet dement informatiefolder 1 Juist u, de 100-plusser die niet dement is Bent u ouder dan 100 jaar en helemaal helder, of kent u misschien iemand voor wie dit opgaat?

Nadere informatie

25-11-2011. Inleiding FRONTOTEMPORALE DEMENTIE BEST PRACTICE DIAGNOSTIEK EN MANAGEMENT FTD EXPERTGROEP 2011. Ac;es FTD expertgroep

25-11-2011. Inleiding FRONTOTEMPORALE DEMENTIE BEST PRACTICE DIAGNOSTIEK EN MANAGEMENT FTD EXPERTGROEP 2011. Ac;es FTD expertgroep Inleiding FRONTOTEMPORALE DEMENTIE BEST PRACTICE DIAGNOSTIEK EN MANAGEMENT FTD EXPERTGROEP 2011 RolinkaRomkes KlaasJansma Waarom FTD expertgroep Ac;es expertgroep Best Prac;ce document FTD - > vormen Uitleg,

Nadere informatie

Dementie. Havenziekenhuis

Dementie. Havenziekenhuis Dementie Uw arts heeft met u en uw naasten besproken dat er (waarschijnlijk) sprake is van dementie. Mogelijk bent u hiervan geschrokken. Het kan ook zijn dat u of uw omgeving hier al op voorbereid was.

Nadere informatie

Verschil tussen Alzheimer en dementie

Verschil tussen Alzheimer en dementie Inhoudsopgave Verschil tussen Alzheimer en Dementie blz. 1 De fasen van Dementie blz. 2 Verschijnselen van Dementie blz. 3 Verschil tussen gezond en dementerend, waardoor? Blz. 4 Benaderingswijze blz.

Nadere informatie

Taalstoornissen bij de Ziekte van Alzheimer. Eva Louwersheimer, arts-onderzoeker Alzheimer Centrum, VUmc

Taalstoornissen bij de Ziekte van Alzheimer. Eva Louwersheimer, arts-onderzoeker Alzheimer Centrum, VUmc Taalstoornissen bij de Ziekte van Alzheimer Eva Louwersheimer, arts-onderzoeker Alzheimer Centrum, VUmc Ziekte van Alzheimer Auguste D. Alzheimer Ziekte van Alzheimer ~ 260.000 patiënten in Nederland Belangrijkste

Nadere informatie

JAARVERSLAG ! 2014. Stichting Autisme Research! Ouderkerkerlaan 11 1185AB, Amstelveen Tel. 06 29274 263 email: secretariaat@autisme-research.

JAARVERSLAG ! 2014. Stichting Autisme Research! Ouderkerkerlaan 11 1185AB, Amstelveen Tel. 06 29274 263 email: secretariaat@autisme-research. JAARVERSLAG 2014 De Stichting Autisme Research (SAR) zamelt geld in voor wetenschappelijk onderzoek naar autisme. Het gaat om specifiek onderzoek dat in principe wordt verricht door het Autism Research

Nadere informatie

Medicijnstudies en eindpunten

Medicijnstudies en eindpunten Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. TRACK-HD toont belangrijke veranderingen bij pre-symptomatische

Nadere informatie

Uitnodiging. 2e Symposium neuropsychologie Nieuwe SVT s in de klinische praktijk. Wanneer vrijdag 3 juni 2016 Waar Pieter van Foreestzaal (015)

Uitnodiging. 2e Symposium neuropsychologie Nieuwe SVT s in de klinische praktijk. Wanneer vrijdag 3 juni 2016 Waar Pieter van Foreestzaal (015) 2e Symposium neuropsychologie Nieuwe SVT s in de klinische praktijk Locatie Alkmaar Wanneer vrijdag 3 juni 2016 Waar Pieter van Foreestzaal (015) Uitnodiging There s a method to his madness. Shakespeare

Nadere informatie

PG-monitor 2011. Factsheet. Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten. support

PG-monitor 2011. Factsheet. Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten. support PG-monitor 2011 Factsheet Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten support pg-monitor 2011 Inhoudsopgave Voorwoord Voorwoord 1 1 Organisatie 2 2 Opbouw achterban 3 Organisaties van patiënten,

Nadere informatie

van de huidige praktijk, de ontwikkeling van een communicatiemodel en de evaluatie van dit model.

van de huidige praktijk, de ontwikkeling van een communicatiemodel en de evaluatie van dit model. Samenvatting 96 Samenvatting We wisten het al (ze lachte) maar tot dat je het zeker weet, hoop je op een andere verklaring voor zijn problemen, maar het was geen nieuws (mw. J. echtgenoot van Alzheimer

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting NEDERL ANDSE SAMENVAT TING HET OOG ALS WEERSPIEGELING VAN HET BREIN Optische coherentie tomografie in MS Meer dan een eeuw geleden schreef een van de eerste neurologen die gebruik maakte van de oogspiegel,

Nadere informatie

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8

2. Werkzaamheden...5 2.1 Organisatieontwikkeling...5 2.2 Voorlichting en fondsenwerving...7 2.3 Activiteiten...8 JAARVERSLAG 2005 Inhoudsopgave 1. Bestuursverslag...3 1.1 Algemeen...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Bestuur...4 1.4 Comité van aanbeveling...4 1.5 Banden met Tastite...4 1.6 CBF-keurmerk...4 2. Werkzaamheden...5

Nadere informatie

Onderzoeksgroep Neurodegeneratieve Hersenziekten

Onderzoeksgroep Neurodegeneratieve Hersenziekten WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK NAAR DE ROL VAN GENETICA IN JONGDEMENTIE: FAMILIES, MUTATIES EN GENETISCHE TESTEN. Christine Van Broeckhoven Neurodegeneratieve Hersenziekten Groep, Department Moleculaire Genetica,

Nadere informatie

Activiteitenverslag 2013 CCUFonds

Activiteitenverslag 2013 CCUFonds CCUFonds CCUFonds 13 februari info@ccufonds.nl Inhoud Inhoud... 1 Algemeen... 2 Doelstelling... 2 Bestuur... 2 Wetenschappelijke Raad... 3 Commissie van aanbeveling... 3 Communicatie... 3 Fondsenwerving...

Nadere informatie

de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer

de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer de vraag is niet of we de strijd tegen MS gaan winnen... maar wanneer belofte Onze belofte aan mensen met MS Al meer dan drie decennia neemt Biogen Idec het voortouw in de strijd tegen multiple sclerose.

Nadere informatie

Ka nke r, hoe we meer kunnen bereiken in de strijd ertegen. met het door jouw opgehaalde geld. Dr. Jeanine Boesen-de Cock, MBA

Ka nke r, hoe we meer kunnen bereiken in de strijd ertegen. met het door jouw opgehaalde geld. Dr. Jeanine Boesen-de Cock, MBA Ka nke r, 21 november 2015 hoe we meer kunnen bereiken in de strijd ertegen met het door jouw opgehaalde geld Dr. Jeanine Boesen-de Cock, MBA Het team Geldbesteding Dr. Maaike Alderliesten Onderzoekscoördinator

Nadere informatie

Jonge mensen met een dementie: Een bijzondere doelgroep

Jonge mensen met een dementie: Een bijzondere doelgroep Jonge mensen met een dementie: Een bijzondere doelgroep Sandra Hazebroek, GZ-Psycholoog Christian Bakker, GZ-psycholoog Florence, Lokatie Mariahoeve Expertisecentrum voor jonge mensen met een dementie

Nadere informatie

BELEIDSPLAN. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986

BELEIDSPLAN. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 BELEIDSPLAN Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 BELEIDSPLAN STICHTING OPEN 1 1. INLEIDING Voor u ligt het beleidsplan

Nadere informatie

100 jaar neuro- en ouderen psychiatrie in de Valeriuskliniek:

100 jaar neuro- en ouderen psychiatrie in de Valeriuskliniek: Extra Valeriussymposium 3 november 2010 t.g.v. jubileum 100 jaar neuro- en ouderen psychiatrie in de Valeriuskliniek: samenhang tussen patiëntenzorg en onderzoek Inleiding Van oudsher bestaat in de Valeriuskliniek

Nadere informatie

Waarom biomarkers nodig zijn

Waarom biomarkers nodig zijn Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Nieuwe studie toont aan dat voorgestelde ziekte van Huntington 'biomarker'

Nadere informatie

Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2013

Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2013 Jaarbericht VUmc Alzheimercentrum 2013 Inhoud Voorwoord 3 Nieuws 4 Patiëntenzorg 8 Onderwijs 9 Onderzoek 10 Promoties 12 Fondsenwerving 14 De mensen om ons heen 17 Organisatie 18 Colofon 19 Top 10 publicaties

Nadere informatie

NEDERLANDSE HERSENBANK. De oplossing zit in de hersenen

NEDERLANDSE HERSENBANK. De oplossing zit in de hersenen NEDERLANDSE HERSENBANK De oplossing zit in de hersenen Onderzoek doet leven Het wetenschappelijk onderzoek is de laatste jaren in een stroomversnelling geraakt. Nieuwe technieken maken het mogelijk om

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Effectiveness of case management in the reduction of COPD re-admissions: results of a pilot study Annelies E. van Eeden, Ingrid van de Poll, Gertrud van Vulpen, Tim Roldaan, Wies Wagenaar, Melinde Boland,

Nadere informatie

AlzheimerActueel. SPECIAL presentatiemiddag. Informatie voor donateurs van de Internationale Stichting Alzheimer Onderzoek

AlzheimerActueel. SPECIAL presentatiemiddag. Informatie voor donateurs van de Internationale Stichting Alzheimer Onderzoek nummer 3 / oktober 2011 AlzheimerActueel Informatie voor donateurs van de Internationale Stichting Alzheimer Onderzoek SPECIAL presentatiemiddag Wetenschappelijke adviesraad Dr. Geert-Jan Biessels Vaatschade

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Move for MS 2012-2017. Mei 2012 Versie 1.0.

Beleidsplan Stichting Move for MS 2012-2017. Mei 2012 Versie 1.0. Beleidsplan Stichting Move for MS 2012-2017 Beleidsplan Stichting Move for MS Mei 2012 Versie 1.0. VOORWOORD In dit beleidsplan geven wij u graag een helder beeld van de activiteiten van Stichting Move

Nadere informatie

De puzzel MS oplossen

De puzzel MS oplossen De puzzel MS oplossen Een korte inleiding in MS Wat is het VUmc MS Centrum Amsterdam Wat voor MS-onderzoek wordt er gedaan Wat is MS? Chronische ziekte van het centraal zenuwstelsel Auto-immuunziekte,

Nadere informatie

Optimizing quality of care for patients with ALS and their family caregivers.

Optimizing quality of care for patients with ALS and their family caregivers. Proefschrift. Optimizing quality of care for patients with ALS and their family caregivers. 13 januari 2016. Huub Creemers. Nederlandse samenvatting. Momenteel is er nog geen effectieve behandeling om

Nadere informatie

Programma Akademiehoogleraren. Nederlands toponderzoek, nu en in de toekomst

Programma Akademiehoogleraren. Nederlands toponderzoek, nu en in de toekomst Programma Akademiehoogleraren Nederlands toponderzoek, nu en in de toekomst Loopbaanimpuls Om ook in de toekomst Nederlands toponderzoek te kunnen leveren, zullen universiteiten nieuw wetenschappelijk

Nadere informatie

Verklaring van belangen

Verklaring van belangen Verklaring van belangen Algemeen Titel(s) Voornaam Prof. dr. Frans G.M. Tussenvoegsels Achternaam Afdeling (Voor externe experts, wilt u aangeven voor welke afdeling van het CBG u werkt) Functienaam Omschrijving

Nadere informatie

Stichting St. Luke's Hospital Malawi. Beleidsplan

Stichting St. Luke's Hospital Malawi. Beleidsplan Stichting St. Luke's Hospital Malawi Beleidsplan 2014-2016 INHOUD 1. Voorwoord 2. Inleiding 3. Doelstelling 4. Ondersteunen en organisatie projecten 5. Exploitatie: Fondsenwerving Besteding van de donaties,

Nadere informatie

Jaarverslag A.S.C. Academy

Jaarverslag A.S.C. Academy Over de ASC Academy Amsterdamse universiteiten. Het Amsterdamsch Studenten Corps en de Amsterdamsche Vrouwelijke Studenten Vereeniging (A.S.C./A.V.S.V.) wil met de oprichting van de Stichting A.S.C. Academy

Nadere informatie

Palliative care in an aging society Palliatieve zorg in een ouder wordende samenleving. 3rd Amsterdam Symposium on Palliative Care

Palliative care in an aging society Palliatieve zorg in een ouder wordende samenleving. 3rd Amsterdam Symposium on Palliative Care 3rd Amsterdam Symposium on Palliative Care Palliative care in an aging society Palliatieve zorg in een ouder wordende samenleving Dinsdag 8 oktober 2013 Auditorium Vrije Universiteit Amsterdam Palliative

Nadere informatie

- 172 - Prevention of cognitive decline

- 172 - Prevention of cognitive decline Samenvatting - 172 - Prevention of cognitive decline Het percentage ouderen binnen de totale bevolking stijgt, en ook de gemiddelde levensverwachting is toegenomen. Vanwege deze zogenaamde dubbele vergrijzing

Nadere informatie

Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2014. Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut

Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2014. Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut Verslag van uitgeoefende activiteiten in 2014 Stichting Vrienden van het Hubrecht Instituut UITNODIGING Bestuursleden, Ambassadeurs, Young Ambassadors, Vrienden en Donateurs: bedankt! 2 Het Hubrecht Instituut

Nadere informatie

Cognitieve achteruitgang bij ouderen: biologische voorspellers en vroege herkenning van mensen met een verhoogd risico op dementie

Cognitieve achteruitgang bij ouderen: biologische voorspellers en vroege herkenning van mensen met een verhoogd risico op dementie Cognitieve achteruitgang bij ouderen: biologische voorspellers en vroege herkenning van mensen met een verhoogd risico op dementie Tessa Nicole van den Kommer Onze levensverwachting is de afgelopen jaren

Nadere informatie

Van klacht naar diagnose, therapie en nabehandeling. Dr J.C. Reijneveld Neuroloog VUmc / AMC, voorzitter Landelijke Werkgroep Neuro-oncologie (LWNO)

Van klacht naar diagnose, therapie en nabehandeling. Dr J.C. Reijneveld Neuroloog VUmc / AMC, voorzitter Landelijke Werkgroep Neuro-oncologie (LWNO) Van klacht naar diagnose, therapie en nabehandeling Dr J.C. Reijneveld Neuroloog VUmc / AMC, voorzitter Landelijke Werkgroep Neuro-oncologie (LWNO) Klachten mijn Ik man loop is de laatste ze...en laatste

Nadere informatie

Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie

Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie TELSTAR: Treatment of ELectroencephalographic STatus epilepticus After cardiopulmonary Resuscitation (ABR 46296) Onderzoek naar de beste behandeling van epilepsie-achtige hersenactiviteit na reanimatie

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting. Chapter 5

Nederlandse Samenvatting. Chapter 5 Nederlandse Samenvatting Chapter 5 Chapter 5 Waarde van MRI scans voor voorspelling van invaliditeit in patiënten met Multipele Sclerose Multipele Sclerose (MS) is een relatief vaak voorkomende ziekte

Nadere informatie

STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014

STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014 STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014 Dapper Dagboek Dapper Dagboek INHOUDSOPGAVE Beleidsplan Jouw Dagboek, jouw verhaal Organisatie Ziekenhuizen Vrijwilligers Acties Financiën Communicatie Eindwoord

Nadere informatie

1 Geheugenstoornissen

1 Geheugenstoornissen 1 Geheugenstoornissen Prof. dr. M. Vermeulen 1.1 Zijn er geheugenstoornissen? Over het geheugen wordt veel geklaagd. Bij mensen onder de 65 jaar berusten deze klachten zelden op een hersenziekte. Veelal

Nadere informatie

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam Pharmacotherapie Introductie- COIG-cursus Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam vanaf 9.15 uur registratie en koffie/thee 10.00 10.15 uur opening en inleiding

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 Stichting Co-Cycling

Jaarverslag 2014 Stichting Co-Cycling Jaarverslag 2014 Stichting Co-Cycling Waar de medische grenzen eindigen, fietsen wij nog een stukje verder Stichting Co-Cycling Schierstins 7 1082 TC Amsterdam E: Info@cocycling.nl I: www.cocycling.nl

Nadere informatie

Wat weten we van de ZvH in China?

Wat weten we van de ZvH in China? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Chinees Ziekte van Huntington Netwerk gelanceerd Chinees Ziekte

Nadere informatie

Antonius College: Dementie

Antonius College: Dementie Antonius College: Dementie Sprekers Karel van Wieringen internist ouderengeneeskunde Doetie Visser verpleegkundig specialist geriatrie Polikliniek Klinische Geriatrie Specifiek gericht op ouderen, maar

Nadere informatie

Ketenzorg dementie. Ketenzorg dementie in Zoetermeer

Ketenzorg dementie. Ketenzorg dementie in Zoetermeer Ketenzorg dementie Wat is dementie? Dementie is niet één bepaalde aandoening, maar een ziektebeeld (syndroom) waarvan meer dan 60 oorzaken bekend zijn. Kenmerkend voor dit ziektebeeld is een combinatie

Nadere informatie

Geachte lezer, Dr. Inge Huitinga Directeur Nederlandse Hersenbank

Geachte lezer, Dr. Inge Huitinga Directeur Nederlandse Hersenbank Geachte lezer, Dit is de tweede nieuwsbrief van de Nederlandse Hersenbank (NHB). Met de tweejaarlijkse nieuwsbrief brengen wij u op de hoogte van onze activiteiten en resultaten. We brengen een donor in

Nadere informatie

Bestuursverslag 2011. www.mdfonds.nl

Bestuursverslag 2011. www.mdfonds.nl www.mdfonds.nl nieuwsbrief Juni 2011 Bestuursverslag 2011 Dit bestuursverslag legt verantwoording af jegens de donateurs van het MD Fonds en verschaft informatie aan zowel de donateurs als andere belangstellenden.

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986

JAARVERSLAG 2014. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 JAARVERSLAG 2014 Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 JAARVERSLAG STICHTING OPEN 2014 1 INHOUDSOPGAVE 1. VOORWOORD...

Nadere informatie

Dementie. Het. Gesprek. Cinemec in Ede. Donderdag 12 september 2013 Van 9.00 uur tot 17.00 uur

Dementie. Het. Gesprek. Cinemec in Ede. Donderdag 12 september 2013 Van 9.00 uur tot 17.00 uur Het Dementie Gesprek Studiedag voor medische- en zorgprofessionals die betrokken zijn bij de behandeling en begeleiding van mensen met dementie. Ook bestuurders, beleidsfunctionarissen, leden van adviesorganen,

Nadere informatie

gegeven met informatie over risico, complexiteit, duur, ernst en een doorverwijzingsadvies.

gegeven met informatie over risico, complexiteit, duur, ernst en een doorverwijzingsadvies. Geachte, Pearson start een onderzoek naar Innerview. Innerview is een beslissingsondersteunend instrument (BOI) voor doorverwijzing in de geestelijke gezondheidszorg en is uniek in zijn soort als het gaat

Nadere informatie

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen December 2012 1. Inleiding In de algemene programmatekst Kwaliteit van Zorg zijn drie programmalijnen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting GENETISCHE EN RADIOLOGISCHE MARKERS VOOR DE PROGNOSE EN DIAGNOSE VAN MULTIPLE SCLEROSE Multiple Sclerose (MS) is een aandoening van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg)

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rooden, Stephanie Maria van Title: Clinical patterns in Parkinson s disease Date:

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Pitt Hopkins.

Beleidsplan Stichting Pitt Hopkins. Beleidsplan Stichting Pitt Hopkins. Inleiding. In dit beleidsplan zijn de missie, visie en de plannen opgenomen voor de periode 2011 tot en met 2015. De rode draad in dit beleidsplan is het mogelijk maken

Nadere informatie

2001 heden Opleider Inwendige Geneeskunde AMC 2005 heden Voorzitter Consilium Interne Geneeskunde

2001 heden Opleider Inwendige Geneeskunde AMC 2005 heden Voorzitter Consilium Interne Geneeskunde Toespraak ter gelegenheid van de uitreiking van een Koninklijke Onderscheiding, aan de heer professor doctor P. Speelman, op vrijdag 18 maart 2011, uitgesproken door de burgemeester van Soest, de heer

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Goeij, Moniek Cornelia Maria de Title: Disease progression in pre-dialysis patients:

Nadere informatie

06.10.2015 1. Welkom. Organisatoren: Partners: Groningen

06.10.2015 1. Welkom. Organisatoren: Partners: Groningen 06.10.2015 1 Welkom Organisatoren: Groningen Partners: Wie zijn wij? 06.10.2015 2 v.l.n.r. Alain Dekker (UMCG) Saskia Niewold (De Zijlen) Peter Paul De Deyn (UMCG) Marie-José van Dreumel (NOVO) Sandra

Nadere informatie

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Groeien in gezondheid door kennis Onze gezondheid is ons belangrijkste bezit. Daarom is het goed dat we ons er steeds meer van bewust worden dat

Nadere informatie