MVO/MILIEUCHARTER PROVINCIE ANTWERPEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MVO/MILIEUCHARTER PROVINCIE ANTWERPEN"

Transcriptie

1 MVO/MILIEUCHARTER PROVINCIE ANTWERPEN Informatiebrochure Cyclus

2 1. SITUERING Het hebben van een goed product of dienst is een goede vertrekbasis maar is niet langer een garantie voor het voortbestaan van een bedrijf. Klanten, leveranciers, werknemers, omwonenden, overheid, banken e.a. -alle belanghebbenden (stakeholders)- stellen steeds meer eisen aan het bedrijfsleven. Meer en meer bepalen kwaliteits-, veiligheids- en milieunormen samen met de maatschappelijke aanvaarding de mate waarin een bedrijf kan verkopen, aankopen, aanwerven, lenen, groeien, etc Een bedrijf dat zijn continuïteit wenst te verzekeren is genoodzaakt om deze ontwikkelingen op de voet te volgen en snel aan te passen. In de praktijk stellen we echter vast dat bedrijven met een gestructureerd kwaliteits-, veiligheids-, milieu- en sociaal beleid, beter gekend als een beleid van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), eerder uitzonderlijk zijn. Vooral kmo's hebben op dit vlak nog een lange weg af te leggen! Vaak is de wil wel aanwezig maar is er een gebrek aan financiële middelen en expertise om deze MVO-thema s Milieu-Mens- Maatschappij gestructureerd en ten gronde aan te pakken. Het project MVO/Milieucharter provincie Antwerpen geeft hierop een antwoord en wil een impuls geven aan kleine en middelgrote bedrijven en organisaties om hun bestaande MVO/Milieusituatie te verbeteren. 2

3 2. CONCEPT Het MVO/Milieucharter wil in de eerste plaats het pro-actief MVO/Milieubeleid van de deelnemers onderstrepen. Een pro-actief MVO/Milieubeleid leidt tot: beter inzicht in de economische, ecologische en sociale prestaties van het bedrijf beperking van de milieubelasting economische voordelen door preventie verbeterde MVO/Milieucommunicatie met alle belanghebbende partijen: klanten, leveranciers, overheden, banken, en verzekeraars, werknemers, omwonenden en omgeving. MVO/Milieucharter provincie Antwerpen spoort bedrijven aan om met betrekking tot het Milieucharter minstens 3 milieugerelateerde acties te plannen en uit te voeren binnen een systematisch kader. Met betrekking tot het MVO-charter betekent dit dat extra aan de bovenvermelde 3 milieugerelateerde acties nog eens minstens 2 mensgerichte acties en minstens 1 maatschappelijk gerelateerde actie dient gepland en uitgevoerd te worden binnen een systematisch kader. Deze vernoemde acties zijn concrete maatregelen die verder gaan dan wat wettelijk of in de vergunning(en) is opgelegd. Bedrijven kunnen kiezen voor het Milieucharter of voor een MVO-charter. Bedrijven die wensen in te tekenen op het MVO-charter moeten reeds in het bezit zijn van een milieuchartercertificaat om toegelaten te kunnen worden tot het MVO-charter en dienen sowieso een MVO-scan (naar keuze) uit te voeren. Schematische voorstelling: MILIEU MENS MAATSCHAPPIJ PLANET (ISO 14001) PEOPLE (ISO 9001, OHSAS 18001, EFQM, ) PROSPERITY (ISO 26000) 3 ACTIEPUNTEN MILIEUCHARTER 2 ACTIEPUNTEN 1 ACTIEPUNT MVO-CHARTER MVO-CHARTER MVO-CHARTER 3

4 2.1. Historiek van het MVO/Milieucharter Om bedrijven te stimuleren en te steunen bij de invoering van een strategisch milieubeleid, heeft de Vlaamse Regering in 98 het Milieucharter opgericht. Sindsdien werd het project over gans Vlaanderen georganiseerd onder het PREventie STImulerend project Presti 4. Ook de provincie Antwerpen volgde eind Medio 2005 besliste de Vlaamse Regering na jaren, om het succesrijke Presti 4- programma als subsidieprogramma stop te zetten VOKA-Kamers van Koophandel Kempen en Mechelen, de initiatiefnemers van het Milieucharter voor de provincie Antwerpen, betreurden deze beslissing. Immers de spiraal van continue verbetering die jaren geleden opstartte bij vele ondernemingen uit de provincie behoeft een blijvende ondersteuning. Ook het Provinciebestuur, die het Milieucharter van nabij volgde door hun aanwezigheid in de evaluatiecommissie, wilde dit project verder zetten omdat zij milieuvriendelijk ondernemen wil stimuleren en promoten. Vanaf het Milieucharter cyclus bundelden het Provinciebestuur van Antwerpen en de Voka Kamers van Koophandel Kempen en Mechelen opnieuw hun krachten. Zij bliezen het project na jaren Vlaamse overheidssteun nieuw leven in. Met dit nieuwe initiatief rond maatschappelijk verantwoord ondernemen willen we het charter verder laten aansluiten bij de nieuwe ontwikkelingen binnen het bedrijfsleven en de maatschappij. Daarom kan het vernieuwde MVO/Milieucharter opnieuw rekenen op de enthousiaste en welwillende steun van de provincie Antwerpen Verloop van de Milieucharter cyclus Beoordeling van een kandidaat-bedrijf a) Criteria voor deelname Het MVO/Milieucharterproject staat open voor alle bedrijven en organisaties, profit en non-profit, uit de provincie Antwerpen. Op vlak van economische activiteit, omvang van tewerkstelling of juridische structuur zijn er geen vereisten. Bedrijven kunnen met meerdere locaties deelnemen via meervoudige inschrijvingen. De eerste voorwaarde tot kandidaatstelling is dat het bedrijf duidelijk omschreven kan worden en de deelnemende locatie onder één stolp kan geplaatst worden, ten tweede over de nodige vergunningen beschikt en ten derde voldoet aan de milieureglementering en vergunningsvoorwaarden voor wat deelname aan het Milieucharter betreft, en voldoet aan milieu-, veiligheids-, en sociale reglementeringen en vergunningsvoorwaarden terzake voor wat een deelname aan het MVO-charter betreft. Dit wordt getoetst aan de hand van een initiële milieu-audit als instapvoorwaarde. Bijkomende voorwaarde voor instap in het MVO-charter: uitvoeren van een MVO-scan naar keuze. b) Uitvoeren van een initiële milieu-audit: De toelating tot het gesubsidiëerd kader 4

5 De milieuconsulenten van Voka-Kamer van Koophandel Kempen en Mechelen auditeren het kandidaat-bedrijf naar het naleven en nakomen van de wettelijke verplichtingen inzake milieu en milieuvergunningen, veiligheid en sociale verplichtingen en lichten waar nodig deze verplichtingen toe. Het auditeren gebeurt op de locatie van het kandidaat-bedrijf zelf door de consulent en neemt ongeveer een halve dag in beslag. Voor een vlot verloop van de audit zal aan het bedrijf in kwestie gevraagd worden een aantal documenten klaar te leggen of op voorhand over te maken (zoals vergunningen, verplichte kwartaal- en jaarverslagen, analyseresultaten, PV s e.d.). Na het auditbezoek stelt de consulent hierover een rapport met vastgestelde nietconformiteiten (= aandachtspunten) samen. Deze initiële audit wordt herhaald om de 3 jaar, vervolgens bij een 4, 7,. deelname (indien men geen enkele cyclus overslaat) en is vergelijkbaar met de toegepaste frequentie bij hercertificatie-audits in de context van ISO. Er mag echter nooit meer dan 3 jaar tussen twee audits zitten. c) Voorleggen van het auditrapport Het auditrapport wordt vervolgens door de consulent besproken tijdens een vergadering met de evaluatiecommissie. De evaluatiecommissie beslist op basis van de haalbaarheid om binnen het lopende actiejaar de niet-conformiteit(en) te regulariseren, of het kandidaat-bedrijf al dan niet kan toegelaten worden tot het MVO/Milieucharterproject. De samenstelling van deze commissie vindt u verder in deze bundel toegelicht. Om voor een MVO/Milieuchartercertificaat in aanmerking te komen, dienen de aandachtspunten (= wettelijke niet-conformiteiten) bij voorrang aangepakt en ten laatste tegen 31 december 2013 gerealiseerd te worden. De consulenten van Voka Kamer van Koophandel Kempen en Mechelen kunnen de bedrijven ondersteunen bij het uitvoeren van de aandachtspunten. De MVO/Milieucharter organisaties en alle leden van de evaluatiecommissie garanderen dat de gegeven informatie steeds vertrouwelijk behandeld wordt. d) Uitwerken van een actieplan: De weg naar een Continue Verbetering Dit zich jaarlijks herhalend proces heeft als objectief een continue verbetering van de milieu-, gezondheids, veiligheids-, sociale en economische prestaties van de organisatie na te streven. Om de deelnemers te begeleiden bij de opmaak van een bedrijfsspecifiek (thema, tijd en geld) realistisch actieplan met actiepunten relevant voor het bedrijf, zal door een expert een sterkte-zwakte analyse uitgevoerd worden bij de bedrijven. De uitvoering van een sterkte-zwakte analyse neemt ongeveer een halve dag in beslag. Het verdient verder aanbeveling om bij de uitvoering van deze sterkte-zwakte-analyse de aanwezigheid te voorzien van een directievertegenwoordiger. Bij instap in het MVO- 5

6 charter dient er ook op voorhand door het bedrijf een MVO-scan naar keuze uitgevoerd te worden. Elk(e) gekozen thema/domein/prestatie-indicator geeft aanleiding tot een mogelijke concrete invulling van een actiepunt binnen het MVO/Milieucharter op voorwaarde dat het principe van Deming s cirkel (PDC²A = plan, do, check, control, act) in zijn geheel wordt toegepast op het concrete actiepunt en resulteert binnen een traject van continue verbetering in een waarneembaar resultaat. Na het bezoek stelt de expert een jaaractieplan voor - bestaande uit minstens 3 milieu-actiepunten voor wat het Milieucharter betreft en hier extra aan toegevoegd minstens 2 actiepunten voor mens en minstens 1 actiepunt voor maatschappij voor wat het MVO-charter betreft - en legt dit, na goedkeuring door het deelnemende bedrijf, voor aan de evaluatiecommissie. De acties kunnen onderdeel uitmaken van zowel de korte als de lange termijnplanning (Doelstellingen) zodat MVO/Milieuzorg binnen het bedrijf stap voor stap wordt uitgebouwd. De actiepunten moeten niet spectaculair zijn of met zware investeringen gepaard gaan. Eenvoudige brongerichte maatregelen, proces optimalisatie, verbeterende initiatieven omtrent de bedrijfsstructuur, doelgroep gerichte opleidingssessies, verbeterde communicatie, dialoog en overleg, toepassen van meer evenwichtige verhoudingen, verhogen van het bewustzijn rond bepaalde thema s,... zijn allemaal mogelijke actiepunten. Hiervoor verwijzen we naar de thema s in Bijlage 2: Thema s en MVO/Milieu-actiepunten. De indiener van het actieplan dient bovendien volgende zaken voor ogen te houden: Aangezien het kandidaat-bedrijf in orde moet zijn met de wetgeving (zie punt a)), mogen de voorgestelde acties in het actieplan niet opgelegd zijn in de vergunning. Actiepunten rond MVO en Milieu dienen in het charter immers per definitie verder te gaan dan de wetgeving. Elk actiepunt dient per definitie voor het bedrijf een relevantie te hebben binnen de uitgevoerde sterkte-zwakte-analyse. De focus moet in eerste instantie steeds op de prioritaire risico s liggen. Om het milieu-effect van de gerealiseerde acties te kunnen bepalen, moeten de resultaten meetbaar of aan te tonen zijn. Voor elke actie wordt een meetbaar of aantoonbaar streefdoel (Taakstelling) voorop gesteld. Ieder actiepunt zal gefaseerd worden voorgesteld in het jaaractieplan. Dit maakt het mogelijk voor het bedrijf om tussentijds in de uitvoering van het actiepunt een onderbouwde negatieve besluitvorming op te nemen in het charter, zodat niet wordt overgegaan tot de realisatie van de volgende fase, maar die wel aanleiding geeft tot het aanvaarden van dit actiepunt. Het niet doorgaan met de volgende fase van het actiepunt dient omstandig te worden gedocumenteerd voor de eindbeoordeling. Niet of half gerealiseerde (of grootschalig gefaseerde) actiepunten kunnen doorgeschoven worden naar een eventuele volgende cyclus. Actiepunten die het gevolg zijn van vrijwillige deelname aan convenanten zijn eveneens geldig. e) Voorleggen van het actieplan 6

7 Het actieplan wordt besproken tijdens de vergadering met de evaluatiecommissie. De beoordeling van het actieplan gebeurt tevens door de evaluatiecommissie. De commissie beslist of de actiepunten verder gaan dan wettelijk verplicht én relevant zijn voor het bedrijf in kwestie. De commissie zal daarbij met het volgende rekening houden: Er zijn 10 basisthema s (zie Bijlage 2: Thema s en MVO/Milieu-actiepunten) waarop acties kunnen uitgevoerd worden. De evaluatiecommissie verwacht dat het kandidaat-bedrijf acties uitvoert in die domeinen waar ze het meeste milieuhinder veroorzaakt of MVO-relevantie te winnen heeft. De dikte van het dossier is geen criterium, we beogen immers kwaliteit eerder dan kwantiteit. Het bekomen van het MVO/milieucertificaat is niet afhankelijk van het aantal ingezette mensen of middelen. We gaan er wel vanuit dat een groot bedrijf zwaardere inspanningen kan leveren dan een KMO. Indien de kandidaatdeelnemer in het recente verleden belangrijke financiële inspanningen geleverd heeft, kunnen kleine bijkomende inspanningen ook in aanmerking komen voor het behalen van het MVO/Milieucertificaat. Het is vooral belangrijk dat het voornemen om vooruitgang te boeken onder het motto van continu verbeteren duidelijk in het bedrijf aanwezig is. Indien de commissie een actiepunt niet aanvaardt, dan zal de expert opnieuw contact opnemen met het deelnemend bedrijf om een nieuw of aangepast actiepunt in te dienen. Keurt de commissie het dossier goed, dan kan de Intentieverklaring tot deelname aan het MVO/Milieucharter ondertekend worden Ondertekening van de Intentieverklaring Pas op het ogenblik dat de evaluatiecommissie het licht op groen zet en het kandidaat-bedrijf de Intentieverklaring ondertekent, wordt de naam van het bedrijf openbaar gemaakt. Door het ondertekenen van de Intentieverklaring verbindt het bedrijf zich ertoe om: Milieu-charter: Minstens 3 van de goedgekeurde milieuactiepunten binnen de vooropgestelde uitvoeringstermijn in praktijk te brengen; Alle vastgestelde aandachtspunten in het auditrapport in orde te brengen tegen 31 december 2013; De maatregelen die genomen werden ter realisatie van de diverse actiepunten en de geboekte resultaten te rapporteren aan de evaluatiecommissie; Niet enkel te streven naar end-of-pipe oplossingen, maar de ganse productieketen (ontwerp, productieproces, verpakking, vervoer, ) te beschouwen voor verbetering; Uiteindelijk op termijn te streven naar de invoering van een managementsysteem rond milieuzorg (al dan niet gecertificeerd), wat de duurzaamheid en de positie van een onderneming enkel ten goede kan komen; 7

8 Een ruimere toepassing van deze principes en doelstellingen te bevorderen door, waar mogelijk, ervaringen hieromtrent uit te wisselen met andere bedrijven die de Intentieverklaring ondertekenen of willen ondertekenen. MVO-charter: Minstens 3 van de goedgekeurde actiepunten rond het thema milieu, minstens 2 van de goedgekeurde actiepunten rond het thema mans en minstens 1 actiepunt rond het thema maatschappij binnen de vooropgestelde uitvoeringstermijn in praktijk te brengen; Alle vastgestelde aandachtspunten in het auditrapport in orde te brengen tegen 31 december 2013; De maatregelen die genomen werden ter realisatie van de diverse actiepunten en de geboekte resultaten te rapporteren aan de evaluatiecommissie; Niet enkel te streven naar end-of-pipe oplossingen, maar de ganse productieketen (ontwerp, productieproces, verpakking, vervoer, ) en tevens het organisatiemodel, inclusief alle betrokkenen (organisatie, opleiding, communicatie, dialoog, ) te beschouwen voor verbetering; Uiteindelijk op termijn te streven naar de invoering van een managementsysteem rond MVO-zorg (al dan niet gecertificeerd), wat de duurzaamheid en de maatschappelijke positie van een onderneming enkel ten goede kan komen; Een ruimere toepassing van deze principes en doelstellingen te bevorderen door, waar mogelijk, ervaringen hieromtrent uit te wisselen met andere bedrijven die de Intentieverklaring ondertekenen of willen ondertekenen. Na de ondertekening is het aan de kandidaat-deelnemer om over te gaan tot de uitvoering van het actieplan en desgevallend ook de aandachtspunten Begeleiding door de experts Tijdens de uitvoeringsperiode van het Milieucharter, kunnen de deelnemers -indien gewenst- altijd terecht bij de milieuconsulenten van Voka-Kamers van Koophandel Kempen en Mechelen voor individuele ondersteuning of extra begeleiding. Hiervoor zullen de desbetreffende experts een aparte offerte opmaken. Zowel in Mechelen als in de Kempen brengen we de deelnemers 2-maal samen voor kennisoverdracht en ervaringsuitwisseling. In de Kempen bestaat er verder het systeem van de Peters. Zij brengen de deelnemende bedrijven, indien gewenst, een bezoek om de aandachtspunten, actiepunten en eventuele knelpunten individueel te bespreken en de deelnemers extra te begeleiden en ondersteunen.! Deze ervaringsuitwisselingsmomenten komen in aanmerking voor de 30 uren verplichte bijscholing voor de milieucoördinator! Na afloop van de sessies ontvangen de deelnemers hiertoe een getuigschrift Evaluatie van de bereikte resultaten 8

9 a) Indienen van het verslag Na het verstrijken van het actiejaar (eind maart 2014) bezorgt het bedrijf een beknopt verslag aan de organisatoren. Hiertoe zal door de milieudienst van Voka-Kamers van Koophandel Kempen en Mechelen een standaard formaat document voor het verslag bezorgd worden aan de bedrijven in de loop van de maand februari Het verslag bevat een korte beschrijving van de geleverde inspanningen en de bereikte resultaten m.b.t. de actiepunten en desgevallend de aandachtspunten. Dit verslag dient ingevuld terug bezorgd te worden bij de milieudienst ten laatste op 31/03/2014. b) Beoordelen van het verslag Om een onafhankelijke en deskundige evaluatie t.o.v. het certificaat te garanderen, zal een ad random samengestelde delegatie van de evaluatiecommissie in de loop van de maanden april en mei 2014 een audit-bezoek aan het bedrijf brengen. Hiertoe wordt door de consulenten van Voka Kamers van Koophandel Kempen en Mechelen een afspraak gemaakt met de bedrijven. Tijdens dit bezoek worden de realisaties besproken en de behaalde resultaten geëvalueerd. Bij voortschrijdende deelname aan het charter zal tevens steekproefgewijs het aanhouden van vorige gerealiseerde acties getoetst worden. De delegatie zal op het einde van dit audit-bezoek verslaggeving doen over haar bevindingen, inclusief haar voorlopige besluitvorming omtrent conformiteit voor het toekennen van het Charter. Het dossier wordt vervolgens overgemaakt aan de evaluatiecommissie voor definitieve besluitvorming omtrent conformiteit voor uitreiking van het Charter. c) Toekennen van het Milieuchartercertificaat en het Milieulogo De consulenten van Voka Kamers van Koophandel Kempen en Mechelen maken een verslag op van de eindaudit. De voltallige evaluatiecommissie bespreekt vervolgens het verslag van de eindaudit, evalueert de gerealiseerde inspanningen en doet een uitspraak over het al dan niet toekennen van het Milieucertificaat of MVO-certificaat. Indien het bedrijf niet genomineerd wordt, zullen wij contact opnemen om de situatie te bespreken. Het bedrijf kan dan kiezen voor doorschuiving naar de volgende cyclus, zodat een jaar later opnieuw een evaluatieverslag kan ingediend worden met een beschrijving van de aanvullende inspanningen en de bereikte resultaten. Indien het bedrijf wel genomineerd wordt, dan ontvangt zij een uitnodiging voor een academische zitting waarbij het certificaat en het logo officieel overhandigd zullen worden. Daarenboven kunnen KMO s genieten van een subsidiebonus van 5% bij hun aanvraag voor ecologiepremie binnen het jaar na datum van uitreiking van het certificaat (zie ook punt d). d) Best Practice Fiche 9

10 Bedrijven die deelnemen aan het MVO/Milieucharter kunnen een subsidiebonus ontvangen wanneer zij een ecologiepremie aanvragen. Een ecologiepremie is een financiële tegemoetkoming aan ondernemingen die ecologie-investeringen zullen realiseren in het Vlaamse Gewest (zie ook ). Onder ecologie-investeringen worden milieu-investeringen en investeringen op energiegebied verstaan. De ecologiepremie wordt toegekend in de vorm van een subsidie. Het bedrag van de ecologiepremie wordt bepaald door drie zaken: 1. de ecoklasse waartoe een technologie behoort op basis van zijn ecologiegetal; 2. de grootte van de onderneming; 3. de subsidiebonus. Bedrijven die een geldig certificaat van het MVO/Milieucharter kunnen voorleggen bij de aanvraag van een ecologiepremie, krijgen dus een subsidiebonus. Eén van de voorwaarden om een "geldig" certificaat te hebben, is dat Voka-Kamer van Koophandel Kempen en Mechelen een Best Practice Fiche per laureaat aan het Agentschap Ondernemen overmaakt. Deze fiches kunnen door het Agentschap Ondernemen op de eigen website gezet worden of ter beschikking gesteld worden van OVAM voor opname in de voorbeeldendatabank. Na de eindaudit bezorgt het bedrijf een korte beschrijving van één uitgewerkt actiepunt door het bedrijf zelf gekozen, aan de organisatoren. Hiertoe zal door de milieudienst van Voka-Kamers van Koophandel Kempen en Mechelen een standaard formaat fiche document bezorgd worden aan de bedrijven na de audit. De fiche (1 pagina) bevat een korte omschrijving van het actiepunt en een korte bespreking van het economisch, milieu en sociaal voordeel. Deze fiche dient ingevuld terug bezorgd te worden bij de milieudienst ten laatste op 30/06/ De evaluatiecommissie De ganse procedure voor het toekennen van het MVO/Milieucertificaat staat onder toezicht van een onafhankelijke Evaluatiecommissie. Deze commissie stelt zich NIET op als inspectiedienst maar vertrekt vanuit een constructieve benadering. Alles wat binnen deze commissie wordt behandeld, blijft strikt vertrouwelijk en valt onder de garantie van geheimhouding! De evaluatiecommissie is samengesteld uit vertegenwoordigers van de overheid, werkgeversorganisaties, het bedrijfsleven en experten: LNE, afdeling milieuvergunningen (Voorzitter Evaluatieommissie) OVAM AO Serr/Resoc VMM Provincie Antwerpen, dienst milieu en natuurbehoud VOKA-Kamer van Koophandel Kempen VOKA-Kamer van Koophandel Mechelen Externe deskundigen Tevens zitten ook de begeleidende MVO/Milieuconsulenten in de Evaluatiecommissie: 10

11 De coördinatie en het secretariaat berusten bij VOKA-Kamer van Koophandel Kempen. 3. PRAKTISCH EN TIMING Bedrijven die geïnteresseerd zijn om aan dit project deel te nemen, dienen het inschrijvingsformulier uit bijlage 4 vóór 31 december 2011 over te maken aan Voka- Kamer van Koophandel Kempen tav Brenda Boons of aan Voka Kamer van Koophandel Mechelen tav Eric Kessels. De uitvoering van het ingediende actieplan start officieel met de ondertekening van het Milieucharter in maart 2013 en loopt tot eind maart De uiteindelijke uitreiking van het MVO/Milieuchartercertificaat en het MVO/Milieulogo gebeurt tijdens een officiële zitting en is gepland in mei/juni Dankzij de steun van het Provinciebestuur van Antwerpen is het mogelijk om de bijdrage van de bedrijven te beperken tot: Milieu-charter: 950 euro (excl. BTW) voor bedrijven tot 50 werknemers; euro (excl. BTW) voor bedrijven met werknemers tussen 50 en 250; euro (excl. BTW) voor bedrijven met werknemers tussen 250 en 500; euro (exl. BTW) voor bedrijven met meer dan 500 werknemers. MVO-charter: euro (excl. BTW) voor bedrijven tot 50 werknemers; euro (excl. BTW) voor bedrijven met werknemers tussen 50 en 250; euro (excl. BTW) voor bedrijven met werknemers tussen 250 en 500; euro (exl. BTW) voor bedrijven met meer dan 500 werknemers. Hierin zijn inbegrepen: een individueel bedrijfsbezoek in het kader van de initiële audit (wetgeving); een individueel bedrijfsbezoek in het kader van het uitwerken van het jaaractieplan; deelname en PR-activiteiten in het kader van de ondertekening van de intentieverklaring; een individueel bedrijfsbezoek in het kader van de evaluatie van de behaalde resultaten; ervaringsuitwisselingsmomenten; deelname en PR-activiteiten in het kader van de officiële uitreiking van het MVO/Milieucharter; een door de Vlaamse overheid erkend chartercertificaat (inzetbaar in het kader van subsidie- en premiedossiers) en beschermd logo. Niet inbegrepen: Individuele begeleiding en extra individuele bedrijfsbezoeken door de consulenten. Indien gewenst kan uiteraard extra beroep gedaan worden op de expertise van de consulenten tegen een aparte kostprijs. De desbetreffende consulent zal -op vraag van het bedrijf- hiervoor een gepaste offerte opmaken. Meer info? 11

12 Voka - Kamer van Koophandel Kempen Brenda Boons Kleinhoefstraat Geel Tel: Fax: Voka Kamer van Koophandel Mechelen Eric Kessels O.L. Vrouwestraat Mechelen Tel: Fax: BIJLAGEN 1. Schematische voorstelling project 2. Thema s Milieucharter 3. Getuigenissen Laureaat-bedrijven 4. Inschrijvingsformulier interesse Milieucharter cyclus

13 SCHEMATISCHE VOORSTELLING PROJECT Tegen 24/12/2012 Indienen inschrijvingsformulier Januari-Februari 2013 Voorbereidende nul-audit door consulent Februari 2013 E.C. NOK Bedrijf engageert zich om ten laatste tegen 31/12/2013 in orde te zijn Februari-Maart Uitwerken jaaractieplan onder begeleiding van consulent Februari-Maart 2013 E.C. NOK Bedrijf herschrijft actieplan Maart 2013 ONTBIJTSESSIE Tegen 31/12/2013 Ondertekening Intentieverklaring en start actiejaar Status aandachtspunten schriftelijk bevestigen aan VOKA-KVK Tussentijdse ervaringsuitwisselingen Tussentijdse ervaringsuitwisselingen Tegen 31/03/2014 Indienen eindverslag gerealiseerde actie- en aandachtspunten April - Mei 2014 Delegatiebezoek ter plaatse Mei 2014 E.C. NOK Bedrijf stuurt in extremis bij met verduidelijking of herkanst, indien mogelijk volgende cyclus Mei/Juni 2014 ACADEMISCHE ZITTING Uitreiking MVO/ Milieuchartercertificaat en logo E.C. = evaluatiecommissie 13

14 THEMA S MVO/MILIEUCHARTER 1. THEMA 1: BEHOORLIJK BESTUUR EN CORPORATE GOVERNANCE Milieu/Duurzaamheid/MVO integreren in de uitbouw van het beheer van de organisatie, de bedrijfsinfrastructuur, het investerings- en aankoopbeleid, de proces- en productontwikkeling ter verbetering van de kwaliteit van de organisatie met respect voor minimale hinder en impact, eerlijke handelspraktijken en wetgeving, verbruikersaangelegenheden en maatschappelijke betrokkenheden. 2. THEMA 2: PLANNING EN ASPECTENANALYSES EN PROGRAMMA S CONTINUE VERBETERING Planning van Eco- en MVO-efficiëntie d.m.v. stakeholder-, MVO-, arbo- en milieu-aspectenanalyses, definiëren van doelstellingen en prestatieindicatoren en zorgprogramma s. 3. THEMA 3: MENSVRIENDELIJK EN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN Mensvriendelijk en maatschappelijk verantwoord ondernemen met oog voor en respect van de kwaliteit van de arbeid, de veiligheid en het welzijn van de werknemers en een gelijke kansen- en doelgroepenbeleid met respect voor diversiteit, gelijkheid en positieve integratie. De werknemers positief stimuleren en motiveren en tevens mogelijkheden bieden voor opleiding en loopbaanontwikkeling. Respecteren van de fundamentele mensenrechten. 4. THEMA 4: COMMUNICATIE EN DIALOOG Het voeren van een open interne en externe communicatie, transparantie en dialoog met alle stakeholders. 5. THEMA 5: KLIMAATVERANDERING EN ENERGIE Realisatie van verbeteracties m.b.t. CO2-neutraliteit, emissies en uitstoot en rationeel energieverbruik. 6. THEMA 6: KETENBEHEER EN CRADLE TO CRADLE Realisatie van verbeteracties m.b.t. ketenbeheer van de bedrijvigheden, sluiten van materiaalstromen, cradle to cradle, procesoptimalisaties, rationeel grondstoffen- en waterverbruik, Eco-design, duurzame productontwikkeling. 14

15 7. THEMA 7: KWALITEIT VAN DE DIRECTE LEEFOMGEVING Omgevingshinder en uitstoot minimaliseren m.b.t. de aspecten: lucht, geur, afvalwater, afval, geluid, trillingen, bodem en grondwater, chemische stoffen, straling, licht, zicht, biodiversiteit. 8. THEMA 8: DUURZAME MOBILITEIT Realisatie van verbeteracties m.b.t. duurzame mobiliteit, mobiliteitsplannen, logistiek netwerk, transportsoort en type, keuze bedrijfslocaties, portfolio producten en diensten, eco-driving. 9. THEMA 9: RISICOBEHEERSING Risicobeheersing en noodprocedures uitwerken en beproeven om de impact op mens en milieu te beperken. 10. THEMA 10: INDICATORENMANAGEMENT EN DIRECTIEBEOORDELING Meten en opvolgen van de beleidsmatig gedefinieerde economische, sociale en milieuprestaties a.h.v. relevante prestatie-indicatoren of meetinstrumenten en hiervoor de gepaste procedures uitwerken en toepassen, inclusief het beproeven voor preventieve en corrigerende maatregelen bij afwijkingen, met directiebeoordeling en terugkoppeling naar een nieuwe jaaractieplanning. 15

16 GETUIGENISSEN LAUREAAT-BEDRIJVEN Laureaat-bedrijven getuigen dat door deelname aan Milieucharter een positieve druk ontstaat om eindelijk die projecten te realiseren die reeds langer in de pijplijn zaten. Ook de initiële audit bij het begin van een cyclus en de ervaringsuitwisselingen met de andere deelnemers tijdens het actiejaar, worden als een meerwaarde van het project naar voor geschoven. De audit op het einde van een cyclus, door een delegatie van de evaluatiecommissie, is belangrijk voor de bedrijven omdat op die manier de geleverde inspanningen naar waarde kunnen beoordeeld worden. Daarenboven geeft de aanwezigheid en de inzet van de overheidsdiensten binnen de evaluatiecommissie een positief signaal naar de bedrijven. Twijfelt u nog aan het nut van MVO/Milieucharter voor uw onderneming, laat u dan overtuigen door enkele deelnemers uit de vorige cycli van het Milieucharter: Logistiek dienstverlener Havi Logistics Wanneer wij onze kosten-baten-analyse maken, kunnen we echt geen reden bedenken om niet deel te nemen. Voor Havi Logistics in Olen was deelnemen aan het milieucharter een logische stap. Milieu is belangrijk in de filosofie van ons bedrijf, zegt Yves Hanssens. Er moet ook voor de volgende generaties nog een gezonde leefomgeving zijn. Aandacht voor het milieu is bij Havi Logistics dan ook niet nieuw. We zijn ons als bedrijf altijd al bewust geweest van onze voorbeeldfunctie, maar deelnemen aan het milieucharter geeft alles een meer dwingend karakter. Je zet een aantal doelstellingen op papier en verbind je ertoe als organisatie om die ook te behalen binnen vast opgelegde termijnen. Bij Havi Logistics is investeren in milieuvriendelijke maatregelen dus geen nieuw gegeven. We hebben dat altijd gedaan, vertelt Hanssens. In 1998, bij de bouw van het distributiecentrum, kozen we al voor een koelsysteem dat gebruik maakt van water in plaats van de traditionele luchtkoeling. Koelen met water heeft als grote voordeel dat de warmte, die vrijkomt aan de condensors van de koelinstallatie, niet verloren gaat en nuttig kan worden aangewend. Het opgewarmde water gebruiken we niet enkel voor onze warmwaterbehoefte, maar ook om de gebouwen te verwarmen. Ook ging het bedrijf toen al resoluut voor een koelinstallatie op basis van ammoniak, alhoewel het goedkopere maar meer vervuilende freon nog toegestaan was. En het bedrijf zet die milieuvriendelijke investeringen ook verder in de toekomst. In het kader van het milieucharter zijn we nu aan het becijferen welk systeem voor alternatieve energie voor ons bedrijf de beste keuze is, ligt Hanssens toe. We verbruiken zeer veel energie (3 Megawatt per jaar, het verbruik van een paar honderd gezinnen), de juiste keuze maken is dus enorm belangrijk. Een eerste studie toonde al aan dat zonne-energie voor ons bedrijf geen goede optie is. Aangezien het in ons land nog altijd meer waait dan dat de zon schijnt, spitsen we onze aandacht nu toe op windenergie. Maar een eigen windmolenpark op ons industrieterrein vergt heel wat onderzoek, die dossiers hebben tijd nodig. Overlegmomenten Toch plukken we nu al de vruchten van onze deelname aan het milieucharter, vertelt Hanssens. Een aantal kleinere projecten zitten wel al op kruissnelheid. Zo hebben we ons papierverbruik serieus kunnen terugdringen door het digitaliseren van heel wat processen. De boekhouding is hier bijvoorbeeld volledig digitaal. Het elektriciteitsverbruik is teruggedrongen door verlichting enkel te laten branden in ruimtes waar die noodzakelijk is. Op het vlak van bewustzijn bij het personeel is een stap gezet. En de ideeën blijven komen. Een deel van de 16

17 mogelijke verbeterpunten bedenken we zelf, zegt Hanssens. Ook de auditoren dragen nieuwe mogelijke actiepunten aan.. Een andere bron voor inspiratie zijn de overlegmomenten tussen de verschillende deelnemers aan het milieucharter. Je kan ongelooflijk veel van elkaar opsteken, je moet niet zelf opnieuw het wiel nog een keertje uitvinden. Wanneer wij wat betreft het milieucharter onze kosten-baten-analyse maken, kunnen we echt geen reden bedenken waarom we niet zouden deelnemen. Beschutte werkplaats Amival De sociale-economie heeft een voorbeeldfunctie Ook voor beschutte werkplaats Amival is de deelname aan het milieucharter bijna een vanzelfsprekendheid. We zijn altijd al een bedrijf geweest met oog voor het milieu, maar de start van een groot verbouwingsproject vijf jaar geleden was toch een ijkpunt, vertelt directeur Jan Boeckx. We wilden toen met onze milieumaatregelen verder gaan dan het wettelijke minimum, legt Boeckx uit. Zo hebben we bijvoorbeeld in samenwerking met de milieudienst van de stad Turnhout een uniek rioleringssysteem ontwikkeld. We verwerken het regenwater dat op onze daken valt, het regenwater dat op onze verhardingen (zoals de parking) valt en ons proceswater op drie verschillende manieren. Ook hebben we toen onze energiestromen in kaart gebracht. Hoogrendement verwarmingsketels zijn in gebruik genomen en overal, ook op de daken, kwam extra isolatie. Ingrepen die zowel goed zijn voor het milieu, als goed voor de portemonnee. Deelnemen aan het milieucharter van Voka en de provincie was eigenlijk de volgende logische stap. Knokken Bij Amival wil het management graag verder kijken dan alleen maar het economische niveau. De drie P s (Planet, People, Profit), betekenen echt iets in dit bedrijf, legt Boeckx uit. Onze riolering kost heel wat meer dan dat ze op korte termijn kan opleveren. Dat zijn keuzes die we heel bewust maken. Ik ben er ook van overtuigd dat de sociale-economie een voorbeeldfunctie heeft wanneer het aankomt op omgaan met de drie P s. Maar begrijp me niet verkeerd, we zijn een echt bedrijf. Een bedrijf dat, net als alle andere bedrijven, moet knokken om het hoofd boven water te houden. Dus welke maatregel we ook besluiten te nemen, altijd zal ook de economische consequentie in overweging genomen worden. Het is niet de bedoeling dat we onszelf uit de markt gaan prijzen. Beschutte werkplaatsen worden sowieso al zwaar getroffen door de crisis. We doen veel aanvullende taken voor andere bedrijven, taken waarop nu vaak bespaard wordt. Voor ons wil dat zeggen dat we met een economische werkloosheid van 20% geconfronteerd worden. Toch is het belangrijk om ook wanneer de omstandigheden moeilijker zijn, aandacht te blijven hebben voor het milieu. Sensibiliseren En net daarom is het milieucharter volgens Boeckx zo een nuttig hulpmiddel voor bedrijven. De kracht van het charter is dat lang niet alles om geld draait, zegt Boeckx. Natuurlijk moet je investeringen willen doen, maar daarnaast zijn er zoveel kleine ingrepen die kosteloos milieuwinst opleveren. Kleine dingen zoals de deur dichtdoen zodat de warmte niet ontsnapt of de kraan dichtdraaien. Binnen ons bedrijf is het daarom belangrijk om de 460 werknemers te sensibiliseren, zij moeten mee zijn. Want ik als bedrijfsleider kan het wel belangrijk vinden dat de werknemers milieubewust produceren, uiteindelijk zijn het de werknemers zelf die de inspanning moeten willen doen. En ook hier zijn wij niet anders dan een gewoon bedrijf: de ene werknemer zal meer interesse tonen dan de andere. Maar stap voor stap gaan we vooruit, met aandacht voor de toekomst en de generaties die na ons komen. 17

18 Gemeente Merksplas Het charter is voor ons meer een middel dan een doel op zich Dat het milieucharter openstaat voor meer organisaties dan alleen de klassieke bedrijven bewijst de gemeente Merksplas. Als eerste gemeente besloten ze dit jaar om in het proces in te stappen. Met onze twee eigen energiebedrijven, die ervoor zorgen dat we 98% groene stroom gebruiken, zijn we een gemeente die al langer rekening houdt met de impact van onze acties op het milieu, zegt burgemeester Frank Wilrycx. De aankoop van ons nieuwe gemeentemagazijn vonden we het ideale moment om nog een tandje bij te steken en ons te engageren voor het milieucharter. Vooral voor de werking van onze technische diensten heeft dit flink wat positieve gevolgen. Een gemeente is ook een soort bedrijf, alleen is het bedrijfsterrein gigantisch in vergelijking met een klassiek bedrijf. Het grondgebied van de gemeente Merksplas is 4450 hectare groot en er wonen 8300 inwoners, vertelt de burgemeester. Daarom is een van onze voornaamste doelstellingen ook het sensibiliseren van onze inwoners en van het gemeentepersoneel. Het charter is voor ons dan ook meer een middel dan een doel op zich. We willen proberen om zoveel mogelijk inwoners mee te krijgen in ons verhaal. Dit doen we door verschillende acties op poten te zetten. Zo werken we veel rond recycleren, composteren en zwerfvuil. Ook is er veel aandacht voor mobiliteit en proberen we zoveel mogelijk inwoners aan het fietsen te krijgen. Daarnaast besteden we tijdens gemeentelijke activiteiten extra aandacht aan de milieuaspecten, bijvoorbeeld door altijd te zorgen voor gescheiden afvalophaling. Stokpaardje Naast de sensibiliseringsacties nam de gemeente heel wat kleine maatregelen. Door onze grote oppervlakte en het grote aantal gemeentelijke gebouwen zorgen deze kleine maatregelen toch voor een stevig resultaat, legt milieubeambte Karen Sterkens uit. Zo poetsen we bijvoorbeeld overal in de gemeente met ecologische producten. Ook energie is een stokpaardje, al de gebouwen van de gemeente zijn uitgerust met energiebesparende systemen. Op het gemeentelijk stort hebben we een installatie in gebruik genomen die het biogas, dat vroeger gewoon afgefakkeld werd, omzet in groene stroom. Toch weer goed om een paar honderd gezinnen van stroom te voorzien. Met verschillende van die kleine ingrepen besparen we op jaarbasis heel wat geld. En echt einddoel heeft Merksplas niet gesteld. We willen vooral het goede voorbeeld geven, besluit de burgemeester. Aan onze inwoners, maar ook aan de bedrijven op ons grondgebied en aan onze buurgemeenten. We hopen echt dat velen ons voorbeeld zullen volgen, we kunnen het iedereen alleen maar aanraden. Kantoor Liekens Investeringen zijn relatief klein in vergelijking met de besparing die je kan realiseren Voor de onafhankelijke verzekeringsmakelaar Kantoor Liekens is de deelname aan het milieucharter ook een nieuwe ervaring. Ook wij zijn pas ingestapt en beseffen dat we nog een hele weg voor de boeg hebben, zegt bestuurder Paul Liekens. Het leuke is wel dat we nu nog voortdurend bijleren. Elke samenkomst met de deelnemende bedrijven levert ons nieuwe ideeën en inzichten op. We betrekken ook al onze werknemers, het puntje milieu is intussen een vast agendapunt op elke vergadering en we merken dat er regelmatig voorstellen van onze medewerkers komen. Als niet-productiebedrijf is het voor Kantoor Liekens wel moeilijker om echt ingrijpende maatregelen te treffen. Natuurlijk kunnen wij ook op ons energieverbruik letten, maar dat gaat ons nooit zoveel winst opleveren als een productiebedrijf dat bijvoorbeeld op windenergie kan overschakelen, vertelt Liekens. Ons voornaamste actiepunt is op dit ogenblik ons papierverbruik. Jaarlijks gaan hier bijvoorbeeld nieuwsbrieven buiten, los van de duizenden gewone mailings die we versturen. Bedoeling is om op termijn zoveel mogelijk op digitale communicatie over te schakelen, hiervoor hebben we intussen een softwarepakket 18

19 aangekocht. Ook printen we enorm veel. We verbruiken meer dan blanco bladzijden papier per jaar, wat dan hoofdzakelijk voor intern gebruik is. Want voor de externe communicatie gebruiken we papier met een briefhoofd. Ook deze papierstroom willen we fors gaan beperken door veel meer met digitale documenten te gaan werken. Een overschakeling die we niet alleen technisch moeten maken, maar ook in ons hoofd. Want de hardnekkige gewoonte van steeds een papier in je hand te hebben, leer je niet af op een-twee-drie. Eco-driving Op een tweede actiepunt zijn ze bij Kantoor Liekens echt wel fier. We hebben besloten om werk te maken van een milieuvriendelijke manier van rijden en proberen dat ook over te brengen op de klanten die hier een autoverzekering afsluiten, legt Liekens uit. Iedereen binnen het bedrijf die met een bedrijfswagen rijdt, wordt gevolgd door een extern bedrijf. Zij analyseren ons brandstofverbruik en onze rijstijl. Ook krijgen we een opleiding in eco-driving. Opnieuw een manier om ecologie te koppelen aan economie. Want we steken niet weg dat het milieuverhaal ook een financieel verhaal is. En dat is het voordeel voor een dienstenbedrijf als het onze wanneer het deelneemt aan het milieucharter. Onze investeringen zijn relatief klein in vergelijking met de besparing die we kunnen bereiken. Specialty Polymers Antwerp Manuel De Tey, Engineering / IT Manager en SHEQ We hebben al sinds 1997 een milieuzorgsysteem ISO en hebben problemen met bedrijfsblindheid en gewenning. Het is zeer positief om starters aan het werk te zien. Wat aangenaam is, is meegezogen te worden in hun enthousiasme. Ook het delen van de eigen ervaring is best leuk. Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (Dierenpark Planckendael) Guy Claes, Operationeel directeur Milieucharter doen! Planckendael genereert als elk ander bedrijf afval, verbruikt water en energie en heeft daardoor uiteraard een niet te onderschatten impact op het milieu. Vanuit de visie van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) en vanuit de belangrijke educatieve rol die Planckendael speelt op vlak van natuurbehoud, werd een verregaand intern milieuzorgsysteem geïmplementeerd dat voortdurend in ontwikkeling is. In dit systeem besteedt Planckendael systematisch aandacht aan het gebruik van duurzame materialen en grondstoffen, het verwerken van (mest)afval, zuinig energie- en waterverbruik, milieueducatie, wetgeving, De rol van de medewerkers en hun betrokkenheid is hierin enorm belangrijk. Zij worden op regelmatige basis geïnformeerd over het milieubeleid en worden uitgenodigd om proactief deel te nemen door gefundeerde opmerkingen en concrete suggesties te geven via de energie- en waterambassadeurs (medewerkers uit alle departementen). Milieuzorg in Planckendael staat rechtstreeks in verband met de productwaarde. Zonder de nodige belangstelling voor de impact van onze bedrijfsactiviteiten op het milieu, kunnen wij niet op een geloofwaardige manier aan natuur- en milieueducatie doen. Planckendael probeert de bedrijfsvoering op het vlak van milieubeheer voortdurend te verbeteren en neemt daarom jaarlijks, en dit al van in het begin van het initiatief deel aan het Milieucharter (oorspronkelijk het Presti 4 programma genoemd). Het zal dus nu voor de 10 de maal zijn dat Planckendael zal deelnemen. Het Milieucharter is het perfecte instrument om de genomen maatregelen en acties op gebied van milieumanagement en de kwaliteit ervan daadwerkelijk en objectief te meten en evalueren. 19

20 ODTH Veerle De Wael, organisatieverantwoordelijke Deelname aan het Milieucharter was voor ODTH een ideale opportuniteit om op een gestructureerde wijze stil te staan bij ons milieubeleid, bij de problemen, maar vooral ook bij de opportuniteiten die er nog waren op milieugebied. De analyse, het advies, de opvolging en de deadline door het charterteam maakten dat de te nemen acties echte targets werden. Het behalen van de target is een mooie stimulans en beloning waar alle medewerkers terecht fier op zijn, en welke concreet aantoont dat ons bedrijf ook echt duurzaam wil ondernemen. Geen doel op zich, maar mooi meegenomen waren de extra punten bij het verkrijgen van een groei- of ecologiepremie door het kunnen aantonen van deelname aan het Milieucharter. 20

MVO MILIEU Charter 2014-2015 SOCIAAL

MVO MILIEU Charter 2014-2015 SOCIAAL VOKA KAMER VAN KOOPHANDEL MECHELEN SOCIAAL / MVO / MILIEU CHARTER Draaiboek Cyclus 2014-2015 MVO MILIEU Charter 2014-2015 SOCIAAL Innoverend Sociaal MVO project op basis van autonome financiering, zonder

Nadere informatie

Infosessies 2012 25 september 2 oktober

Infosessies 2012 25 september 2 oktober Infosessies 2012 25 september 2 oktober Duurzaam ondernemen Evenwichtige aandacht in bedrijfsvoering: PEOPLE (verbeteren werknemersklimaat) PLANET (reductie milieubelasting) PROFIT (verbeteren ondernemersklimaat)

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen v Nov Februari 2014 2015 Versie 13 INHOUDSTAFEL 1. Wat is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen? 1.1. Proactief beleid 1.2. Thema s en acties 1.3. Inhoud en reikwijdte

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

Communicatieplan Milieu Inclusief CO 2 -footprint en reductie. Koninklijke Bammens

Communicatieplan Milieu Inclusief CO 2 -footprint en reductie. Koninklijke Bammens Inclusief CO 2 -footprint en reductie Maarssen, 25 maart 2014 Auteur(s): Niels Helmond Geaccordeerd door: Simon Kragtwijk Directievertegenwoordiger Milieu / Manager Productontwikkeling COLOFON Het format

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014

Dieter Vander Beke. Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Dieter Vander Beke Maatschappelijk Verantwoorde Overheid ISO 26000 & GRI Provinciale milieudag provincie Antwerpen 24 juni 2014 Overzicht van de presentatie 1. Vertrouwen in de overheid? 2. Maatschappelijke

Nadere informatie

West4Work Arbeidsmarktsymposium. dinsdag 03/11/2015

West4Work Arbeidsmarktsymposium. dinsdag 03/11/2015 West4Work Arbeidsmarktsymposium dinsdag 03/11/2015 Duurzaam ondernemen want een duurzaam bedrijf is : een sterk bedrijf! een verankerd bedrijf! een maatschappelijk geïntegreerd bedrijf! een bedrijf met

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkos- ten in het kader van het kunstendecreet

Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkos- ten in het kader van het kunstendecreet Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- in de transportkos- en ten in het kader van het kunstendecreet Algemene Doel De tegemoetkoming in de reis-, verblijf- en transportkosten is één van de

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen A-GARDEN.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van het energiemanagement

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen Schulte en Lestraden B.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap.

Aanvullende informatie over elke mindset krijgt u door te klikken op de vlakken in de roadmap. Wij stellen u graag de nieuwste versie van de Talent Management Roadmap voor. Twee mindsets rond duurzaam HR werden toegevoegd: - Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen - Business Model Aanvullende informatie

Nadere informatie

Strategisch Personeelsmanagement Advies. Pilootproject voor KMO s Agentschap Ondernemen KMO Portefeuille oktober 2014

Strategisch Personeelsmanagement Advies. Pilootproject voor KMO s Agentschap Ondernemen KMO Portefeuille oktober 2014 Strategisch Personeelsmanagement Advies Pilootproject voor KMO s Agentschap Ondernemen KMO Portefeuille oktober 2014 De essentie Via het pilootproject "strategisch personeelsmanagementadvies" geeft het

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies. via de kmo-portefeuille

Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies. via de kmo-portefeuille Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies via de kmo-portefeuille S t e u n v o o r s t r a t e g i s c h a d v i e s v i a d e k m o - p o r t e f e u i l l e Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Wie

Nadere informatie

1.2 Welke projecten komen in aanmerking? Beoordelingscriteria:

1.2 Welke projecten komen in aanmerking? Beoordelingscriteria: Subsidiereglement 2017 APB Toerisme Provincie Antwerpen 1. Beleid 1.1 Beleidslijnen 2017 APB Toerisme Provincie Antwerpen en de regiowerking Kempen bieden graag ondersteuning bij het uitwerken en ontwikkelen

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Beleidsplan MVO 2015-2017

Beleidsplan MVO 2015-2017 Beleidsplan MVO 2015-2017 CB Concreet Duurzaam April 2015 Inleiding Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) speelt een belangrijke rol binnen de prestatie- en groeistrategie van Cementbouw. Als een

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

GEMEENTE ZEMST Provincie Vlaams-Brabant

GEMEENTE ZEMST Provincie Vlaams-Brabant GEMEENTE ZEMST Provincie Vlaams-Brabant Dienst Ontwikkelingssamenwerking (015)61 88 99 Fax (015)62 71 77 e-mail: ontwikkelingssamenwerking@zemst.be Openingsuren: ma-do-vrij: 9u-12u di: 9u-12u & 16u-19u

Nadere informatie

Algemene informatie. tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkosten. Kunstendecreet. over de. in de. en in het kader van het.

Algemene informatie. tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkosten. Kunstendecreet. over de. in de. en in het kader van het. Algemene informatie over de tegemoetkoming reis-, verblijf- in de transportkosten en in het kader van het Kunstendecreet Algemene Wat is het doel van de tegemoetkoming? De tegemoetkoming in de reis-, verblijf-

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant

INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN. Leen Scheers Senior consultant Welkom INTEGRATIE VAN MANAGEMENTSYSTEMEN Leen Scheers Senior consultant GEGEVEN bedrijven wensen verschillende managementsystemen met certificaten meerdere invalshoeken (KVM), zowel op managementniveau

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Projectoproep Eco-bewoners" uit Sint-Gillis

Projectoproep Eco-bewoners uit Sint-Gillis Projectoproep Eco-bewoners" uit Sint-Gillis REGLEMENT ARTIKEL 1- ORGANISERENDE OVERHEID De gemeente Sint-Gillis, Van Meenenplein 39, 1060 Sint-Gillis vertegenwoordigd door het College van Burgemeester

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten B. Kwantitatieve doelstellingen & beleid 1 INLEIDING Verhoef wil concreet en aantoonbaar maken dat we ons inspannen om CO 2 te reduceren. Daarvoor hebben wij dit reductiebeleid opgesteld. 2 HET CO 2 REDUCTIE

Nadere informatie

DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering

DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering 1. vooraf In 2014 organiseert de VRP de Vlaamse Ruimtelijke

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn

Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy. Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! www.nen.nl/energy Normalisatie: de wereld op één lijn Goed energiemanagement volgens NEN-EN-ISO 50001 loont! Goed energiemanagement leidt tot hoge

Nadere informatie

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info)

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) was wordt onderwerp tekstbron Versie juni Opmerking: Standaardteksten en Versie 2013 2010 hoofdstukindeling vertaald uit Guide 83 H 1 tm 4 Deel A Eisen Managementsysteem

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. Keiser Verkeerstechniek B.V. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. Keiser Verkeerstechniek B.V. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van Communicatieplan Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2 Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van Keiser Verkeerstechniek B.V. Auteur(s): Marko Keiser (Directeur Keiser Verkeerstechniek B.V.)

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Zwatra B.V. Auteur(s): R. Egas, directie & CO2-functionaris, Zwatra B.V.

Nadere informatie

Vinçotte. KUNT U uw reputatie. veilig en duurzaam. Bouwen aan reputatie. YoUr reputation is Mine.

Vinçotte. KUNT U uw reputatie. veilig en duurzaam. Bouwen aan reputatie. YoUr reputation is Mine. Vinçotte MILIEU en veiligheid KUNT U uw reputatie versterken door veilig en duurzaam te werken? Bouwen aan reputatie YoUr reputation is Mine. Kunt u uw winst doen stijgen door uw risico s te laten dalen?

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

Energie actie- en meetplan 2015

Energie actie- en meetplan 2015 Energie actie- en meetplan 2015 3.B.2 Opgesteld door: Energie actie- en meetplan 2014-2020 Cheryl de Vette Van Beek Infra Groep B.V. CO2 Prestatieladder, versie 2.2 Geaccordeerd door: Peter van Beek Directeur

Nadere informatie

Milieuverantwoorde overheidsaankopen Schoonmaakmiddelen. Praktijkvoorbeeld Meeuwen-Gruitrode

Milieuverantwoorde overheidsaankopen Schoonmaakmiddelen. Praktijkvoorbeeld Meeuwen-Gruitrode Milieuverantwoorde overheidsaankopen Schoonmaakmiddelen Praktijkvoorbeeld Meeuwen-Gruitrode Wat? Milieuverantwoord Laagste milieu-impact meewerken aan een duurzame samenleving Waarom? SO 2008-2013 - Stimuleren

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Financieel plan Waaraan zal de school de subsidie besteden? Worden er nog andere subsidies gevraagd voor hetzelfde project?

Financieel plan Waaraan zal de school de subsidie besteden? Worden er nog andere subsidies gevraagd voor hetzelfde project? Reglement voor subsidies aan EcoScholen Wat is de doelstelling van deze subsidies? De stad Antwerpen wil via het toekennen van subsidies in het kader van EcoScholen Antwerpse kleuter, basis- en secundaire

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen Arnold Maassen Holding de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van het

Nadere informatie

CO 2 -Prestatieladder

CO 2 -Prestatieladder CO 2 -Prestatieladder Energiemanagement actieplan Schilderwerken De Boer Obdam B.V. 2015 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Auteur(s): R. de Boer (Schilderwerken

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Rapportage VHG MVO Wijzer

Rapportage VHG MVO Wijzer Rapportage VHG MVO Wijzer Van Dijk Groenvoorzieningen BV juni 202 Gegenereerd op 26-0-202 - pagina van voor Van Dijk Groenvoorzieningen BV Rapportage VHG MVO Wijzer Van Dijk Groenvoorzieningen BV Maatschappelijk

Nadere informatie

CO₂ Communicatieplan. CO₂ Communicatieplan. Datum 13-05-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3C.COM-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H.

CO₂ Communicatieplan. CO₂ Communicatieplan. Datum 13-05-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3C.COM-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H. 1 van 7 Datum Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 7 2 3 van 7 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING Beschrijving

Nadere informatie

Hoe duurzaam produceren?

Hoe duurzaam produceren? Hoe duurzaam produceren? Wie is Promat International? Promat verbindt zich tot. Know-how opbouw bij Promat Traditionele sturing : Operational Excellence Nieuwe sturing : Operational Excellence PLUS duurzaam

Nadere informatie

Bureau Waardenburg B.V. Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan

Bureau Waardenburg B.V. Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan Bureau Communicatieplan Bijlage C Bij Energiemanagement actieplan CULEMBORG, DECEMBER 2014, VERSIE 1 BUREAU WAARDENBURG B.V. Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Belanghebbenden (stakeholders) 3 2.1 Interne doelgroepen

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van. Henzen Wegenbouw B.V.

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van. Henzen Wegenbouw B.V. Communicatieplan Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2 Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van Henzen Wegenbouw B.V. Auteur(s): Dhr. P. Henzen, (Directie) Mevr. H. Nawijn (CO 2-functionaris)

Nadere informatie

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Datum: Januari 2013 Bezoekadres Dorpsstraat 20 7683 BJ Den Ham Postadres Postbus 12 7683 ZG Den Ham T +31 (0) 546 67 88 88 F +31 (0) 546 67 28 25 E

Nadere informatie

Communicatieplan. Auteur(s) Koen Cleemput, Tim Van Damme Datum 24-07-2015 Versie 2.0 Controle door M. Van der Horden

Communicatieplan. Auteur(s) Koen Cleemput, Tim Van Damme Datum 24-07-2015 Versie 2.0 Controle door M. Van der Horden Communicatieplan Auteur(s) Koen Cleemput, Tim Van Damme Datum 24-07-2015 Versie 2.0 Controle door M. Van der Horden Goedkeuring door Status B. Geltmeyer Definitief 1. COMMUNICATIEPLAN Doelgroep Frequentie

Nadere informatie

Communicatieplan m.b.t. CO2

Communicatieplan m.b.t. CO2 Communicatieplan m.b.t. CO2 Opgesteld door : H. van Roode en Y. van der Vlies Datum : 20 februari 2014 Goedgekeurd door : H. van Roode Datum: 20 februari 2014 Blad 2 van 11 Inhoudsopgave Inleiding... 3

Nadere informatie

Inhoudsopgave: 1. Inleiding 3. 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Algemeen 2.2 Per scope

Inhoudsopgave: 1. Inleiding 3. 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Algemeen 2.2 Per scope Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): F. Reijm () A.T. Zweers (A.T.

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien

raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien raamovereenkomst norm voor Sociale en milieuverslagen binnen de Europese leder- en looiindustrie Commissie dialogen sociale sector leder/looien (op 17 juni 2008 in de Commissie goedgekeurd) 1. Inleiding

Nadere informatie

Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder. Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening:

Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder. Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening: Ter certificering van de CO 2 -Prestatieladder Status: Definitief versie 1.5 Datum opgesteld: 23 februari 2016 Auteur: M. Hoefsloot Handtekening: Inhoudsopgave: 1 Introductie... 3 1.1 Doel CO 2 -prestatieladder...

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

Beschrijving Energie Management Systeem

Beschrijving Energie Management Systeem Beschrijving Energie Management Systeem 11 maart 2014 Dit document beschrijft het Energie Management Systeem en het reductieplan voor realisatie van de energiereductie doelstellingen van Bepacom B.V. StenVi

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras 15 Mei 2012 Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1.2 Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Reductiebeleid en reductiedoelstellingen

CO2 prestatieladder Reductiebeleid en reductiedoelstellingen CO2 prestatieladder Reductiebeleid en doelstellingen Versie: Definitief Datum: februari 2015 Eis: 2.C.3 Westgaag 42b - 3155 DG Maasland Postbus 285-3140 AG Maassluis Telefoon: 010-5922888 Fax: 010-5918621

Nadere informatie

Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen

Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen COMMISSIE ENERGIEBELEIDSOVEREENKOMST Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen ISO50001 of energiebeheermaatregelen volgens bijlage 9 Volgens Art. 6(7) van de energiebeleidsovereenkomst (EBO) dient elke

Nadere informatie

PROJECTSUBSIDIE VOOR SENSIBILISERING ROND MILIEU EN NATUUR

PROJECTSUBSIDIE VOOR SENSIBILISERING ROND MILIEU EN NATUUR MILIEURAAD PROJECTSUBSIDIE VOOR SENSIBILISERING ROND MILIEU EN NATUUR Omschrijving en doelstellingen De milieuraad wenst de bevolking van Oudenaarde te sensibiliseren voor milieuzorg in de ruime zin van

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzaam werfbeheer in de praktijk Leefmilieu Brussel De kostprijs van duurzaam werfbeheer Marc Vanderick Ondernemingen Louis De Waele De kostprijs van duurzaam werfbeheer Integratie

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan 2015 CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk bestrating

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Aannemingsbedrijf H. de Boer Muiderberg B.V. Auteur(s): J. de Beer, CO2-functionaris,

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. PUK Benelux B.V. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. PUK Benelux B.V. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van Communicatieplan Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2 Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van PUK Benelux B.V. Auteur(s): Mevr. Giezen-van Laarhoven, CO 2-functionaris Dhr. D. Slothouber,

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

Certificatiemethode voor systemen

Certificatiemethode voor systemen 1- Doel Certificatiemethode voor systemen Beschrijving van het verloop van de certificatie van systemen van organisaties door PME Cert nv 2- Toepassingsgebied Certificatie van kwaliteitsmanagementsystemen

Nadere informatie

Infosessies maart 2016

Infosessies maart 2016 Infosessies maart 2016 Duurzaam ondernemen? Want een duurzaam bedrijf is een sterk bedrijf! een maatschappelijk geïntegreerd bedrijf! een bedrijf met toekomst! d.o.start: wat en hoe? Wat als u kennis kon

Nadere informatie

(Energie) management-actieplan

(Energie) management-actieplan (Energie) management-actieplan Eis 3.B.2 Barendrecht, Oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk Inhoud 1. Inleiding 3

Nadere informatie

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ

INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ BIJLAGE 2. INTERN REGLEMENT VAN HET AUDITCOMITÉ Dit intern reglement maakt integraal deel uit van het Corporate Governance Charter van de Vennootschap. Deze bijlage is een aanvulling op de toepasselijke

Nadere informatie

Energie Management Actie Plan Swietelsky Rail Benelux B.V.

Energie Management Actie Plan Swietelsky Rail Benelux B.V. Energie Management Actie Plan Swietelsky Rail Benelux B.V. Opgesteld door: Kader B.V. Versie: 1.0 Datum: 1 juni 2013 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Plan-Do-Check-Act... 3 2.1 Plan (Doelstellingen)... 3 2.2

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2 -reductie. Van Schoonhoven Infra B.V.

Communicatieplan CO 2 -reductie. Van Schoonhoven Infra B.V. Communicatieplan CO 2 -reductie B.V. Leusden, november 2013 Auteurs: G.J. van Schoonhoven D.J. van Boven Geaccordeerd door: D.J. van Boven Directeur eigenaar INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 1.1 Over dit communicatieplan

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Loodgietersbedrijf RéVé B.V. Auteur(s): Dorien Huiskamp-De Vries, CO2-functionaris,

Nadere informatie

VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN

VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN VERANTWOORDELIJKHEDEN BIJ UITVOERING VAN WELZIJNSWET EN IN HET BIJZONDER VAN DE HIERARCHISCHE LIJN Werk brengt risico s met zich mee. Het productieproces, het transport, de werkorganisatie, de omgeving

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. Firma W. Zwaan en Zonen. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van

Communicatieplan. Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2. Firma W. Zwaan en Zonen. Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van Communicatieplan Conform 2.C.1, 2.C.2, 2.C.3 en 3.C.2 Gedocumenteerd intern en extern communicatieplan van Firma W. Zwaan en Zonen Auteur(s): G. Zwaan, directie & CO 2-functionaris M. de Lange, extern

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 A.N. van Impelen en Zonen Werkhoven B.V. Auteur(s): Dhr. A.E.N. van Impelen,

Nadere informatie

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV Communicatieplan t.a.v. energiebeleid Peek Bouw & Infra BV Peek Bouw & Infra BV Wayensedijk 27 3992 LN HOUTEN Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1.0 Inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Doelstellingen 2.0 Doelgroepen

Nadere informatie

Index van de GRI-inhoud

Index van de GRI-inhoud Index van de GRI-inhoud Algemene informatie-elementen G4-32 Algemene informatieelementen Jaarlijks Financieel Verslag 204 Pagina( s) Externe controle Strategie en Analyse G4-2: Brief aan de aandeelhouders

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland Baggerbedrijf West Friesland Gebruikte handelsnamen: Baggerbedrijf West Friesland Grond & Cultuurtechniek West Friesland Andijk, februari-mei 2014 Auteurs: M. Komen C. Kiewiet Geaccordeerd door: K. Kiewiet

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken. Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux

Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken. Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux Maatschappelijk verantwoord ondernemen in lastenboeken Diane Buggenhout Quality, Security, Environment Manager Benelux Certificaten Kwaliteit: ISO 9001:2008 certificaat Milieu: ISO 14001:2004 certificaat

Nadere informatie

Jaarverslag van de interne audit Raadgevend Comité 22 juni 2011

Jaarverslag van de interne audit Raadgevend Comité 22 juni 2011 Federaal Agentschap voor de veiligheid van de Voedselketen Jaarverslag van de interne audit Raadgevend Comité 22 juni 2011 Guy Mommens Jaarverslag 2010 Opbouw van het document: 1. Woord vooraf door voorzitter

Nadere informatie

Milieu, marktonderzoek en NEN-EN-ISO 14001. Introductie

Milieu, marktonderzoek en NEN-EN-ISO 14001. Introductie Milieu, marktonderzoek en NEN-EN-ISO 14001 Introductie September 2010 Inleiding In toenemende mate vragen opdrachtgevers aan marktonderzoekbureaus, met name bij aanbestedingen, hoe zij omgaan met het aspect

Nadere informatie

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides

in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides in 12 slides Code Buysse II, samengevat in 12 slides 1 Governance principes De ondernemers hebben hun bedrijf nog niet in een vennootschapsstructuur ondergebracht. De ondernemers activeren een raad van

Nadere informatie