WHITE PAPER DYA : IMPLEMENTATIEAANPAK VOOR TOGAF

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WHITE PAPER DYA : IMPLEMENTATIEAANPAK VOOR TOGAF"

Transcriptie

1 WHITE PAPER DYA : IMPLEMENTATIEAANPAK VOOR TOGAF Martin van den Berg Jan Willem Dijkstra Gé Schellen Renzo Wouters

2

3 WHITE PAPER DYA : IMPLEMENTATIEAANPAK VOOR TOGAF Martin van den Berg Jan Willem Dijkstra Gé Schellen Renzo Wouters Versie: 2.0 Copyright Sogeti Nederland B.V. te Vianen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd (voor willekeurig welke doeleinden) door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband, elektronisch of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Sogeti Nederland B.V. Sogeti Nederland B.V. 2.0 I

4

5 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Inhoudsopgave 1 INTRODUCTIE VERGELIJKINGSMODEL ARCHITECTUUR MET TOGAF EN DYA TOGAF DYA VERGELIJKINGSRESULTATEN TOGAF DYA Mapping op vergelijkingsmodel CONCLUSIE OVER DE AUTEURS REFERENTIES Sogeti Nederland B.V. 2.0 III

6

7 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Introductie 1 INTRODUCTIE Hoe gaat Sogeti nu verder met DYA? Dat is een vraag die wij als architecten van Sogeti vaak te horen krijgen, mede naar aanleiding van de opkomst van TOGAF maar ook het ontstaan van aanvullingen op DYA zoals DYA Infrastructuur. In een eerdere versie van dit White Paper[4.] hebben we daarom DYA en TOGAF 8 naast elkaar gelegd en vergeleken. De conclusie toen was dat DYA en TOGAF prima naast elkaar gebruikt kunnen worden. Inmiddels is TOGAF 9 verschenen en hebben de losse onderdelen van DYA een plek gekregen in DYA Suite. Daarnaast zijn de inzichten aangescherpt over wat belangrijk is voor het ontwikkelen van een enterprise-architectuurfunctie in een organisatie [5.][9.]. TOGAF 9 is zo groot dat het niet lukt om alles in één keer in te voeren. Tijd dus om de balans opnieuw op te maken en DYA en TOGAF te vergelijken, maar nu in het perspectief van een enterprise-architectuurfunctie in een organisatie. Organisaties die overwegen TOGAF als architectuuraanpak te implementeren, lopen vaak tegen de vraag aan hoe dit voor elkaar te krijgen. TOGAF zelf biedt daar namelijk slechts in beperkte mate hulp. De kunst is om TOGAF gefaseerd in te voeren. DYA biedt hierbij soelaas. Voor organisaties die aan de slag willen met architectuur of die hun architectuur verder willen professionaliseren, is DYA een prima implementatieaanpak. TOGAF is als open standaard dan een prima aanpak voor het ontwikkelen van de inhoud van architectuur. In dit paper wordt allereerst in hoofdstuk 2 een model gepresenteerd dat de elementen bevat die nodig zijn bij het inrichten van een enterprise-architectuurfunctie in een organisatie. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 ingegaan op de essentie van TOGAF uitgaande van TOGAF 9 en DYA op basis van DYA Suite. In hoofdstuk 4 worden TOGAF 9 en DYA Suite op het in hoofdstuk 2 besproken model geplot. Tot slot worden in hoofdstuk 5 conclusies getrokken. In dit paper verstaan we onder enterprise-architectuur de architectuur voor de volle breedte van een organisatie, dus zowel business, informatie als ICT. Sogeti Nederland B.V

8 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Vergelijkingsmodel 2 VERGELIJKINGSMODEL TOGAF en DYA zijn beide aanpakken voor enterprise-architectuur. De vraag die we ons gesteld hebben is: In hoeverre ondersteunen beide aanpakken bij het inrichten en professionaliseren van een enterprise-architectuurfunctie?. Voor het vergelijken van beide is een metamodel nodig. Zo n metamodel, dat alle elementen in zich heeft van een enterprise-architectuurfunctie is echter niet beschikbaar. Forrester constateert bijvoorbeeld dat er geen universele standaard is voor enterprise-architectuur [7.] en [8.]. IEEE 1471 heeft wel een metamodel voor architectuur [11.], maar dat betreft alleen de inhoudelijke dimensie. Omdat er geen model bestaat dat alle dimensies van een enterprise-architectuurfunctie beschrijft, hebben we zelf zo n model ontwikkeld. De elementen van een enterprise-architectuurfunctie zijn te vatten in twee dimensies. Dimensie 1: Reikwijdte van de architectuurfunctie Hierbij gaat over het de 3 P s: Proces, Product en Persoon en daarnaast over Visie en Plan om tot een goed werkende architectuurfunctie te komen. In welke mate besteedt de architectuuraanpak aandacht aan al deze elementen van werken onder architectuur? Hiernaast zijn deze 5 elementen schematisch weergegeven. Dimensie 2: Uit te voeren activiteiten als onderdeel van de architectuurfunctie Dit betreft de activiteiten: Inrichten, Ontwikkelen, Gebruiken en Besturen van Proces, Product en Persoon. Met andere woorden: in welke mate gaat de architectuuraanpak in op de activiteiten die nodig zijn om de elementen van een architectuurfunctie in te richten, te ontwikkelen, te gebruiken en te besturen? Deze twee dimensies zijn uitgezet in figuur 1. Op deze manier ontstaan veertien aandachtsgebieden waarop TOGAF 9 en DYA Suite met elkaar vergeleken worden. Figuur 1 Vergelijkingsmodel architectuurmethoden Sogeti Nederland B.V

9 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Vergelijkingsmodel In het vervolg van deze White Paper worden TOGAF en DYA beoordeeld aan de hand van de veertien aandachtsgebieden. Deze gebieden worden verderop beschreven. Telkens wordt de vraag gesteld in hoeverre de methode dat gebied afdekt. Daarbij is een onderverdeling gemaakt naar: Compleet; Goed; Redelijk; Beperkt; Niet. Daarnaast wordt voor ieder aandachtsgebied aangegeven in hoeverre de methode hulpmiddelen ((meta)modellen, procedures, templates, best practices en voorbeelden) biedt. Voor de vergelijking is uitgegaan van TOGAF versie 9, beschreven in [19.]. Figuur 2 DYA Suite Voor wat betreft DYA is uitgegaan van DYA Suite. DYA Suite bevat de kern van DYA (DYA Werken onder Architectuur) en aanvullingen die passen bij DYA, maar ook afzonderlijk gebruikt kunnen worden. Omdat DYA Suite geen formele versienummers is uitgegaan is van de volgende boekpublicaties: DYA Werken Onder Architectuur [20.], [1.], [2.]. DYA Governance [16.] DYA Principes [6.] DYA Software (verschijnt in 2010) DYA Infrastructuur [12.] Sogeti Nederland B.V

10 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Vergelijkingsmodel De 14 aandachtsgebieden uit het vergelijkingsmodel gedefinieerd: Hieronder worden alle aandachtsgebieden nader toegelicht. Figuur 3 Vergelijkingsmodel Visie Definiëren van een visie op (gebruik van) architectuur. Dit aandachtsgebied geeft aan wat de organisatie met architectuur wil bereiken en vormt een belangrijke leidraad voor de vele beslissingen en keuzes die gemaakt moeten worden bij het inrichten van de architectuurfunctie. De aanleiding waarom we met architectuur gaan werken, het doel wat we ermee willen bereiken, wat we onder architectuur verstaan, wat architectuur de organisatie oplevert en hoe we de architectuurfunctie organiseren. Procesinrichting Inrichting van het architectuurproces in een organisatie. Dit aandachtsgebied geeft aan welke processen in een organisatie ingericht moeten zijn om werken onder architectuur succesvol te laten functioneren. Onder dit aandachtsgebied wordt ook de manier verstaan waarop architectuur binnen een organisatie het beste geïmplementeerd kan worden, rekening houdend met de volwassenheid van de organisatie. Ontwikkeling en onderhoud Het proces van ontwikkelen en onderhouden van architectuurproducten. Dit aandachtsgebied gaat over de processen die onderkend worden voor de ontwikkeling en onderhoud van architectuur. Het gaat om de manier waarop de methode voorschrijft hoe een architectuur(product) opgesteld en onderhouden moet worden. Sogeti Nederland B.V

11 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Vergelijkingsmodel Gebruik Het proces van het gebruik van architectuur bij het faciliteren van veranderingen en het ontwikkelen en beheren van oplossingen. Als een architectuur eenmaal opgesteld is, dan moet er ook mee gewerkt kunnen worden. Dit aandachtsgebied draait om de vraag op welke manier architectuur gebruikt wordt in het faciliteren en het ontwikkelen en beheren van nieuwe mogelijkheden en oplossingen voor de organisatie. Architectuurgovernance De besturing en bewaking van de inrichting van de architectuurprocessen in de organisatie. Tijdens de inrichting van de architectuurprocessen is verondersteld dat architectuur bijdraagt aan het succes van de organisatie. Dit aandachtsgebied draait om de vraag of dit ook daadwerkelijk het geval is. Het aandachtsgebied gaat dus na in hoeverre de methode aandacht schenkt aan het controleren of werken onder architectuur daadwerkelijk zijn vruchten afwerpt (rendement levert). Raamwerk De indeling en ordening van de architectuur in deelgebieden / domeinen. Architectuurproducten worden veelal ingedeeld in een ordeningsstructuur/raamwerk. Dit aandachtsgebied gaat over de manier waarop de methode aangeeft hoe de architectuurproducten geordend kunnen worden in deelgebieden of domeinen. Artefact De individuele architectuurproducten / architectuurbeschrijvingen waarmee het raamwerk gevuld wordt, binnen één deelgebied / domein van het raamwerk. Dit aandachtsgebied gaat over de architectuurproducten zelf. Het zijn de producten die een architect maakt en kan positioneren in het raamwerk. Een artefact past binnen een domein en is daarmee eendimensionaal. View De representatie / visualisatie van de architectuur vanuit het gezichtspunt van een belanghebbende. Om architectuur toe te kunnen passen, moeten de artefacten zodanig worden gepresenteerd, dat het voor een belanghebbende duidelijk wordt wat de opgestelde architectuur betekent voor de nieuwe ontwikkeling of verandering die geïmplementeerd moet worden. Een view is daarom veelal meerdimensionaal. Architectuurmanagement Instrumenten om de kwaliteit van de architectuurproducten in de organisatie te bewaken en te sturen. Dit aandachtsgebied betreft de instrumenten die ingezet worden om sturing te kunnen geven aan een samenhangende inrichting van de organisatie. Denk aan KPI s waarmee kan worden aangetoond dat de opgestelde architectuurproducten een bijdrage leveren aan de doelstellingen van de organisatie. Dat wil zeggen: hoe wordt gemeten wat het rendement van architectuurproducten is? Ook versiebeheer speelt hierbij een rol om de architectuur actueel te houden. Sogeti Nederland B.V

12 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Vergelijkingsmodel Organisatie en rollen De plaats van de architectuurfunctie binnen de organisatie. Dit aandachtsgebied gaat over de plaats van de architectuurfunctie binnen de organisatie die werkt onder architectuur. Het gaat dan over de organisatorische ophanging van de architectuurfunctie en de rollen, taken en bevoegdheden. Dit aandachtsgebied besteedt ook aandacht aan het meten van de volwassenheid van de architectuurfunctie. Opleiding en coaching De ontwikkeling van de architectuurfunctie door middel van opleiding, coaching en certificering. Dit aandachtsgebied gaat over het ontwikkelen van de architect zelf, door het aanbieden van opleidingen, coaching en certificering. De vraag is in hoeverre de methode hiervoor uitgerust is. Competentie De benodigde vaardigheden van een architect. Dit aandachtsgebied gaat over de vaardigheden waarover een architect moet beschikken om blijvend een goede architect te kunnen zijn. HR-management Het management van de ontwikkeling van de architectuurfunctie op het gebied van Human Resources. Dit aandachtsgebied gaat over het managen van de verbetering van de persoon, de architect zelf: het HR-management. Ook wel de Plan/Do/Check/Act-cyclus van de persoonlijke ontwikkeling van de architect/de architectuurfunctie binnen een organisatie. Plan Het planmatig verbeteren van het werken onder architectuur binnen een organisatie. Dit aandachtsgebied geeft aan welke architecturen er nodig zijn, waar de sterke en zwakke kanten liggen bij werken onder architectuur en hoe de rol van architectuur moet worden ingevuld in een veranderstrategie en daarop gebaseerde actieplannen. Sogeti Nederland B.V

13 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA 3 ARCHITECTUUR MET TOGAF EN DYA 3.1 TOGAF The Open Group Architectural Framework (TOGAF) is in 1995 ontwikkeld door The Open Group. The Open Group is een consortium van samenwerkende bedrijven (leveranciers en gebruikers) en wetenschappelijke instellingen. De groep is leveranciersonafhankelijk en heeft als visie het bevorderen van de Boundaryless Information Flow. TOGAF is geïnitieerd om bij te dragen aan het realiseren van deze visie. Oorspronkelijk beperkte TOGAF zich tot het ontwikkelen van de technische architectuur (tot en met versie 7). Vanaf versie 8 richt TOGAF zich op het ontwikkelen van een Enterprise-architectuur, gericht op het realiseren van ICT-oplossingen: de Business, Data, Applications en Technical Architectures [19.]. De Business Architectuur wordt slechts opgesteld om daarmee de requirements te kunnen vaststellen voor de ICToplossing. In februari 2009 is een nieuwe versie van TOGAF uitgebracht: TOGAF 9. Ook TOGAF 9 is bedoeld voor het ontwikkelen van enterprise-brede IT-architecturen. De Business Architectuur wordt opgesteld om de requirements vast te kunnen stellen voor het ontwikkelen van de IT-architectuur. Figuur 4 TOGAF 9 Overview Sogeti Nederland B.V

14 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA TOGAF 9 bestaat naast een algemene inleiding - uit de volgende onderdelen (Parts): 1. Architecture Development Method (Part II) Centraal in TOGAF staat de Architecture Development Method (ADM), een iteratieve ontwikkelcyclus voor het ontwikkelen van een Enterprise-architectuur. 2. ADM Guidelines and Techniques (Part III) Een set van richtlijnen en technieken die het gebruik van de ADM ondersteunen. 3. Architecture Content Framework (Part IV) In de ADM wordt inhoud geproduceerd. Het Architecture Content Framework biedt een model voor welke architectuurproducten geproduceerd kunnen worden. 4. Enterprise Continuum (Part V) Het Enterprise Continuum is een virtuele bibliotheek waarin de architectuurproducten kunnen worden geplaatst. Het bestaat uit een classificatie van de verschillende architecturen en oplossingen. 5. TOGAF Reference Models (Part VI) TOGAF biedt twee referentie modellen als startpunt voor de vulling van het Enterprise Continuum van een organisatie. 6. Architecture Capability Framework (Part VII) De ADM wordt uitgevoerd door de Architecture Capability. Het Architecture Framework biedt hulpmiddelen voor het inrichten van de architectuurfunctie (de Architecture Capability ) binnen een organisatie. Part II - Architecture Development Method Centraal in TOGAF staat de ontwikkelcyclus van architectuur (ADM). Deze ontwikkelcyclus bestaat uit acht fasen, die iteratief achter elkaar worden afgehandeld. Iteratief betekent hier dat er voorafgaand aan het doorlopen van elke nieuwe cyclus bepaald moet worden wat de vereiste diepgang en scope is, passend bij de situatie waarin de organisatie zich op dat moment bevindt. Voorafgaand aan de eerste iteratie, doorloopt men een voorbereidende fase: de Preliminary Phase. Deze fase definieert hoe de organisatie aan architectuur wil doen. Het draait dan om het bepalen welk raamwerk gehanteerd gaat worden en welke architectuurprincipes gelden. Als deze fase is afgesloten, kan de eigenlijke cyclus van start gaan. De cyclus bestaat grofweg uit vier delen. Als eerste wordt de Figuur 5 Ontwikkelcyclus van architectuur scope van de te ontwikkelen architectuur bepaald en wordt een globale (baseline) architectuur ontwikkeld (fase A). Het tweede deel betreft de daadwerkelijke ontwikkeling van architectuur (fasen B, C en D). Hierbij Sogeti Nederland B.V

15 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA wordt voor elk van de afzonderlijke domeinen, zowel de huidige als de toekomstige architectuur beschreven. Na het opstellen van de architectuur worden als derde onderdeel de mogelijkheden om de gap tussen de huidige en de toekomstige situatie te overbruggen vastgesteld en worden projecten gepland en opgestart om die gap te dichten (fase E, F en G). In de laatste fase (fase H) wordt een proces ingericht om alle nieuwe ontwikkelingen vanuit de business en de technologie die invloed hebben op de architectuur in de gaten te houden. Op grond hiervan kunnen beslissingen genomen worden om een nieuwe cyclus voor onderhoud of herontwerp van de architectuur te starten. Centraal in de ontwikkelcyclus staat het Requirements Management proces. Dit proces moet ervoor zorgen dat alle vereisten voor de enterprise-architectuur geïdentificeerd, vastgelegd en ter beschikking gesteld worden aan elke fase van de ontwikkelcyclus. Part III ADM Guidelines and Techniques TOGAF biedt in een apart deel (ADM Guidelines and Techniques) een aantal hulpmiddelen ter ondersteuning van de ADM. Deze bestaan enerzijds uit verschillende scenario s voor het gebruiken van de ADM, zoals aanwijzingen voor iteratie binnen de ADM-cyclus, het gebruik van de ADM voor security architecturen en SOA. Anderzijds wordt in dit deel een groot aantal technieken besproken die gebruikt kunnen worden in verschillende fasen van de ADM, zoals het definiëren van architectuurprincipes, business scenario s en het uitvoeren van een gap analyse, migratieplanning en risicomanagement. Part IV Architecture Content Framework In TOGAF 9 is een volledig nieuw onderdeel toegevoegd: het Architecture Content Framework. Sogeti Nederland B.V

16 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA Figuur 6 Architecture Content Framework Het Architecture Content Framework (content metamodel) biedt een definitie van alle soorten bouwblokken die kunnen bestaan binnen een architectuur. Het maakt duidelijk hoe deze bouwblokken beschreven kunnen worden en hoe ze in relatie staan tot elkaar. Bijvoorbeeld, een architect onderscheidt bij het opstellen van een architectuur verschillende applicaties, dataobjecten die binnen deze applicaties bewerkt worden en technologieën die deze applicaties implementeren. Deze applicaties zullen op hun beurt bepaalde groepen van gebruikers of actoren ondersteunen en zullen gebruikt worden om bepaalde business services te leveren. Het content metamodel identificeert al deze concerns (bijv. applicaties, dataobjecten, technologieën, actoren en business services) en toont de mogelijke relaties ertussen (bijv. actoren consumeren business services). Als laatste geeft het metamodel aan welke artefacten gebruikt kunnen worden om de concerns weer te geven. Het metamodel kent een indeling die overeenkomt met de fasering binnen de ADM: 1. Architecture Principles, Visions and Requirements (Preliminary Phase, Phase A en Requirements Management) 2. Business Architecture (Phase B) 3. Information Systems Architecture (Phase C) 4. Technology Architecture (Phase D) 5. Architecture Realization (Phase E, F, G) Sogeti Nederland B.V

17 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA Part V Enterprise Continuum Het Enterprise Continuum is een virtuele repository van alle architectuurassets binnen en buiten de organisatie waarvan de organisatie vindt dat die van belang zijn voor het ontwikkelen van architectuur. Het gaat dan om modellen, patronen, architectuurbeschrijvingen en andere assets die ontwikkeld zijn in een eerdere fase van een architectuurontwikkeling, maar ook om meer generieke architectuurassets die in de branche waarin de organisatie zich bevindt, gebruikelijk zijn. Het Enterprise Continuum kent twee onderdelen: het Architecture Continuum en het Solutions Continuum, ieder weer onderverdeeld in vier deelgebieden. Elk deelgebied kent een eigen scope, die steeds specifieker wordt voor de organisatie. Figuur 7 Enterprise Continuum Het Architecture Continuum biedt een consistente manier om de algemene regels, de representaties en relaties van een (informatie) systeem te definiëren en begrijpelijk te maken. Het Architecture Continuum beslaat een continuum van meer generieke architecturen (Foundation Architectures), via Common Systems Architectures en Industry Architectures naar specifieke architecturen voor de organisatie (Enterprise Architectures). Het Solutions Continuum biedt een consistente manier om de implementatie van hetgeen in het Architecture Continuum vastligt te definiëren en begrijpelijk te maken. Het Architecture Continuum geeft richting aan het Solutions Continuum, het Solutions Continuum ondersteunt het Architecture Continuum. Het Solutions Continuum loopt ook hier van generieke oplossingen (Foundation Solutions), via Common Systems Solutions en Industry Solutions naar de specifieke (maatwerk) oplossingen voor de organisatie (Organization Solutions). Part VI TOGAF Reference Models TOGAF biedt zelf een tweetal referentiemodellen: Een Foundation Architecture (het Technical Reference Model) en een Common Systems Architecture (het Integrated Information Infrastructure Reference Model). Deze zijn te vinden in een apart deel: TOGAF Reference Models. Sogeti Nederland B.V

18 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA Part VII Architecture Capability Framework Het Architecture Capability Framework is een verzameling van hulpmiddelen, richtlijnen, templates en andere aanwijzingen voor het inrichten van de architectuurfunctie binnen een organisatie. Figuur 8 Architecture Capability Framework In dit deel wordt besproken hoe de Architecture Capability ingericht kan worden. Het inrichten van een capability binnen een organisatie vereist het inrichten van de vier domeinarchitecturen: Business, Data, Applications en Technology Architecture. Dit geldt dus ook voor het inrichten van de Architecture Capability. De ADM kan ook voor het inrichten van de architectuurfunctie binnen een organisatie worden gebruikt. Daarnaast worden aanwijzingen gegeven voor het opzetten van Architecture Governance, een Architecture Board en een proces voor Architecture Compliance. Ten slotte maakt het Architecture Skills Framework onderdeel uit van dit deel van TOGAF. 3.2 DYA DYA, Dynamische Architectuur, is een praktisch toepasbare benadering voor werken onder architectuur, ontwikkeld door Sogeti. Het geeft de visie van Sogeti weer, gebaseerd op jarenlange ervaring in het begeleiden van organisaties bij het werken met architectuur. DYA is geïntroduceerd in 2001 [20.] en wordt regelmatig uitgediept en uitgebreid op basis van praktijkervaringen [1.], [2.], [6.], [12.], [13.] en [16.]. In 2009 zijn alle onderdelen van DYA samengevoegd tot de DYA Suite. Sogeti Nederland B.V

19 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA Sogeti Nederland B.V Figuur 9 DYA Suite Deze DYA Suite bestaat uit de volgende onderdelen: DYA Werken Onder Architectuur [20.], [1.], [2.] DYA Infrastructuur [12.] DYA Principes [6.] DYA Governance [16.] DYA Software (verschijnt in 2010) Hieronder worden alle onderdelen van de DYA Suite kort toegelicht. DYA Werken onder architectuur De basis van DYA, die in de boeken [20.], [1.] en [2.] is beschreven, is nu samengebracht onder de noemer DYA Werken onder Architectuur (WoA). DYA WoA bestaat uit een aantal onderdelen : Het DYA denk- en werkmodel met onder andere het procesmodel, een set aan principes en instrumenten voor het werken onder architectuur. Een visie op en definitie van architectuur, geordend in het Architectuur raamwerk. Een aanpak voor het implementeren en / of professionaliseren van werken onder architectuur. Ondersteund met concrete handvatten, zoals de architectuurvolwassenheidsmatrix en het architectuureffectiviteitsmodel [18.]. DYA in de basis is dus met name gericht op het werken onder architectuur, niet het ontwikkelen van architectuur. Architectuur pragmatisch aanpakken DYA gaat uit van een pragmatische visie op architectuur. Architectuur is hierin niet alleen gericht op samenhang, maar ook op het verkrijgen van snelheid door dynamisch in te spelen op de ontwikkelingen vanuit de realiteit van de organisatie. DYA gaat niet uit van een in detail uitgewerkte blauwdruk voor de toekomst, met een meerjarenplan om deze te realiseren. Deze manier van werken voldoet niet meer. Tegen de tijd dat de blauwdruk gereed is, is de wereld al drastisch veranderd. Organisaties moeten snel kunnen meebewegen en anticiperen. De rol van architectuur verandert daarmee van een toekomstbeeld dat gebouwd moet gaan worden in een stuurinstrument dat richting geeft aan de ontwikkelingen van vandaag de dag. Architectuur komt niet tot stand vanuit een ivoren toren, maar vanuit de realiteit van de organisatie. Belangrijkste uitgangspunt hierbij is dat architectuur geen doel op zich is, maar ondersteunend aan de doelen die de organisatie wil bereiken.

20 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA Architectuurontwikkeling is een faciliterend proces dat, vergelijkbaar met strategievorming of personeelsbeleid, nooit stopt. Dit leidt tot het tweede uitgangspunt: architectuur kan heel goed stukje bij beetje worden aangepakt. Het is niet nodig om in één keer een volledig architectuurdocument neer te leggen. Architectuur bestaat uit verschillende niveaus, variërend van algemene principes, via concrete beleidslijnen en standaarden, tot modellen. Daarnaast kan architectuur gericht zijn op verschillende domeinen, zoals processen, organisatie, gegevens, applicaties en technische infrastructuur. Door deze differentiatie te onderkennen, wordt het mogelijk om dat stuk architectuur te ontwikkelen waar behoefte aan is en de rest op een later tijdstip of slechts globaal uit te werken. Architectuur ontwikkelt zo mee met de organisatie. Dit is architectuur volgens het just enough, just in time principe, oftewel behoeftegestuurde architectuurontwikkeling. Dit is vormgegeven in het DYA architectuurraamwerk: Sogeti Nederland B.V Figuur 10 Architectuurraamwerk Dit DYA raamwerk kan naar behoefte van de organisatie worden aangepast. Het laat duidelijk zien dat de scope niet beperkt is tot ICT architectuur, maar ook business architectuur omvat: de enterprise-architectuur. Architectuur werkend krijgen binnen organisaties Binnen DYA staat het werken onder architectuur centraal. Doel daarbij is dat architectuur daadwerkelijk werkt binnen de organisatie en bijdraagt aan de doelen. DYA onderkent een aantal processen dat hierbij een rol speelt. Ten eerste is een goede dialoog tussen business en ICT van belang, waarbij ontwikkelingen en kansen van business en ICT worden besproken, deze worden getoetst aan de businessdoelen, business cases worden opgesteld en projectvoorstellen met prioriteiten gedefinieerd. Deze zgn. strategische dialoog wordt ondersteund door

21 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA architectuurdienstverlening, waarbij architectuur (verder) wordt ontwikkeld om een specifieke business case uit te werken. Deze architectuur services bieden ondersteuning in de vorm van principes en modellen die inzicht geven in samenhang en richting geven aan de ontwikkeling. De concrete projectvoorstellen worden gerealiseerd in ontwikkelen onder architectuur, binnen gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit. Vanuit architectuur services wordt een project-start-architectuur (PSA) opgesteld. Deze PSA is een vertaling van de algemene architectuurprincipes en modellen naar een op het project toegesneden kader. Overigens geldt voor alle veranderingen waar de organisatie voor staat dat ze onder architectuur kunnen worden uitgevoerd. DYA spreekt in dit verband over businessoplossingen die worden gerealiseerd onder architectuur. Onder speciale omstandigheden (als tijdsdruk een overheersende rol speelt) kan bewust niet onder architectuur worden ontwikkeld: ontwikkelen zonder architectuur. Voorwaarde is wel dat er afspraken worden gemaakt om te zorgen dat het projectresultaat uiteindelijk wel onder architectuur komt. Deze afspraken worden vastgelegd in een zogenaamde management letter. Figuur 11 DYA Procesmodel DYA is ontstaan uit de praktijk en bevat sjablonen en instrumenten voor de architect. DYA geeft organisaties hiermee concrete handvatten bij het inrichten en professionaliseren van hun architectuurprocessen zoals visiedocument, communicatiematrix, plan van aanpak, impactanalyse, business case, project-startarchitectuur, bouwvergunning en management letter. Om werken onder architectuur volgens DYA te implementeren of verder te professionaliseren biedt DYA een aanpak waarbij drie sporen worden gevolgd: proces, Sogeti Nederland B.V

22 White paper: DYA : implementatieaanpak voor TOGAF Architectuur met TOGAF en DYA product, persoon. De aanpak wordt ondersteund door een assessment instrument, de architectuurvolwassenheidmatrix. Hiermee is te bepalen waar de organisatie staat op het gebied van werken onder architectuur en op welke aandachtsgebieden maatregelen genomen kunnen worden om verbeteringen te realiseren. Schaal Aandachtsgebied Opstellen van architectuur A B C Gebruik van architectuur A B C Afstemming met business A B C Afstemming met ontwikkelproces A B C Afstemming met beheer A B C Relatie met bestaande situatie A B Verantwoordelijkheden en bevoegdheden A B C Coördinatie van ontwikkelingen A B Bewaking A B C D Kwaliteitsmanagement A B C Beheer architectuurproces A B C Beheer architectuurproducten A B C Commitment en motivatie A B C Architectuurfuncties en -opleidingen A B C D Toepassingsgraad van architectuurmethode A B C Overleg A B C Architectuurtools A B C Begroting en planning A B C Figuur 12 Architectuurvolwassenheidsmatrix Deze aanpak onderkent 18 aandachtsgebieden voor werken onder architectuur zoals te zien is in figuur 12. De aanpak maakt het mogelijk om op het juiste moment het juiste aandachtsgebied de juiste aandacht te schenken. DYA biedt bovendien inzicht in hoe aanpalende vakgebieden als projectmanagement en requirements management samenhangen en samenwerken met architectuur [2.]. DYA Infrastructuur DYA Infrastructuur is een methodiek die specifiek gewijd is aan het richting geven aan de vormgeving, implementatie en exploitatie van infrastructuur. De methodiek doet dit met behulp van drie verschillende, elkaar aanvullende onderdelen. 1. Het architectuurproces. Aandacht voor de integratie van infrastructuurarchitectuur in het architectuurproces. Infrastructuur is een nutsvoorziening. Het wordt als gemeenschappelijke voorziening benut door meerdere processen en applicaties én genereert op zichzelf geen opbrengsten voor een organisatie (nutsfunctie). In het architectuurproces moet daarom rekening worden gehouden met het gehele infrastructuurlandschap en de gebruikers, processen en applicaties die hiervan gebruik maken. Gebruikers verwachten infrastructuur af te kunnen nemen als overige nutsvoorzieningen als gas, water en elektriciteit. Dat betekent dat infrastructuur moet voldoen aan duidelijke kwaliteitseisen. Belangrijke kwaliteitsattributen zijn Aanpasbaarheid, Schaalbaarheid, Beschikbaarheid, Veiligheid, Beheerbaarheid en Verrekenbaarheid. In het architectuurproces moeten uitspraken gedaan worden over deze kwaliteitsattributen, zodat duidelijk wordt wat de wensen en eisen ten aanzien van de Sogeti Nederland B.V

6-4-2015. Je kunt de presentaties downloaden op: www.gelsing.info. Docent: Marcel Gelsing. Les 1

6-4-2015. Je kunt de presentaties downloaden op: www.gelsing.info. Docent: Marcel Gelsing. Les 1 Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentaties downloaden op: www.gelsing.info 1 Maak een (verbeter)voorstel voor Enterprise Architectuur, waarbij u zowel de mogelijkheden als de beperkingen van

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9

Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9 Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9 Inventarisatie van concerns, requirements, principes en patronen Bert Dingemans Togaf 9 kent verschillende entiteiten om de behoeften van stakeholders te

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

VORM GEVEN AAN VISIE

VORM GEVEN AAN VISIE VORM GEVEN AAN VISIE Hoe businessarchitectuur bijdraagt aan het bereiken van businessdoelen White paper Auteurs: Martin van den Berg, Aldert Boersma, Serge Bouwens, Erica Dane, Bonne van Dijk, Paul Dijkwel,Jan

Nadere informatie

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding

Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Onderzoek naar het effect van de Novius Architectuur Academy Bedrijfsarchitectuur sterker door opleiding Door met meerdere collega s deel te nemen aan een opleiding voor bedrijfsarchitecten, werden mooie

Nadere informatie

Hebt u ze op een rijtje?

Hebt u ze op een rijtje? 36 Informatiebeveiliging - nummer 4-2012 Hebt u ze op een rijtje? Ir. Rob van Gansewinkel CISSP is gecertificeerd TOGAF9 en werkt bij Capgemini op de vakgebieden infrastructuur en security. Hij is bereikbaar

Nadere informatie

Archimate risico extensies modelleren

Archimate risico extensies modelleren Archimate risico extensies modelleren Notatiewijzen van risico analyses op basis van checklists versie 0.2 Bert Dingemans 1 Inleiding Risico s zijn een extra dimensie bij het uitwerken van een architectuur.

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Tools. TOGAF in vogelvlucht. Het enterprise architectuur vakgebied is nog. Serieus raamwerk voor elke architect

Tools. TOGAF in vogelvlucht. Het enterprise architectuur vakgebied is nog. Serieus raamwerk voor elke architect Tools Er zijn de afgelopen tien jaar veel architectuurmethoden, technieken en raamwerken verschenen. Veel van deze methoden en technieken zijn afkomstig van adviesorganisaties en niet publiek beschikbaar.

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans Business Scenario Voorbeeld Archimate Risico Extensie versie 0.1 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging Review historie Naam Afdeling Functie Datum

Nadere informatie

NAF Insight ArchiMate. 8 maart 2012

NAF Insight ArchiMate. 8 maart 2012 NAF Insight ArchiMate 8 maart 2012 Programma 14:00 14:30 Opening en introductie Marc Lankhorst, Novay en NAF-bestuur 14:30 16:45 Parallelsessies 1 & 2 16:45 18:00 Netwerken en eten 18:00 19:10 Open Space

Nadere informatie

Een volgende stap in de ontwikkeling van architectuur

Een volgende stap in de ontwikkeling van architectuur Een volgende stap in de ontwikkeling van architectuur TOGAF in vogelvlucht Danny Greefhorst Er zijn de afgelopen tien jaar veel architectuurmethoden, technieken en raamwerken verschenen. Veel van deze

Nadere informatie

Functiebeschrijving Enterprise Architect

Functiebeschrijving Enterprise Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de CIO of aan de manager van

Nadere informatie

Introductie ArchiMate

Introductie ArchiMate Introductie ArchiMate NAF Insight De Meern, 8 maart 2012 Egon Willemsz, enterprise architect UWV Programma Waarom ArchiMate? Praktijkvoorbeelden Samenvatting concepten Van start met ArchiMate Tot besluit

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

Onderdelen module 3 (gesplitst in delen 1 en 2)

Onderdelen module 3 (gesplitst in delen 1 en 2) Onderdelen module 3 (gesplitst in delen 1 en 2) Deel 1 1. Prelude 8 13 2. Achtergrond en Context MARIJ (leerdoel 3; duur 1-2 uur) 14-25 3. Eén architectuur voor de Rijksdienst (leerdoel 3; duur 1 uur)

Nadere informatie

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS EEN PRAKTISCHE AANPAK BUSINESS ANALYSE CENTER OF EXCELLENCE - SYNERGIO Inhoudsopgave 1 HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS... 3 1.1 GEBRUIKEN VERSUS HERGEBRUIKEN... 4 2 STRATEGIE...

Nadere informatie

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

Grip op Enterprise Architectuur met TOGAF TM, ArchiMate en Architect

Grip op Enterprise Architectuur met TOGAF TM, ArchiMate en Architect Grip op Enterprise Architectuur met TOGAF TM, ArchiMate en Architect Harmen van den Berg LAC 2011 November 2011 Aandachtsgebieden BiZZdesign Implementatie EA Richten Governance Implementatie BPE Inrichten

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Perceptie als gids en katalysator voor het verbeteren van ICT waarde en performance

Perceptie als gids en katalysator voor het verbeteren van ICT waarde en performance Perceptie als gids en katalysator voor het verbeteren van ICT waarde en performance 2011 Perceptie Als Leidraad Voor Verbeteringen Perceptie is realiteit. Perceptie is persoonlijk. Perceptie is leidend

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

HET VOLWASSEN WORDEN VAN ENTERPRISE ARCHITECTUUR Het verhogen van de prestaties van een opkomende discipline

HET VOLWASSEN WORDEN VAN ENTERPRISE ARCHITECTUUR Het verhogen van de prestaties van een opkomende discipline Samenvatting Grote organisaties zijn vrijwel geheel afhankelijk van IT voor hun informatieverwerking. Ze kunnen eigenlijk niet meer functioneren zonder IT. Veel van deze organisaties maken al jaren gebruik

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen WI1: Het opstarten van het project Milestone 1 WI2: Ontwikkel een Vison WI3: Modelleer het Business Domain WI4: Creëer een Glossary WI7: Beheer wijzigingen

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Project Start Architectuur (PSA)

Project Start Architectuur (PSA) Project Start Architectuur (PSA) InterActory Architectuur Service Orientatie versie 0.2 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging 0.1 Maart 2012 Bert

Nadere informatie

Statistics. Form name enquete Form title Enterprise Architecture na 2012 Number of questions 24 Total number of submissions 88

Statistics. Form name enquete Form title Enterprise Architecture na 2012 Number of questions 24 Total number of submissions 88 Statistics Form name enquete Form title Enterprise Architecture na 2012 Number of questions 24 Total number of submissions 88 Enterprise Architecture na 2012 Algemene gegevens 1. Functie Als u bij een

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

Dragon1 EA Methode Bridge Training

Dragon1 EA Methode Bridge Training www.yvomar.nl DRAGON1 GEACCREDITEERDE TRAINING ORGANISATIE (ATO) Word Dragon1Certified Architect Maak grondig kennis met het VEA Kernmodel van Dragon1 Leer 10 veelgevraagde Architecture Baseline producten,

Nadere informatie

TOGAF en GE A: een gouden koppel?

TOGAF en GE A: een gouden koppel? TOGAF en GEA: een gouden koppel? 2 TIEM 2.0 44 9208_magazine_tiem_44_16.indd 2 TOGAF en GE A: een gouden koppel? 13-04-12 11:24 In de praktijk komen wij meerdere enterprise architectuurmethoden tegen.

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

WHITE PAPER PROJECT START ARCHITECTUUR

WHITE PAPER PROJECT START ARCHITECTUUR WHITE PAPER PROJECT START ARCHITECTUUR JOOST LUIJPERS WHITE PAPER PROJECT START ARCHITECTUUR Joost Luijpers Versie: 1.0 Copyright Sogeti Nederland B.V. te Vianen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

Programma 14 november middag. Risicomanagement Modellen. Strategisch risicomanagement

Programma 14 november middag. Risicomanagement Modellen. Strategisch risicomanagement Programma 14 november middag Risicomanagement Modellen Strategisch risicomanagement Kaplan 1www.risicomanagementacademie.nl 2www.risicomanagementacademie.nl Risicomanagement modellen Verscheidenheid normen

Nadere informatie

NAF Insight: ArchiMate en domeintalen 1 November 2012

NAF Insight: ArchiMate en domeintalen 1 November 2012 NAF Insight: ArchiMate en domeintalen 1 November 2012 Harmen van den Berg, NAF-werkgroep ArchiMate-gebruik Een paar sfeerbeelden... Werkgroep ArchiMate-gebruik Kennis delen rond gebruik ArchiMate taal

Nadere informatie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Programme Power De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Agenda Introductie Stedin Historie van Project- en Portfoliomanagement Van Portfoliomanagement naar Programmaregie Waar staan we nu Oog

Nadere informatie

De rol van Architectuur in de Agile omgeving van Rabobank Controle is een illusie

De rol van Architectuur in de Agile omgeving van Rabobank Controle is een illusie De rol van Architectuur in de Agile omgeving van Rabobank Controle is een illusie Bert van Vugt Business Architect Even Voorstellen Bert van Vugt Business Architect Service & Koop Rabobank Nederland Ton

Nadere informatie

Optimalisatie. BMC klantendag 4 maart 2010

Optimalisatie. BMC klantendag 4 maart 2010 Applicatie Portfolio Optimalisatie BMC klantendag 4 maart 2010 Introductie Pim van der Kleij consultant applicatieen servicemanagement Benno Faase consultant servicemanagement 2 Sogeti Professioneel ICT-vakbedrijf

Nadere informatie

Overleven in een digitale wereld

Overleven in een digitale wereld P a g i n a 1 Projecten in de spotlight Overleven in een digitale wereld Gemeente Venlo heeft zich een stevige ambitie opgelegd. Niet alleen moet het imago van Venlo verbeterd worden, met de Floriade 2012

Nadere informatie

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013 ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters Marc Lankhorst 16 oktober 2013 Agenda 13:00 introductie ArchiMate-status en -ontwikkelingen en NORA-kennismodel 14:00 parallelle workshops rond de

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

De informatie adapter vormt de basis voor uitwisseling van digitale informatie in projecten waarbij de volgende uitgangspunten gekozen worden:

De informatie adapter vormt de basis voor uitwisseling van digitale informatie in projecten waarbij de volgende uitgangspunten gekozen worden: Op het vlak van informatie uitwisseling tussen bedrijven valt veel te verbeteren. Veel van die verbeteringen vinden hun oorzaak in het niet goed op elkaar aansluiten van de verschillende softwaretoepassingen

Nadere informatie

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Abstract Modelleren op basis van de open standard ArchiMate is een goed uitgangspunt voor

Nadere informatie

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie.

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie. en werkwijze BPM awareness Inzicht in de toepassing van BPM op strategisch niveau in het algemeen en binnen de eigen organisatie. Kennismaken met BPM vanuit een strategisch perspectief Nut en toegevoegde

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Inbedding van architectuur

Inbedding van architectuur Inbedding van architectuur in organisaties Over de integratie van architectuur in de besluitvorming en planning processen van een organisatie ir. A.J. de Bruijne, ir. L.H.M. Osse Inleiding IT managers

Nadere informatie

Werkgroep Integrale SPI Strategieën

Werkgroep Integrale SPI Strategieën Werkgroep Integrale SPI Strategieën Mario van Os Sogeti Nederland B.V. 10 november 2005 Agenda werkgroep 16:40 Eindresultaat Werkgroep Modellen: wanneer wat door Mario van Os, Sogeti 17:15 Presentatie

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Tools voor architectuur

Tools voor architectuur Tools voor architectuur Ria van Rijn In deze white paper besteden we aandacht aan tools, die het maken en beheren van architectuurproducten kunnen ondersteunen. Allereerst wordt er aandacht besteed aan

Nadere informatie

DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM

DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM Business sounds different these days...3 1. Introductie...4 2. De veranderende omgeving van organisaties...7 3. Toenemende complexiteit van organisaties en HRM...10 3.1 Inleiding...10

Nadere informatie

Dragon1 Officieel Statement

Dragon1 Officieel Statement Dragon1 Officieel Statement Versie: 2.0d Datum: 19 april 2010 Auteur: Mark Paauwe Inleiding Dit document geeft in het kort weer wat Dragon1 is en wat de belangrijkste taken, rechten en plichten van personen

Nadere informatie

Hoe gebruiken professionele serviceproviders architectuur voor een optimale, toekomstvaste deal? Landelijk Architectuur Congres 2010 Martin van den

Hoe gebruiken professionele serviceproviders architectuur voor een optimale, toekomstvaste deal? Landelijk Architectuur Congres 2010 Martin van den Hoe gebruiken professionele serviceproviders architectuur voor een optimale, toekomstvaste deal? Landelijk Architectuur Congres 2010 Martin van den Berg Agenda Inleiding Wat is de rol van de provider architect?

Nadere informatie

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen 1 Waarom? : Succesvol zijn is een keuze! Organisaties worden door haar omgeving meer en meer gedwongen om beter te presteren. Voornamelijk wordt dit ingegeven door de klant die haar eisen en wensen m.b.t.

Nadere informatie

WHITE PAPER DYA ARCHITECTUURVOLWASSENHEIDSMATRIX

WHITE PAPER DYA ARCHITECTUURVOLWASSENHEIDSMATRIX WHITE PAPER DYA ARCHITECTUURVOLWASSENHEIDSMATRIX MARLIES VAN STEENBERGEN, ALDERT BOERSMA EN MARTIN VAN DEN BERG WHITE PAPER DYA ARCHITECTUURVOLWASSENHEIDSMATRIX ASSENHEIDSMATRIX Marlies van Steenbergen,

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International Succes = x Visie x Draagvlak 2 Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International dinsdag 3 oktober 2006 Spider Congres Agenda Inventarisatie SPI-knelpunten Implementatie

Nadere informatie

Functiebeschrijving Business Architect

Functiebeschrijving Business Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager architectuur van

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Presentatie NORA/MARIJ

Presentatie NORA/MARIJ Presentatie NORA/MARIJ 6 november 2009 Peter Bergman Adviseur Architectuur ICTU RENOIR RENOIR = REgie NuP Ondersteuning Implementatie en Realisatie Overzicht presentatie Families van (referentie-)architecturen

Nadere informatie

Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel

Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel Bijlage bij Meer inzicht in gelaagde architectuur - Deel 1: Uitleg, terminologie en methoden [Pruijt10]. Leo Pruijt, Lectoraat Architectuur van Digitale

Nadere informatie

Applicatie outsourcing

Applicatie outsourcing Applicatie outsourcing Architectuur van en in de samenwerking dr. Jan Campschroer Management Consultant Ordina 13 oktober 2011 m.m.v.: Martin van den Berg Deze presentatie is gebaseerd op interviews met

Nadere informatie

Enterprise Architectuur Quickscan. met. Dragon1

Enterprise Architectuur Quickscan. met. Dragon1 Enterprise Quickscan met Dragon1 1. De Enterprise Quickscan Doel Het doel de Quickscan is vierledig: 1 U krijgt overzicht aanwezige en ontbrekende bouwstenen en principes uw eigen bestaande architecturen

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Inrichten Architecture Governance Equens

Inrichten Architecture Governance Equens Inrichten Architecture Governance Equens Peter Droppert Equens SE Enterprise Architect 2011 Equens SE Peter.Droppert@nl.equens.com +31625199782 V4 20111110 Governance @ Equens 2 Agenda Architecture Governance

Nadere informatie

Sjabloon Project Start Architectuur (PSA), versie 0.1

Sjabloon Project Start Architectuur (PSA), versie 0.1 Sjabloon Project Start Architectuur (PSA), versie 0.1 Doelstelling document Een PSA (Project Start Architectuur) is bedoeld om te borgen dat nieuwe ontwikkelingen en veranderingen in samenhang worden gerealiseerd

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie.

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie. Inleiding Inleiding Veel bedrijven hebben wel eens een Visie, Missie en Strategie uitgewerkt. Maar slechts weinig bedrijven hebben er ook daadwerkelijk voordeel van. Bij veel bedrijven is het niet meer

Nadere informatie

De weg naar. Data Governance Maturity

De weg naar. Data Governance Maturity De weg naar Data Governance Maturity Bedrijf : Nováccent ICT Solutions BV Auteur : J. Struik Datum : 14 december 2012 Versie : 2.0 Data Governance Maturity Nováccent ICT Solutions BV 2012 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

I&A Integraal bestuurd

I&A Integraal bestuurd I&A Integraal bestuurd I&A-besturingsmodel samenvatting Datum: 25-04-2014 Versie: 1.0 1 Doelstellingen van het I&A-besturingsmodel De positie van informatievoorziening en automatisering (I&A) de afgelopen

Nadere informatie

De Architect heeft veel te kiezen! EAM Congres 2014: The Voice of the Architect State of the Art volgens EAM Partners

De Architect heeft veel te kiezen! EAM Congres 2014: The Voice of the Architect State of the Art volgens EAM Partners De Architect heeft veel te kiezen! EAM Congres 2014: The Voice of the Architect Track: State of the Art volgens EAM Partners Rob Swinkels - 22 mei 2014 Quint Consulting & Learning Services Government &

Nadere informatie

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Drechtsteden Technische Architectuur (DTA) ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Status : Definitief 1.0 Redactie : DTA Datum : 29-08-2007 1 Versiebeheer

Nadere informatie

Architectuurredeneermodel Afgewogen keuzes maken

Architectuurredeneermodel Afgewogen keuzes maken Architectuurredeneermodel Afgewogen keuzes maken Robert Deckers SASG okt 2012 v3 Architectuur: technologie in perspectief Klantbehoefte Toepassing Systeem T 2 Vele wegen die naar ergens leiden Bewuste

Nadere informatie

INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY

INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY Leesvervangende samenvatting bij het eindrapport Auteurs: Dr. B. Hulsebosch, CISSP A. van Velzen, M.Sc. 20 mei 2015 In opdracht van: Het

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

BABOK en BiSL. Marcel Schaar Machteld Meijer. Valori Maise

BABOK en BiSL. Marcel Schaar Machteld Meijer. Valori Maise BABOK en BiSL Marcel Schaar Machteld Meijer Valori Maise Wat is BABOK BABOK. Ondersteuning voor het werk van de business analist Beschrijving van kennisgebieden (knowledge areas) en bijbehorende taken

Nadere informatie

Uw specialist in technisch management

Uw specialist in technisch management IP-Solutions Het technisch beheer van installaties staat onder druk. De toenemende concurrentie, kostendruk en veranderende wet- en regelgeving vraagt om grotere transparantie, flexibiliteit en efficiency.

Nadere informatie

Ordening van processen in een ziekenhuis

Ordening van processen in een ziekenhuis 4 Ordening van processen in een ziekenhuis Inhoudsopgave Inhoud 4 1. Inleiding 6 2. Verantwoording 8 3. Ordening principes 10 3.0 Inleiding 10 3.1 Patiëntproces 11 3.2 Patiënt subproces 13 3.3 Orderproces

Nadere informatie

Survey resultaten. Architectuursurvey. René Krouwel. januari 2016

Survey resultaten. Architectuursurvey. René Krouwel. januari 2016 Architectuursurvey René Krouwel januari 2016 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een informatiesysteem, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige

Nadere informatie

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen.

Copyright protected. Use is for Single Users only via a VHP Approved License. For information and printed versions please see www.vanharen. TOGAF VERSIE 9 Een Pocket Guide Over de TOGAF series De TOGAF series bestaat uit de officiële publicaties over TOGAF namens The Open Group: - TOGAF Version 9 - TOGAF Version 9 A Pocket Guide - TOGAF Version

Nadere informatie

WHITE PAPER. Business Solutions

WHITE PAPER. Business Solutions WHITE PAPER Business Solutions De keuze van de strategie/aanpak is be-palend voor de complexiteit en doorlooptijd van een implementatie. Introductie Uw organisatie staat op het punt om een standaard software

Nadere informatie

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

Functioneel applicatiebeheer in het ziekenhuis

Functioneel applicatiebeheer in het ziekenhuis Functioneel applicatiebeheer in het ziekenhuis Auteur : Liesbeth van Erp Review : Hugo Roomans, Winnifred de Keizer Versie : 1.0 Datum : 1 oktober 2009 Bruggebouw Bos en Lommerplein 280 Postbus 9204 1006

Nadere informatie

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013 VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND 31 augustus 2013 CONTEXT Delfland wordt de komende jaren geconfronteerd met een groeiende interne en externe vraag naar (innovatieve)

Nadere informatie

VAN USE CASE NAAR TEST CASE ORDINA SMART COMPETENCE CENTER

VAN USE CASE NAAR TEST CASE ORDINA SMART COMPETENCE CENTER VAN USE CASE NAAR TEST CASE ORDINA SMART COMPETENCE CENTER Sander Hoogendoorn Versie 1.0 15 april 2002 Documentbeheer Versie Datum Auteur Omschrijving 0.1 15 April 2002 Sander Hoogendoorn 0.2 15 april

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

ITIL Security Management: een kritische beschouwing

ITIL Security Management: een kritische beschouwing ITIL Security Management: een kritische beschouwing Marcel Spruit, Informatiebeveiliging is een beheerproces dat zich richt op het beschermen van de informatievoorziening. Het ligt voor de hand om voor

Nadere informatie

Readiness Assessment ISMS

Readiness Assessment ISMS Readiness Assessment van ISMS ISO/IEC27001:2005 1 Senior Internal/IT auditor Luyke Tjebbes EMIA RO CISA Lead Auditor ISO/IEC27001:2005 Projectleider ISO assessment 2 Wat is ISO 27001 eigenlijk? ISO/IEC

Nadere informatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie Erik Saaman (projectleider DUTO) NORA Gebruikersraad, 9 juni 2015 normenkader@nationaalarchief.nl Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie

Nadere informatie

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer

getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer getronicspinkroccade.nl EPD en BiSL! 13 e EPD-ICT Congres NVMA 12 juni 2008 Thijs de Jong Senior adviseur en trainer Kennismaking 1 Beheer Van project naar beheer Grootschalige Vernieuwing Applicatiebeheer

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

Opleiding MARIJ Module 6

Opleiding MARIJ Module 6 1. Sturen op samenhang 2. Overview MARIJ 3. MARIJ voor architecten Opleiding MARIJ Module 6 5. Architectuur processen en producten 4. MARIJ implementatie 6. Architectuur bemensing en competenties Architectuur

Nadere informatie

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016 Portfoliomanagement Management in Motion 7 maart 2016 PMO Institute Julianalaan 55 3761 DC Soest I: www.pmoinstitute.com I: www.thinkingportfolio.nl E: info@pmoinstitute.com Tjalling Klaucke E: tj.klaucke@pmoinstitute.com

Nadere informatie