Voorwoord Introductie tot het SAS Systeem...5

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voorwoord...3. 1. Introductie tot het SAS Systeem...5"

Transcriptie

1 Inhoudsopgave iii Inhoudsopgave Voorwoord Introductie tot het SAS Systeem...5 Introductie...7 Een eerste voorbeeld...8 Basis principes en basisbegrippen...13 SAS-datasetstructuur...17 SAS-datasets en -datalibraries...20 Keuze van variabelen...21 Grafische afbeelding resultaat Inleiding DATA-step...27 Introductie...29 Het DATA-statement...29 Inlezen van gegevens...31 INFILE-statement...39 FILENAME-statement...43 Toevoegen van observaties aan een SAS-dataset...45 Overzicht DATA-step Inleiding PROC-step...49 Introductie...51 Algemene statements in PROC-steps...51 PROC SORT...55 PROC PRINT...57 PROC CONTENTS...59 Voorbeeld programma Ontwikkelen en uitvoeren van SAS programma's...71 Introductie...73 SAS Windowing Environment...73 Enterprise Guide...81 Batch processing...97

2 Inhoudsopgave iv 5. DATA-step programmering...99 Introductie Assignment Programma besturing DO-END-groepen Datum en tijd 'Verticale' bewerkingen Debugging Functies Introductie Character-functies Algemene numerieke functies Rekenkundige functies Statistische functies Overige functies SAS-datasets als input Introductie SET-statement MERGE-statement UPDATE-statement Opties bij SET/MERGE/UPDATE Opmaken van output Introductie Lay-out van variabelen: FORMAT PROC FORMAT Layout en aanmaak van externe files PUT-statement Voorbeeldprogramma FILE- en PUT-statements Opslag en onderhoud van SAS-bestanden Introductie SAS-datalibraries Aanwijzen van SAS-datalibraries Engines LIBNAME-statement Datalibrary-onderhoud...197

3 Inhoudsopgave v PROC COPY PROC DATASETS PROC CATALOG Output Delivery System (ODS) Introductie ODS basisprincipe Data in de voorbeelden Aanpassing van de lay-out DATA-step output (FILE PRINT, PUT) Procedure output en ODS Inhoudsopgave Stijldefinities binnen PROC PRINT ODS OUTPUT-bestemming Beschrijvende statistiek Introductie Voorbeeld thema PROC MEANS en PROC SUMMARY PROC FREQ PROC TABULATE Introductie De procedure-beschrijving Het TABLE-statement Voorbeeldprogramma's PROC TABULATE PROC TABULATE en ODS PROC REPORT Introductie Interactieve rapport definitie PROC REPORT in statements PROC REPORT en ODS De SAS-macrotaal Introductie Macrovariabelen Definitie en gebruik van macro's Macro-statements...337

4 Inhoudsopgave vi Macro-functies Het quoting-principe en de quoting-functies Plaats van macro-acties in de tijd Macro's in programma's Macro's ontwikkelen en testen PROC SQL Introductie De structuur van SQL Selecteren van informatie het SELECT-statement CREATE-statement Laden van macrovariabelen Gebruik van database systemen Dictionary Tables Aanvullende voorbeelden Grafische presentatie Introductie De grafische omgeving Algemene statements PROC GPLOT PROC GCHART Annotate-facility Replay- en Template-facility SAS/GRAPH output voor documenten SAS/GRAPH en ODS Statistical Graphics DATA-step nader bekeken Introductie De werking van de DATA-Step Stored Program facility Het SET-statement Het MODIFY-statement DATA-step Views Het WINDOW- en DISPLAY-statement Arrays Voorbeeldprogramma WINDOW en ARRAY Het IF-statement trauma LINK- en RETURN-statements...509

5 Inhoudsopgave vii DATA-Step Component Objects Perl-functies en expressies Introductie Definitie van 'Regular Expressions' De PRX-functies en CALL-routines Ondersteunende routines Introductie SAS-Options Format's PROC TRANSPOSE PROC COMPARE Autoexec-routines SAS/FSP PROC FSEDIT PROC FSBROWSE FS-commando's Voorbeeldtoepassingen Introductie Tabellen raadplegen 'Fuzzy Merge' Verzenden van Automatische wisseling van Powerpoint presentaties Index...597

6 Hoofdstuk Output Delivery System (ODS)

7 Output Delivery System (ODS) In dit hoofdstuk: Introductie ODS basisprincipe Data in de voorbeelden Aanpassing van de lay-out De Template Store PROC TEMPLATE Inheritance Fonts Lay-out aanpassing bij RTF- of PDF-output DATA-step output (FILE PRINT, PUT) Procedure output en ODS SELECT en EXCLUDE Aanpassen van de lay-out van output-objecten Inhoudsopgave Inhoudsopgave bij HTML-output Inhoudsopgave bij RTF-documenten Inhoudsopgave bij PDF-documenten Stijldefinities binnen PROC PRINT 'Traffic lighting' Voorbeeld ODS OUTPUT-bestemming...238

8 Introductie 209 Introductie Er was een tijd dat computer output standaard naar een printer gestuurd werd. Die printer kon 132 tekens per regel afdrukken en 60 of 66 regels per pagina. Tegenwoordig gaat dat anders. Het resultaat kan nog steeds naar een printer gestuurd worden, maar de gemiddelde printer van tegenwoordig heeft een grote variëteit aan lettertypen, die in een grote range van afmetingen gebruikt kunnen worden. Maar meer en meer wordt de output niet geprint, maar gepubliceerd als web-pagina of opgenomen in een rapport dat veel meer omvat dan alleen de output. Dat vereist een andere aanmaak. Het Output Delivery System (ODS) is ontwikkeld om op een standaard manier output te kunnen aanmaken voor al die verschillende bestemmingen (destinations). Je kan ODS min of meer vergelijken met een driver: als gebruiker vertelt je wat er moet gebeuren en ODS zorgt er voor dat het gebeurt, aangepast aan de bestemming. ODS kan nog steeds output verzorgen voor een printer, maar het kan ook onder andere HTML- of XML-output aanmaken, RTF-documenten voor gebruik in office programma's (MS Office, OpenOffice en andere), PDFdocumenten en meer. Figuur 52 geeft dit schematisch weer. Figuur 52: De positie van ODS tussen programma en bestemming van output. Voor elk element in de output van een procedure, zoals een titel, een kopregel, een voetnoot en honderden andere elementen zijn er binnen ODS standaard lay-out beschrijvingen aanwezig in zogenaamde Templates. Die Templates definiëren fonts, fontstijlen, eventueel kleuren en dergelijke voor iedere mogelijke output-bestemming. Dus als gebruiker geef je aan waar de output naar toe moet en ODS doet de rest.

9 Output Delivery System (ODS) ODS basisprincipe Zonder het zichtbaar was is in de vorige hoofdstukken al gebruik gemaakt van ODS, want ook het sturen van output naar de SAS-List of naar een resultaten-venster in Enterprise Guide loopt via ODS. Maar om output naar een andere bestemming te sturen moet dit wel aangegeven worden. Stel dat de output in de vorm van een HTML-bestand moet worden geschreven. Dan is dat op te geven met een ODS-statement: ODS HTML BODY='pad en filenaam.html'; Vanaf dit punt zal alle output naar het opgegeven bestand worden geschreven, totdat deze bestemming weer gesloten wordt met: ODS HTML CLOSE; In plaats van BODY= mag ook FILE= worden gebruikt. Veelal zal op het moment dat een andere bestemming opgegeven wordt geen behoefte meer bestaan aan output in de SAS-List. Die kan dan ook gesloten worden: ODS LISTING CLOSE; En na het afsluiten van de HTML-bestemming moet weer teruggeschakeld worden naar de listing-bestemming: ODS LISTING; Als je wel de listing-bestemming sluit, maar geen andere bestemming opent, dan zal alle output weggegooid worden. Er kunnen meerdere bestemmingen tegelijk open zijn. Programma 25 laat zien hoe dat in zijn werk gaat. Programma 25 toont drie veelgebruikte bestemmingen (Destinations in het ODS jargon) zien. Er zijn er echter veel meer. In Tabel 18 staan er een aantal opgesomd. De MarkUp-bestemming is op zichzelf al weer een verzameling van bestemmingen: verschillende varianten van HTML vallen daar onder, een variant van RTF (met meer sturingsmogelijkheden dan de standaard RTF-bestemming) en ook bijvoorbeeld comma-separated output.

10 ODS basisprincipe 211 ODS HTML BODY='e:\Werken met SAS\ProcPrint.HTML'; ODS RTF BODY='e:\Werken met SAS\ProcPrint.RTF'; ODS PDF BODY='e:\Werken met SAS\ProcPrint.PDF'; ODS LISTING CLOSE; PROC PRINT DATA=wms.KNMI(OBS=20); TITLE 'Dagelijkse weergegevens De Bilt (bron: KNMI)'; RUN; ODS HTML CLOSE; ODS RTF CLOSE; ODS PDF CLOSE; ODS LISTING; Programma 25: Aanmaken van output voor meerdere bestemmingen tegelijk. Bestemming Document Listing Output HTML MarkUp PCL PS PDF RTF Omschrijving Dit is een interne bestemming. De output die daarin opgeslagen wordt kan later alsnog naar een andere bestemming gestuurd worden. De klassieke SAS-List bestemming. Dit is de default bestemming in batch mode en was tot en met SAS 9.2 de default bestemming in de Windowing Environment. Deze bestemming maakt een SAS-dataset aan met daarin de output. HTML-4 bestanden. De HTML bestemming is vanaf SAS 9.3 de default bestemming in de Windowing Environment. Een verzameling van 'tagset'-gebaseerde bestemmingen, waaronder XML, CHTML, CSV en meer. Ook eigen 'tagsets' kunnen aangemaakt worden. Print-bestanden in HP's PCL formaat Postscript bestanden PDF-bestand, voor gebruik met Acrobat Reader of een vergelijkbaar programma RTF-bestanden, voor gebruik in o.a. MS Office of OpenOffice Tabel 18: Enkele ODS-bestemmingen.

11 Output Delivery System (ODS) Data in de voorbeelden Voor voorbeelden in dit hoofdstuk worden weergegevens gebruikt die verzameld zijn door het KNMI. Het bestand bevat gegevens over het aantal uren zonneschijn, aantal millimeters neerslag en minimum-, maximum- en gemiddelde temperaturen op dagbasis. Over de periode van 1 januari 2000 tot en met 20 juli Om inzicht te krijgen in de data, drukt Programma 25 de eerste twintig observaties af in drie vormen: als HTML-bestand, als RTF-bestand en als PDF-bestand. De resultaten zijn te zien in Output 14A, B, C. Output 14A: PROC PRINT output van Programma 25 als HTML. 1 Bron: Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI)

12 Data in de voorbeelden 213 Output 14B: PROC PRINT output van Programma 25 als RTF. Output 14C: PROC PRINT output van Programma 25 als PDF.

13 Output Delivery System (ODS) De minimum temperatuur (MinTemp), maximum temperatuur (MaxTemp en de gemiddelde temperatuur (MeanTemp) zijn in graden Celcius, het aantal zonne-uren in uren en minuten (TIME-format) en de neerslag in millimeters. Aanpassing van de lay-out In de inleiding is al aangegeven dat ODS wordt bestuurd door templates. Een template is een verzameling van instructies hoe output geformatteerd moet worden. Er zijn verschillende typen templates. Een belangrijke categorie zijn de 'Style-templates'. Daarin staan formatterings-instructies voor alle elementen in de output: voorgrond- en achtergrondkleuren, fonts, fontstijlen, fontgrootte, kaderlijnen enzovoort. Het kiezen van een bepaald style-template gebeurt in het ODS statement. In Programma 25 is steeds gewerkt met de default-stijl voor de betreffende bestemming. Als een andere stijl gewenst is wordt dit opgegeven zoals in: ODS HTML body='e:\werken met SAS\ProcPrint.HTML' STYLE=Sketch; Output 15 laat zien hoe dezelfde output als in Output 14A er uit ziet met de style-template Sketch. De Template Store SAS levert bij de installatie een grote verzameling style-templates. Al die templates (niet alleen de style-templates, maar ook de andere) worden opgeslagen in zogenaamde 'Template Stores'. Een template store lijkt een beetje op een catalog, maar is niet hetzelfde. De templates die standaard met de SAS-installatie worden meegeleverd staan in de template store SASHELP.TMPLMST. Het is ook mogelijk zelf templates te maken. Die templates worden standaard in de template store SASUSER.TEMPLAT geplaatst, maar kunnen ook elders worden opgeslagen.

14 Aanpassing van de lay-out 215 Om een andere locatie op te geven voor het opslaan of opzoeken van templates wordt het ODS PATH-statement gebruikt. Daarin worden alle template stores opgegeven in de volgorde waarin ze door SAS gehanteerd moeten worden. Als er eigen templates gemaakt worden, dan moet in het ODS PATH-statement tenminste één template store voorzien worden van de indicatie UPDATE. In het ODS PATH-statement: ODS PATH WORK.TEMPLAT(UPDATE)CORP.TEMPLAT(READ) SASHELP.TMPLMST(READ); wordt aangegeven dat eerst in WORK.TEMPLAT gezocht moet worden, daarna in CORP.TEMPLAT en tenslotte in SASHELP.TMPLMST. Eigen templates worden opgeslagen in WORK.TEMPLAT. De template store SASUSER.TEMPLAT is in dit statement dus uitgesloten! Output 15: Zelfde output als Output 14A, maar nu met style-template Sketch.

15 Output Delivery System (ODS) Om te weten te komen welke style-templates beschikbaar zijn en waar ze staan kan het commando ODSTEMPLATES gegeven worden op de command-regel van de Display Manager. Als het Results-venster in de Display Manager actief is, dan kan het templates-venster geopend worden via het menu View Templates (Figuur 53). Figuur 53: Het bekijken van een template definitie. PROC TEMPLATE Als er geen passend style-template beschikbaar is, dan kan ook een eigen template aangemaakt worden. Het makkelijkst is om dit te doen door op de gewenste punten een bestaande template aan te passen. Dat voorkomt dat het hele template opnieuw moet worden opgebouwd. Laten we als voorbeeld de lay-out zoals die in Output 14A te zien is aanpassen als volgt: 1. De titel moet in het rood komen; 2. De observatienummers moeten kleiner en niet vet afgedrukt worden; 3. Het font in de tabel moet veranderd worden in Times New Roman, iets groter en in groen; 4. De achtergrond moet in plaats van grijs wit worden. Het aanmaken en aanpassen van templates gebeurt met PROC TEMPLATE. Dat is een vrij uitgebreide en complexe procedure, maar

16 Aanpassing van de lay-out 217 gelukkig hebben we voor het aanpassen van een style-template er maar een klein stukje van nodig. Er moet dus een nieuwe style-template aangemaakt worden en, zoals al aangegeven hoeft dat niet vanaf nul, maar kan een bestaand template als startpunt genomen worden. Daarna hoeven alleen die elementen gedefinieerd te worden die anders moeten worden. Programma 26 laat de PROC TEMPLATE code zien en Output 16 het effect. PROC TEMPLATE; DEFINE STYLE WmSStyle; PARENT=styles.default; STYLE systemtitle FROM systemtitle / FOREGROUND=red; STYLE rowheader FROM rowheader / FONT_SIZE=2 FONT_WEIGHT=medium; STYLE data FROM data / FONT_FACE="times new roman" FONT_SIZE=5 FOREGROUND=green BACKGROUND=white ; END; RUN; ODS HTML BODY='e:\Werken met SAS\ProcPrint.HTML' STYLE=WmSstyle; ODS LISTING CLOSE; PROC PRINT DATA=wms.KNMI(OBS=20); TITLE 'Dagelijkse weergegevens De Bilt (Bron: KNMI)'; RUN; ODS HTML CLOSE; ODS LISTING; Programma 26: PROC TEMPLATE om een stijl aan te passen en het gebruik in het ODS HTML-statement. Het eerste statement geeft aan dat we een stijl definiëren met de naam WmSstyle. Het PARENT-statement vertelt dat we de stijl styles.default (de default-stijl voor het aanmaken van HTML-bestanden) als startpunt nemen. Daarna volgen drie STYLE-statements, voor de definitie van de Systemtitle, de Rowheader en de Data. Die stijlen zijn al aanwezig in styles.default en met de constructie STYLE xxx FROM yyy /... ;

17 Output Delivery System (ODS) geven we aan dat we uitgaan van de bestaande stijl en daar alleen wijzigingen in aanbrengen. Dit principe heet 'inheritance'. De wijzigingen zelf behoeven nauwelijks nadere uitleg. Vaak zal, zoals in Programma 26 het FROM-element hetzelfde zijn als het element dat gewijzigd wordt, maar dat hoeft niet. Als er een andere stijl aanwezig is in het template die dichter bij het gewenste resultaat komt, dan kan die als basis gebruikt worden. Output 16: Het effect van het aanpassen van het template volgens Programma 26.

18 Aanpassing van de lay-out 219 De lijst met stijlelementen en -attributen is lang. Tabel 19 beschrijft een aantal stijlelementen en hun inheritance pad. Voor de volledige lijst wordt verwezen naar de SAS-documentatie. Tabel 20 bevat vervolgens enkele stijlattributen die in de praktijk nog al eens aangepast worden. Ook hier geldt: voor meer mogelijkheden wordt verwezen naar de SAS-documentatie. Stijlelement Omschrijving Inheritance Container 'Oer-element': alle andere elementen erven direct of indirect van Container. Wijzigingen in Container werken overal door. TitlesAndFooters Formattering pagina titels en voetnoot Container regels SystemTitle Eerste Title-regel TitlesAndFooters SystemTitle2 Tweede Title-regel (en zo verder tot SystemTitle Title10) SystemFooter Eerste Footnote-regel TitlesAndFooters SystemFooter2 Tweede Footnote-regel (en zo verder SystemFooter tot Footnote10) Cell Basiselement voor alle informatie in Container cellen Data Formattering voor data-cellen Cell DataFixed Formattering voor data-cellen in fixed Data font DataEmpty Formattering voor lege data-cellen Data DataEmphasis Formattering voor data-cellen die extra Data accent moeten krijgen HeadersAndFooters Formattering van kopregels en zo Cell voort van tabellen Header Kopregels van een tabel HeadersAndFooters RowHeader Begin van een regel, bij PROC PRINT: Header de OBS-kolom Tabel 19: Enkele voorbeelden van stijlelementen.

19 Output Delivery System (ODS) Stijlattribuut BACKGROUND= FOREGROUND= of COLOR= FONT= FONTFAMILY= of FONT_FACE= FONTSIZE= of FONT_SIZE= FONTSTYLE= of FONT_STYLE= FONTWEIGHT= of FONT_WEIGHT= Omschrijving Achtergrondkleur van cellen Kleur van tekst Lettertype Lijst van vervangende fonts, als de opgegeven font niet aanwezig is op een systeem. Lettergrootte. In HTML een relatieve grootte (1-7), voor andere bestemmingen in punten. ITALIC ROMAN SLANT MEDIUM BOLD DEMI_BOLD EXTRA_BOLD LIGHT DEMI_LIGHT EXTRA_LIGHT. Tabel 20: Stijlattributen die regelmatig aangepast worden. Inheritance Er is een hiërarchie in style-templates en style-elements. Zo werd in Programma 26 de stijl WmSStyle aangemaakt, waarbij via het PARENTstatement aangegeven werd, dat WmSStyle gebaseerd is op Styles.default, dat wil zeggen dat alle eigenschappen en attributen in Styles.default van toepassing zijn, behalve die welke in WmSSTyle aangepast worden. Een vergelijkbare hiërarchie is ook aanwezig binnen de stijlelementen. Bijvoorbeeld het stijlelement RowHeader is gebaseerd op Header. Header is weer gebaseerd op HeadersAndFooters. Als we die lijn volgen, komen we uiteindelijk terecht bij het stijlelement Container. Met andere woorden, als we Container veranderen, veranderen we al die andere stijlen ook, tenzij daar weer veranderingen overheen komen. In Programma 27 is een variant te zien van de PROC TEMPLATE coding van Programma 26. Het programma begint nu met een aanpassing van Container: het gebruik van een opvallend, afwijkend font: Dauphin. Dat zal dus doorwerken op meerdere plaatsen. De Header-style is veranderd, zodat er witte letters op een zwarte achtergrond komen. Maar RowHeader is afgeleid van Header (zie Tabel

20 Aanpassing van de lay-out ), dus zonder speciale maatregelen zouden de observatienummers ook wit tegen een zwarte achtergrond worden. Nu kan je dat voorkomen door zelf weer een Foreground en Background kleur te specificeren, maar hier is gekozen voor een andere oplossing: bij FROM wordt nu de parent-style van Header opgegeven: HeadersAndFooters. Het effect is te zien in Output 17. PROC TEMPLATE; DEFINE STYLE WmSStyle; PARENT=styles.default; STYLE container from container/ font_face=dauphin; STYLE systemtitle FROM systemtitle / FOREGROUND=red; STYLE rowheader FROM headersandfooters / FONT_SIZE=3 FONT_WEIGHT=medium; STYLE header FROM header / FONT_SIZE=4 FONT_WEIGHT=bold FOREGROUND=white BACKGROUND=black; STYLE data FROM data / FONT_FACE="times new roman" FONT_SIZE=5 FOREGROUND=green BACKGROUND=white ; END; RUN; Programma 27: Variant op de PROC TEMPLATE coding van Programma 26. Let op de aanpassing van Container en RowHeader. Fonts ODS kent een groot aantal, maar niet alle TrueType fonts. Het Dauphinfont, zoals gebruikt in Programma 27 is bijvoorbeeld niet standaard bekend in ODS. Bij HTML-output is dat niet zo belangrijk, want daar wordt het font bepaald in de browser. Die kent het wel en dus wordt het correct getoond in Output 17. Bij RTF- of PDF-output wordt het font wel binnen ODS vastgelegd, met als gevolg dat er een probleem ontstaat bij Programma 27. In de log komt er een waarschuwing en de output toont het dauphin-font niet: WARNING: Font specification "dauphin" failed. Using default font family instead. Met PROC FONTREG is het overigens mogelijk extra fonts aan ODS bekend te maken.

21 Output Delivery System (ODS) Output 17: Het effect van Inheritence: het font in Container is veranderd.

22 Aanpassing van de lay-out 223 Lay-out aanpassing bij RTF- of PDF-output In principe zijn templates onafhankelijk van de bestemming. Alleen elementen die niet passen bij die bestemming worden niet overgenomen, daar wordt een default stijl voor gehanteerd. Nadere bestudering van Output 14 laat zien dat de RTF- en PDF-output (14B en 14C) net iets anders er uit ziet als de HTML-output (14A). Dat komt doordat de RTF- en PDF-styles niet direct gebaseerd zijn op Styles.default, maar op Styles.Printer (dat op zijn beurt weer afgeleid is van Styles.default). In Styles.Printer wordt als standaard font Times New Roman gedefinieerd. Als het gewenst is om RTF-output standaard in het Arial-font aan te maken, dan is het dus voldoende om Container aan te passen, zoals in Programma 28 wordt getoond. PROC TEMPLATE; DEFINE STYLE MyRTFStyle; PARENT=styles.rtf; STYLE Container FROM Container / FONT_FACE="arial"; END; RUN; ODS RTF BODY='e:\Werken met SAS\RTFPrint.rtf' STYLE=MyRTFStyle; ODS LISTING CLOSE; PROC PRINT DATA=wms.KNMI(OBS=20); TITLE 'Dagelijkse weergegevens De Bilt (Bron: KNMI)'; RUN; ODS RTF CLOSE; ODS LISTING; Programma 28: Een RTF-style die zorgt voor output in het Arial-font. DATA-step output (FILE PRINT, PUT) PROC PRINT is natuurlijk niet de enige manier om output te produceren. In volgende hoofdstukken komen nog diverse andere procedures aan de orde.

23 Output Delivery System (ODS) Ook in de DATA-step kan natuurlijk output aangemaakt worden, zoals dat in Programma 23 (bladzij 183) werd gedemonstreerd. Om de daar aangemaakte sinus-curve als HTML-bestand te krijgen volstaat het toevoegen van een ODS HTML-statement er voor en een ODS HTML CLOSE-satement er achter. Het resultaat zie er dan uit als in Output 18. Output 18: Output van Programma 23 als HTML-bestand.

24 Procedure output en ODS 225 Procedure output en ODS Bij veel SAS-procedures bestaat de output uit meer dan één deel. In ODS termen vormen al die delen 'output-objects'. Als voorbeeld gebruiken we PROC CORR. PROC CORR berekent correlaties tussen variabelen. Met de informatie in de KNMI-dataset kunnen we de correlatie berekenen tussen het aantal uren zonneschijn en het aantal millimeters neerslag. Intuïtief kunnen we bedenken dat die correlatie negatief is. In zijn meest simpele vorm hoeven alleen de variabelen waartussen de correlatie berekend moet worden in een VAR-statement genoteerd te worden (Programma 29). ODS HTML BODY="e:\Werken met SAS\PROC CORR.html"; ODS LISTING CLOSE; ODS TRACE ON; PROC CORR DATA=wms.Knmi; VAR Neerslag ZonneUren; RUN; ODS HTML CLOSE; ODS TRACE OFF; ODS LISTING; Programma 29: PROC CORR berekent de correlatie tussen neerslag en zonne-uren. In de output (Output 19) is duidelijk te zien dat de output uit drie delen bestaat, dus er zijn 3 'output-objects'. ODS kent voor elk van die objecten een omschrijving waarin de lay-out gedefinieerd wordt. Met de kennis van de output-objecten kunnen we nu twee dingen doen: we kunnen objecten selectief opnemen of weglaten en we kunnen de lay-out van ieder object afzonderlijk aanpassen. Om te weten welke objecten er aangemaakt worden bestaat een tracevoorziening: ODS TRACE ON; start de tracing en ODS TRACE OFF; stopt deze weer. Dit is opgenomen in Programma 29. Als de trace aanstaat, zal SAS de aangemaakte objecten opnemen in de SAS-log, zoals weergegeven in Log 8.

25 Output Delivery System (ODS) Output 19: PROC CORR-output in HTML format. SELECT en EXCLUDE Het ODS SELECT-statement en het ODS EXCLUDE-statement zijn voor ODS wat KEEP en DROP zijn voor een DATA-step. ODS SELECT specificeert welke output-objecten opgenomen moeten worden en ODS EXLUDE welke weggelaten moeten worden. Stel dat we bij de PROC CORR-output (zie Output 19 en Log 8) alleen geïnteresseerd zijn in de correlatie matrix. Dan kunnen we dat op de volgende twee manieren bereiken: ODS SELECT PearsonCorr; of ODS EXCLUDE VarInformation SimpleStats; voorafgaand aan het PROC-statement.

26 Procedure output en ODS 227 Output Added: Name: VarInformation Label: Variables Information Template: base.corr.varinfo Path: Corr.VarInformation Output Added: Name: SimpleStats Label: Simple Statistics Template: base.corr.unistat Path: Corr.SimpleStats Output Added: Name: PearsonCorr Label: Pearson Correlations Template: base.corr.stackedmatrix Path: Corr.PearsonCorr NOTE: PROCEDURE CORR used (Total process time): real time 0.59 seconds cpu time 0.00 seconds Log 8: ODS TRACE output in de SAS Log: de output-objects van PROC CORR. Aanpassen van de lay-out van output-objecten In Log 8 is ook te zien welke templates gebruikt worden om de vormgeving van de verschillende output-objecten te sturen. Ook die templates zijn te vinden in SASHELP.TMPLMST. Programma 30 laat als voorbeeld de definitie zien van VarInformation. Als we enkele aspecten van deze definitie willen aanpassen, dan kunnen we die veranderen, echter niet rechtstreeks in SASHELP.TM- PLMST, want die template store is 'read only'. Als we de lay-out willen aanpassen is de makkelijkste manier om een gedeeltelijke kopie te maken Dat is te zien in het eerste deel van Programma 31. Het begint met een EDIT statement om aan te geven welk template veranderd moet worden. Door te vergelijken met Programma 30 valt op dat we de stijl RowHeader in de definitie van NVars en Variables hebben vervangen door VarHeader. De reden is

27 Output Delivery System (ODS) simpel: RowHeader wordt op vele plaatsen gebruikt. Als we een andere stijl voor RowHeader zouden definiëren dan verandert de vormgeving niet alleen in de PROC CORR-output, maar overal waar RowHeader wordt gebruikt. Bij VarNames is geen expliciete stijl opgegeven. Dat doen we wel, namelijk VarList. Vervolgens is het natuurlijk wel noodzakelijk om die nieuwe stijlen ook te definiëren. Dat gebeurt in het tweede deel van PROC TEMPLATE. We kiezen een paar opvallende attributen om zo het effect te zien. Omdat we ons nu concentreren op het VarInformation object laten we de rest van de PROC CORR-output weg, door middel van het ODS SELECT-statement. Output 20 laat het effect zien. proc template; define table Base.Corr.VarInfo; notes "Variable Information"; dynamic VarWidth; column NVars Variables VarNames; translate _val_=0 into ""; define NVars; space = 1; format = 4.0; style = RowHeader; id; merge; end; define Variables; space = 4; style = RowHeader; id; end; define VarNames; width_max = VarWidth; width = 1; flow; maximize; end; end; run; Programma 30: De template-definitie van het VarInformation-object van PROC CORR in SASHELP.TMPLMST.

28 Procedure output en ODS 229 Let op: we hebben in Programma 31 de template van één van de PROC CORR output-objecten veranderd. Die verandering geldt nu voor alle PROC CORR-output die volgt. Om terug te keren naar de originele layout, zijn er twee mogelijkheden: de gewijzigde definitie verwijderen of de template store waarin de wijziging staat uitschakelen door een ODS PATH-statement waar hij niet in voorkomt. PROC TEMPLATE; EDIT Base.Corr.VarInfo; DEFINE NVars; STYLE = varheader; END; DEFINE Variables; STYLE = varheader; END; DEFINE VarNames; STYLE = varlist; END; END; DEFINE STYLE NewVarInfo; PARENT=styles.default; STYLE varheader FROM rowheader/ BACKGROUND = pink FONTWEIGHT=light; STYLE varlist FROM rowheader / BACKGROND = yellow FONT_FACE = 'times new roman' FONT_STYLE = italic; END; RUN; ODS HTML BODY="e:\Werken met SAS\PROC CORR.html" STYLE=NewVarInfo; ODS LISTING CLOSE; ODS SELECT VarInformation; PROC CORR DATA=wms.knmi; VAR Neerslag ZonneUren; RUN; ODS HTML CLOSE; ODS LISTING; Programma 31: Een aangepaste stijl voor het VarInformation-object van PROC CORR.

29 Output Delivery System (ODS) Output 20: Output van Programma 31: een aangepast VarInformation-object. Inhoudsopgave ODS kan tijdens het aanmaken van de output automatisch een inhoudsopgave opstellen, waarbij elke BY-groep of elk output-object automatisch opgenomen wordt. De manier waarop het gebeurt is afhankelijk van de bestemming. Bij HTML-output komt de inhoudsopgave in een aparte file, die eventueel via een 'frame' gecombineerd kan worden met het hoofdbestand. Bij RTF- en PDF-documenten is een inhoudsopgave onderdeel van het bestand zelf. Dat heeft tot consequentie dat ook de manier van aanmaken iets anders is. Inhoudsopgave bij HTML-output Om een inhoudsopgave bij HTML-output aan te maken is het voldoende om het bestand op te geven waar die in opgeslagen moet worden, zoals in: ODS HTML BODY="e:\Werken met SAS\MyOutput.html" CONTENTS="e:\Werken met SAS\MyOutputTOC.html"; Nog een stap verder is het om de inhoudsopgave samen met de reguliere output op één scherm te zetten, door ze te combineren in een frame. Om dat te bereiken moet ook een frame-bestand aangemaakt

30 Inhoudsopgave 231 worden. De manier waarop dat gebeurt ligt voor de hand: voeg een FRAME-optie toe: ODS HTML BODY="e:\Werken met SAS\MyOutput.html" CONTENTS="e:\Werken met SAS\MyOutputTOC.html" FRAME="e:\Werken met SAS\MyOutputFrame.html"; Het bovenstaande werkt goed bij Internet Explorer, maar niet altijd bij Firefox. Als het frame geopend wordt via 'Open File', dan volgt er een foutboodschap: 'Firefox doesn't know how to open this address, because the protocol (e) isn't associated with any program.'. De bron van het probleem is, dat in de links van het frame-bestand naar de twee andere bestanden de volledige naam opgenomen wordt, beginnend met 'e:\' en dat dit door Firefox geïnterpreteerd wordt als een protocol indicatie, zoals HTTP: of FTP:. Het probleem kan voorkomen worden door het toevoegen van de optie BASE="file:///". Dat plaatst de toevoeging 'file:///' voor elke referentie, waardoor Firefox het protocoltype goed herkent. Als de HTML-output aangemaakt wordt voor opname in een website, dan is het meestal gewenst om geen compleet pad op te geven, maar alleen de bestandsnaam. Dat kan door gebruik te maken van het FILE- NAME-statement en de PATH-optie in het ODS HTML-statement, zoals bijvoorbeeld in: FILENAME webfiles "e:\werken met SAS\"; ODS HTML PATH=webfiles BODY="MyOutput.html" CONTENTS="MyOutputTOC.html" FRAME="MyOutputFrame.html"; Een en ander wordt geïllustreerd in Programma 32 en Output 21. De kern van het programma bestaat uit een DATA-step en de daarop volgende PROC PRINT-step. In de DATA-step wordt de variabele Datum gekopieerd naar de variabele Maand. Vervolgens wordt die variabele gebruikt in het BY-statement van PROC PRINT, waarbij Maand het format MONYY meekrijgt, om te groeperen per maand en ook per maand een regel in de inhoudsopgave te maken. Daardoor kan Datum gewoon opgenomen worden in de output, met een DATEformat. De samenstelling van het ODS HTML-statement is hierboven al beschreven. De lay-out van de inhoudsopgave is vie PROC TEMPLATE aan te passen, echter dat valt buiten de scope van dit boek.

31 Output Delivery System (ODS) FILENAME weblib "e:\werken met SAS\"; ODS HTML PATH=weblib BODY="KNMIdata.html" CONTENTS="KNMItoc.html" FRAME="KNMIframe.html"; ODS LISTING CLOSE; DATA KNMI; SET wms.knmi; Maand = Datum; RUN; PROC PRINT DATA=KNMI; BY Maand; Format Maand monyy.; RUN; ODS HTML CLOSE; ODS LISTING; Programma 32: Aanmaken van HTML-output met Table of Contents. Output 21: HTML-output met Table of Contents, na klik op Augustus 2004.

HOOFDSTUK 4 HET OUTPUT DELIVERY SYSTEEM (ODS)... 141

HOOFDSTUK 4 HET OUTPUT DELIVERY SYSTEEM (ODS)... 141 HOOFDSTUK 4 HET OUTPUT DELIVERY SYSTEEM (ODS)... 141 4.1 Wat is ODS?... 141 Inleiding... 141 Hoe werkt ODS?... 144 ODS bestemmingen... 145 ODS statement... 145 4.2 Listing output... 146 4.3 HTML output...

Nadere informatie

ODS Graphics. Graphs made easy. Jan Ooghe

ODS Graphics. Graphs made easy. Jan Ooghe ODS Graphics Graphs made easy Jan Ooghe Overzicht Wat is ODS Graphics? Hoe gebruiken? Waar kan je informatie vinden? Overzicht De haat-liefde verhouding van SAS met grafieken Output Delivery System sprong

Nadere informatie

Midi PDF Bladmuziek lezer

Midi PDF Bladmuziek lezer Inleiding. Ruim 20 ordners aan bladmuziek, meeste daarvan uitgeprint van een PDF. Even snel een nummer opzoeken wil dan ook niet, terwijl ik alles wel op alfabetische volgorde heb. Dat was het niet helemaal

Nadere informatie

User accounts maken in een Wandy Hotspot, d.m.v. een batch.

User accounts maken in een Wandy Hotspot, d.m.v. een batch. User accounts maken in een Wandy Hotspot, d.m.v. een batch. Bij het in gebruik nemen van een Wandy Hotspot is het aanmaken van gebruikers een tijdrovende klus. Om snel veel accounts aan te maken hebben

Nadere informatie

Rapporten. Labels en Rapporten in Atlantis 1. Atlantis heeft twee manieren om output te genereren: 1. labels 2. rapporten (reports)

Rapporten. Labels en Rapporten in Atlantis 1. Atlantis heeft twee manieren om output te genereren: 1. labels 2. rapporten (reports) Labels en Rapporten in Atlantis 1 Atlantis heeft twee manieren om output te genereren: 1. labels 2. rapporten (reports) Rapporten Een rapport is eigenlijk altijd een tekst bestand, die vorm wordt gegeven

Nadere informatie

SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen. Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014

SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen. Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014 SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014 Huidig kennis- en ervaringsniveau?????? Beginners Gevorderden 2 Inhoud 1. Wat doe

Nadere informatie

Wat is nieuw in Enterprise Guide

Wat is nieuw in Enterprise Guide Enterprise Guide 42 4.2 Lieve Goedhuys Copyright 2009 SAS Institute Inc. All rights reserved. Wat is nieuw in Enterprise Guide Vereenvoudigde interface Gebruikersinterface i Project recovery Conditionele

Nadere informatie

Automatisering voor Financiële Dienstverleners. Werken met Queries en Merge Documenten. For more information visit our website at www.pyrrho.

Automatisering voor Financiële Dienstverleners. Werken met Queries en Merge Documenten. For more information visit our website at www.pyrrho. Automatisering voor Financiële Dienstverleners Werken met Queries en Merge Documenten For more information visit our website at www.pyrrho.com Date: Document Nr: 30 maart, 2007 UBizzMerge, Versie 4.0 Status:

Nadere informatie

Het Wepsysteem. Het Wepsysteem wordt op maat gebouwd, gekoppeld aan de gewenste functionaliteiten en lay-out van de site. Versie september 2010

Het Wepsysteem. Het Wepsysteem wordt op maat gebouwd, gekoppeld aan de gewenste functionaliteiten en lay-out van de site. Versie september 2010 Het Wepsysteem Het Wepsysteem is een content management systeem, een systeem om zonder veel kennis van html of andere internettalen een website te onderhouden en uit te breiden. Met het Content Management

Nadere informatie

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis 142.1 Inleiding Titel Aanwinsten Geschiedenis wordt gebruikt om toevoegingen en verwijderingen van bepaalde locaties door te geven aan een centrale catalogus instantie.

Nadere informatie

Mach3Framework 5.0 / Website

Mach3Framework 5.0 / Website Mach3Framework 5.0 / Website Handleiding Mach3Builders Inhoudsopgave 1 Inloggen...5 1.1 Ingelogd blijven...6 1.2 Wachtwoord vergeten...7 2 Applicatie keuzescherm...8 2.1 De beheeromgeving openen...9 3

Nadere informatie

design ook items uitsnijden

design ook items uitsnijden (fig1) Hulplijnen zetten Om het ontwerp netjes uit te snijden is het handig om eerst hulplijnen te zetten. (fig1) Nu is het zaak om eerst voor je zelf te bepalen wat is layout en wat is design. Al het

Nadere informatie

Factuur Lay-out / Factuur Template

Factuur Lay-out / Factuur Template Factuur Lay-out / Factuur Template In i-reserve is het mogelijk facturen te verzenden. De facturen worden als pdf bijlage per e-mail naar de klant verzonden. In deze tutorial wordt beschreven hoe u een

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Snel op weg met Solid Edge ST5

Snel op weg met Solid Edge ST5 Snel op weg met Solid Edge ST5 Dit document helpt u, om na installatie van Solid Edge ST5, snel aan de slag te kunnen met de software. Beschreven staat welke instellingen u kunt aanpassen om een betere

Nadere informatie

Handleiding RS Form! 1.0.4

Handleiding RS Form! 1.0.4 Handleiding RS Form! 1.0.4 Inhoud 1. Controlepaneel... 3 2. Forms Manager... 4 2.1 Nieuwe form aanmaken... 4 2.2 Nieuwe fields toevoegen... 7 2.3 Wijzigen/verwijderen bestaande Forms, Fields... 10 Versie

Nadere informatie

Globale kennismaking

Globale kennismaking Globale kennismaking Kennismaking Tesla CMS 1. Dashboard 2. pagina beheer - pagina aanmaken - pagina aanpassen - pagina verwijderen - pagina seo opties - zichtbaarheid pagina 3. subpagina beheer - subpagina

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

Informatie Voor algemene vragen/opmerkingen omtrent de inhoud van deze site kunt u bellen of e-mailen met: Cargo Data Systems BV

Informatie Voor algemene vragen/opmerkingen omtrent de inhoud van deze site kunt u bellen of e-mailen met: Cargo Data Systems BV Rapportgenerator Gebruikershandleiding Versie 1.0 Disclaimer Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt, op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming

Nadere informatie

Handleiding. Beheeromgeving

Handleiding. Beheeromgeving Handleiding Beheeromgeving Kant en Klare Site Veluwelaan 80 8443 AH Heerenveen www.kantenklaresite.nl - info@kantenklaresite.nl - fax: 084-8368243 KvK 01134248 Inhoud Inloggen op de beheeromgeving...3

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Sjablonen & Dia Modellen

Hoofdstuk 4: Sjablonen & Dia Modellen Hoofdstuk 4: Sjablonen & Dia Modellen 4.0 Introductie Hoofdstuk 1 tot 3 neemt de grondbeginselen door, van het toevoegen van inhoud aan een presentatie. Als je alleen af en toe eenvoudige presentaties

Nadere informatie

Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0

Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0 Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0 1 Inhoudsopgave Toevoegen nieuw artikel, of wijzigen...3 Extra web-functionaliteit...4 toevoegen van een foto/plaatje...4 toevoegen

Nadere informatie

PM Toolbox. Software handleiding. Software bij het boek Projectmanagement door Roel Grit Website: www.grit-projectmanagement.wolters.

PM Toolbox. Software handleiding. Software bij het boek Projectmanagement door Roel Grit Website: www.grit-projectmanagement.wolters. PM Toolbox Software handleiding Software bij het boek Projectmanagement door Roel Grit Website: www.grit-projectmanagement.wolters.nl Ontwikkeld door Info/Q automatisering Website: www.infoq.nl Roel Grit,

Nadere informatie

Installeren en configureren Océ printers in AutoCAD 2000

Installeren en configureren Océ printers in AutoCAD 2000 Installeren en configureren Océ printers in AutoCAD 2000 Met de komst van AutoCAD 2000 is het installeren en configureren van een Océ printer binnen AutoCAD drastisch veranderd. Om de driver juist te installeren

Nadere informatie

Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10?

Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10? Wat zijn de verschillen tussen SPSS 9 en SPSS 10? 1.1 De data-editor / het definiëren van variabelen 1.2 Het openen van bestanden 1.3 Output lezen 1.4 Mogelijke problemen 1.1.1 De data-editor Het grootste

Nadere informatie

Selenium IDE Webdriver. Introductie

Selenium IDE Webdriver. Introductie Selenium IDE Webdriver Het Wielsem 10, 5231 BW s- Hertogenbosch, telefoon 073-6409311 e- mail info@testwork.nl internet http://www.testwork.nl 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Selenium IDE... 3 3

Nadere informatie

Elektronisch factureren

Elektronisch factureren Elektronisch factureren Inleiding Elektronisch Factureren in RADAR is mogelijk vanaf versie 4.0. Deze module wordt niet standaard meegeleverd met de RADAR Update maar is te bestellen via de afdeling verkoop

Nadere informatie

Gemeente Haarlemmermeer. Leer zelf je nieuwsbrief maken in YMLP. Opgesteld door: drs. Mariska I.R. Franse Datum: 6 en 11 juni 2013

Gemeente Haarlemmermeer. Leer zelf je nieuwsbrief maken in YMLP. Opgesteld door: drs. Mariska I.R. Franse Datum: 6 en 11 juni 2013 Gemeente Haarlemmermeer Leer zelf je nieuwsbrief maken in YMLP Opgesteld door: drs. Mariska I.R. Franse Datum: 6 en 11 juni 2013 Nwsbrf.nl Office @ Igluu Jansdam 2a 3512HB Utrecht 06 447 08 349 info@nwsbrf.nl

Nadere informatie

Gebruikers handleiding. Lizard Configuration Manager ToolTip. Installatie. Instellen. Initieel instellen

Gebruikers handleiding. Lizard Configuration Manager ToolTip. Installatie. Instellen. Initieel instellen Gebruikers handleiding Lizard Configuration Manager ToolTip Installatie Installeer eerst het volgende: Installeer python 2.5.2; zie de map Breda\Tooltip\lcm\install\python-2.5.2.msi Ga naar dos (run/uitvoeren

Nadere informatie

ActiveBuilder Handleiding

ActiveBuilder Handleiding ActiveBuilder Handleiding Auteur: TalkActive I/S Datum: Juli 2004 Versie: R. 1.01 Taal: Nederlands Copyright 2004 - Talk Active alle rechten voorbehouden. Inhoud: 1. INTRODUCTIE...2 2. SNEL STARTEN...3

Nadere informatie

Acrobat PDF Software. Installeren van Acrobat. Adobe PDF driver Voorkeuren 1. Voorkeuren 2. Adobe PDF driver. Voorkeuren 3.

Acrobat PDF Software. Installeren van Acrobat. Adobe PDF driver Voorkeuren 1. Voorkeuren 2. Adobe PDF driver. Voorkeuren 3. Acrobat PDF Software PDF Workshop Toledo PDF Acrobat software 1 2 3 4 Erik van Eynde LUDIT KULeuven Adobe driver Aanmaken van PDF - 1 ppt Erik van Eynde, March 17, 2005 Workshop PDF Toledo - p. 1/?? Erik

Nadere informatie

PDF Workshop Toledo PDF Acrobat software

PDF Workshop Toledo PDF Acrobat software PDF Workshop Toledo PDF Acrobat software Erik van Eynde LUDIT KULeuven Erik van Eynde, March 15, 2005 Workshop PDF Toledo - p. 1/23 Acrobat PDF Software 1 2 3 4 Adobe driver Aanmaken van PDF - 1 Aanmaken

Nadere informatie

NetPay Desktop Reporting. Rapportage voor Xafax NetPay

NetPay Desktop Reporting. Rapportage voor Xafax NetPay NetPay Desktop Reporting Rapportage voor Xafax NetPay Inhoud 1.0.0 NetPay Desktop Reporting... 3 1.1.0 Minimumeisen... 3 1.2.0 NetPay instellingen... 3 1.2.1 Access Rights groepen... 3 1.2.2 Gebruikers

Nadere informatie

Augustus& Handleiding - Publisher Tool 3

Augustus& Handleiding - Publisher Tool 3 Augustus& 15 16 Handleiding - Publisher Tool 3 Inhoudsopgave 1. Welkom... 3 1.1 Inloggen... 3 1.2 Dashboard... 4 2. Boeken... 5 2.1 Boeken aanmaken... 5 2.2 Het bewerken van boekinformatie.... 7 3. Verrijkingen...

Nadere informatie

CURSUS DIGITAAL ATELIER Photoshop/ Illustrator/ Indesign

CURSUS DIGITAAL ATELIER Photoshop/ Illustrator/ Indesign CURSUS DIGITAAL ATELIER Photoshop/ Illustrator/ Indesign EEN DOCUMENT DRUKKLAAR MAKEN A. Waar moet ik absoluut op letten? B. Hoe doe ik dit? 3. Een preflight pakket maken in Indesign 4. Drukklare PDF maken

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 INHOUD 1 Inleiding 3 1.1 De drie categorieën 3 2 Inloggen op MaakJeTraining 4 2.1 Registreren op MaakJeTraining 4 2.2 Inloggen met account 5 2.3 Veranderingen

Nadere informatie

ADRES 2000 VOOR WINDOWS

ADRES 2000 VOOR WINDOWS Theun Bollema 2011 Met Adres 2000 voor Windows is het mogelijk om eenvoudige databases te maken of om adressenbestanden (met meer dan 50000 adressen is geen probleem) te beheren. Door zijn opzet kan het

Nadere informatie

Factuur Beheer. Gebruikers handleiding

Factuur Beheer. Gebruikers handleiding Factuur Beheer Gebruikers handleiding COPYRIGHT 2002 Factuur Beheer Pakket 1 Factuur Beheer door ing. K.H. Welling Factuur Beheer is een boekhoudkundig programma. In dit programma kunnen facturen voor

Nadere informatie

Mach3Framework 5.0 / Website

Mach3Framework 5.0 / Website Mach3Framework 5.0 / Website Handleiding Mach3Builders Inhoudsopgave 1 Inloggen...4 1.1 Ingelogd blijven...5 1.2 Wachtwoord vergeten...6 2 Applicatie keuzescherm...7 2.1 De beheeromgeving openen...8 3

Nadere informatie

Voorgeslacht rapport generator

Voorgeslacht rapport generator Beschrijving Voorgeslacht rapport generator versie 3.5 (16 mei 2006) auteur:berend Meijer De voorgeslacht rapport generator is een sjabloon voor gebruik met het genealogie-programma Aldfaer (www.aldfaer.nl).

Nadere informatie

Printerproblemen oplossen

Printerproblemen oplossen 1 De display op het bedieningspaneel is leeg of er worden alleen ruitjes weergegeven. Taken worden niet De zelftest van de printer is mislukt. De printer is niet gereed om gegevens te ontvangen. De aangegeven

Nadere informatie

HAND- OUT. https://www.uwdomein.com/qzadmin. password: statistieken https://qwikstats.suares.com/www.uwdomein.com. support http://help.suares.

HAND- OUT. https://www.uwdomein.com/qzadmin. password: statistieken https://qwikstats.suares.com/www.uwdomein.com. support http://help.suares. HAND- OUT website: inloggen: login name: password: http://www.uwdomein.com https://www.uwdomein.com/qzadmin statistieken https://qwikstats.suares.com/www.uwdomein.com support http://help.suares.nl/ Kuki+Ko

Nadere informatie

Documenten in en uit Apex

Documenten in en uit Apex Documenten in en uit Apex Hoe om te gaan met documenten en Oracle Apex Dick Dral, Detora Even voorstellen Oracle sinds 1988 (Ministerie van LNV) HTML sinds 1995 Oracle Webtoolkit sinds 1998 Apex sinds

Nadere informatie

Sparse columns in SQL server 2008

Sparse columns in SQL server 2008 Sparse columns in SQL server 2008 Object persistentie eenvoudig gemaakt Bert Dingemans, e-mail : info@dla-os.nl www : http:// 1 Content SPARSE COLUMNS IN SQL SERVER 2008... 1 OBJECT PERSISTENTIE EENVOUDIG

Nadere informatie

Gebruikershandleiding MFP kleur systemen. Aanteken vel. infotec kenniscentrum. Infotec gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding MFP kleur systemen. Aanteken vel. infotec kenniscentrum. Infotec gebruikershandleiding Gebruikershandleiding MFP kleur systemen Aanteken vel Het Bedieningspaneel Functie paneel Functietoetsen Geeft de keuze om te wisselen tussen de functies: Kopiëren - Doc. Server Faxen - Printen - Scannen

Nadere informatie

Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar

Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar ! Bijlage inlezen nieuwe tarieven (vanaf 3.2) Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar Scipio 3.303 biedt ondersteuning om gebruikers alle tarieven van de verschillende verzekeraars in één keer

Nadere informatie

Handleiding: Whitelabel Customersite

Handleiding: Whitelabel Customersite ARGEWEB B.V. Handleiding: Whitelabel Customersite Controlportal.nl Argeweb Support 8-1-2009 Handleiding voor het gebruik maken van de Whitelabel Customersite op controlportal.nl, door Resellers van Argeweb.

Nadere informatie

Badge it. Inhoudsopgave. 1. Installatie... 3

Badge it. Inhoudsopgave. 1. Installatie... 3 Badge it voor Windows 95/98/NT/2000/XP Inhoudsopgave 1. Installatie... 3 2. Start... 4 2.1. Nieuwe database maken... 5 2.2. De geselecteerde database openen... 5 2.3. De naam van de geselecteerde database

Nadere informatie

Posters maken in PowerPoint

Posters maken in PowerPoint Posters maken in PowerPoint Een mini handleiding Nieuwe Media Dienst 2009 http://www.ua.ac.be/icnmd 1. Algemeen Het printen van grote posters is een kostbare zaak en duurt lang. Om mislukkingen te vermijden

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding Training MANUAL DE USUARIO NAC SPORT ELITE Version 1.3.400 Nacsport Training wwww.nacsport.com 1 Index 1- AFBEELDINGEN 2- OEFENINGEN 3- TRAINING 4- KALENDER Nacsport Training wwww.nacsport.com

Nadere informatie

Handleiding. Verlinde Net@Price Website

Handleiding. Verlinde Net@Price Website Handleiding Verlinde Net@Price Website Inhoudsopgave Inleiding 2 Hoofdstuk 1. Maak een nieuwe configuratie 4 Hoofdstuk 2. Bekijk een bestaande configuratie 13 Hoofdstuk 3. Levertijden 13 1 Inleiding De

Nadere informatie

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker De tekstverwerker De tekstverwerker is een module die u bij het vullen van uw website veel zult gebruiken. Naast de module tekst maken onder andere de modules Aankondigingen en Events ook gebruik van de

Nadere informatie

Formulierbeheer Importeren bestaand (model)formulier... 2 Wat is exporteren/importeren eigenlijk?... 3 Formulier aanpassen/opbouwen...

Formulierbeheer Importeren bestaand (model)formulier... 2 Wat is exporteren/importeren eigenlijk?... 3 Formulier aanpassen/opbouwen... Formulierbeheer Importeren bestaand (model)formulier... 2 Wat is exporteren/importeren eigenlijk?... 3 Formulier aanpassen/opbouwen... 4 Bewerken formulier in formulierbeheer... 4 Bewerken formulier -

Nadere informatie

Tube & Pipe - Buisleidingstijlen

Tube & Pipe - Buisleidingstijlen Deze tutorial is een vertaling van een Autodesk Inventor tutorial die met de software meegeleverd wordt. BW 1 / 13 1. INLEIDING... 3 1.1. DOELSTELLINGEN... 3 1.2. VEREISTEN... 3 2. AAN DE SLAG... 4 3.

Nadere informatie

User Manual. ID station and ID station pro. December 2011. Page 1 ID station User Manual

User Manual. ID station and ID station pro. December 2011. Page 1 ID station User Manual Gebruikers Handleiding ID station and ID station pro December 2011 Page 1 Introductie Dit is de gebruikershandleiding van ID station, het biometrische pasfoto system. Deze gebruikershandleiding helpt u

Nadere informatie

Wat is er veranderd in Prezi?

Wat is er veranderd in Prezi? Wat is er veranderd in Prezi? Update voor Prezi voor kids januari 2014 Door: Hedwyg van Groenendaal Prezi zit niet stil en is constant bezig om de tool te verbeteren. Omdat het boek op sommige punten niet

Nadere informatie

i nfo Printen documenten - zwartwit en kleur WINDOWS Veel gestelde vragen

i nfo Printen documenten - zwartwit en kleur WINDOWS Veel gestelde vragen i nfo Inleiding Voor het printen van documenten in kleur of zwartwit bent u bij Lifoka aan het juiste adres. Snel, betrouwbaar en dat in grote of kleine oplagen. Niet alleen het printen, maar ook het afwerken

Nadere informatie

Documentverwerking P01 Logische en Fysische Structuur Prof.Dr.ir. Patrick P. Bergmans Faculteit IngenieursWetenschappen Universiteit Gent Documenten (1) Wat is een document? Een collectie grafische objecten

Nadere informatie

Instellen Labelprinter

Instellen Labelprinter Instellen Labelprinter Sjabloon voor de labelprinter aanpassen 1. Het bestand Dymo Labelprinter Turbo.dot in de map RADAR\SJABLONEN\ Indien dit bestand niet aanwezig is kunt u het standaard etiketsjabloon

Nadere informatie

Systeemontwikkeling, Hoofdstuk 6, Query s, macro s en rapporten in MS Access 2010

Systeemontwikkeling, Hoofdstuk 6, Query s, macro s en rapporten in MS Access 2010 6. Query s, macro s en rapporten In dit hoofdstuk zetten we de puntjes op de i. Alle processen zullen in de aangemaakte formulieren met de gebruikersmenu s van de secretaris, penningmeester en wedstrijdsecretaris,

Nadere informatie

HANDLEIDING CMS Versie 2.4 januari 2013

HANDLEIDING CMS Versie 2.4 januari 2013 Het CMS dat bij deze site geleverd wordt heeft hoofdzakelijk tot doel om goed door Google gevonden te worden. De hiërarchie van het CMS geeft aan hoe google per pagina naar uw website kijkt. De mate van

Nadere informatie

Versie 0.4. Documentatie Onsweb Club plugin voor KNKV verenigingen. Laatste wijziging: 19 juli 2012 Auteurs: Marien Dongstra, Sebastian Huisman

Versie 0.4. Documentatie Onsweb Club plugin voor KNKV verenigingen. Laatste wijziging: 19 juli 2012 Auteurs: Marien Dongstra, Sebastian Huisman Documentatie Onsweb Club plugin voor KNKV verenigingen Versie 0.4 Laatste wijziging: 19 juli 2012 Auteurs: Marien Dongstra, Sebastian Huisman Alle rechten in dit document zijn voorbehouden. www.onsweb.nl,

Nadere informatie

Etiketten printen met OpenOffice

Etiketten printen met OpenOffice Etiketten printen met OpenOffice Johan Henselmans Het is eenvoudig om met OpenOffice etiketten te printen. Hieronder de stappen: 1. Ga naar Extra,Gegevensbronnen en kies een gegevensbron of maak er een.

Nadere informatie

Handleiding TWYSK Risicotool. Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie

Handleiding TWYSK Risicotool. Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie Handleiding TWYSK Risicotool Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie Handleiding Twysk risicotool De Twysk risicotool is in opdracht van Twynstra Gudde ontwikkeld als

Nadere informatie

Offective > Verkoop > Offertes

Offective > Verkoop > Offertes Offective > Verkoop > Offertes Met Offective kunt u ongelimiteerd offertes maken, na het klikken op het menu item Verkoop > Offertes komt onderstaand scherm, hier heeft u direct overzicht van de verschillende

Nadere informatie

Toelichting op enkele knoppen: (als u de muis bij een knop houdt, verschijnt een tekst met een korte aanwijzing (tooltip) bij deze knop).

Toelichting op enkele knoppen: (als u de muis bij een knop houdt, verschijnt een tekst met een korte aanwijzing (tooltip) bij deze knop). FAQ Leerlingdossier & handelingsplannen Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? De online tekstverwerker beschikt over veel mogelijkheden voor het bewerken van tekst. U vindt de online

Nadere informatie

HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking

HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking Dit document is de handleiding voor de installatie, configuratie en werking van de DMS Plugin. Versie 1-12/09/2005 Inhoudstafel 1 Installatie...

Nadere informatie

Eigen Widgets in CRM. Introductie. Limitering. Widgets beschikbaar stellen. Tips & Tricks Eigen Widgets in CRM

Eigen Widgets in CRM. Introductie. Limitering. Widgets beschikbaar stellen. Tips & Tricks Eigen Widgets in CRM Tips & Tricks Eigen Widgets in CRM Eigen Widgets in CRM Introductie De WebUI van CRM 7.0 maakt het mogelijk om je eigen widgets te maken en deze in je eigen view te gebruiken. Dat kan door gebruik te maken

Nadere informatie

Een website maken met databasetoegang.

Een website maken met databasetoegang. Hoofdstuk 5 Een website maken met databasetoegang. In dit hoofdstuk gaan we het weblog dat je in hoofdstuk 4 hebt gemaakt verder uitbreiden. Een belangrijk onderdeel wordt toegevoegd aan de applicatie,

Nadere informatie

ACCEPETEREN RESERVERING

ACCEPETEREN RESERVERING E-mail Templates In i-reserve is het mogelijk gestandaardiseerde e-mails te verzenden. Het verzenden van dergelijke mails kan volledig worden geautomatiseerd: u maakt dan gebruik van zogenaamde automatische

Nadere informatie

waarin u gegevens in verschillende het wel goed doen Internet Opleidingscentrum

waarin u gegevens in verschillende het wel goed doen Internet Opleidingscentrum 8 Kruistabellen 8.1 Inleiding Stel dat u een rapport wilt maken dat het aantal verkochte producten per provincie laat zien. u kunt dan een rapport maken waarin u gegevens groepeert per provincie en/of

Nadere informatie

Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition

Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition Chapter 3: Aan de slag met Inspiration, een beginnersles Deze beginnersles is een goed startpunt voor het leren gebruiken van Inspiration.

Nadere informatie

ExpressShipper. 1 Configuratiehandleiding. Documentatie ExpressShipper Page 1 of 20

ExpressShipper. 1 Configuratiehandleiding. Documentatie ExpressShipper Page 1 of 20 ExpressShipper Documentatie ExpressShipper Page 1 of 20 1 Inleiding 3 2 Instellingen 4 2.1 Add consignment range 4 2.2 Metrische of empirische (metric of Imperial) waarden 5 2.3 Adres Import 6 2.4 Document

Nadere informatie

Leerlingdossier & handelingsplannen. Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? FAQ

Leerlingdossier & handelingsplannen. Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? FAQ FAQ Leerlingdossier & handelingsplannen Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? De online tekstverwerker beschikt over veel mogelijkheden voor het bewerken van tekst. U vindt de online

Nadere informatie

Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher

Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher De inhoud van Muismedia websites wordt ingevoerd en gewijzigd met behulp van een zogenaamd Content Management Systeem (CMS): de ContentPublisher.

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

HTA Software - Klachten Registratie Manager Gebruikershandleiding

HTA Software - Klachten Registratie Manager Gebruikershandleiding HTA Software - Klachten Registratie Manager Gebruikershandleiding Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Opstarten en inloggen, overzicht startscherm, uitleg symbolen Hoofdstuk 2: aanmaken relaties Hoofdstuk 1: Opstarten

Nadere informatie

Het ExTERM openingsscherm zal verschijnen en het programma opent. ExTERM Version 2.0 7/11/05

Het ExTERM openingsscherm zal verschijnen en het programma opent. ExTERM Version 2.0 7/11/05 Gebruikershandleiding ExTERM software voor Model RH520 vochtigheid/ temperatuur Chart recorder Introductie Gefeliciteerd met de aankoop van de ExTERM Model RH520 vochtigheid/ temperatuur Chart recorder

Nadere informatie

11. Website controleren

11. Website controleren 11. Website controleren 11.1 Website controleren op verschillende browsers Het blijkt nog altijd nodig te zijn een website te controleren. De website zoals deze er in Kompozer uit ziet, ziet er op internet

Nadere informatie

Opstarten van de GRATIS facturatiemodule

Opstarten van de GRATIS facturatiemodule Opstarten van de GRATIS facturatiemodule 1 Welkom in het gratis facturatieprogramma van WinBooks on Web Het gratis facturatieprogramma is ontworpen om u kennis te laten maken met de interessante functionaliteiten

Nadere informatie

Etiketten maken. 2004... P&A Group

Etiketten maken. 2004... P&A Group Etiketten maken I Etiketten maken Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Etiketten maken 2... 2 1.1 Etketten algemeen... 2 1.2 Optie nieuwe brief... 2 Verschil met brieven... 2 Aanpak... 11 Genereren van etiketten...

Nadere informatie

Handleiding gebruik Citymail

Handleiding gebruik Citymail Handleiding gebruik Citymail Versie : 4.0.1 Jaar : 2014 Auteur : Citymail BV / Charly Traarbach Citymail BV Copyright 1 Citymail BV, Nederland 2014 Niets uit dit document mag worden vermenigvuldigd en/of

Nadere informatie

Leerlingdossier & handelingsplannen

Leerlingdossier & handelingsplannen FAQ Leerlingdossier & handelingsplannen Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? De online tekstverwerker beschikt over veel mogelijkheden voor het bewerken van tekst. U vindt de online

Nadere informatie

Deel 2: Endnote bibliografische software gebruiken als databasemanager en editor

Deel 2: Endnote bibliografische software gebruiken als databasemanager en editor Deel 2: Endnote bibliografische software gebruiken als databasemanager en editor Versie feb. 2015 pag. 38 Endnote output: 1. Organiseer je database 2. Doorzoek de referenties in je database 3. Publiceren,

Nadere informatie

Mei. Handleiding - Publisher Tool 1

Mei. Handleiding - Publisher Tool 1 Mei 15 Handleiding - Publisher Tool 1 Inhoudsopgave 1. Welkom... 3 1.1 Inloggen... 3 1.2 Dashboard... 4 2. Boeken... 5 2.1 Boeken aanmaken... 5 2.2 Het bewerken van boekinformatie.... 7 3. Verrijkingen...

Nadere informatie

Gevorderden training TYPO3. Stap voor stap de website beheren

Gevorderden training TYPO3. Stap voor stap de website beheren Gevorderden training TYPO3 Stap voor stap de website beheren Programma Nieuwsbrief opzetten Werken met formulieren Creatieve pagina opmaak, FC E 's uitleg van de smaakjes Gebruik van webmail Statistieken

Nadere informatie

Update documentatie. KraamZorgCompleet versie 4.0. KraamzorgCompleet versie 4.0

Update documentatie. KraamZorgCompleet versie 4.0. KraamzorgCompleet versie 4.0 Update documentatie KraamZorgCompleet versie 4.0 KraamzorgCompleet versie 4.0 Inhoudsopgave Update documentatie versie 4.0 Hoofdstuk 1 Declareren partusassistentie...1 1.1 Declareren partusassistentie

Nadere informatie

MA!N Rapportages en Analyses

MA!N Rapportages en Analyses MA!N Rapportages en Analyses Auteur Versie CE-iT 1.2 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Microsoft Excel Pivot analyses... 4 2.1 Verbinding met database... 4 2.2 Data analyseren... 5 2.3 Analyses verversen... 6

Nadere informatie

Handleiding: Rapportages Publicatiedatum: 12 mei 2010 (versie 1.0) Pagina 1 van 22 pagina s. Handleiding Rapportages

Handleiding: Rapportages Publicatiedatum: 12 mei 2010 (versie 1.0) Pagina 1 van 22 pagina s. Handleiding Rapportages Pagina 1 van 22 pagina s. Handleiding Rapportages Pagina 2 van 22 pagina s. Inhouds Opgave Rapportages... 3 Rapportdefinities... 4 Importeren & Exporteren... 5 Bedrijfslogo aanpassen... 8 De rapport editor

Nadere informatie

Website maker. Bezoek je domein om de Website maker in te stellen. De volgende melding zal zichtbaar zijn.

Website maker. Bezoek je domein om de Website maker in te stellen. De volgende melding zal zichtbaar zijn. Aan de slag met de Bezoek je domein om de in te stellen. De volgende melding zal zichtbaar zijn. Volg de url 'administratie paneel' om in te loggen en de vervolgens in te stellen. Als eerst krijg je de

Nadere informatie

Om het Elektronica thema te installeren gaat u naar "Theme Store" in Design. Hier kunt u het Elektronica thema in 4 kleurvarianten vinden.

Om het Elektronica thema te installeren gaat u naar Theme Store in Design. Hier kunt u het Elektronica thema in 4 kleurvarianten vinden. Inhoud: 1. Installatie 2. FAQ 3. Thema instellingen 4. Meer hulp nodig? 1.Installatie: Om het Elektronica thema te installeren gaat u naar "Theme Store" in Design. Hier kunt u het Elektronica thema in

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Wegener Media Manager (gewone advertentie)

Gebruikershandleiding Wegener Media Manager (gewone advertentie) Gebruikershandleiding Wegener Media Manager (gewone advertentie) Ga naar de volgende url in uw browser Ga naar: http://mediamanager.wegener.nl/ (bij voorkeur met: Google Chrome, Firefox of Internet Explorer

Nadere informatie

WEBSITE USABILITY. white-paper

WEBSITE USABILITY. white-paper WEBSITE USABILITY white-paper Alle rechten voorbehouden Het is niet toegestaan deze white-paper aan derden te verstrekken of te verkopen. Het is niet toegestaan de inhoud van deze white-paper elders te

Nadere informatie

CAD Standaard Plottool Gebruikershandleiding

CAD Standaard Plottool Gebruikershandleiding CAD Standaard Plottool Gebruikershandleiding Januari 2006 Versie 3.02 Inhoudsopgave............................................................................................. Inhoudsopgave 2 1 CAD Standard

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 13

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 13 Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 De volgorde van lezen... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 10 Website... 11 Toets uw

Nadere informatie

Handleiding Nieuwsbrief InSocial in Mailchimp

Handleiding Nieuwsbrief InSocial in Mailchimp Handleiding Nieuwsbrief InSocial in Mailchimp Inhoud 1 Mogelijkheden page 2 2 Bericht opties page 3 3 Achtergrond page 4 4 Afbeeldingen page 5 5 Tekst page 6 6 Link page 7 7 Testen page 8 TEST altijd eerst

Nadere informatie

JavaLogo-programma s op het web plaatsen

JavaLogo-programma s op het web plaatsen Bijlage JavaLogo-programma s op het web plaatsen In deze bijlage laten we u zien hoe u JavaLogo-programma s op het web kunt plaatsen, met als voorbeeld het programma Cirkels uit opgave 2.16. We gaan er

Nadere informatie

Verwijderen van een persoon kan door de regel leeg te maken. Met de knop (linksonder) Verwijderen verwijdert u de hele pagina!

Verwijderen van een persoon kan door de regel leeg te maken. Met de knop (linksonder) Verwijderen verwijdert u de hele pagina! Algemeen Ingelogd als moderator/ pagina beheerder kan je teksten op een pagina plaatsen, bewerken of verwijderen. Ga naar de pagina waar je toegang tot hebt. Onder het logo en boven de foto (header) krijg

Nadere informatie

CARGO DATA SYSTEMS BV

CARGO DATA SYSTEMS BV CARGO DATA SYSTEMS BV DE OPLOSSING VOOR TOTALE EXPEDITIE EN TRANSPORT AUTOMATISERING Verkoopfacturen Verkoopfacturen Dit document beschrijft het maken en printen van verkoopfacturen. 1. Introductie Facturen

Nadere informatie