Operating Systems: Linux

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Operating Systems: Linux"

Transcriptie

1 Operating Systems: Linux Een introductie tot de installatie en het gebruik van Linux als Operating System 2008 Jochum van Weert 1 Linux Module v1.0

2 Inhoud Inhoud Inleiding Linux Geschiedenis van Linux Linux en GNU Richard Stallman De geboorte van GNU Linux GNU en Linux Vrije software Voordelen Nadelen Verschillende distributies Vragen Installatie Voorbereiding en begin installatie Partitioneren Verdere installatie Opdrachten Werken in de Grafische Omgeving (GUI) Inleiding Algemeen gebruik Een eerste indruk Bestanden en mappen Nuttige programma s OpenOffice Firefox The Gimp Overig Opdracht Configuratie en programma installatie Hardware Layout Programma's installeren De console Waarom console? Jochum van Weert 2 Linux Module v1.0

3 6.2 Algemeen gebruik Navigeren en de Linux directorystructuur Mappen en bestanden Opties meegeven aan een commando Nuttige commando's en programma's File Bekijken van tekstbestanden: Less, head en tail Bewerken van tekstbestanden: pico Tot slot Gebruikers en rechten Inleiding Gebruikersbeheer Aanmaken van gebruikers Virtuele terminals Rechten Inloggen op een andere pc (remote access) Voorbereiding Verbinden Communiceren Uitloggen Multitasking en Processen Inleiding Bekijken van processen Beheren van processen Vrije invulling Scripting Geavanceerd console gebruik Installeren van andere grafische omgevingen Eigen invulling Referenties en nuttige links...40 Appendix A: Studiewijzer en beoordeling...41 Studiewijzer...41 Beoordeling Jochum van Weert 3 Linux Module v1.0

4 1 Inleiding In deze module maak je kennis met de installatie en het gebruik van Linux als operating system. Bij deze module hoort een Linux Live CD. Vanaf deze CD kun je Linux installeren op de computer op school, maar ook thuis. Het grote voordeel van een LiveCD is dat je Linux ook rechtstreeks van CD kunt gebruiken zonder het te installeren. Je bent dan enigszins beperkt in je gebruik, maar het is een goede en veilige manier om Linux uit te proberen (en thuis te gebruiken voor het maken van opdrachten uit deze module). De omvang van deze module bedraagt ongeveer 9 lessen. In de studiewijzer in Appendix A vind je welke onderdelen bij welke les horen en welke opgaven je moet maken. Tijdens het werken aan deze module stel je een PO verslag op. Je verslag bevat je antwoorden op alle opgaven in deze module (zie daarvoor ook de studiewijzer) en een uitgebreid verslag van jouw invulling van de vrije opdracht beschreven in hoofdstuk 9 van deze module. Je kunt dit verslag het beste digitaal maken in OpenOffice Writer (een Linux alternatief voor Word). Veel succes en plezier met deze module! 2008 Jochum van Weert 4 Linux Module v1.0

5 2 Linux 2.1 Geschiedenis van Linux Bron: Open Linux Site Linux en GNU Hoewel men het meestal over Linux heeft, is Linux eigenlijk alleen het hart van het besturingssysteem, de kernel, terwijl een besturingssysteem uit veel meer dan een kernel bestaat. Veel systeemprogramma's komen bijvoorbeeld van GNU. De x-server (belangrijk onderdeel van de grafische omgeving), de grafische omgeving en vele andere aanvullende programma's komen ook vaak van andere organisaties en groeperingen Richard Stallman In de jaren 60 waren computers nog slechts te vinden in universiteiten. In die tijden was Richard Stallman student, en schreef en gebruikte software op zulke computers. Hij gebruikte ook wel eens andermans programma s, en ontdekte soms een bug (programmeerfout). In dat geval kon hij de broncode opvragen (die heb je nodig om zo'n fout te repareren) bij de auteur, de bug repareren, en het gecorrigeerde programma weer teruggeven aan de auteur. Deze manier van software ontwikkelen en verbeteren was zeer gebruikelijk in die tijd. Op een gegeven moment kwam de commerciële software op. Mensen schreven software om geld mee te verdienen, en hielden de broncode geheim, zodat niemand het programma zou kunnen 'stelen', aanpassen en zelf gaan verkopen. Het besturingssysteem Unix was zo'n commerciëel stuk software. Unix werd voor het eerst uitgebracht in De geboorte van GNU Deze ontwikkeling irriteerde Richard Stallman, hij wilde dat software vrij was, en dat iedereen eraan kon werken, en ermee doen wat hij wilde. Zulke commerciële software kon vanalles verbergen voor de gebruiker. In 1985 richtte hij GNU op. GNU staat voor "Gnu's Not Unix". Het project had als doel een (Unix-achtig) besturingssysteem te schrijven, maar dan zou het vrije software moeten zijn. De software uit het project werd uitgebracht onder de GNU General Public License (GPL), een specale licentie die verzekert dat de software vrije software blijft. Het project werd een succes en rond 1990 was het besturingssysteem bijna voltooid, behalve de kernel Linux Linus Torvalds was student op de Helsinki universiteit in Finland, en maakte zoals velen gebruik van Minix. Minix is (zoals de naam misschien al doet vermoeden) een Unix-achtig besturingssysteem, maar dan niet zo uitgebreid Jochum van Weert 5 Linux Module v1.0

6 Minix is gratis verkrijgbaar en was in die tijd erg populair onder studenten, omdat ze het dure Unix lang niet konden betalen. Linus Torvalds was niet tevreden met Minix, en besloot in 1991 ook een Unix-achtig besturingssysteem te schrijven. Hij begon met de kernel en daar is het bij gebleven. Hoewel hij de kernel zelf 'Freax' wilde noemen, is het uiteindelijk op aanraden van een vriend 'Linux' geworden. In 1992 bracht hij de kernel opnieuw uit, ook onder de GPL GNU en Linux Toen begon de bal te rollen: mensen ontdekten de Linux-kernel, en zochten er software bij om een compleet besturingssysteem te verkrijgen. Deze software vonden ze bij GNU, en zo ontstond GNU/Linux. Ook van vele andere organisaties komt een hoop software zoals xfree86 of x.org, KDE en de Mozilla-browser. Er ontstonden organisaties (bedrijven en vrijwilligersorganisaties) die al deze software samenvoegen en de nodige configuratiehulpmiddelen en een installatieprogramma toevoegen. Deze samengevoegde pakketten noemen we distributies. In deze module maken we gebruik van de Ubuntu distributie. 2.2 Vrije software Bron: Vrije software is de verzamelnaam van software die tegenwoordig vooral verspreid wordt onder de GNU General Public Licence (GPL), deze licentie geeft de gebruikers van deze software de volgende vrijheden: De software mag door iedereen - zonder licentie kosten - geïnstalleerd en gebruikt worden, zowel voor privé- als voor commerciële doeleinden. De software mag door iedereen aangepast en uitgebreid worden. Dat houdt niet in dat de officiële software zomaar door iedereen veranderd kan worden. Voorstellen daartoe worden eerst uitgebreid getest. Om deze vrijheid in de praktijk mogelijk te maken moet iedereen toegang hebben tot de broncode van het programma. De software mag door iedereen verder verspreid worden, zowel gratis als tegen vergoeding. Ook gewijzigde versies mogen verspreid worden, zodat de gemeenschap baat heeft bij de verbeteringen. Deze vier vrijheden worden in de talloze vrije software licenties in min of meer grote variaties en nuances beschreven. De essentie van al deze licenties, en de reden waarom ze tot de groep van de vrije software behoren, is dat de makers van de software hun gebruikers stimuleren om de software te helpen verbeteren en uit te breiden. Het gebruik van de benaming vrije software kwam in de jaren tachtig op als reactie op veranderingen in de manier waarop de Westerse wereld auteursrechten is gaan gebruiken. Voor het ontstaan van propriëtaire software was zo ongeveer alle software vrij; programmeurs wisselden zonder problemen broncode uit. Om te waarborgen dat oude vrijheden bleven bestaan, kwam Richard Stallman in 1984 met een licentie, de GNU 2008 Jochum van Weert 6 Linux Module v1.0

7 General Public Licence (GPL). De GPL is een copyleft licentie. De licentie maakt gebruik van copyright om vrijheden voor gebruikers te garanderen. Informatie die onder een copyleft licentie valt mag worden aangepast. Deze aangepaste informatie moet dan zelf ook weer onder een copyleft licentie vallen. De GNU Free Documentation License is een copyleft licentie van GNU die speciaal voor documentatie van software is ontworpen, en die ook door de Wikipedia wordt gebruikt. Er bestaat een aantal misvattingen over vrije software. Het volgende is wel juist: Vrije software is niet hetzelfde als freeware: bij freeware krijg je meestal de broncode niet mee, zodat je niet over al de hoger vermelde vrijheden kan beschikken. Iedereen kan veranderingen aanbrengen en deze software weer doorgeven of verkopen. Deze veranderingen komen niet zomaar in de officiële software. Voorstellen moeten eerst een lang traject doorlopen voordat ze worden goedgekeurd en in een nieuwe officiële versie verwerkt worden. Vrije software mag wel verkocht worden. Er bestaat dus, in principe althans, wel degelijk commerciële vrije software. Al is dat wel heel moeilijk vol te houden: elke koper van zulke vrije software mag immers zelf de software beginnen te kopiëren en verder te verhandelen, wat natuurlijk tot een neerwaartse druk op de prijs leidt. De commerciële uitbating van vrije software zal dan ook vooral moeten gebaseerd zijn op dienstverlening aan de gebruiker eerder dan op de loutere verkoop van de programma's, zoals bijvoorbeeld bij firma's als Red Hat Linux. Deze misvatting over de prijs van vrije software is ontstaan doordat het Engelse woord voor gratis en vrij hetzelfde is, namelijk free. Om in het Engels dit misverstand te voorkomen, wordt vaak het citaat van Richard Stallmann gebruikt, dat de software 'free as in speech, not free as in beer' is (de software is vrij als de vrijheid van meningsuiting, niet gratis zoals bij gratis bier). 2.3 Voordelen Waarom zou je Linux gebruiken? Voorstanders van het gebruik van Linux voeren meestal de volgende argumenten aan: - Stabiliteit Linux heeft de naam een zeer stabiel OS te zijn. Stabiel wil zeggen dat er zelden of nooit crashes optreden. Als een programma vastloopt kan de gebruiker het programma beëindigen zonder dat dit gevolgen heeft voor andere programma's of dat het systeem herstart hoeft te worden. Hoewel Windows de laatste jaren veel stabieler is geworden (iedereen herinnert zich vast nog de hoeveelheid blauwe schermen die Windows98 bijvoorbeeld produceerde), blijft dit een van de grootste speerpunten van Linux Jochum van Weert 7 Linux Module v1.0

8 - Prijs Linux is goedkoop. Veel distributies zijn gratis of tegen een geringe vergoeding te verkrijgen. Eventuele meerprijzen zitten in technische ondersteuning. Ook veel programma's die onder Linux werken zijn gratis terwijl ze qua prestaties zich vaak zonder problemen kunnen meten met andere veel duurdere software. - Systeemeisen De systeemeisen voor het gebruik van Linux liggen over het algemeen laag. Natuurlijk geldt, hoe beter je systeem hoe sneller en fijner je kunt werken, maar met een relatief oude computer kun je toch met Linux werken. - Virussen Veel virussen die worden gemaakt zijn specifiek voor Windows ontworpen omdat dat het meest gebruikte operating system is. Bij het gebruik van Linux heb je geen last van deze virussen. Natuurlijk geldt wel dat hoe meer mensen Linux gaan gebruiken, hoe aantrekkelijker het wordt om virussen voor Linux te ontwikkelen. Daar staat tegenover dat er veel verschillende versies en distributies van Linux worden gebruikt en dat het daarom lastig is algemeen werkende virussen te maken. 2.4 Nadelen Het overstappen naar Linux kan ook nadelen hebben, bijvoorbeeld: - Leercurve Hoewel de gebruikersvriendelijkheid van Linux enorm is toegenomen en het zeker ook voor beginners goed te gebruiken is (Linux had de naam alleen voor experts geschikt te zijn), blijft het altijd lastig om over te stappen naar een ander OS. Dingen werken toch net anders dan je gewend bent. De dingen zijn niet per se beter of slechter geregeld, maar gewoon anders. Het kost even moeite om dat onder de knie te krijgen. - Hardware ondersteuning Wat is een distributie?niet alle fabrikanten van hardware houden rekening met Linux. Daardoor kan het soms lastig zijn om alle hardware in je computer correct te laten werken, omdat er soms geen drivers beschikbaar zijn. Door de toenemende populariteit van Linux verbetert dit echter snel. Ook zijn de recentere versies van Linux steeds beter in staat om hardware automatisch te detecteren. - Software Hoewel steeds meer software ook voor Linux beschikbaar is, kan het zijn dat er software is die je graag zou gebruiken en die niet voor Linux beschikbaar is. Vaak zijn er echter wel goede (gratis) alternatieven. - Games 2008 Jochum van Weert 8 Linux Module v1.0

9 Veel bekende spellen zijn niet beschikbaar voor Linux. Ook hier geldt dat het steeds beter wordt, maar bij spellen gaat de acceptatie van Linux beduidend langzamer dan bij software. Opvallend is wel dat veruit de meeste gameservers op internet op Linux draaien vanwege de stabiliteit. 2.5 Verschillende distributies We hebben al gezien dat een distributie bestaat uit (GNU)software, gecombineerd met de Linuxkernel. Er zijn veel verschillende distributies in omloop. Een keuze maken voor een distributie is een kwestie van smaak (wat vind ik fijn werken), ervaring (beginner of gevorderd) en toepassing (voor een gameserver heb je andere softwarepakketten nodig dan voor een desktoppc bijvoorbeeld). Voor deze cursus gebruiken we de Ubuntu distributie. Dit is een distributie bedoeld om als desktop pc te gebruiken. Tevens is deze distributie makkelijk te gebruiken voor beginners. Door de grote hoeveelheid beschikbare distributies, kan het lastig zijn een goede distributie te kiezen. Een goede hulp daarbij is de volgende website: Op deze website wordt je een aantal vragen voorgelegd. Aan de hand van jou antwoorden wordt je een distributie aangeraden. 2.6 Vragen Opdracht 2.1. Op welk besturingssysteem is GNU/Linux gebaseerd? Opdracht 2.2. Wat was het doel van het GNU project? Opdracht 2.3. Wat is een distributie? Opdracht 2.4. Wat houdt copyleft in? Opdracht 2.5. Op welke manier wordt vrije software toch vaak commercieel geëxploiteerd? Opdracht 2.6. Noem twee redenen waarom jij op Linux zou overstappen. Opdracht 2.7. Noem twee redenen waarom jij niet op Linux zou overstappen Jochum van Weert 9 Linux Module v1.0

10 3 Installatie LET OP! Bij deze installatie gaan we er vanuit dat je een computer beschikbaar hebt die helemaal leeg mag (De Linux computers op school zijn hier speciaal voor). Je kunt Linux ook installeren (bijvoorbeeld op de computer thuis) naast een ander OS (bijvoorbeeld Windows XP), maar hiervoor moet je wel weten wat je doet. Je moet je harde schijf zo indelen (partitioneren) dat er ruimte is om Linux te installeren zonder je andere OS in de weg te zitten. Er wordt dan bijvoorbeeld Grub als bootloadmanager geïnstalleerd. Info over het installeren van Ubuntu naast Windows XP vind je hier: https://help.ubuntu.com/community/windowsdualboot Meer info vind je in paragraaf 3.2 van dit boek. Je kunt natuurlijk ook je docent om hulp vragen. 3.1 Voorbereiding en begin installatie Voor de installatie van Ubuntu Linux heb je alleen de installatie CD nodig. Start de computer op en stop de cd (tijdens het opstarten) in de CD-ROM speler. De computer wordt gestart vanaf de CD-ROM en je krijgt een menu te zien. Kies Start or install Ubuntu. De computer gaat verder met laden. Na een tijd kom je op de Ubuntu desktop uit. Die ziet er als het goed is ongeveer uit zoals in figuur x. Omdat dit een zogenaamde Live CD is, zie je nu ook meteen een werkende Ubuntu Linux voor je! Een Live CD wil zeggen dat het OS kan opstarten en werken vanaf CD, dus zonder installatie. Dit heeft als voordeel dat je makkelijk het OS kunt uitproberen zonder het te installeren en het kan ook uitkomst bieden om problemen te verhelpen bij gecrashte computers (die niet meer normaal willen opstarten) Werken vanaf een Live CD is echter wel trager dan vanaf een harde schijf. Tevens is het lastiger om instellingen en bestanden op te slaan, omdat je niet kunt schrijven op een CD- ROM. Dit kun je deels opvangen door een memory-stick te gebruiken als opslag. Omdat wij serieus met Linux aan de slag willen, gaan we niet van Live CD af werken, maar we gaan het echt installeren. Klik daarvoor op het icoontje Install: 2008 Jochum van Weert 10 Linux Module v1.0

11 Figuur x: De Ubuntu desktop na het booten van CD Na het klikken op Install zal Ubuntu je een aantal vragen stellen, zodat hij het systeem goed kan configureren. Stap 1: Welcome Bij deze stap moet je de taal aangeven waarin je wilt installeren. Kies Nederlands (eventueel Engels) Stap2: Where are you Hierbij moet je je fysieke locatie opgeven. Zoek Amsterdam op op het kaartje en klik die aan. Stap 3: Keyboard layout Hier moet je je keyboardtype opgeven. Gebruik US-English Pas bij stap 4 wordt het iets ingewikkelder, daar moet je de harde schijf partitioneren. Lees voordat je deze stap maakt eerst de volgende paragraaf en vraag even om de hulp van je docent. 3.2 Partitioneren Om een besturingssysteem te installeren moet je harde schijf (of schijven) goed zijn ingedeeld. Het indelen van een harde schijf noemen we partitioneren. Bij het partitioneren kun je je harde schijf in een of meerdere stukken verdelen. Van elk stuk 2008 Jochum van Weert 11 Linux Module v1.0

12 moet je aangeven hoe groot het moet worden en in welk bestandssysteem het geformatteerd moet worden. Een bestandsysteem zorgt voor de indexering van de inhoud van de schijf. Via het bestandsysteem kan door het OS worden achterhaald waar bepaalde betstanden zich bevinden. Er zijn verschillende typen bestandssystemen. Deze systemen hangen meestal samen met specifieke OSen en verschillende periodes in de informaticageschiedenis. Enkele bestandsystemen die vaak worden gebruikt: FAT32 (Windows 95/85/XP NTFS (Windows NT/XP/Vista) Ext2/Ext3 (Linux) Swap (Linux) Het is dus ook mogelijk om verschillende partities op je harde schijf aan te maken die in verschillende bestandssystemen worden geformatteerd. Zo is het dus mogelijk om Windows en Linux op een PC te installeren. Bij het partitioneren moet je wel een idee hebben wat je aan het doen bent. Immers als je per ongeluk bestaande partities verwijdert of wijzigt kan het zijn dat de bestanden die op die partities stonden voorgoed verloren zijn. De partitioneringsstap bij Ubuntu is afgebeeld in figuur x. Bij twijfel is optie 1 het veiligst. Bij optie 1 wordt (een deel van) de eventuele vrije ruimte op de bestaande partities vrijgemaakt. Van deze vrije ruimte wordt een Linux partitie gemaakt waarop Ubuntu geïnstalleerd zal worden. Hiervoor moet er natuurlijk wel vrije ruimte beschikbaar zijn op de schijf. Optie 2 gooit de hele harde schijf leeg en maakt daar een nieuwe Linuxpartitie op. Hierbij gaan andere partities dus verloren. Als je voor deze stap kiest, moet je zeker weten dat dat kan. Optie 3 geeft je de mogelijkheid om alles naar je eigen inzicht in te delen Jochum van Weert 12 Linux Module v1.0

13 Figuur x: Partitioneringsstap tijdens de installatie van Ubuntu Opdracht 3.1: Kies voor optie 3 en klik op Forward. Je krijgt dan de huidige partitieindeling van je schijven te zien. Schrijf op hoe die indeling eruit ziet. Klik als je klaar bent weer op Back om terug te gaan naar de partitioneringskeuze. Voordat je een keuze maakt om te partitioneren, raadpleeg eerst even je docent. Waarschijnlijk gebruiken we optie 1 of Verdere installatie Als de partitionering geregeld is, krijg je nog een paar vragen voor je kiezen: Stap 5: Migrate Documents and Settings Hiermee kun je bestanden van eventuele andere OSen op je PC (bijvoorbeeld Windows) importeren naar Linux. Voor de installatie op school kun je deze stap gewoon overslaan. Stap 6: Who are you 2008 Jochum van Weert 13 Linux Module v1.0

14 Bij deze stap moet je je gebruikersnaam e.d. opgeven. Gebruik de volgende gegevens (houd je hieraan zodat ook anderen kunnen inloggen op de Linux PC's!): Name: NSG-Linux-# (vul voor # een nummer in. 1 voor de meest linkse PC, 2 voor de volgende, etc.) Name to use for log in: nsg Password: nsg123 Name of this computer: hetzelfde als bij Name Stap 7: Ready to install Je krijgt nog een overzicht van de door jou opgegeven instellingen. Met een druk op Install begint de installatie. De verdere installatie bestaat voor jou uit wachten met een voortgangsbalk in beeld. TIP: Het installeren kan even duren. Dit is een mooi moment om over de geschiedenis van Linux te lezen in hoofdstuk 1 en de bijbehorende opgaven te maken. Als de installatie voltooid is, start dan de computer opnieuw op. Vergeet niet de installatie cd uit de computer te halen. Ubuntu start nu op van je harde schijf. Wacht tot er een inlogscherm verschijnt en log in met je gebruikersnaam (nsg) en wachtwoord (nsg123). Gefeliciteerd, je bent nu de trotse bezitter van een werkende Ubuntu installatie! 3.4 Opdrachten Opdracht 3.2: Geef een voordeel en een nadeel van het werken met een Live CD Opdracht 3.3: Vertel in je eigen woorden wat partitioneren inhoudt. Opdracht 3.4: Vat in je eigen woorden de installatieprocedure nog eens samen Jochum van Weert 14 Linux Module v1.0

15 4 Werken in de Grafische Omgeving (GUI) 4.1 Inleiding Als je Ubuntu opstart, beland je meteen in de grafische omgeving. In bijvoorbeeld Windows zit de grafische omgeving geïntegreerd met de rest van het OS. Bij Linux is dat niet zo. Dat heeft als voordelen dat je Linux ook zonder grafische omgeving kunt gebruiken (bijvoorbeeld op oudere systemen) en dat je flexibel bent met welke grafische omgeving je wilt gebruiken (vaak een kwestie van smaak). In een later hoofdstuk komen hierop terug. Ook kijken we in een later hoofdstuk naar de commandline, het alternatief voor de grafische omgeving. In dit hoofdstuk gaan we in op het gebruik van de grafische omgeving. Bij onze Ubuntu distributie zit de GNOME grafische omgeving geïnstalleerd. GNOME is behoorlijk gebruikersvriendelijk en lijkt redelijk op de desktop zoals je hem van Windows gewend bent. Opdracht 4.1: Voor een grafische omgeving heb je een x-server en een windowmanager nodig. Zoek (met behulp van internet) uit wat het verschil is tussen deze twee dingen. Dit kan je doen met de firefox webbrowser. Deze kun je opstarten met een klik op dit icoontje in de menubalk bovenaan je scherm: 4.2 Algemeen gebruik Eerst bekijken we enkele algemene principes van het werken met GNOME Een eerste indruk De GNOME grafische omgeving lijkt best wel op die van Windows. GNOME maakt gebruik van twee taakbalken. Een taakbalk onderaan waarin de geopende programma's staan en een balk bovenaan met menu's, snelkoppelingen en een klok. Je kunt programma's starten via het applications menu in de bovenste taakbalk. Met het Places heb je toegang tot de bestanden op de computer en via het System menu kunnen allerhande instellingen gewijzigd worden. Open eens enkele programma's uit het applications menu. In GNOME heb je meerdere desktops tegelijk (standaard 2, maar meer instellen kan ook). Helemaal rechts in de onderste taakbalk zitten knoppen waarmee je van desktop kunt wisselen. Zo kun je als je de desktop te vol vindt worden programma s op een tweede desktop openen. Je kunt openstaande programma s ook tussen desktops uitwisselen. Opdracht 4.1: Probeer het werken met meerdere desktops eens uit. Zoek uit en beschrijf hoe je programma s van de ene naar de andere desktop kunt verplaatsen Jochum van Weert 15 Linux Module v1.0

16 4.2.2 Bestanden en mappen Een van de belangrijkste functies van een OS is het beheren van bestanden. We komen later nog terug op bestandsbeheer en alles wat daarbij komt kijken. Voor nu is het genoeg om te weten dat elke gebruiker van Linux een homedirectory heeft. Deze homedirectory is alleen voor die gebruiker (en de systeembeheerder) toegankelijk. In deze homedirectory kun je al je persoonlijke bestanden opslaan. Het heeft eigenlijk dezelfde functie als de Mijn Documenten map van Windows. Je kunt je persoonlijke map bekijken door in de balk bovenaan te kiezen voor places en dan home folder. Open je homedirectory en kijk eens rond. Open submappen om de inhoud daarvan te bekijken. 4.3 Nuttige programma s Bij onze Ubuntu distributie zitten voor de meeste algemene toepassingen programma's bijgeleverd. Soms bestaan deze programma s ook voor Windows. Soms zijn het totaal andere programma s. Hier stippen we enkele nuttige programma s aan OpenOffice Zoals de naam al aangeeft is OpenOffice een opensource variant van het Office pakket van Microsoft. Dit opensource pakket is overigens ook beschikbaar voor Windows (www.openoffice.org). Het bevat onder andere de volgende programma s: - Writer. Een tekstverwerker (alternatief voor Word) - Calc: Een spreadsheetprogramma (alternatief voor Excel) - Impress: presentatieprogramma (alternatief voor Powerpoint) - Database: een database programma (alternatief voor Access) Opdracht 4.2: Open het programma Writer. Maak daarin een bestand (misschien een begin van het verslag van deze PO?). Sla dit bestand op in je home directory. Gebruik e- mail of een USB-stick om het bestand op een windows machine te bekijken. Kan Word het door jou gemaakte bestand lezen? Zo nee, probeer dit te verhelpen en beschrijf hoe je dat gedaan hebt. (Hint: Word kan niet met Writer documenten overweg, maar Writer kan wel overweg met Word documenten) Firefox Firefox is de standaard browser van Ubuntu. Je gebruikt hem misschien ook al in Windows. Firefox is een moderne browser met ondersteuning voor de laatste standaarden Jochum van Weert 16 Linux Module v1.0

17 4.3.3 The Gimp The Gimp is een uitgebreid fotobewerkings- en tekenprogramma dat standaard met Ubuntu wordt meegeïnstalleerd. Het is het gratis alternatief voor Photoshop Overig In het Applications menu zitten nog veel meer programma's zoals een rekenmachine, teksteditor, muziekspeler en spelletjes. Probeer zelf maar eens wat programma's uit. Hoewel er al veel handige programma's met Ubuntu worden meegeleverd, zul je als gebruiker ongetwijfeld nog meer programma's nodig hebben. In het volgende hoofdstuk gaan we in op het installeren van programma's. 4.4 Opdracht Opdracht 4.3: Je hebt nu een eerste indruk van het werken met Linux via een grafische omgeving. Beschrijf nu (in woorden) de belangrijkste verschillen en overeenkomsten met het OS dat je zelf normaal gebruikt (waarschijnlijk Windows). Voor inspiratie kun je natuurlijk nog eens wat in het rond klikken in Ubuntu Jochum van Weert 17 Linux Module v1.0

18 5 Configuratie en programma installatie 5.1 Hardware Een Operating System vormt de brug tussen de gebruiker en de hardware. In de begindagen van Linux was het een hele klus om al je hardware draaiend te krijgen. Je moest vaak met de hand allerlei configuratiebestanden gaan wijzigen en hierbij moest je wel goed weten wat je deed. Gelukkig is Linux een stuk gebruikersvriendelijker geworden. Zeer waarschijnlijk heeft Ubuntu tijdens de installatie alle hardware automatisch gedetecteerd en geconfigureerd. Bekijk een overzicht van de aanwezige hardware via het menu System, Preferences en dan Hardware information. Opdracht 5.1: Zoek in de hardware information op welke processor er in de computer zit. Opdracht 5.2: In lokaal 101 is een netwerkprinter aanwezig. Via System, Administration, Printing kun je deze printer toevoegen aan je PC. Probeer of dit lukt en print een pagina uit. Je hebt daarbij de volgende printergegevens nodig: Printertype: HP Laserjet 2100TN Adres: Layout GNOME heeft een standaardlay-out, maar daaraan kun je een hoop dingen instellen en veranderen naar je eigen smaak. Achtergronden, kleuren, lettertypes kunnen allemaal gewijzigd worden. Ook de locaties van de taakbalken kunnen bijvoorbeeld gewijzigd worden. Misschien wil je beide taakbalken wel onderin. Opdracht 5.3: Pas de lay-out van GNOME aan naar je eigen smaak. Je kunt de meeste dingen van de layout veranderen via System, Preferences, Appearance. De eingeschappen van de taakbalken kun je wijzigen door er rechts op te klikken en de properties te wijzigen. Zorg er wel voor dat de lay-out bruikbaar is. Andere mensen moeten de computer ook nog kunnen gebruiken! Maak als je klaar bent met de Print Screen knop een screenshot van je desktop en voeg deze toe aan je verslag. 5.3 Programma's installeren Voor Linux zijn een grote hoeveelheid programma's beschikbaar. Omdat de meeste Linux programma's gewoon gratis zijn, kun je de meeste programma's rechtstreeks van internet downloaden. Nu kun je lukraak het net op gaan om je favoriete software te gaan zoeken en installeren. Vaak is het handiger om eerst even in de package manager te gaan kijken. De package manager is een programma waarmee je gemakkelijk software kunt installeren. Aan de package manager kun je het adres van servers op internet toevoegen waar software te downloaden is. Ubuntu heeft standaard al zo'n server ingesteld. Het voordeel aan software installeren vanaf deze server met de package manager is dat de 2008 Jochum van Weert 18 Linux Module v1.0

19 software wordt ondersteund door de Ubuntu community en dat de software dus waarschijnlijk goed zal werken in Ubuntu. Om sommige programma's te laten werken heb je soms ook andere programma's of bibliotheken nodig. Als je software installeert via de package manager zullen deze zogenaamde dependencies (afhankelijkheden) automatisch worden meegeïnstalleerd. Start de package manager via System, Administration, Synaptic package manager. Figuur x: De packet manager Links zie je een lijst met categorieën, rechtsboven een lijst met packages (programma's of programmaonderdelen) en rechtsonder een beschrijving van de geselecteerde package. Als je een package wilt installeren, klik je op het vakje voor de package en selecteer je mark for installation. Als er dependencies zijn, krijg je een pop-up dat deze ook geïnstalleerd worden. Als je al je gewenste packages gemarkeerd hebt voor installatie klik je op de Apply knop. Opdracht 5.4: Zoek en installeer het spelletje Atomix met de package manager (gebruik de search knop of zoek via de categorie games and amusement ). Zijn er dependencies? (wil Ubuntu automatisch nog andere packages installeren?) Zo ja, welke? 2008 Jochum van Weert 19 Linux Module v1.0

20 Als de installatie goed is gegaan, staat het spelletje nu in het applications menu. Start het spel op en zet een screenshot in je verslag. We hebben tot nu toe alleen gekeken naar het installeren van software via de package manager. We gaan in deze module niet verder in op het installeren van software zonder de package manager. Als je serieus Linux gaat gebruiken zul je dit wel eens nodig hebben. Meer info over het installeren van programma's in Ubuntu kun je hier vinden: Jochum van Weert 20 Linux Module v1.0

21 6 De console 6.1 Waarom console? Hoewel het tegenwoordig goed mogelijk is om Linux te gebruiken zonder ooit een console (tekstuele interface) te gebruiken, is het voor elke Linuxgebruiker zeker zinvol om enigszins met de console overweg te kunnen. Hier zijn enkele goede redenen voor: - De console is op elke Linuxmachine (min of meer) hetzelfde Hoe de grafische omgeving van Linux eruit ziet, kan behoorlijk verschillen tussen verschillende machines. Er kan verschil zijn vanwege de keuze voor een bepaalde windowmanager en door verschil in instellingen en hardware. De console is op elke Linuxmachine (bijna) gelijk. Als je met de console om kunt gaan, kun je met alle Linuxmachines omgaan. - Door het gebruik van de console leer je veel over de werking van Linux en OSen in het algemeen. De grafische omgeving verstopt een boel onderliggende principes van het operating system. Dit komt vaak ten goede aan de gebruikersvriendelijkheid. Nadeel is dat je geen goed zicht hebt op de onderliggende werking. Zeker voor ons is dit wel interessant. Omdat je met deze module niet alleen met Linux leert werken, maar ook leert wat een OS is en wat een OS doet. - Sommige handelingen zijn sneller/makkelijker uit te voeren via de console. Het werken met de grafische omgeving heeft ook als nadeel dat het minder flexibel is. Niet alle functies van het OS zijn makkelijk bereikbaar. In de console heb je alle macht over de functionaliteit van het OS. Nu je overtuigd bent van het nut van de console, zullen we hem ook maar gauw gaan gebruiken. 6.2 Algemeen gebruik Hoewel het mogelijk is om Linux te starten met alleen een console, zul je in de praktijk toch meestal werken vanuit de grafische omgeving en er de console bijpakken als je die nodig hebt. Dit is vergelijkbaar met een DOS-box (commandline) uit Windows. In Ubuntu heet een console venster een terminal. Je kunt een terminal starten via het applications menu: 2008 Jochum van Weert 21 Linux Module v1.0

22 Je terminalvenster ziet er dan ongeveer zo uit: In het venster staat een regel, met daarachter een knipperende cursor. Op deze commandoregel (commandline) kun je commando's invoeren Navigeren en de Linux directorystructuur Tijdens het gebruik van de console, bevind je je altijd in een bepaalde map. De locatie waar je je bevindt, wordt in Ubuntu in de promptregel aangegeven net voor de $ en net na de : bijvoorbeeld: 2008 Jochum van Weert 22 Linux Module v1.0

Algemene computerhandleiding

Algemene computerhandleiding Algemene computerhandleiding HWG A Eskwadraat 25 Juni 2004 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Hoe werkt het systeem? 2 3 De eerste keer inloggen 2 3.1 Het beginscherm........................... 2 3.2 Handige

Nadere informatie

Werkplekbeheer en kantoorautomatisering Examennummer: 19694 Datum: 24 maart 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Werkplekbeheer en kantoorautomatisering Examennummer: 19694 Datum: 24 maart 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Werkplekbeheer en kantoorautomatisering Examennummer: 19694 Datum: 24 maart 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 7 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 40 meerkeuzevragen

Nadere informatie

Linux Mint 10 installeren op een pc of laptop.

Linux Mint 10 installeren op een pc of laptop. Linux Mint 10 installeren op een pc of laptop. Stap 1: Linux mint 10 in de live mode starten: (Voor het starten van de live mode moet de bios zijn ingesteld om op te starten met cd-rom. Meer info hierover

Nadere informatie

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik.

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Deze handleiding is gemaakt om een privé pc geschikt te maken om op het netwerk van MEE te kunnen werken. Zodra het met de onderstaande stappen

Nadere informatie

OFFICE 365. Start Handleiding Leerlingen

OFFICE 365. Start Handleiding Leerlingen OFFICE 365 Start Handleiding Leerlingen Meer info: Naast deze handleiding is er zeer veel informatie reeds voorhanden op het internet of door op het vraagteken te klikken in de Office 365 omgeving. Ook

Nadere informatie

INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD

INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD Dit is een handleiding over het inrichten van de Daxis Cloud, waarin enkele onderdelen voor het personaliseren worden behandeld. Inhoud 1. Inleiding... 2 2. De metro-omgeving...

Nadere informatie

UBUNTU 8 installatie. 13/10/2009 http://www.ivowebschool.be/uploads/ ivowebschool.be/ /205bc10d-ef8e-4a 1/14. Onderwerpen

UBUNTU 8 installatie. 13/10/2009 http://www.ivowebschool.be/uploads/ ivowebschool.be/ /205bc10d-ef8e-4a 1/14. Onderwerpen UBUNTU 8 installatie Onderwerpen Ubuntu downloaden VMWare klaarmaken Ubuntu installeren VMWare tools installeren 1. Ubuntu downloaden ( ) Je kan ubuntu gratis downloaden via de website www.ubuntu.com.

Nadere informatie

Externe toegang met ESET Secure Authentication. Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0

Externe toegang met ESET Secure Authentication. Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0 Externe toegang met ESET Secure Authentication Daxis helpdesk@daxis.nl Versie 2.0 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 1 Inleiding:... 2 Stap 1: Download eenmalig Eset Secure Authentication op uw smartphone...

Nadere informatie

OpenVPN Client Installatie

OpenVPN Client Installatie OpenVPN Client Installatie Windows Vista, Windows 7 Auteurs: Sven Dohmen Laatste wijziging: 23-09-2013 Laatst gewijzigd door: Sven Dohmen Versie: 2.4 Inhoud Ondersteuning... 3 Troubleshooting... 4 Windows

Nadere informatie

HET BESTURINGSSYSTEEM

HET BESTURINGSSYSTEEM HET BESTURINGSSYSTEEM Een besturingssysteem (ook wel: bedrijfssysteem, in het Engels operating system of afgekort OS) is een programma (meestal een geheel van samenwerkende programma's) dat na het opstarten

Nadere informatie

Downloaden beveiligingscertificaat BRON Voor Windows versies vanaf Windows Vista

Downloaden beveiligingscertificaat BRON Voor Windows versies vanaf Windows Vista BRON Voor Windows versies vanaf Windows Vista DUO 137a/Versie 0.6 26 juni 2014 Inhoud 1. INLEIDING 3 2. VOORBEREIDING 4 3. DOWNLOADEN VAN HET BEVEILIGINGSCERTIFICAAT 5 3.1 TOEVOEGEN WEBSITE IB-GROEP.NL

Nadere informatie

Linux Server Installatie

Linux Server Installatie Linux Server Installatie Debian 5 Lenny Installeer Debian zonder grafische omgeving. Minimum voorwaarden voor een Debian Server: Install Type Minimal RAM[114] Recommended RAM[114] Hard Drive space used[114]

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 INHOUD 1 Inleiding 3 1.1 De drie categorieën 3 2 Inloggen op MaakJeTraining 4 2.1 Registreren op MaakJeTraining 4 2.2 Inloggen met account 5 2.3 Veranderingen

Nadere informatie

MS Virtual pc 2007 Handleiding

MS Virtual pc 2007 Handleiding MS Virtual pc 2007 Handleiding Start de Virtual PC 2007 console en klik op [New...] om een nieuwe virtuele pc aan te maken. De wizzard voor het aanmaken van een nieuwe, virtuele pc start op. New Virtual

Nadere informatie

Friesland College Leeuwarden

Friesland College Leeuwarden Voorwoord In dit project vertel ik wat Open Source is en wat ik daarover heb gevonden. Ik laat zien hoe ik een Virtuele machine geschikt maak voor Dual Boot. Dan laat ik zien hoe je 2 besturingssystemen

Nadere informatie

Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1

Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1 Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1 22 oktober 2015 Voor vragen of problemen kunt u contact opnemen via: telefoonnummer 030-2729976. Of e-mail naar support@powerproject.nl.

Nadere informatie

Samba installeren en configureren

Samba installeren en configureren Samba installeren en configureren Inleiding Samba is een serie Unix applic aties die gebruik kunnen maken van het SMB (Server Message Block) protocol. Veel besturingssystemen, inclusief Windows en OS/2,

Nadere informatie

OFFICE 365. Start Handleiding Medewerkers

OFFICE 365. Start Handleiding Medewerkers OFFICE 365 Start Handleiding Medewerkers Meer info: Naast deze handleiding is er zeer veel informatie reeds voorhanden op het internet of door op het vraagteken te klikken in de Office 365 omgeving. Ook

Nadere informatie

Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager

Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Inhoudsopgave 1. Algemeen - 3-2. Installatie PostgreSQL database server - 4-3. Installatie FTP server - 9-4. Aanmaken account in FileZilla server - 13

Nadere informatie

Invoegen... 8 Invulpunt... 9 Nieuwe bouwsteen maken... 9 Bouwsteen opslaan... 10. Wijze van werken in Outlook... 11 Informatie...

Invoegen... 8 Invulpunt... 9 Nieuwe bouwsteen maken... 9 Bouwsteen opslaan... 10. Wijze van werken in Outlook... 11 Informatie... ProDoc Bouwstenen voor Word & Outlook 2007 Inhoud Kopiëren bestanden... 2 Hoofdmap Bouwstenen... 2 Bouwsteen.dotm... 2 Installatie Bouwstenenmodule onder Word 2007... 3 Installatie Bouwstenenmodule onder

Nadere informatie

Handleiding Telewerken Altrecht. Voor medewerkers zonder een SMS token

Handleiding Telewerken Altrecht. Voor medewerkers zonder een SMS token Handleiding Telewerken Altrecht Voor medewerkers zonder een SMS token 1 Wat is Altrecht Telewerken? 3 Eerst een Citrix client installeren 3 Hoe log ik nu in op Telewerken zonder Token? 4 FAQ, Tips en Trucs:

Nadere informatie

Je nieuwe e-mailadres gebruiken Om je mail te lezen ga je naar de site: https://login.microsoftonline.com Je ziet dan onderstaand inlogscherm:

Je nieuwe e-mailadres gebruiken Om je mail te lezen ga je naar de site: https://login.microsoftonline.com Je ziet dan onderstaand inlogscherm: Je nieuwe e-mailadres gebruiken Om je mail te lezen ga je naar de site: https://login.microsoftonline.com Je ziet dan onderstaand inlogscherm: Log in met je e-mailadres en het wachtwoord dat je hebt gekregen.

Nadere informatie

Intramed OnLine instellen en gebruiken. Voor Mac OSX

Intramed OnLine instellen en gebruiken. Voor Mac OSX Intramed OnLine instellen en gebruiken Voor Mac OSX Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Algemeen...1 1.1 Toegang tot inlogportalen...1 Hoofdstuk 2 Basic account...3 2.1 Microsoft Remote Desktop installeren en Intramed

Nadere informatie

1. Kennismaken met Impress

1. Kennismaken met Impress 1. Kennismaken met Impress In deze module leert u: 1 Wat Impress is; 2 Impress starten; 3 Een nieuwe presentatie maken; 4 Instellingen van Impress wijzigen; 5 Opslaan en openen. 1 Wat is Impress? OpenOffice.org

Nadere informatie

Installeren van het programma:

Installeren van het programma: Versie: 1.0 Gemaakt door: Whisper380 Eigenaar: Whisper380-computerhulp.net Datum: 20-2-2011 Inhoudsopgave Installeren van het programma:...3 Configureren van het programma:...7 Mappen aanmaken:...9 Groepen

Nadere informatie

Handleiding Portaal Altrecht. Voor medewerkers met een SMS token

Handleiding Portaal Altrecht. Voor medewerkers met een SMS token Handleiding Portaal Altrecht Voor medewerkers met een SMS token 1 Wat is het Altrecht het nieuwe portaal? 3 Eerst een Citrix client installeren 3 Vernieuwde inlogpagina voor het nieuwe portaal 4 FAQ, Tips

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Facto minifmis

Installatiehandleiding. Facto minifmis Installatiehandleiding Facto minifmis 1. Installatie Facto MiniFMIS 1.1 Achtergrond Facto MiniFMIS biedt facilitaire organisaties een eenvoudige en gebruikersvriendelijke hulpmiddel bij het uitvoeren van

Nadere informatie

Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server

Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server Studietaak 5 Hoe installeer ik software? ProFTPD FTP-Server Opdracht Installeer op je Knoppix installatie de ProFTPD ftp-server. Doelstelling Het leren van: 1. het installeren van ProFTPD, en 2. de basis

Nadere informatie

Multiboot systeem maken

Multiboot systeem maken Multiboot systeem maken Met de opkomst van Linux stappen steeds meer mensen over op een multiboot systeem, waarbij meerdere Operating Systemen op de harde schijf worden geplaatst. Ook als u alleen bij

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Whisper380-computerhulp

Inhoudsopgave: Whisper380-computerhulp Versie: 1.0 Gemaakt door: Whisper380 Eigenaar: whisper380-computerhulp Datum: 22-9-2010 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Virtual PC Downloaden:... 3 Welke moet u kiezen?... 3 Hoe weet u welke versie

Nadere informatie

Beknopte handleiding Overhoor 4.0.3 NL (Efka-soft)

Beknopte handleiding Overhoor 4.0.3 NL (Efka-soft) Beknopte handleiding Overhoor 4.0.3 NL (Efka-soft) 1. Programma algemeen 1.1 Downloaden en installeren 1.2 Opstarten 1.3 Afsluiten 1.4 Verwijderen 2. Overhoorbestanden gebruiken 2.1 Nieuw bestand maken

Nadere informatie

Installatie Windows XP Professional Edition

Installatie Windows XP Professional Edition Installatie Windwos XP Professional Edition 1 Installatie Windows XP Professional Edition In dit hoofdstuk gaan we op een volledig nieuwe PC met een lege harde schijf Windows XP Professional Edition installeren.

Nadere informatie

Handleiding Telewerken met Windows. Inleiding. Systeemvereisten. Inhoudsopgave

Handleiding Telewerken met Windows. Inleiding. Systeemvereisten. Inhoudsopgave Handleiding Telewerken met Windows Inhoudsopgave Inleiding Systeemvereisten Software installatie Inloggen op de portal Problemen voorkomen Probleemoplossingen Inleiding Voor medewerkers van de GGD is het

Nadere informatie

KraamZorgCompleet OnLine instellen en gebruiken. Voor Mac OSX

KraamZorgCompleet OnLine instellen en gebruiken. Voor Mac OSX KraamZorgCompleet OnLine instellen en gebruiken Voor Mac OSX (Untitled) Voor Mac OSX Copyright 2012 Convenient en licentiegevers. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Linux Quickstart Cygwin

Linux Quickstart Cygwin Linux Quickstart Cygwin Deze Quickstart-installatie is bedoeld voor mensen welke overnieuw moeten beginnen omdat hun laptop is gecrashed, of op een andere manier hun gegevens zijn kwijtgeraakt. Let op:

Nadere informatie

Admin handleiding. Essentius Dropbox handleiding. Pagina 1

Admin handleiding. Essentius Dropbox handleiding. Pagina 1 Admin handleiding Dropbox kun je vanaf elke computer met een internetverbinding gebruiken. Met behulp van een e- mailadres maak je je eigen dropbox aan. Dropbox stelt gratis 2 gb opslagruimte ter beschikking,

Nadere informatie

Labo 4 : Installatie Windows XP Professional Edition

Labo 4 : Installatie Windows XP Professional Edition Labo 4 : Installatie Windows XP Professional Edition In dit hoofdstuk gaan we op een volledig nieuwe PC met een lege harde schijf Windows XP Professional Edition installeren. Alle stappen voor de installatie

Nadere informatie

Instructie: Thuiswerken / remote werken

Instructie: Thuiswerken / remote werken Instructie: Thuiswerken / remote werken Om vanaf thuis te kunnen werken zijn er wat extra stappen noodzakelijk. Zo dien je bijvoorbeeld naar een bepaalde internet pagina te gaan en éénmalig op iedere pc

Nadere informatie

Handleiding Sportlink Club

Handleiding Sportlink Club Handleiding Sportlink Club Dit document is automatisch gegenereerd. We raden u aan de handleiding online te raadplegen via www.sportlinkclub.nl/support. 1. Installatiehandleiding.........................................................................................

Nadere informatie

Fuel. Handleiding voor installatie en gebruik

Fuel. Handleiding voor installatie en gebruik Fuel Handleiding voor installatie en gebruik Inhoudsopgave 1. Installatie 2. Gebruik - Windows - Linux / Apple / andere systemen - Een nieuw voertuig aanmaken - Uitgaven 3. Onderhoud - Waarschuwingen -

Nadere informatie

MS PowerPoint Les 2. Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen.

MS PowerPoint Les 2. Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen. MS PowerPoint Les 2 Sjablonen (Templates) Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen. In PowerPoint beschikken we over honderden

Nadere informatie

Inloggen in AccountView online voor Mac OS 30 april 2015 versie 9.1 en hoger

Inloggen in AccountView online voor Mac OS 30 april 2015 versie 9.1 en hoger Inloggen in AccountView online Welkom bij eserviceware! Deze handleiding begeleidt u bij de stappen die nodig zijn voor het inloggen in AccountView online. Wanneer u gebruik maakt van een Apple computer,

Nadere informatie

Checklist Installatie PC5 Ubuntu 9.04 Desktop i386 10-10-2009

Checklist Installatie PC5 Ubuntu 9.04 Desktop i386 10-10-2009 TIP Kijk op karelzimmer.nl voor voor downloads, checklists, en scripts. 1. Installatie voorbereiden. 1.1. Aanmelden als karel. 1.2. Maak Ubuntu USB-stick aan via Systeem > Beheer > USB-opstartschijf aanmaken.

Nadere informatie

Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012. Stand-alone / Netwerkversie. Nieuwe Installatie van FWG 3.0/2011-2012 met een MS Access database

Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012. Stand-alone / Netwerkversie. Nieuwe Installatie van FWG 3.0/2011-2012 met een MS Access database Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012 Stand-alone / Netwerkversie Nieuwe Installatie van FWG 3.0/2011-2012 met een MS Access database Wij willen u er op wijzen dat ons systeem FWG3.0 Cd-rom versie dit

Nadere informatie

Linux Quickstart Cygwin via HTTP

Linux Quickstart Cygwin via HTTP Linux Quickstart Cygwin via HTTP Deze Quickstart-installatie is bedoeld voor mensen welke overnieuw moeten beginnen omdat hun laptop is gecrashed, of op een andere manier hun gegevens zijn kwijtgeraakt.

Nadere informatie

Werken met BSCW. Auteur: Pierre Gorissen Kenmerk: Gor00-BSCWV01

Werken met BSCW. Auteur: Pierre Gorissen Kenmerk: Gor00-BSCWV01 Werken met BSCW Auteur: Pierre Gorissen Kenmerk: Gor00-BSCWV01 Inleiding...3 Introductie...4 Afspraken over het werken met BSCW...6 Toegang tot de BSCW omgeving...7 Openbaar toegankelijke deel...7 Inloggen

Nadere informatie

Eenvoudig een backup van je bestanden maken. G.v.Eijndhoven (7-11-2013) www.gerritentiny.nl

Eenvoudig een backup van je bestanden maken. G.v.Eijndhoven (7-11-2013) www.gerritentiny.nl Eenvoudig een backup van je bestanden maken. G.v.Eijndhoven (7-11-2013) www.gerritentiny.nl Voorwoord... 2 Allway Sync... 2 FreeFileSync... 2 Uitleg Allway Sync.... 3 Wat heb je nodig?... 3 De extra harde

Nadere informatie

Installatiehandleiding Windows XP / Vista / Windows 7

Installatiehandleiding Windows XP / Vista / Windows 7 Installatiehandleiding Windows XP / Vista / Windows 7 Versie 1.4 Datum 11 januari 2011 Status definitief Inhoud 1 Downloaden installatiebestand 3 2 SafeSign installeren 4 3 Certificaten toevoegen aan de

Nadere informatie

Van Dale Elektronisch groot woordenboek versie 4.5 activeren en licenties beheren

Van Dale Elektronisch groot woordenboek versie 4.5 activeren en licenties beheren De nieuwste editie van dit document is altijd online beschikbaar: Activeren en beheren licenties Inhoudsopgave Van Dale Elektronisch groot woordenboek versie 4.5 activeren Automatisch activeren via internet

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Waar moet uw pc aan voldoen?... 2 De installatie:... 4 De computer gereed maken voor gebruik:...

Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Waar moet uw pc aan voldoen?... 2 De installatie:... 4 De computer gereed maken voor gebruik:... Versie: 1.1 Gemaakt door: Whisper380 Eigenaar: whisper380-computerhulp Datum: 17-09-2010 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Waar moet uw pc aan voldoen?... 2 De installatie:... 4 De computer gereed maken

Nadere informatie

Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server

Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server Voorbereiden van vware virtueel machine: 1. Select linux Suse linux 2. Maak disksize 5Gb Denk er als je virtual machine wilt draaien op FAT32 vink

Nadere informatie

Van dvd naar webserver. Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf

Van dvd naar webserver. Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf Van dvd naar webserver Marcel Nijenhof Marceln@pion.xs4all.nl 18 Juli 2006 http://pion.xs4all.nl/lezingen/centos.pdf 1 Indeling Start installatie Wat is linux Wat zijn distributies Geschikte distributies

Nadere informatie

Het opzetten van een VPN verbinding (Virtual Private Network)

Het opzetten van een VPN verbinding (Virtual Private Network) Het opzetten van een VPN verbinding (Virtual Private Network) Versie: 20 april 2009 (Wouter Marra) Vragen en opmerkingen: fadbalie@geo.uu.nl, tel: 2098 Door gebruik te maken van een VPN verbinding kunt

Nadere informatie

GEEF UW INVESTERINGEN EEN BOOST MET LIVE TRADER

GEEF UW INVESTERINGEN EEN BOOST MET LIVE TRADER GEEF UW INVESTERINGEN EEN BOOST MET LIVE TRADER Klaar om LIVE TRADER te gebruiken? Ontdek de belangrijkste functies van deze tool. Het hoofdscherm gebruiken De modules organiseren Effecten zoeken Het overzicht

Nadere informatie

Eenvoudig overstappen naar Windows 7 (ik heb Windows XP)

Eenvoudig overstappen naar Windows 7 (ik heb Windows XP) Eenvoudig overstappen naar Windows 7 (ik heb Windows XP) Werk je met Windows XP? Hoewel Windows 7 dan geen upgrade-installatie ondersteunt, kun je toch eenvoudig van Windows XP naar Windows 7 overstappen

Nadere informatie

Inhoud. A Eskwadraat Linuxcursus UNIX. GNU/Linux. Slackware. Red Hat. GNU/Linux Bestanden Thuiswerken Shell Editors Opdracht.

Inhoud. A Eskwadraat Linuxcursus UNIX. GNU/Linux. Slackware. Red Hat. GNU/Linux Bestanden Thuiswerken Shell Editors Opdracht. Inhoud A Eskwadraat Linuxcursus Jitse Klomp Sysop 10 december 2013 GNU/Linux Bestanden Thuiswerken Shell Editors Opdracht Deze presentatie is terug te vinden op home.a-eskwadraat.nl/~sysop/linuxcursus2013/

Nadere informatie

MEDIA NAV. Handleiding voor het online downloaden van content

MEDIA NAV. Handleiding voor het online downloaden van content MEDIA NAV Handleiding voor het online downloaden van content In deze handleiding leest u hoe u software- en contentupdates voor het navigatiesysteem kunt uitvoeren. Hoewel de schermafbeeldingen nog niet

Nadere informatie

Handleiding CMS Online Identity Webontwikkeling. Handleiding CMS

Handleiding CMS Online Identity Webontwikkeling. Handleiding CMS Handleiding CMS 1 Inhoudsopgave 1. Inloggen... 3 2. Het CMS... 3 3. Websitecontent... 4 3.1 Een nieuwe pagina toevoegen... 4 3.2 Een pagina wijzigen... 4 3.3 Een pagina verwijderen... 5 4. De WYSIWYG editor...

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding . Gebruikershandleiding Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Wat is Citrix?... 3 1.2 Voordelen van Citrix... 3 1.3 Wat heeft u nodig om toegang te krijgen... 3 2 Systeemeisen... 4 2.1 Ondersteunde Web browsers...

Nadere informatie

Downloaden beveiligingscertificaat BRON Voor Windows XP en eerdere versies van Windows

Downloaden beveiligingscertificaat BRON Voor Windows XP en eerdere versies van Windows BRON Voor Windows XP en eerdere versies van Windows DUO 137/Versie 1.7 26 juni 2014 Inhoud 1. INLEIDING 3 2. VOORBEREIDING 4 3. DOWNLOADEN VAN HET BEVEILIGINGSCERTIFICAAT 5 3.1 DOWNLOADEN MET INTERNET

Nadere informatie

Handleiding Portaal Altrecht. Voor medewerkers met een SMS token

Handleiding Portaal Altrecht. Voor medewerkers met een SMS token Handleiding Portaal Altrecht Voor medewerkers met een SMS token Wat is het Altrecht het nieuwe Portaal? 3 Eerst een Citrix client installeren 3 Vernieuwde inlogpagina voor het nieuwe Portaal 4 Hoe kan

Nadere informatie

Office 365 gebruiken en beheren

Office 365 gebruiken en beheren Office 365 gebruiken en beheren Inhoud 1. Office 365 gebruiken... 3 Stap 1 Persoonlijke instellingen wijzigen... 4 Stap 2 Aan de slag met Office 365... 4 Stap 3 Werken met Office 365... 6 1. Beheren van

Nadere informatie

De inlogpagina van het CMS wordt nu geladen. Vul uw gebruikersnaam en wachtwoord in

De inlogpagina van het CMS wordt nu geladen. Vul uw gebruikersnaam en wachtwoord in Handleiding Content 2 MS Gefeliciteerd met uw keuze voor Content 2 MS, het CMS van Eye for your Vision. Met ons CMS kunt u heel eenvoudig, zonder kennis van de onderliggende techniek, de inhoud van uw

Nadere informatie

Installatie van Linux Mint 13

Installatie van Linux Mint 13 Installatie van Linux Mint 13 De installatie van Linux Mint 13 is zeer eenvoudig. Download de Mint 13 DVD ISO image van http://www.linuxmint.com/download.php en brand deze op een dvd en start uw computer

Nadere informatie

Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet...

Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet... 333 Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet... 18 ios (ipad)... 18 Android... 21 Windows... 21 Smartphone...

Nadere informatie

Sick Beard installeren en configureren voor gebruik in combinatie met SABnzbd+...

Sick Beard installeren en configureren voor gebruik in combinatie met SABnzbd+... pagina 1 van 6 Sick Beard installeren en configureren voor gebruik in combinatie met SABnzbd+ (Windows) Introductie Sick Beard is een stukje software wat heel wat werk uit handen kan nemen. Het weet welke

Nadere informatie

Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0

Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0 Handleiding Joomla! Frontend, content en gallery. september 2014 versie 1.0 1 Inhoudsopgave Toevoegen nieuw artikel, of wijzigen...3 Extra web-functionaliteit...4 toevoegen van een foto/plaatje...4 toevoegen

Nadere informatie

INSTALLATIE VAN DE BelD KAARTLEZER

INSTALLATIE VAN DE BelD KAARTLEZER INSTALLATIE VAN DE BelD KAARTLEZER 1. Inleiding Om toegang te krijgen tot het systeem van de Orde van Architecten Vlaamse Raad waarmee u uw digitaal visum kan verkrijgen, dient u te beschikken over een

Nadere informatie

Installatiehandleiding Windows 98

Installatiehandleiding Windows 98 Installatiehandleiding Windows 98 Installatiehandleiding voor de systeembeheerder Arno Schoon IO1D4.1 Installatiehandleiding Windows 98 ICT Beheerder BOL-4 leerjaar 1 Koning Willem I College Project 2

Nadere informatie

HANDLEIDING DESKTOP PUBLISHER

HANDLEIDING DESKTOP PUBLISHER BHV VCA Outlook Windows Vista Windows XP Office 2003 Office 2007 cursus elearningredacteur HANDLEIDING DESKTOP PUBLISHER 1 van 13 1. DESKTOP PUBLISHER Wat is de desktop Publisher? De desktop Publisher

Nadere informatie

Meerdere gebruikersaccounts aanmaken

Meerdere gebruikersaccounts aanmaken Meerdere gebruikersaccounts aanmaken In Windows XP heeft u de mogelijkheid om met meerdere gebruikersaccounts te werken. Werken er meerdere personen op de computer dan ontkomt u er al niet meer aan en

Nadere informatie

schoollan Post Installatie Handleiding

schoollan Post Installatie Handleiding schoollan Post Installatie Handleiding 24 augustus 2004 c 2003, 2004 Stichting schoollan, Arnhem, Nederland. Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Het systeem opstarten 1 3 Hardware detectie 3 4 Overzicht van

Nadere informatie

Handleiding bij het gebruik van het bibsource portaal

Handleiding bij het gebruik van het bibsource portaal Handleiding bij het gebruik van het bibsource portaal Inhoudsopgave 1.0 introductie... 2 2. 0 Voor je begint Software vereisten... 2 2.1 VPN client installeren (voor toegang thuis)... 2 2.2 Citrix Receiver

Nadere informatie

HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking

HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking Dit document is de handleiding voor de installatie, configuratie en werking van de DMS Plugin. Versie 1-12/09/2005 Inhoudstafel 1 Installatie...

Nadere informatie

6.) Wat algemene informatie over de teamlid gebruikers en de SchoolLan server

6.) Wat algemene informatie over de teamlid gebruikers en de SchoolLan server I N D E X: 1.) Gebruikmaken van het SchoolLan netwerk 2.) Afmelden als gebruiker 3.) Uitvoeren van programma s op de server 4.) Gebruik maken van het Internet 5.) De thuis basis van een gebruiker in SchoolLan

Nadere informatie

WAVIX Installatie Handleiding

WAVIX Installatie Handleiding Modelit Rotterdamse Rijweg 126 3042 AS Rotterdam Telefoon +31 10 4623621 info@modelit.nl www.modelit.nl in opdracht van RIKZ WAVIX Installatie Handleiding Modelit KvK Rotterdam 24290229 Datum 27 September

Nadere informatie

Howto Subversion. 1. Subversion structuur en uitleg

Howto Subversion. 1. Subversion structuur en uitleg 1. Subversion structuur en uitleg Op de Adwise VDS server staan de repositories die gebruikt kunnen worden. Een subversion repository bevat alle projecten gerelateerd aan de betreffende repository. Adwise

Nadere informatie

Tips voor Linux Mint 13 XFCE: De Windows XP vervanger.

Tips voor Linux Mint 13 XFCE: De Windows XP vervanger. Tips voor Linux Mint 13 XFCE: De Windows XP vervanger. Wat kun je hier verwachten? Swapneiging verlagen (belangrijk bij weinig intern geheugen). Nederlandse taal goed instellen. Controle of alle drivers

Nadere informatie

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening 11 april 2007 ZorgTTP Inleiding In het kader van Risicoverevening wordt gepseudonimiseerd informatie aangeleverd aan het College voor Zorgverzekeringen

Nadere informatie

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker De tekstverwerker De tekstverwerker is een module die u bij het vullen van uw website veel zult gebruiken. Naast de module tekst maken onder andere de modules Aankondigingen en Events ook gebruik van de

Nadere informatie

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD 2014 Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD Inhoud Inleiding... 2 Aanmelden bij office 365 via het portaal.... 2 Het portaal en gebruikers:...

Nadere informatie

Windows 8, Windows 8.1, deel II

Windows 8, Windows 8.1, deel II Windows 8, Windows 8.1, deel II Opstarten op bureaublad Daar we toch de gewoonte hebben om via het bureaublad te werken, is het misschien handig om de PC te laten opstarten op het bureaublad in plaats

Nadere informatie

Handleiding XL Food. Installatie patch

Handleiding XL Food. Installatie patch Handleiding XL Food Installatie patch Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 1 INLEIDING... 3 2 BASISINSTELLINGEN VOOR INSTALLATIE VAN EEN PATCH... 4 3 INSTALLATIE VAN EEN PATCH... 5 4 ENKELE BELANGRIJKE PUNTEN...

Nadere informatie

Handleiding. Opslag Online. voor Windows. Versie februari 2014

Handleiding. Opslag Online. voor Windows. Versie februari 2014 Handleiding Opslag Online voor Windows Versie februari 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 3 Hoofdstuk 2. Installatie 4 2.1 Systeemeisen 4 2.2 Downloaden van software 4 2.3 Installeren van de software

Nadere informatie

Handleiding Remote Engineer Client

Handleiding Remote Engineer Client Handleiding Remote Engineer Client http://www.remoteengineer.eu/ Inhoudsopgave Blz. 1. Algemeen 3 2. RemoteEngineer Client installatie 4 3. Eerste keer opstarten 8 4. Layout aanpassen 9 5. Gebruik Autofilter

Nadere informatie

Snelstart Server Online voor Windows en Linux Versie september 2014

Snelstart Server Online voor Windows en Linux Versie september 2014 Snelstart Server Online voor Windows en Linux Versie september 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 3 Hoofdstuk 2. Server Online Windows voor het eerst gebruiken 4 2.1 Inloggen op Zelfservice Cloud

Nadere informatie

Handleiding Solis-VPN Pagina 1 Versie: 1.3 Datum: mei 2013

Handleiding Solis-VPN Pagina 1 Versie: 1.3 Datum: mei 2013 Handleiding Solis-VPN Pagina 1 Gebruikershandleiding Solis-VPN en Solis-VPN-Lite 1. Inleiding Met de dienst Solis-VPN kunt u toegang krijgen tot diensten en servers die niet via het publieke internet toegankelijk

Nadere informatie

Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x)

Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x) Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x) Introductie De Rodin applicatie bestaat uit een programma en een database. Het programma zal altijd lokaal op uw computer worden geïnstalleerd, terwijl

Nadere informatie

Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified. System Integrators

Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified. System Integrators Installatie Handleiding voor: TiC Narrow Casting Certified System Integrators Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Inhoudsopgave 1. Algemeen - 3-2. Installatie PostgreSQL database server -

Nadere informatie

HANDLEIDING. WordPress LAATSTE VERSIE: 29-12-2011 RODER!CKVS WEBDESIGN & WEBHOSTING

HANDLEIDING. WordPress LAATSTE VERSIE: 29-12-2011 RODER!CKVS WEBDESIGN & WEBHOSTING HANDLEIDING WordPress LAATSTE VERSIE: 29-12-2011 RODER!CKVS WEBDESIGN & WEBHOSTING Inhoudsopgave Inloggen... 3 Een nieuw bericht plaatsen... 5 Aan een nieuw bericht beginnen... 5 Je bericht bewaren, een

Nadere informatie

Handleiding Opslag Online Client voor Windows. Versie maart 2015

Handleiding Opslag Online Client voor Windows. Versie maart 2015 Handleiding Opslag Online Client voor Windows Versie maart 2015 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 3 Hoofdstuk 2. Installatie 4 2.1 Systeemeisen 4 2.2 Downloaden van de software 4 2.3 Installeren van

Nadere informatie

Verkleinen- en uploaden van beelden

Verkleinen- en uploaden van beelden Verkleinen- en uploaden van beelden Deze handleiding is opgebouwd rond eenvoudig te gebruiken programma s die verkrijgbaar zijn in het Nederlands en te installeren zijn onder Windows XP, Vista en Windows

Nadere informatie

WoordenSTART in een netwerk installeren

WoordenSTART in een netwerk installeren WoordenSTART in een netwerk installeren WoordenSTART is een programma voor het jongste kind en behandelt de basiswoorden die beheerst dienen te worden voordat een kind aan het aanvankelijk leesonderwijs

Nadere informatie

Handleiding CrisisConnect app beheersysteem

Handleiding CrisisConnect app beheersysteem Handleiding CrisisConnect app beheersysteem Inhoudsopgave 'Welkom bij de handleiding van de CrisisConnect app' 1. Start 1.1. Vereisten gebruik 1.2. Inloggen 1.3. Wachtwoord wijzigen 2. Vullen 2.1 Dossiers

Nadere informatie

Handleiding - Nieuwe werkomgeving (medewerkers)

Handleiding - Nieuwe werkomgeving (medewerkers) Handleiding - Nieuwe werkomgeving (medewerkers) Onderwerp : Nieuwe werkomgeving (medewerkers) Datum : Januari 2014 Versie : 1.0 Auteur(s) Organisatie : Team Functioneel Applicatiebeheer : IT-Workz Dit

Nadere informatie

Back-up Online van KPN Handleiding Mac OS X 10.6 en hoger. Mac OS X Client built 2013 13.0.0.13196

Back-up Online van KPN Handleiding Mac OS X 10.6 en hoger. Mac OS X Client built 2013 13.0.0.13196 Back-up Online van KPN Handleiding Mac OS X 10.6 en hoger Mac OS X Client built 2013 13.0.0.13196 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Systeemeisen... 3 2 Installatie... 4 3 Back-up Online configureren...

Nadere informatie

Schijven en stations formatteren

Schijven en stations formatteren Schijven en stations formatteren Vaste schijven, de primaire opslagapparaten op uw computer, moeten worden geformatteerd voordat u deze kunt gebruiken. Als u een schijf formatteert, configureert u de schijf

Nadere informatie

Introductie tot het werken met een commandoregel

Introductie tot het werken met een commandoregel Introductie tot het werken met een commandoregel 23 december 2004 (C) AT Computing, Nijmegen, 2004 Introductie Het volgen van een cursus waarbij een commandoregel wordt gebruikt, wil nog wel eens tegenvallen

Nadere informatie