Duurzaamheidsvisie November 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaamheidsvisie November 2014"

Transcriptie

1 Duurzaamheidsvisie November 2014

2 In het kort PARK21 vertelt het verhaal van Holland, een geschiedenis van innovatie, het maken van de toekomst, pioniers in de polder. Het creëren van een duurzame samenleving is één van de belangrijkste actuele opgaves. In PARK21 is duurzame ontwikkeling een kernthema. Publieke en private partners, bezoekers en gebruikers vertellen het verhaal, door het te doen, en het te laten beleven. Duurzaamheid als samenspel, dát is de ambitie bij de ontwikkeling van PARK21. PARK21 geeft hier invulling aan met een focus op drie pijlers vertaald naar 9 thema s. netwerkbenadering: PARK21 is geen solitaire ontwikkeling. Netwerken, zowel fysiek als sociaal zijn essentieel voor de vormgeving van een duurzame toekomst. Het sluiten van kringlopen, het streven naar een circulaire economie staan centraal bij de gemeente en bij de ontwikkeling van PARK21; 1 Energie 2 Biomassa 3 Grondstoffen beleven & verbinden: PARK21 ontwikkelt zich tot een bestemming in de metropoolregio Amsterdam, een ontmoetingsplek in de polder, die stad en land verbindt. Van jong tot oud, regionaal tot internationaal, voor iedereen is PARK21 een bestemming. 4 Ontmoeting 5 Participatie 6 Ondernemerschap wortels in de polder: PARK21 vertelt het verhaal van de polder via thema s als land maken, de cultuur van de polder, voedselproductie en het leven met water. 7 Voedsel 8 Water 9 Biodiversiteit Het verhaal krijgt in de drie lagen van het park telkens een eigen accent: - In de polderlaag ontdekt men de unieke agrarische historie van het gebied. - in de parklaag staan natuur en recreëren centraal; - In de leisurelaag vertellen de attracties het verhaal van het land dat gemaakt is met het oog op de toekomst; Alle partijen, die werken in en aan PARK21, worden uitgedaagd te laten zien dat ze, binnen hun werkveld, op het vlak van duurzaamheid het optimale weten te bereiken. Aan ondernemers die duurzaamheid in hun vaandel dragen wordt ruimte geboden voor innovatie: nieuwe processen, nieuwe technieken, nieuwe ketens en nieuwe coalities. PARK21 als proeftuin voor duurzame gebiedsontwikkeling. De gemeente legt connecties met de relevante netwerken, denkt mee, stimuleert & faciliteert en geeft zelf het goede voorbeeld. De belangrijkste speerpunten voor 2014/2015 zijn: 1. het verhaal van PARK21: Ambities delen en PARK21 positioneren als duurzame ontwikkeling; 2. Duurzaamheidstool voor communicatie en monitoring voor PARK21 ontwikkelen; 3. stimuleren van initiatieven en afspraken met partijen; 4. versterken samenwerking in het kader van circulaire economie 2

3 1. Aanleiding PARK21 geeft een structurele impuls aan het lokale en regionale leefklimaat. Juist in een dynamisch gebied als de Haarlemmermeer, en breder in de metropoolregio Amsterdam, is en blijft er behoefte aan recreatieve ontspanning, ontmoeting en ontplooiing. PARK21 kan in al die behoeften voorzien. Het gegeven dat een grootschalig park gecreëerd word, de integratie hierin van agrarisch gebruik, het verbeterd watersysteem, de lokalisering en bereikbaarheid van functies en de sociale componenten ontmoeten en verbinden zijn evenzovele elementen die het park als duurzame ontwikkeling borgen. Met het Masterplan als basis wordt gewerkt aan de invulling, planning en kansen per deelgebied. Verbeelding Masterplan Tegelijkertijd vraagt, ten behoeve van de verdere vormgeving, een veelomvattend thema als duurzaamheid om focus, zeker waar derde partijen betrokken worden. Wat bedoelen we precies, waar zetten we specifiek op in bij de voorbereiding en realisatie van deelprojecten en functies in het park? Het voorliggende duurzaamheidsprogramma heeft als doel betrokken partijen inzicht te geven in: a) de ambities die we willen realiseren; b) de strategie die we toepassen; c) de acties en activiteiten die we op korte termijn gaan uitvoeren. Bij de ambities komt allereerst de visie aan bod. Wat wordt er verstaan onder duurzaamheid en hoe zien wij dat in het park? Wat willen we aan duurzaamheid in PARK21 bereiken? De visie kan gezien worden als uitwerking van het vastgestelde masterplan voor PARK21. In de strategie ligt een accent op de drie onderdelen: 1. branding, of het uitdragen van de visie en ambities; 2. het maken van een tool om met een gemeenschappelijke taal te kunnen communiceren en om ontwikkelingen te monitoren; 3. het stimuleren van initiatieven, waarbij we gebruik maken van uitnodigingsplanologie. Het duurzaamheidsprogramma is daarmee een dynamisch document. Per jaar zal, in samenwerking met de betrokken partners, een uitvoeringsprogramma worden vormgegeven, terwijl tevens, gebruik makend van de ontwikkelde monitortool, over de in de voorgaande periode bereikte resultaten wordt gerapporteerd. In deze nota gaan we in op de activiteiten en prioriteiten voor de korte termijn (2014/2015), de organisatie en financiering. 3

4 2. Ambitie De gemeente Haarlemmermeer heeft hoge ambities op duurzaamheid. Dit heeft zich de afgelopen 4 jaar geuit met het programma Ruimte voor Duurzaamheid. Ook in deze collegeperiode zal een programma duurzaamheid ontwikkeld worden. PARK21 sluit hier op aan. PARK21 is een duurzame ontwikkeling van de polder. Het leef- en werkklimaat wordt structureel verbeterd op verschillende niveaus. Zowel op lokaal als regionaal niveau krijgen onze inwoners er een aantrekkelijk natuur- en recreatiegebied bij. Tegelijkertijd wordt daarmee het vestigingsklimaat voor bedrijven in onze gemeente en de Metropoolregio Amsterdam aanzienlijk verbeterd. PARK21, als leisurelandschap, gaat over belevenissen, het vertellen van verhalen. Het verhaal van Holland, de polder en de pioniers, van toen en nu. De geschiedenis van het landschap in Nederland kenmerkt zich door de voortdurende aanpassing aan de behoeftes van de mens. Deze behoeftes mogen echter niet ten koste gaan van toekomstige generaties. Dé opgave waar we nu voor staan is het ontwikkelen van een duurzaam park met volledige harmonie tussen mens, milieu en welvaart vanuit de circulaire gedachte. De ambitie is om de duurzame maatregelen zo zichtbaar mogelijk te maken in de inrichting, de beleving en daarmee de branding van PARK21. Deze ambitie maken wij waar samen met bezoekers, agrariërs, partners en marktpartijen. Aan ondernemers die duurzaamheid in hun vaandel dragen wordt optimaal ruimte geboden voor nieuwe bedrijvigheid. Niet alleen de reguliere technieken, maar juist de innovaties: Nieuwe processen, nieuwe technieken, nieuwe ketens en nieuwe coalities. Duurzaamheid ontwikkelt elke dag en we blijven openstaan voor innovaties. De gemeente faciliteert, stimuleert en geeft het goede voorbeeld. PARK21 wordt een podium van 1000 ha waar iedere ondernemer, bezoeker en gebruiker trots is op zijn/haar bijdrage. PARK21 wordt omringd door diverse woonwijken, bedrijventerreinen en andere gebieden. Enkele duurzame thema s werken parkoverstijgend, zoals waterbeheer, energie en mobiliteit. Deze parkoverstijgende thema s zullen worden uitgewerkt met omliggende partijen. Duurzaamheid als samenspel met alle partners, dát is de ambitie bij de ontwikkeling van PARK21. 4

5 3. Strategie De ambitie van PARK21 is om aan te sluiten bij de gemeentelijke visie om in te zetten op een veerkrachtige en circulaire samenleving en om dit samen te ontwikkelen met publieke en private partners, bezoekers en gebruikers. Daarvoor is er een verdeling gemaakt naar drie pijlers waarmee PARK21 vanuit de specifieke kwaliteiten van de ontwikkeling bijdraagt aan het bereiken van de beoogde doeksteling. Dit zijn: Netwerkbenadering, Beleven & verbinden en Wortels in de Polder. Netwerkbenadering PARK21 kan door haar centrale ligging in een netwerk van projecten veel betekenen voor de omgeving en andersom wat betreft duurzaamheid. In PARK21 wordt slim omgegaan met energieproductie en -verbruik, bijvoorbeeld door een koppeling te leggen met de glastuinbouw aan de andere kant van de A4, de mogelijkheden (warmte/koude) van de recreatieplas en teelten in het gebied. De ambitie is dat PARK21 meer energie gaat opwekken dan verbruiken en daarmee een energiebron in de regio wordt. PARK21 heeft als ambitie om CO2 neutraal te worden. Voorwaarde is hiervoor dat de gebouwen minimaal voldoen aan de ambities van de dan geldende gemeentelijke documenten, zoals de maatlat voor duurzaam bouwen (GPR) en de DIOR (leidraad duurzame inrichting openbare ruimte). In het park wordt, waar mogelijk gedacht in kringlopen en ingezet op het hergebruik van reststoffen, in relatie met de behoeftes van de verschillende functies. Tegelijk geldt ook hier dat het park onderdeel is van een stelsel van ketens en verbindingen. Aansluiting bij en afstemming tussen ontwikkelingen in de regio is essentieel. Netwerken met omliggende projecten Het denken in netwerken stimuleren we onder andere door samen te werken met omliggende projecten als Park20/20 en Schiphol Trade Park. Park20/20 is ontworpen vanuit de Cradle2Cradle filosofie. De centrale gedachte van de cradle to cradle (wieg tot wieg) filosofie, is dat alle gebruikte materialen na hun leven in het ene product, nuttig kunnen worden ingezet in een ander product. Schiphol Trade Park heeft in september 2014 een Breeam gebiedsontwikkeling certificaat gekregen met 4 sterren en herbergt het Biobased Economy Center. Met de ontwikkelaars van beide projecten kijken we hoe we elkaar kunnen helpen en versterken door te kijken naar onze gebruikers, energiestromen en afvalstromen. Duurzaamheid in het park realiseren we niet alleen als gemeente, maar juist samen met betrokken partners, marktpartijen, gebruikers en de agrariërs in het gebied. PARK21 neemt zijn plek in en sluit aan bij bestaande en nieuwe netwerken, waaronder de samenwerking tussen Delta development group (de ontwikkelaar van Park2020) en SADC ( de ontwikkelaar van Schiphol Trade Park). De volgende negen thema s staan centraal in de netwerkbenadering. De thema s zijn gekozen op basis van enerzijds de lokale omstandigheden en anderzijds de doelen zoals vermeld in het Masterplan PARK21. 1 Energie Park 21 produceert in 2030 méér hernieuwbare energie dan zij verbruikt, het park wordt hiermee niet energieneutraal maar energieproductief. 5

6 2 Biomassa In 2030 worden de biomassa reststromen vanuit PARK21 als grondstof voor nieuwe producten of energie gebruikt 3 Grondstoffen In PARK21 worden in 2030 kringlopen van materialen gesloten, waardoor het afval wordt hergebruikt of benut voor energieopwekking. Beleven en verbinden PARK21 ontwikkelt zich tot een bestemming in de metropoolregio Amsterdam, een ontmoetingsplek in de polder, als brandpunt in een reeks van fysieke, economische, sociale en netwerken. Met het park willen we voorzien in de behoefte aan recreatiemogelijkheden, het landschap verrijken stad en land verbinden, én een reeks van functies tot ontwikkeling brengen ten behoeve van de recreatieve en toeristische markt in de Amsterdamse regio. Van jong tot oud, regionaal tot internationaal, voor iedereen is PARK21 een bestemming. Het park verbindt de mens met de ander, de wereld waarin hij leeft, en de zorg voor die wereld. PARK21 is van ons allemaal. 4 Ontmoeting PARK21 wordt aantrekkelijk, bruikbaar en beleefbaar voor iedereen. In 2030 zijn er minimaal 3 miljoen bezoekers per jaar. 5 Participatie In 2030 is PARK21 een sociaal duurzame motor die substantieel bijdraagt aan geborgenheid en eigenaarschap van de inwoners van Haarlemmermeer en daarbuiten. 6 Ondernemerschap In 2030 draagt PARK21 actief bij aan ondernemerschap van inwoners en ondernemers van de Haarlemmermeer en de regio. Farmpark In het leisuregebied in PARK21 is een Farmpark gepland. Dit Farmpark heeft een recreatieve en een educatieve functie voor kinderen en volwassenen uit de Haarlemmermeer, de regio en internationaal. Dit park wordt opgezet met bestaande agrariërs uit PARK21, die gekoppeld worden aan ervaren ondernemers uit de regio. Zo wordt het Farmpark niet alleen een unieke bestemming, maar draagt het ook bij aan lokaal ondernemerschap en eigenaarschap. 6

7 Wortels in de polder Haarlemmermeer is de grootste, diepliggende polder in het land van de polders: Nederland. Pas in de 19 e eeuw hadden we de techniek om een polder van deze omvang droog te malen. Van één van de grootste meren in Holland werd Haarlemmermeer een kerngebied voor agrarische productie, dat vervolgens op weg ging naar een nieuwe betekenis, als onderdeel van de metropoolregio Amsterdam. PARK21 gaat over het vertellen van verhalen. In participatie met de huidige bewoners en nieuwe bezoekers en gebruikers laten we het verhaal van de Polder tot leven komen via thema s als land maken, de cultuur van de polder, voedselproductie en het leven met water. De landbouw in PARK21 richt zich op verkorting van de voedselketens tussen producenten en consumenten in de regio. Om Haarlemmermeer klimaatbestendig te laten zijn, worden ingrijpende aanpassingen van het watersysteem voorzien. Verduurzaming van het waterbeheer (kwaliteit en kwantiteit) is, juist op dit moment, waar het klimaat verandert en de huidige systemen het einde van hun houdbaarheid naderen, een centraal thema. 7 Voedsel In 2030 richt de landbouw in PARK21 zich op verkorting van de voedselketens en de lokale productie van voedsel 8 Water PARK21 heeft in 2030 ten opzichte van heden substantieel minder aanvoer nodig van zoet water en benut het afvalwater als grondstof van schoon water, energie, biogas en nutriënten 9 Biodiversiteit PARK21 geeft in 2030 een habitatuitbreiding voor droge en natte soorten van circa 300 hectare. Verbeterd Droogmakerij Systeem (VDS) In PARK21 wordt in samenwerking met Hoogheemraadschap Rijnland een verbeterd droogmakerijsysteem (VDS) ingesteld. VDS is een klimaatbestendig fijnmazig systeem van sloten met een flexibel peil. Het nieuwe systeem volgt het ritme van de seizoenen. Zo kunnen we meer regenwater opvangen in de winter en dat gebruiken als buffer in de zomer. Daarom hoeft er in de zomer geen zoet water meer door de polder heen gespoeld te worden. In dit systeem wordt het waterbergend vermogen bereikt door bestaande watergangen te verbreden, sloten toe te voegen en flexibel peilbeheer in te voeren. Imker In Europa is bijensterfte een groot probleem. Naast de productie van honing hebben bijen nog een veel belangrijke rol. Zij bestuiven de bloemen van alle planten die zij bezoeken. Dat is noodzakelijk om vervolgens weer vruchtvorming mogelijk te maken. Ter vergroting van de biodiversiteit zijn bijen essentieel. Daarom vinden er nu gesprekken plaats met een imker om een bijenstal te realiseren in een van de parkkamers in het oostelijk deel van deelgebied 1. 7

8 Drie lagen Het parkconcept (zie het Masterplan) bestaat uit drie lagen: de Polderlaag, de Parklaag en de Leisurelaag. Samen maken zij PARK21 tot een rijke belevenis, terwijl elke laag zijn eigen karakteristieken kent. Zo wordt ook het thema duurzaamheid steeds anders benaderd en belicht. Het verhaal van mens, milieu en economie wordt in de verschillende lagen telkens op een eigen wijze verteld: In de Polderlaag ontdekt men de unieke agrarische historie van het gebied. Hier beleef je de voortgaande transformatie van agrarische activiteiten, waarbij een focus ligt op ontwikkelingen als stadslandbouw, duurzame teelt en voedsel. Beleving, bewustwording en educatie spelen een belangrijke rol. In de Parklaag staan natuur en recreëren centraal. Er is aandacht voor biomassa, biodiversiteit, lokale plantensoorten en een habitatuitbreiding voor flora en fauna. De Parklaag is dé plek voor actieve recreatie, genieten van het buiten zijn. Gezondheid is een belangrijk thema: PARK21 nodigt uit om actief te recreëren. Maar het ligt ook vlakbij Schiphol en rijkswegen, en kan vanwege zijn omvang een plek zijn voor de opvang van fijnstof en voor CO2 fixatie. De Leisurelaag kenmerkt zich, qua karakter en programma, door (grootschalige) Leisure, recreatie en sport. De attracties vertellen het verhaal van het land dat gemaakt is en wordt, met het oog op de toekomst. Dat doen we ook in de realisatie en exploitatie. In het hele park houden we rekening met energie, reststromen, de principes van duurzaam bouwen en mobiliteit. 8

9 4. Acties Een duurzaam PARK21 ontwikkelen we samen, dat is de ambitie. Hiervoor maken we gebruik van uitnodigingsplanologie. Uitnodigingsplanologie Aan ondernemers die duurzaamheid in hun vaandel dragen wordt optimaal ruimte geboden voor nieuwe bedrijvigheid. Niet alleen via de reguliere aanpak, maar juist door innovatie: nieuwe processen, nieuwe technieken, nieuwe ketens en nieuwe coalities. Het gaat om bedrijven die vernieuwing, het verleggen van grenzen in hun genen dragen en die een overheid zoeken die hen daarin bijstaat. Dit vraagt een andere verhouding tussen overheid en bedrijfsleven. De gemeente is niet alleen de toetser die langs de weg van regelgeving de marktpartijen dwingt haar overheidsdoelen te realiseren, hoewel dat natuurlijk een belangrijke basis van beleid blijft. Uitnodigingsplanologie in PARK21 betekent dat de gemeente bedrijven uitnodigt voor samenwerking, en van partijen met wie ze samenwerkt, deze houding verlangt. Omgekeerd gaat het om private partijen die een overheid zoeken die hen faciliteert en ondersteunt in hun innovatieve zoektocht, steeds een stapje hoger op de duurzaamheidsladder. Dat is geen statisch, maar een dynamisch proces, dat vraagt om flexibiliteit, creativiteit en ruimte. Bij uitnodigingsplanologie is het belangrijk dat we dezelfde taal spreken en hetzelfde doel voor ogen hebben. Hiervoor zet de gemeente in 2014/2015 in op drie hoofdactiviteiten: 1. het delen van het duurzame verhaal; 2. het ontwikkelen van een gemeenschappelijke duurzaamheidstool; 3. het stimuleren van initiatieven en het maken van afspraken met partijen. 1. Delen van het duurzame verhaal van PARK21 De essentie van PARK21 is beleven en verbeelden. Bij duurzaamheid gaat het om het creëren van een toekomst, die gekenmerkt wordt door behoud en verbetering van de kwaliteit van onze leefwereld. Om de strategie voor een duurzame ontwikkeling van PARK21 te laten slagen is het essentieel om partijen te stimuleren en te enthousiasmeren om te werken aan die toekomst én te laten zien dát en hoe ze dat doen. Het gaat erom dat het verhaal steeds opnieuw en in samenhang verteld wordt. Zo bouwen we door de tijd heen het merk PARK21 op en wordt de inzet op duurzaamheid geen must, maar een inspiratie. Uitgaande van de zin, die ook al seen motto gezien kan worden, God created the world, but the Dutch made Holland, is werken aan een duurzame samenleving niet alleen een central thema van deze tijd, maar zeker ook van de ontwikkeling van PARK21. Om het verhaal van PARK21 ook op dit aspect tot leven te laten komen worden maken we in alle uitingen, de stijl en de functies van het park de inzet op duurzaamheid zichtbaar, voelbaar. De verschillende acties en de behaalde resultaten ten aanzien van de duurzaamheid worden steeds gecommuniceerd. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de website van PARK21 en alle andere communicatiemomenten en -middelen die voor PARK21 worden ingezet. Duurzame folder Om de gemeenschappelijke duurzame ambities te delen sluit PARK21 aan bij omliggende netwerken op het gebied van duurzaamheid. Daarnaast produceren we een brochure of folder om ons eigen duurzame verhaal te vertellen. Dit middel toont op een visueel manier aan partners en initiatiefnemers ons gevoel voor duurzaamheid en enthousiasmeert ze om mee te doen in onze innovatieve visie op duurzaamheid. We onderzoeken of we de brochure, om nog directer de relatie met de inzet op duurzaamheid in de Haarlemmermeer te leggen, of we de brochure kunnen drukken op een duurzame manier. 9

10 2. Het ontwikkelen van een gemeenschappelijke duurzaamheidstool Voor de duurzame gebiedsontwikkeling PARK21 maken we met een duurzaamheidstool inzichtelijk wat we samen met onze partners doen, wat we met beoogde maatregelen kunnen bereiken en wat we al bereikt hebben. De monitor is tweeledig. Aan de ene kant wordt het gebruikt om te communiceren en aan de andere kant om te monitoren. De tool stimuleert en inspireert de gemeente, partners en ondernemers om bij te dragen aan het creëren van een duurzaam park. Het toont overzichtelijk hoe aan de gestelde ambitie bijgedragen kan worden. Daarnaast kan het gebruikt worden om aan bezoekers en ondernemers het duurzame verhaal te vertellen en te laten beleven. Appelboer Een appelboer die wilt bijdragen aan een duurzaam PARK21 kan bijvoorbeeld aangeven dat hij bijdraagt aan de thema s voedsel en ontmoeting. Hij registreert hoeveel appels hij jaarlijks produceert en hoeveel ervan verkocht worden aan bewoners of lokale winkels en horecavoorzieningen. Daarnaast kunnen bewoners een appelboom adopteren of de bomen helpen leegplukken tijdens de jaarlijkse plukdagen. (zoals bij de Olmenhorst) Misschien kan hij wel PARK21-appelsap verkopen. Daarnaast wordt met de monitoring van de tool de effectiviteit van voorgenomen en al gerealiseerde maatregelen in relatie tot het beoogde resultaat op verschillende indicatoren meetbaar. Zo krijgen we de gegevens in handen om gericht in te zetten op de meest duurzame en rendabele projecten en manieren van werken. Het wordt een eenvoudig hanteerbaar systeem, dat aansluit bij het gemeentelijke systeem, maar daarin nog een stap verder gaat. De monitor PARK21 dient als een aantrekkelijk visueel communicatiemiddel, die mensen stimuleert om mee te doen en hun ambities te vertalen naar initiatieven. PARK21 app De applicatie voor de telefoon kan als gids dienen voor bezoekers. Tegelijk kan er via GPS worden gemeten hoeveel bezoekers er komen en welk vervoermiddel zij hanteren. De app kan ook gebruikt worden om informatie te leveren aan bezoekers (deze boerderij bespaart zoveel CO2) en anderzijds kunnen bezoekers informatie uploaden (als ze een bepaalde vogels of vlinder hebben gespot). Ook kunnen er foto s gedeeld worden om eigenaarschap met het park te stimuleren. De gemeentelijke monitor wordt in het najaar van 2014 in samenwerking met Ruimtelijke Ontwikkeling doorontwikkelt. Bij de opzet van het monitorsysteem worden doelstellingen (per thema en per maatregel) aangescherpt en bepaald. Daarbij worden indicatoren vastgesteld om de doelen meetbaar te maken. 10

11 3. Het stimuleren van initiatieven Allereerst heeft PARK21 een grote eigen verantwoordelijkheid in het helder maken en uitwerken van de drie pijlers en 9 duurzame thema s in de eigen onderdelen zoals onder andere de duurzame realisatie van de recreatieplas, het verbeterd droogmakerij systeem, mobiliteit en biodiversiteit. Daarnaast worden alle partijen, die werken in en aan PARK21, uitgedaagd te laten zien dat ze, binnen hun werkveld, op het vlak van duurzaamheid het optimale weten te bereiken. Hierbij leggen we connecties met verschillende netwerken, denken mee bij het haalbaar maken, stimuleren en faciliteren van initiatieven. Bij de inzet vanuit de gemeente wordt gekeken naar de doelgroepen; wat beweegt hen, wat zouden ze vanuit hun belangen kunnen bijdragen aan de verschillende thema s en wat zou hiervoor nodig zijn (bijvoorbeeld inbreng van kennis en ervaring, assistentie in organisatie en/of koppeling van partijen). Bamboeteelt ten behoeve van 3D printing Er is een concreet initiatief van een ondernemer in bamboeteelt. Deze ondernemer wilt graag een gebied in deelgebied 1 om bamboe te telen. Hierbij besteed hij aandacht aan de educatieve factor op het terrein om bezoekers te leren wat er van bamboe gemaakt kan worden. Deze ondernemer is bezig met zijn afzetmarkt. Zo wordt bamboe onder andere gebruikt om 3d mee te printen. Hij maakt al bumpers voor auto s, maar misschien kan hij in de toekomst zijn eigen bezoekerscentrum in PARK21 printen. De gemeente Haarlemmermeer participeert in meerdere organisaties die al een belangrijke rol spelen in het faciliteren, stimuleren en waar nodig initiëren van duurzaam ondernemerschap. Enkele voorbeelden hiervan zijn: Het NMCH vervult een educatieve en voorlichtende rol op duurzaamheidsthema s. Agrariërs, burgers en marktpartijen met inhoudelijke vragen kunnen bij hen terecht. Meermaker participeert, financiert of kan garant staan in financiële zin, als dat nodig is om nieuwe innovatieve bedrijven van de grond te krijgen. De Ontwikkelfunctie ondersteunt initiatiefnemers bij het opstellen van ontwikkelplannen, brengt boeren en nieuwe initiatiefnemers bij elkaar en begeleidt waar nodig de planologische procedure. Tegenstroom, het Energiebedrijf dat duurzame energie gaat/laat produceren en afnemers van duurzame energie gaat bedienen. Het platform Biobased Connections waarin o.a. vraag en aanbod van biomassa en technieken t.b.v. Biobased economy bijeen worden gebracht. Het bedrijf Meerlanden waarin biovergisting plaatsvindt, t.b.v. de productie van biogas, CO2, compost en warmte. The Grounds en Enginn, platform voor innovatie, waarin bedrijven en wetenschap nauw samenwerken. Het GSSC waarin een onderzoekssamenwerking met de ASU gestalte krijgt en waaruit innovatieve concepten onderzocht en ontwikkeld worden. De Green Metropole helpt ondernemers om van duurzame plannen een gezonde business te maken. De versnellingskamer is een platform voor initiatieven voor de uitwisseling en ontwikkeling van kennis, innovatie en relaties en zorgt voor synergie tussen alle initiatieven. Kortom, de gemeente heeft al een groot aantal faciliteiten in het leven geroepen die ruimschoots ondersteuning kunnen bieden aan het bedrijfsleven. Met de inzet van de betrokken overheden ontstaan zo belangrijke kansen; zowel waar het gaat om financiering (subsidies), feed back en begeleiding als het versterken en creëren van netwerken. 11

12 5. Organisatie en financiering Belangrijk is dat PARK21 aangehaakt blijft bij het gemeentelijke duurzaamheidprogramma en andere activiteiten als HBS. Zo kan beter worden aangesloten bij duurzame ontwikkelingen in Haarlemmermeer en omgeving en kan worden ingesprongen op laatste innovaties en initiatieven die in dit kader worden gestart. De behaalde resultaten, status, planning en bijbehorende benodigde middelen voor de activiteiten, in het kader van de duurzame ontwikkeling van PARK21, worden opgenomen in een rapportage duurzaamheid, gekoppeld aan het uitvoeringsprogramma voor de komende periode, als onderdeel van de jaarlijkse bestuurlijke voortgangsrapportage van PARK21. Financiering De werkzaamheden voor 2015 zijn en opgenomen in het werkplan voor PARK21, voor een totaal bedrag van, te financiern binnen het aangevraagde krediet voor PARK21 aangevuld met de financiële middelen, welke ter beschikking zijn gesteld vanuit het programma duurzaamheid. Voor de financiering van de ontwikkeling en exploitatie van de (specifieke) duurzaamheidsacties in de parklagen wordt gebruik gemaakt van innovatieve financieringsconstructies, waarbij verschillende vormen van eigenaarschap en ondernemerschap worden verbonden voor innovatieve (voor)financiering. Hierbij kan ook gekeken worden naar de methodiek van Total Cost of Ownership (TCO), een methode waarmee de levenscyclus van een product of bouwwerk uitgangspunt is. Afgewogen wordt met welke investeringen bewuste en ontwerp- en beheerkeuzes kunnen worden gemaakt die op termijn leiden naar kostenbesparingen en duurzame kwaliteit. Niet alleen de investering, maar ook de energielasten, onderhoud en restwaarde gedurende de exploitatie worden meegenomen. Er wordt in kaart gebracht hoelang een product mee gaat, hoeveel onderhoud het nodig heeft en wat er aan het einde van de levensduur mee gedaan kan worden. Daarnaast kunnen er vanuit de netwerkbenadering verbindingen gelegd worden tussen de financiering van verschillende business cases van verschillende bedrijven waardoor zij elkaar kunnen versterken. Bijvoorbeeld de ene partij kan grondstoffen leveren voor een andere partij Op deze wijze sluit dit duurzaamheidsprogramma aan op de ambities van het college samen krachtig werken, waarin ingezet wordt op duurzame economische ontwikkeling. Daarnaast worden mogelijkheden voor subsidies, fiscale regelingen en fondsen onderzocht. In de DLG rapportage (bijlage 1) is een overzicht gegeven van verschillende mogelijke financieringsinstrumenten. 12

visie duurzaamheid algemeen

visie duurzaamheid algemeen visie duurzaamheid algemeen in het kort PARK21 vertelt het verhaal van Holland; een geschiedenis van innovatie, het maken van de toekomst, en pioniers in de polder. Publieke en private partners, bezoekers

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011

Nota van B&W. Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie. mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari 2011 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Kennisname Masterplan Nationaal Poldermuseum en uitstel realisatie Portefeuillehouder Steller Collegevergadering mr. A.Th.H. van Dijk E. Feij 11 januari

Nadere informatie

Park21 ontwikkelen we samen

Park21 ontwikkelen we samen Park21 ontwikkelen we samen Metropoolregio Amsterdam Pioniers gezocht Midden in de metropoolregio Amsterdam ligt een polderlandschap van 1000 hectare te wachten op uw initiatieven. Het gebied wordt aangeduid

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Behoud en ontwikkeling van het landelijk karakter en de openheid van het gebied met ruimte voor landbouw, natuur, water, recreatie,

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Green Deal 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Inhoud presentatie Overheidsbeleid Green Deal Green Deal Aanpak Voorbeelden van Green Deals Green Deal initiatief

Nadere informatie

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor

Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor Schoonschip is de meest duurzame drijvende woonwijk van Europa, bestaande uit 46 drijvende huishoudens die een nieuwe standaard definieert voor duurzame stedelijke ontwikkeling in Amsterdam. HET PROJECT

Nadere informatie

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020.

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. Gebiedsprogramma 2016-2020 Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. 1 Integrale gebiedsopgaven Initiëren, faciliteren en uitvoeren van integrale gebiedsopgaven

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn. Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013.

Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn. Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013. Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn Collegebesluit 14 mei 2013. Raadsbesluit 29 oktober 2013. 1 Samenvatting Definitie duurzaamheid volgens Brundtland Aanmelden als Millenniumgemeente Speerpunten:

Nadere informatie

GEBIED IN 360o. Geschreven en vormgegeven door: Nicole de Waal - De Waalster communicatie en advies

GEBIED IN 360o. Geschreven en vormgegeven door: Nicole de Waal - De Waalster communicatie en advies o GEBIED IN 360o Naar aanleiding van de sessie Gezamenlijk toekomstbeeld Haarlemmer Kweektuin, met de leden van de voorbereidingscommissie is de volgende toekomstvisie opgesteld. Letterlijk aan de hand

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe-

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- Vallei & Eem Veluwe Oost Veluwe Noord WELL DRA Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- februari 2015 concept De aanpak handelingsperspectieven Ontwikkelingen maatschappij

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

1. In te stemmen met de meerjarenovereenkomst 2013-2017. 2. Wethouder van de Wiel te mandateren voor ondertekening van de overeenkomst.

1. In te stemmen met de meerjarenovereenkomst 2013-2017. 2. Wethouder van de Wiel te mandateren voor ondertekening van de overeenkomst. Reg. nr.: 1310533 Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp Meerjarenovereenkomst VVV Noordoost-Brabant 2013-2017 Samenvatting De huidige overeenkomst met de VVV (destijds de Regio-VVV genaamd) is verlopen.

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Bestuurlijke begeleidingsgroep Visie Amstelland Aantal bijlagen:

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR In 2012 stond het eerste drieluik Van Eesterengesprekken, met bijbehorende excursies, in het teken van openbaar groen,

Nadere informatie

Movares Duurzaamheidsscan

Movares Duurzaamheidsscan Movares Duurzaamheidsscan Innovatief procesinstrument Grip op duurzaamheid in elke projectfase Grip op duurzaamheid van A tot Z. Dat is de ambitie van Movares. Voor veel mensen en partijen is duurzaamheid

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016

Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016 Registratienummer DSB 2016.297 RIS294705 Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016 De wereld om ons heen is in beweging en ook onze stad verandert. Den Haag is echter nog steeds

Nadere informatie

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases

ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases ZUIDWEST-NEDERLAND DE NATIONALE KOPLOPER (OP WEG NAAR DE BIOBASED DELTA) Biobased Business Cases Mei 18, 2011 Waarom koploper? Zuidwest-Nederland: Aanwezigheid grondstoffen Hoogwaardige bedrijven in agro,

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Bent u. duurzaamheid. al de baas?

Bent u. duurzaamheid. al de baas? Bent u al de baas? Wat levert het je op? Inzicht in hoe u het sbereik binnen een leefgebied kunt vergroten door slimme inrichting van uw sbeleid en duurzame aanpak van infrastructurele (her)inrichtingsprojecten.

Nadere informatie

In actie voor duurzaamheid!

In actie voor duurzaamheid! In actie voor duurzaamheid! Ontwerp Actieplan Duurzaamheid Vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Utrecht d.d. 5 februari 2008 1 Inleiding Duurzaamheid: een verantwoordelijkheid van iedereen Duurzaamheid

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

Waste Away Challenge. www.urbanseeds.nl. www.urbanseeds.nl urbanseeds_nl urbanseeds.nl. T e l : 0 6 4 4 0 6 2 4 2 1

Waste Away Challenge. www.urbanseeds.nl. www.urbanseeds.nl urbanseeds_nl urbanseeds.nl. T e l : 0 6 4 4 0 6 2 4 2 1 www.urbanseeds.nl Waste Away Een afvalstrijd tussen middelbare scholen www.urbanseeds.nl urbanseeds_nl urbanseeds.nl T e l : 0 6 4 4 0 6 2 4 2 1 Waste Away De Waste Away is het startpunt voor middelbare

Nadere informatie

Jaar van waarheid voor Park21

Jaar van waarheid voor Park21 Donderdag 9 april 2015 11 Achtergrond HCnieuws.nl Jaar van waarheid voor Park21 Dit gebied kan in potentie zes tot zeven miljoen bezoekers per jaar trekken Qua oppervlakte is het drie keer het Central

Nadere informatie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie

Visiedocument. Educohof Podium voor duurzame leefomgeving. Presentatie versie Visiedocument Educohof Podium voor duurzame leefomgeving Presentatie versie Courante communicatie, sponsoring, fondswerving Teylingerweg 35 2114 EG Vogelenzang T 020 716 5274 E nicole@courante.nl 13 augustus

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling is altijd op zoek naar betere oplossingen op het gebied van wonen en commercieel vastgoed. Ons streven is om snel

Nadere informatie

World Food Center uit de startblokken!

World Food Center uit de startblokken! World Food Center uit de startblokken! De plannen voor de realisatie van het World Food Center (WFC) zijn in een ver gevorderd stadium. Het WFC wordt een iconisch experience center waar de Nederlandse

Nadere informatie

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden

STUREN MET WATER. over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER over draagvlak en draagkracht in de westelijke veenweiden STUREN MET WATER Het ontwerp Sturen met water van het Veenweide Innovatiecentrum Zegveld (VIC) zet in op actief, dynamisch grondwaterbeheer

Nadere informatie

Bestuurlijke programmaopdrachten 2009-2010 Regio Groningen-Assen

Bestuurlijke programmaopdrachten 2009-2010 Regio Groningen-Assen Bestuurlijke programmaopdrachten - Regio Groningen-Assen stuurgroep 22 juni Bijlage 3 Bestuurlijke programmaopdrachten.doc Bestuurlijke programmaopdracht bereikbaarheid Verbetering en waarborging bereikbaarheid

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN!

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Waardevol Water? Doen! Woensdagavond 18 november organiseerde het hoogheemraadschap van Rijnland in de Stadsgehoorzaal in Leiden de avond Waardevol Water over het Waterbeheerplan

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

Iedereen kan Vergroenen

Iedereen kan Vergroenen Iedereen kan Vergroenen Voorop in de Vergroening Prijsvraag 2013 Aanleiding Lentiz LIFE College is een school voor VMBO en MBO (AOC), in een sterk geürbaniseerde omgeving (Schiedam). Met een AOC midden

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

B-96 Green Deal de winst van paardenmest

B-96 Green Deal de winst van paardenmest B-96 Green Deal de winst van paardenmest Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. verhagen, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

WEconomy Werkplaats. Initiatiefnemers Henry Mentink, Ellen van Dongen t Veerhuis, Varik 23-08-2015

WEconomy Werkplaats. Initiatiefnemers Henry Mentink, Ellen van Dongen t Veerhuis, Varik 23-08-2015 WEconomy Werkplaats Een open formule voor crowd-thinking en co-creatie, waarin de initiatiefnemers er borg voor staan, dat de kwaliteit in lijn is met de bron het werk van Prof. Jan Jonker, Radboud Universiteit

Nadere informatie

Bedrijfsadvies aan de keukentafel

Bedrijfsadvies aan de keukentafel Nederland: de koploper in agrifood, hoe houden we stand? Bedrijfsadvies aan de keukentafel Bedrijfsadvies aan de keukentafel Elies Lemkes-Straver (Algemeen Directeur ZLTO) Conferentie Agrivaknet, 3 februari

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit

PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit Erik Mol Duurzaamheidscoördinator gemeente Bronckhorst Solarpark De Kwekerij te Hengelo Gld. 18 november 2015 Solarpark De Kwekerij Aanleiding/randvoorwaarden:

Nadere informatie

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest

DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest POSTADRES Postbus 20 7500 AA Enschede BEZOEKADRES Hengelosestraat 51 Aan de Gemeenteraad TELEFOON 14 0 53 DATUM ONS KENMERK BEHANDELD DOOR 22 januari 2015 1400334664 B.J. van Oosten - Bronsgeest UW BRIEF

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven Economie Versterking van de onderscheidende duurzame economische positie van met name de agrarische, toeristische en maritieme sector. Hoofddoel thema Bekendheid van de regio AV op internationaal, nationaal

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland september 13 Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. (Albert Einstein, 1879-1955) M e r k c o a

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

C-168 Green Deal Cirkelstad

C-168 Green Deal Cirkelstad C-168 Green Deal Cirkelstad Projectgebonden werken naar een koplopersgroep in Nederland van circulair en inclusief bouwen Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J. Kamp; 2. De Staatssecretaris

Nadere informatie

Food & the City stadslandbouw in en rond Rotterdam Kees van Oorschot 1 april 2014 Initiatieven van burgers, boeren en ondernemers Nu hier, Zomerhofstraat stadsboerderij het Lansingerland schapen in de

Nadere informatie

Nieuwsbrief Energie april 2013

Nieuwsbrief Energie april 2013 b6agina 1 van 6 Nieuwsbrief Energie april 2013 Inhoud Nieuws Duurzame energieveiling van start Nieuwe visie ontwikkeling biogas Algen en zeewier: hoe duurzaam is de productie? Kwaliteitsborging helpt bij

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Centrale vraag De regionale organisaties hebben vaak een belangrijke rol in de promotie van het gebied. De subsidies voor promotie zijn er niet

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

Intentieverklaring. Ontwikkeling innovatiecluster met composieten in de bouw

Intentieverklaring. Ontwikkeling innovatiecluster met composieten in de bouw Intentieverklaring Ontwikkeling innovatiecluster met composieten in de bouw 19 november 2014 1 Partijen: 1. Royal HaskoningDHV Nederland B.V., vertegenwoordigd door mevrouw I. Siebrand-Oosterhuis, Business

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

HOUT EXPO CNTRM. Airport Garden City Lelystad

HOUT EXPO CNTRM. Airport Garden City Lelystad Airport Garden City Lelystad ennis delen flexplekken branche expositie etrokken cluster exposure ontmoeting pla radle to cradle kantoor loofhoutbos ontwi D e i n i t i a t i e f n e m e r s Het Hout Expo

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie van Leiden uit zich op

Nadere informatie

Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Natuur- en recreatieplan Westfriesland Natuur- en recreatieplan Westfriesland Ondertitel Regionale Projectgroep 10 september 2015 Waar staan we in het proces? 2 Vijf werkblokken Blok 1: Het leggen van de basis Blok 2: Evaluatie Blok 3: Actualisatie

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën. Zorgvuldig winnen. Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden

F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën. Zorgvuldig winnen. Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden F O D I Federatie van Oppervlaktedelfstoffenwinnende Industrieën Zorgvuldig winnen Gedragscode Flora- en faunawet voor natuurbewust ontgronden Zorgvuldig In Nederland is in het verleden veel zand, grind,

Nadere informatie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie Proeftuin FoodValley Biobased economy en energietransitie 1 2 Inhoudsopgave Inleiding Waarom is een biobased economy belangrijk voor FoodValley? Wat is de ambitie voor FoodValley? Hoe kun je innovaties

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 13R5271 13bst00404 Beslisdatum B&W 12 maart 2013 Dossiernummer 13.11.551 RaadsvoorstelVerbindende kracht - Samen voor elkaar: de ontwikkeling van samenkracht

Nadere informatie

Duurzame zorgomgevingen

Duurzame zorgomgevingen Duurzame zorgomgevingen Healing Environments in woonzorggebouwen drs. ing. Bert Krikke Een healing environment is een omgeving die het welzijn, welbevinden en ziekteherstel bevordert Traditionele kenmerken:

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016

JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016 JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016 Verdere verstedelijking Groei concentreert zich in grotere steden o omvang van de stad o ligging ten opzichte van het economisch kerngebied o aanwezigheid van hoger

Nadere informatie

Intentieovereenkomst Slimme en Gezonde Stad tussen het Rijk en Rotterdam

Intentieovereenkomst Slimme en Gezonde Stad tussen het Rijk en Rotterdam 30 Oktober 2015 Intentieovereenkomst Slimme en Gezonde Stad tussen het Rijk en Rotterdam De Partijen: - De gemeente Rotterdam (Rotterdam) - Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M/ DGMI) Overwegende

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland.

Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland. 13 mei 2015 nummer 2/2015 Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland. Bijen special Dit keer staat de

Nadere informatie

Programma Blaricummermeent

Programma Blaricummermeent Programma Blaricummermeent Rob Hoksbergen, hfd. Projectbureau De Blaricummermeent 1. De Blaricummermeent anno 2015 2. Doorkijkje naar de toekomst Woningbouw BusinessPark27 Voorland Stichtsebrug 3. Wachtend

Nadere informatie

Actieprogramma Noordrand 2013

Actieprogramma Noordrand 2013 Actieprogramma Noordrand 2013 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard, 18 juli 2013 1 Inleiding Dit Actieprogramma Noordrand 2013 bevat de activiteiten uit het Masterplan Noordrand die in 2013 regionaal worden

Nadere informatie