Opleiding Duurzaam Gebouw: Follow-up en monitoring van duurzame gebouwen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opleiding Duurzaam Gebouw: Follow-up en monitoring van duurzame gebouwen"

Transcriptie

1 Opleiding Duurzaam Gebouw: Follow-up en monitoring van duurzame gebouwen Leefmilieu Brussel INLEIDING: BEPALENDE FACTOREN VOOR EEN OPTIMAAL BEHEER VAN DUURZAME GEBOUWEN Thomas DEVILLE Cenergie cvba

2 Doelstelling(en) van de presentatie Voorstelling van de bepalende factoren waarmee rekening moet worden gehouden voor een goed beheer Voorstelling van de aanpak en de tools voor een optimaal beheer van gebouwen Voorstelling van de uitdagingen van monitoring in duurzame gebouwen 2

3 Inleiding Duurzaam gebouw = 9 thema s Het beheer van een duurzaam gebouw maakt deel uit van het thema Beheer van het project, de werf, het gebouw, en is vooral gericht op de thema s: Energie Water Comfort en gezondheid 3

4 Algemeen schema van de presentatie Informatie aan de bezetters / gebruikers Technische aspecten Postinterventiedossier Regeling en onderhoud van de installaties Monitoring Wat monitoren? Wat opvolgen? Waarom monitoren? Bepalende factoren van de monitoring / follow-up 4

5 Algemeen schema van de presentatie Informatie aan de bezetters / gebruikers Technische aspecten Postinterventiedossier Regeling en onderhoud van de installaties Monitoring Wat monitoren? Wat opvolgen? Waarom monitoren? Bepalende factoren van de monitoring / follow-up 5

6 1. Informatie aan de bezetters / gebruikers De toekomstige gebruikers betrekken bij het ontwerpproces Bewoners van woningen Gebruikers van tertiaire gebouwen Ze worden geïnformeerd over de algemene uitdagingen van het project en kunnen met kennis van zaken tussenkomen Een groepsdynamiek/-cohesie creëren die kan voortduren zodra het project is uitgevoerd: Elkaar helpen Kennis delen Werkbijeenkomst van de bouwheren van een groepswoning en het ontwerpteam Bron: website van het voorbeeldgebouw Brutopia [097_Brutopia] 6

7 1. Informatie aan de bezetters / gebruikers Betrokkenheid bij het ontwerpproces: Zeer wenselijk, maar niet altijd haalbaar Toekomstige bezetters / gebruikers niet altijd of zelfs zelden gekend Tal van potentiële betrokken partijen Is er belangstelling bij de toekomstige bezetters? Informatie doorgeven kan niet altijd vooraf, maar het moet wel gebeuren. Wanneer? Hoe? 7

8 Informatie aan de bezetters / gebruikers Wanneer moet de informatie worden doorgegeven? Aan de beheerder : In het algemeen : op het laatste moment, wanneer de beheerder in actie komt (oplevering van het gebouw). Het kan zinvol zijn dit eerder te doen: De beheerder kan zijn mening vooraf geven, uitwerking van het project (deels) naargelang van zijn competenties en zijn technische kennis Vermijden dat informatie gaandeweg verloren gaat, directe uitwisselingen tussen ontwerpers en beheerder (uitwisseling technicus technicus) 8

9 Informatie aan de bezetters / gebruikers Wanneer moet de informatie worden doorgegeven? Aan de bezetters: In het algemeen: bezetters niet of slecht op de hoogte ( ze zeggen dat, verkeerd begrepen informatie die maar voor een stuk is doorgegeven, ) NB: Indien er nog problemen zijn wanneer het gebouw wordt opgestart, blijven de bezetters met deze slechte indruk zitten. Vooral als ze geen (of weinig) informatie hebben gekregen. Informatie is nodig, bij voorkeur voordat de bezetters hun intrek nemen in het gebouw. Informatiesessies Handleiding 9

10 Informatie aan de bezetters / gebruikers Hoe? De doorgegeven informatie moet doelgericht zijn : duidelijk en goed verband houden met de actieradius van de betrokken doelgroep van een technisch niveau dat verstaanbaar is in verband met thema s die hem aangaan Handleiding Versie op papier die gemakkelijk kan worden uitgedeeld Opgesteld door (of in overleg met) het ontwerpteam Vooral ten behoeve van de bezetters Inhoud en type van gegevensdrager: afhankelijk van het project en de doelgroep 10

11 Informatie aan de bezetters / gebruikers Overleggen met de actoren = een van de succesfactoren voor een goed gebruik van het gebouw presentatie van Bernard Huberlant Voorbeeld van de gids Wonen in een passiefhuis presentatie van Cleo Swinnen 11

12 Algemeen schema van de presentatie Informatie aan de bezetters / gebruikers Technische aspecten Postinterventiedossier Regeling en onderhoud van de installaties Monitoring Wat monitoren? Wat opvolgen? Waarom monitoren? Bepalende factoren van de monitoring / follow-up 12

13 Technische aspecten Postinterventiedossier (DIU) Technisch dossier Opgelegd door het koninklijk besluit van 25 januari Moet worden overhandigd aan de koper bij de ondertekening van de aankoopakte. Opgesteld door de veiligheidscoördinator (indien verschillende aannemers betrokken zijn) of door de bouwheer (indien hij de werken zelf uitvoert) of door de algemene aannemer Doelstelling: de veiligheid garanderen van de werknemers die later in het gebouw zullen werken. 13

14 Technische aspecten Postinterventiedossier (DIU) Inhoud: nuttige elementen in het domein van de veiligheid en de gezondheid die in aanmerking moeten worden genomen voor eventuele toekomstige werken (onderhoud, herstellingen, vervangingen, ): Informatie over de structuur As-builtplannen Architecturale, technische, en organisatorische elementen die betrekking hebben op de uitvoering, het onderhoud en de herstellingen (technische fiches, onderhoudsvoorschriften, ) Uitgevoerde materialen (zie ook Bijlage I deel C van het KB:

15 Algemeen schema van de presentatie Informatie aan de bezetters / gebruikers Technische aspecten Postinterventiedossier Regeling en onderhoud van de installaties Monitoring Wat monitoren? Wat opvolgen? Waarom monitoren? Bepalende factoren van de monitoring / follow-up 15

16 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Informatie die moet worden bezorgd aan de beheerder(s) van het gebouw voor: een optimale werking op lange termijn Gewoonlijk, as-builtdossier van de aannemer met: As-builtplannen (stabiliteit, architectuur en technieken) Technische schema s: hydraulica, luchtbehandeling, elektriciteit, regeling, Technische fiches van het geïnstalleerde materiaal Hoeveelheid en type van de informatie in het asbuiltdossier hangt af van het project (grootte, bestemming, ) 16

17 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Herhaling: voorafgaand overleg met en informatie aan de beheerder van het gebouw, om de follow-up zo vlot mogelijk te laten verlopen Basisprincipes voor onderhoud van de technische installaties die moeten worden nageleefd, en ook de instructies van de fabrikanten Voorbeelden: Verwarming: onderhoud van de verwarmingsketel, goede werking van de branders, dichtheid van de kleppen, onderhoud van de eindunits, ontluchting van de radiatoren, 17

18 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Ventilatie: vervanging van de filters, controle van de spanning van de riemen van de ventilator, reiniging van de uitlaatopeningen, Klimaatregeling: SWW: reiniging van de condensatoren, controle van het koelvloeistofpeil, onderhoud van de eindunits, controle van de dichtheid van de kleppen, ontluchtingskranen,, Verlichting: schoonmaak van de armaturen, controle van de regeling, 18

19 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Relevante bijkomende informatie: Energieontwerpnota, indien (passief, (zeer) lage energie) HEP-gebouw: Principes voor ontwerp van het gebouw op het vlak van energie informatie over de prestatiedoelstellingen informatie over de in aanmerking genomen hypothesen basis voor beoordeling van de effectieve energieefficiëntie van het gebouw 19

20 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Relevante bijkomende informatie: Energieontwerpnota [040_Aeropolis II: uittreksels uit de energieontwerpstudie] 20

21 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Relevante bijkomende informatie: Regelingsnota nota opgesteld door studiebureau (SB) geeft meer informatie over de regeling van het gebouw (technische installaties) nuttige tool voor HEP-gebouwen (grote afwijkingen mogelijk indien verkeerde regeling) correcte parametrering van de installaties aan de basis basis voor» beoordeling van de parametrering door de aannemer» opstart van de installaties 21

22 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Relevante bijkomende informatie: Regelingsnota NEE - WINDSNELHEID < X M/S* - VORSTRISICO OK * Maximaal toelaatbare windsnelheid volgens fabrikant LUIKEN IN ZONWERINGSSTAND ONTVOUWING NAARGELANG VAN LICHTSTERKTE EN ZONE (ORIËNTATIE) [Greenbizz: uittreksels uit de regelingsnota: indelingsschema HVAC regeling van de zonwering] 22

23 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Relevante bijkomende informatie: Specifieke onderhoudsnota Vooral voor specifieke systemen, die weinig voorkomen Voorbeeld: Aardwarmtewisselaar van het project Aeropolis II» onderhoudsnota opgesteld door SB» doorgegeven aan de beheerder van het gebouw» toegevoegd aan PID Inhoud:»Voorstelling van het systeem»aanbevelingen voor onderhoud 23

24 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties [040_Aeropolis II: uittreksel uit de onderhoudsnota van de aardwarmtewisselaar] 24

25 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Regelgeving: EPB Verwarmingsbesluit: 16 eisen waaronder het bijhouden van een logboek (eis 11)»= dossier met alle documenten die betrekking hebben op de technische installaties» Minimuminhoud vastgelegd door de regelgeving» autres documents tels que plans, schémas, croquis, conseillés 25

26 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Regelgeving: EPB Verwarmingsbesluit: Oplevering van de systemen Periodieke controle van de verwarmingsketels door een erkend vakman Diagnose van de verwarmingssystemen Meer informatie over het verwarmingsbesluit: informer.aspx?id=32599&langtype=

27 Technische aspecten- Regeling en onderhoud van de installaties Regelgeving: EPB Besluit klimaatregeling: 9 eisen, waaronder het bijhouden van een logboek (eis 9) Periodieke controle door een erkend vakman Meer informatie over het besluit klimaatregeling: mer.aspx?id=34630&langtype=

28 Algemeen schema van de presentatie Informatie aan de bezetters / gebruikers Technische aspecten Postinterventiedossier Regeling en onderhoud van de installaties Monitoring Wat monitoren? Wat opvolgen? Waarom monitoren? Bepalende factoren van de monitoring / follow-up 28

29 Wat monitoren, wat opvolgen? Duurzaam gebouw = 9 thema s Monitoring van hoofdzakelijk: het energieverbruik van het gebouw het waterverbruik van het gebouw Follow-up van het comfort in het gebouw Andere specifieke vormen van follow-up/monitoring die minder vaak voorkomen: verbruik van de werf, VOS-gehalte, 29

30 Waarom monitoren? Doelstellingen van het ontwerp Energieprestaties van het gebouw ((zeer) lage energie, passief, NZEB ) Comfortniveau tegenover realiteit van de uitvoering en het gebruik Werkelijke prestaties van de technische installaties Regeling van de installaties, afstemming op de behoeften Gedrag en verwachtingen van de bezetters ( rebound-effect ) 30

31 Waarom monitoren? Soms (vaak ) is er een heuse kloof tussen het aangekondigde en het werkelijke verbruik het beoogde en het bereikte comfortniveau Zonder follow-up/monitoring zijn de oorzaken van deze verschillen zeer moeilijk te verklaren en zijn de problemen moeilijk op te lossen. 31

32 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Een goede follow-up begint bij een goede kennis van het project/het gebouw Werken in een bouwteam Alle actoren werken samen vanaf de eerste aanzet tot het project multidisciplinaire teams Delen van kennis Beter georganiseerde uitwisseling van informatie Zorgt voor een globale projectaanpak evenwichtige projecten 32

33 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Een goede follow-up begint bij een goede kennis van het project/het gebouw Commissioning scope of information 33

34 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Uitbreiding van het onderzoeksveld De toekomstige gebruikers betrekken bij het ontwerpproces Een groepsdynamiek/-cohesie creëren die kan voortduren zodra het project is uitgevoerd Werkbijeenkomst van de bouwheren van een groepswoning en het ontwerpteam Bron: website van het voorbeeldgebouw Brutopia [097_Brutopia] 34

35 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Een passende follow-up invoeren Welke monitoring heeft mijn gebouw nodig? 35

36 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Type van monitoring beïnvloed door het beheer dat zal worden toegepast op het gebouw het technisch ontwerp van het project De wijze van beheer hangt af van De schaal van het project Individueel klein project (eengezinswoning, kleine collectieve woning) Collectief middelgroot project (collectieve woning, kleine kantoorgebouwen, ) Groot project (grote kantoorgebouwen, ziekenhuizen, ) [087_Poststraat] [056_Tweetorenstraat] [040_AeropolisII] 36

37 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up De wijze van bezetting van het gebouw Huur Koop Kleinere betrokkenheid van de bezetters Doorgaans minder uitgebreide kennis van het gebouw dan bij eigenaars Beheer vaak via extern bedrijf (sociale woningen, bijvoorbeeld) Betrokkenheid van de bezetters: wenselijk vanaf ontwerpfase, indien gekend in dat stadium Grotere belangstelling voor het gebouw en de technieken dan bij huur Kennis/bekwaamheden van de beheerder Technische kennis Kennis van de ingevoerde systemen (commissioning) Bevoegdheden / rol (beschikbare tijd, te beheren vastgoedpark, ) 37

38 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Het technisch ontwerp van het project Doordachte technische keuzes Op basis van de inbreng van de verschillende partijen, hun kennis en ervaringen (ontwerp/uitvoering) Opnieuw: belang van werk in bouwteam Types van technische installaties Eenvoud (complexiteit) van de technische installaties Regeling Onderhoud Herstelling 38

39 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Keuze van ontwerp van technieken Gecentraliseerde versus gedecentraliseerde systemen Wie zorgt voor follow-up en onderhoud? Aantal metingen Bv.: ventilatiesysteem in collectieve woning Gecentraliseerd systeem Bron: Matriciel Gedecentraliseerd systeem 39

40 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Monitoring van het verbruik Invoering van een energieboekhouding en follow-up van het verbruik Doelstellingen: De evolutie van het verbruik volgen in de tijd De prestaties van de technische installaties analyseren Afwijkingen benoemen, de bron(en) ervan aan het licht brengen en oplossingen aanreiken 40

41 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Monitoring van het verbruik Monitoring van het verbruik 41

42 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Monitoring van het verbruik Meer details over de energie- en comfortmonitoring worden gegeven tijdens de presentaties van deze namiddag 42

43 Bepalende factoren voor de monitoring/follow-up Monitoring van het verbruik Regelgeving: EPB Besluit verwarming: energiemetingen op de verwarmingsketels elektrische metingen op de ventilatoren bijhouden van een energieboekhouding Besluit klimaatregeling: enkelvoudige of dubbele meting op de koelinstallaties elektrische meting op koeltorens elektrische meting op ventilatoren bijhouden van een energieboekhouding 43

44 Nuttige hulpmiddelen, websites, enz.: Koninklijk besluit van 25/01/2001: EPB-reglementering voor verwarming: px?id=32599&langtype=2067 EPB-reglementering voor klimaatregeling: px?id=34630&langtype=2067 Referentie Gids Duurzame Gebouwen en andere bronnen: Gids Duurzame Gebouwen: Fiche: MAN00, ENE00, ENE10 Documentatie en tools ecogebouwen 3&langtype=2067 Bestek voor REG-onderhoud en toolkit voor REG-onderhoud &langtype=

45 Wat moet worden onthouden uit de uiteenzetting Verschillende aspecten spelen een rol in de monitoring van het gebouw Technische aspecten Menselijke aspecten Een goede overdracht van technische informatie is essentieel verschillende tools kunnen worden gebruikt De reglementering definieert de na te leven eisen voor onderhoud en monitoring van de technische installaties Het type van monitoring moet worden afgestemd op het gebouw Een te complexe of net te beperkte monitoring moet worden vermeden 45

46 Contact Thomas DEVILLE Projectverantwoordelijke :

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzaam bouwen van A tot Z

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzaam bouwen van A tot Z Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzaam bouwen van A tot Z Leefmilieu Brussel Duurzaam bouwen vanuit de invalshoek van energie. Anne-Laure MAERCKX CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie Een denkoefening

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzaam bouwen van A tot Z

Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzaam bouwen van A tot Z Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzaam bouwen van A tot Z Leefmilieu Brussel TERTIAIRE GEBOUWEN: (R)EVOLUTIE VOORBEELDGEBOUWEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST Anne-Laure MAERCKX CENERGIE Doelstellingen

Nadere informatie

LOGBOEK. Verwarmingssysteem type 2. van een flatgebouw. Gebouw:.

LOGBOEK. Verwarmingssysteem type 2. van een flatgebouw. Gebouw:. LOGBOEK Verwarmingssysteem type 2 van een flatgebouw Gebouw:. CONTEXT Het logboek is de 'referentie'-documentatie van de verwarmingssystemen. Het bijhouden van een logboek is een van de eisen van de EPB-reglementering

Nadere informatie

De EPBreglementering voor verwarming

De EPBreglementering voor verwarming De EPBreglementering voor verwarming Alain Beullens DPT Verwarming en Klimaat EPB April 2014 Algemene context Gebouwen = 40% van het energieverbruik! 2 Algemene context Brussels Hoofdstedelijk Gewest Volgens

Nadere informatie

Dankzij EPB uw verwarmingsinstallatie performant maken

Dankzij EPB uw verwarmingsinstallatie performant maken 1 Seminarie Duurzaam Bouwen: Dankzij EPB uw verwarmingsinstallatie performant maken 21 oktober 2014 Leefmilieu Brussel De regelgeving EPB-verwarming Alain BEULLENS, DPT VERWARMING en KLIM EPB LEEFMILIEU

Nadere informatie

LOGBOEK. Verwarmingssysteem type 1. Gebouw:. Adres:.

LOGBOEK. Verwarmingssysteem type 1. Gebouw:. Adres:. LOGBOEK Verwarmingssysteem type 1 Gebouw:. :. Brussel CONTEXT Het logboek is de 'referentie'-documentatie voor de verwarmingssystemen. Het bijhouden van een logboek is een van de eisen van de EPB-reglementering

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel Duurzaam bouwen vanuit de invalshoek van energie. Anne-Laure MAERCKX CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie Een denkoefening

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: De EPB-eisen vanaf 2015: hoe ze toe te passen? Leefmilieu Brussel Voorbeeld 2: Kantoren en diensten Thomas LECLERCQ - Manuel da CONCEIÇÃO NUNES MATRIciel Doelstelling van de

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel SWW: theoretische inleiding Kasper Derkinderen CENERGIE DOELSTELLINGEN KENGETALLEN SWW PRODUCTIE SWW: PRINCIPES METHODEN VERDELING SWW AFGIFTE SWW

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE 1 Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel VERWARMINGSINSTALLATIES EN SWW INSTALLATIES EFFICIENT ONTWERPEN Kasper DERKINDEREN CENERGIE Doelstellingen van de presentatie Hoe een verwarmings

Nadere informatie

EVALUATIE VAN DE EPB- REGLEMENTERING VOOR VERWARMING IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

EVALUATIE VAN DE EPB- REGLEMENTERING VOOR VERWARMING IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST HELPDESK EPB VERWARMING IN HET BRUSSELS GEWEST EVALUATIE VAN DE EPB- REGLEMENTERING VOOR VERWARMING IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST EXTRACT GfK 2014 Helpdesk EPB verwarming in Brussels hoofdstedelijk

Nadere informatie

Dankzij EPB uw verwarmingsinstallatie performant maken

Dankzij EPB uw verwarmingsinstallatie performant maken Seminarie Duurzaam Bouwen: Dankzij EPB uw verwarmingsinstallatie performant maken 21 oktober 2014 Leefmilieu Brussel EEN STOOKPLAATS RENOVATIE MET CORRECTE TOEPASSING VAN DE REGELS VAN DE EPB-VERWARMING

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam gebouw:

Opleiding Duurzaam gebouw: Opleiding Duurzaam gebouw: Energiebeheer (energieverantwoordelijke) Leefmilieu Brussel Beheer van het verbruik: energieboekhouding Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstellingen van de presentatie Het nut

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSENQUÊTE VOORBEELDGEBOUWEN

TEVREDENHEIDSENQUÊTE VOORBEELDGEBOUWEN Kenmerken van de woning: TEVREDENHEIDSENQUÊTE VOORBEELDGEBOUWEN Naam ven het project Type van werken Bestemming Energieklasse Aantal kamers Nieuwbouw Renovatie Eengezinswoning Appartement in een collectieve

Nadere informatie

16 oktober 2006. Vorming Energieadviseur Woonsector. Procedure van de energieaudit. Spreker

16 oktober 2006. Vorming Energieadviseur Woonsector. Procedure van de energieaudit. Spreker 16 oktober 2006 Vorming Energieadviseur Woonsector Procedure van de energieaudit Spreker Nicodème Lonfils Energieadviseur Brussels Energie Agentschap (ABEA) De Stadswinkel vzw Wettelijk kader Europese

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 3.1 Systemen: inleiding Piotr Wierusz-Kowalski LENTE 2015 p.kowalski@mkengineering.be www.mkengineering.be 2 DOELSTELLING(EN) VAN DE PRESENTATIE

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE 1 Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel Het efficiënt ontwerpen van een koelinstallatie Filip GRILLET Cenergie CVBA Doelstellingen van de presentatie Concept en componenten hydraulisch

Nadere informatie

Welkom Helpdesk EPB Verwarming 03/10/2013 1

Welkom Helpdesk EPB Verwarming 03/10/2013 1 Welkom Helpdesk EPB Verwarming 03/10/2013 1 De EPB reglementering voor verwarming in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: vandaag en morgen Helpdesk Chauffage PEB /EPB Verwarming 03/10/2013 2 Agenda Inleiding

Nadere informatie

HUIDIGE CONTEXT: EVOLUTIE VAN DE SECTOR NAAR EEN GROTERE BETROKKENHEID VAN DE ACTOREN IN HET PROJECT.

HUIDIGE CONTEXT: EVOLUTIE VAN DE SECTOR NAAR EEN GROTERE BETROKKENHEID VAN DE ACTOREN IN HET PROJECT. 1 In teamverband bouwen: kwaliteit, doeltreffendheid, snelheid! Leefmilieu Brussel HUIDIGE CONTEXT: EVOLUTIE VAN DE SECTOR NAAR EEN GROTERE BETROKKENHEID VAN DE ACTOREN IN HET PROJECT. Liesbet TEMMERMAN

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAME PASSIEF-EN (ZEER) LAGE- ENERGIEGEBOUWEN

OPLEIDING DUURZAME PASSIEF-EN (ZEER) LAGE- ENERGIEGEBOUWEN OPLEIDING DUURZAME PASSIEF-EN (ZEER) LAGE- ENERGIEGEBOUWEN LENTE 2012 Pierre WILLEM écorcesprl team@ecorce.be www.ecorce.be OPLEIDING DUURZAME PASSIEF-EN (ZEER) LAGE- ENERGIEGEBOUWEN Dag 1 Inleiding Muriel

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: De technieken (warmte, ventilatie, SWW): ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Het effect van de EPB-reglementering op de installatiekeuze Jonathan FRONHOFFS Cenergie cvba Doelstellingen

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verwarming en sanitair warm water: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Overzicht van de belangrijkste warmteopwekkers Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDIG DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF E (ZEER) LAGE EERGIE Dag 1.1 Inleiding LETE 2015 Muriel Brandt écorce sprl team@ecorce.be www.ecorce.be 2 IHOUDSOPGAVE DE OPLEIDIG "DUURZAAM GEBOUW" DE MODULE "PASSIEF

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR EEN GEÏNTEGREERDE HAALBAARHEIDSSTUDIE

RICHTLIJNEN VOOR EEN GEÏNTEGREERDE HAALBAARHEIDSSTUDIE RICHTLIJNEN VOOR EEN GEÏNTEGREERDE HAALBAARHEIDSSTUDIE 1. CONTEXT In het kader van de Ordonnantie houdende de energieprestatie en het binnenklimaat van gebouwen van 7 juni 2007 dient een geïntegreerde

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: De EPB-eisen vanaf 2015: hoe ze toe te passen? Leefmilieu Brussel Voorbeeld 3: Renovatie van kantoren Thomas LECLERCQ - Manuel da CONCEIÇÃO NUNES MATRIciel Doelstelling van de

Nadere informatie

Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen

Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen De keuze van een geschikt en betaalbaar ventilatiesysteem voor een gezonde sociale woning VMSW ir Bernard Wallyn Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen Sociale huisvesting en ventilatie Sociale projecten

Nadere informatie

DE ENERGIEPRESTATIES EN HET BINNENKLIMAAT VAN GEBOUWEN (EPB)

DE ENERGIEPRESTATIES EN HET BINNENKLIMAAT VAN GEBOUWEN (EPB) DE ENERGIEPRESTATIES EN HET BINNENKLIMAAT VAN GEBOUWEN (EPB) Nieuwe ordonnantie aangenomen op 1 juni 2007, van kracht in de loop van 2008 1. WAAROM EEN ORDONNANTIE OVER EPB? In Europa is de bouw verantwoordelijk

Nadere informatie

Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen

Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen Leefmilieu Brussel Afd. Energie, Lucht, Klimaat et Geluid Dpt Ecoconstructie Sophie Duterne 21/04/09 Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen

Nadere informatie

Een gebruiksvriendelijk energie-efficiënt gebouw ontwerpen

Een gebruiksvriendelijk energie-efficiënt gebouw ontwerpen Seminarie Duurzaam Bouwen : Een gebruiksvriendelijk energie-efficiënt gebouw ontwerpen 06 februari 2015 Leefmilieu Brussel EEN EENVOUDIG EN PERFORMANT GEBOUW Bouw van scholen met Passivhaus norm te Brussel

Nadere informatie

EPB passief 2015 - eisen, hoe ze onder de knie krijgen?

EPB passief 2015 - eisen, hoe ze onder de knie krijgen? EPB passief 2015 - eisen, hoe ze onder de knie krijgen? Leefmilieu Brussel Brussel maakt passief in alle gevallen mogelijk: de EPB eisen voor passief in 2015 Frederic LUYCKX Facilitator Duurzaam Bouwen

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 1.1 Inleiding LENTE 2013 Stéphan Truong Beheerder van de opleiding voor rekening van Leefmilieu Brussel TRAINING.IBGEBIM@ecorce.be 2 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam gebouw : Energie

Opleiding Duurzaam gebouw : Energie Opleiding Duurzaam gebouw : Energie Leefmilieu Brussel AUDIT VAN DE VENTILATIE- EN KLIMATISATIE-INSTALLATIES Jonathan MATTHEWS ICEDD Doelstellingen van de presentatie De belangrijkste mankementen in bestaande

Nadere informatie

OPLEVERINGSATTEST VAN EEN VERWARMINGSSYSTEEM VAN TYPE 2

OPLEVERINGSATTEST VAN EEN VERWARMINGSSYSTEEM VAN TYPE 2 OPLEVERINGSATTEST VAN EEN VERWARMINGSSYSTEEM VAN TYPE 2 EPB-verwarmingsadviseur VTI : Onderneming :..... Particulier Naam :... Erkenningsnummer :... Onderneming :... BTW-nummer :... Straat :... Huisnummer

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Leefmilieu Brussel Warmte-emissie systemen: principes en uitdagingen Raphaël Capart ICEDD asbl Doelstelling(en) van de presentatie

Nadere informatie

De regelgeving klimaatregeling EPB

De regelgeving klimaatregeling EPB De regelgeving klimaatregeling EPB In het Brussels Gewest Christophe Danlois DIRECTIE ENERGIE DEPARTEMENT VERWARMING EN KLIMAATREGELING EPB INHOUDSTAFEL DE CONTEXT ENKELE GEGEVENS OVER DE KLIMAATREGELING

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel Onderzoek naar elektriciteitsverbruik Stéphane Barbier CENERGIE DOELEN Gemiddeld consumptie Zijn factuur analyseren Wat is het elektriciteitsverbruik

Nadere informatie

Opleiding «Duurzaam gebouw : ENERGIE»

Opleiding «Duurzaam gebouw : ENERGIE» Opleiding «Duurzaam gebouw : ENERGIE» PROGRAMMA Plaats : Brussel Voor iedereen, in functie van de gebouwbestemming : OF MODULE «ENERGIE IN INDIVIDUELE OF COLLECTIEVE HUISVESTING (< 10 EENHEDEN)» (6 dagen)

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel Financiering van grote bouwcomplexen: Steunmaatregelen en subsidies in het BHG, financiering door derden Charline Langerock FACILITATOR DUURZAME GEBOUWEN

Nadere informatie

Seminarie Duurzaam Bouwen

Seminarie Duurzaam Bouwen Seminarie Duurzaam Bouwen Zoom op de kleinschalige warmtekrachtkoppeling (

Nadere informatie

Opleiding-debat voor maatschappelijke werkers

Opleiding-debat voor maatschappelijke werkers Opleiding-debat voor maatschappelijke werkers Voortgezette module Caroline GRéGOIRE Instrumenten, observatieroosters Tr@me scrl Doelstellingen Op basis van uitwisselingen en praktische situaties het gebruik

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Diagnosetools voor renovatie Leefmilieu Brussel Diagnose van de isolatie van de luchtichteid Gauthier KEUTGEN ICEDD Doelstelling(en) van de presentatie De aandacht vestigen op

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Algemene opleiding

Opleiding Duurzaam Gebouw : Algemene opleiding Opleiding Duurzaam Gebouw : Algemene opleiding Leefmilieu Brussel Balans en feedback van de Voorbeeldgebouwen, Audrey DAMIEN LEEFMILIEU BRUSSEL / DPT PROMOTIE DUURZAAM GEBOUW Opleiding uitgewerkt door

Nadere informatie

ATTEST VAN PERIODIEKE CONTROLE

ATTEST VAN PERIODIEKE CONTROLE ATTEST VAN PERIODIEKE CONTROLE Erkende verwarmingsketeltechnicus VTI : Onderneming :... Particulier Naam :... Identificatienummer :... Onderneming :... BTW-nummer :... Straat : Nr.:... Postcode & gemeente:...

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzamer werfbeheer Leefmilieu Brussel REKENING HOUDEN MET HET DUURZAAM WERFBEHEER Sébastien BREELS + Liesbet Temmerman MATRIciel + CERAA DOELSTELLINGEN Richtlijnen voor een

Nadere informatie

Stad Antwerpen - Studiedag collectieve warmteproductie 25 september 2014 - Antwerpen. Ervaringen met centrale warmteproductie in de Cadixwijk

Stad Antwerpen - Studiedag collectieve warmteproductie 25 september 2014 - Antwerpen. Ervaringen met centrale warmteproductie in de Cadixwijk Stad Antwerpen - Studiedag collectieve warmteproductie 25 september 2014 - Antwerpen Ervaringen met centrale warmteproductie in de Cadixwijk ir. arch. Joni Staljanssens/Bureau Bouwtechniek Bureau Bouwtechniek

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Gedeeltelijke en gefaseerde renovatie Leefmilieu Brussel Verbetering van de hygiënische ventilatie François LECLERCQ MATRIciel Doelstellingen van de presentatie Nagaan of een

Nadere informatie

Sociale passiefwoningen. Luc Stijnen, directeur De Zonnige Kempen, Westerlo

Sociale passiefwoningen. Luc Stijnen, directeur De Zonnige Kempen, Westerlo Sociale passiefwoningen Luc Stijnen, directeur De Zonnige Kempen, Westerlo C.V. ZONNIGE KEMPEN TEL.: 014/54.19.41 GROTE MARKT 39 FAX: 014/54.19.51 2260 WESTERLO email: info@zonnigekempen.be Sociale passiefwoningen

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam gebouw:

Opleiding Duurzaam gebouw: Opleiding Duurzaam gebouw: Energiebeheer (energieverantwoordelijke) Leefmilieu Brussel Functie en rol van de energieverantwoordelijke Emmanuel Hecquet ICEDD Opleiding Duurzame gebouwen: ENERGIE Module

Nadere informatie

Seminarie Duurzaam bouwen

Seminarie Duurzaam bouwen Seminarie Duurzaam bouwen Hernieuwbare energie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Leefmilieu Brussel Monitoring van PV-systemen, zonneboilers en warmtepompen David MARTENS CENERGIE Doelstelling(en)

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Follow-up en monitoring van duurzame gebouwen Leefmilieu Brussel Optimalisatie van de follow-up van HEP-gebouwen: details van de geïntegreerde beheerstrategieën Antoine HUPIN,

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: De EPB-eisen vanaf 2015: hoe ze toe te passen? Leefmilieu Brussel EPB-eisen: welke evoluties mogen we verwachten vanaf 2015 Charline LANGEROCK Cenergie Doelstelling(en) van de

Nadere informatie

OPLEVERINGSATTEST VAN EEN VERWARMINGSSYSTEEM VAN TYPE 1

OPLEVERINGSATTEST VAN EEN VERWARMINGSSYSTEEM VAN TYPE 1 OPLEVERINGSATTEST VAN EEN VERWARMINGSSYSTEEM VAN TYPE 1 Erkende verwarmingsinstallateur VTI : Onderneming :..... Particulier Naam :... Erkenningsnummer :... Onderneming :... BTW-nummer :... Straat :...

Nadere informatie

Een nieuwe tool om meer te weten te komen over fotovoltaïsche zonne-energie De 9 referentiedocumenten van Leefmilieu Brussel Ontwikkeld in het kader van een openbare aanbesteding in 2008 door Leefmilieu

Nadere informatie

Seminarie Duurzaam Bouwen

Seminarie Duurzaam Bouwen Seminarie Duurzaam Bouwen Leefmilieu Brussel Brusselse stadswoningen gerenoveerd tot passiefhuizen: Voorbeeldgebouwen Camille DE SMET LEEFMILIEU BRUSSEL/ DPMT PROMOTIE DUURZAAM BOUWEN Doelstellingen van

Nadere informatie

WETTELIJK KADER BELGIË ONDERHOUD VAN NOODVERLICHTING

WETTELIJK KADER BELGIË ONDERHOUD VAN NOODVERLICHTING WETTELIJK KADER BELGIË WHITE PAPER SAMENVATTING De Belgische wetten en normen die de inspectie en het onderhoud van noodverlichting beschrijven, zijn duidelijk: de beheerder van het gebouw is verantwoordelijk

Nadere informatie

Kwaliteitskader Ventilatie

Kwaliteitskader Ventilatie Kwaliteitskader Ventilatie BCCA vzw Belgian Construction Certification Association BCCA vzw 1 Waarom een verplicht kwaliteitskader? Wijk Vathorst/Amersfoort Nederland onderzoek in 2006 Belangrijke gezondheidsklachten

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Leefmilieu Brussel Energie becijferen Jonathan FRONHOFFS Cenergie cvba Doelstelling(en) van de presentatie Opfrissen van de theoretische

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 1.4 Comfortcriteria LENTE 2013 Stéphan Truong Beheerder van de opleiding voor rekening van Leefmilieu Brussel TRAINING.IBGEBIM@ecorce.be 2

Nadere informatie

Nulenergie in Brussel: perspectieven?

Nulenergie in Brussel: perspectieven? Nulenergie in Brussel: perspectieven? Seminarie Duurzaam Gebouw 22 maart 2013 Ir. Ismaël Daoud Politiek adviseur, Duurzaam bouwen en Energie Kabinet d'evelyne Huytebroeck, Brussels Minister voor Leefmilieu,

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw De technieken (warmte, ventilatie, SWW) : ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel

Opleiding Duurzaam Gebouw De technieken (warmte, ventilatie, SWW) : ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Opleiding Duurzaam Gebouw De technieken (warmte, ventilatie, SWW) : ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Regelgeving en installaties Jonathan FRONHOFFS Cenergie cvba Doelstellingen van de presentatie

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 1.5 Globale aanpak LENTE 2013 Stéphan Truong Beheerder van de opleiding voor rekening van Leefmilieu Brussel TRAINING.IBGEBIM@ecorce.be 2 DOELSTELLING(EN)

Nadere informatie

STAD ANTWERPEN Stadsontwikkeling Openbaar domein

STAD ANTWERPEN Stadsontwikkeling Openbaar domein STAD ANTWERPEN Stadsontwikkeling Openbaar domein POSTINTERVENTIEDOSSIER RENOVATIE PARKBRUG GELEGEN IN PARK DEN BRANDT - BEUKENLAAN OPDRACHTGEVER: STADSBESTUUR ANTWERPEN HOOFDAANNEMER: Conform De Wet op

Nadere informatie

BOUW VAN HET NIEUWE ADMINISTRATIEF CENTRUM

BOUW VAN HET NIEUWE ADMINISTRATIEF CENTRUM BOUW VAN HET NIEUWE ADMINISTRATIEF CENTRUM VAN DE GEMEENTE ETTERBEEK Technisch rapport betreffende de energie- en milieuprestatie-indicatoren Juni 2015 Verspreiding: Jaspers-Eyers Architects Bureau d Architecture

Nadere informatie

1. D U U R Z A A M B O U W E N. Charline Boyer 02 545 58 35 charline.boyer@confederatiebouw.be

1. D U U R Z A A M B O U W E N. Charline Boyer 02 545 58 35 charline.boyer@confederatiebouw.be 1. D U U R Z A A M B O U W E N Charline Boyer 02 545 58 35 charline.boyer@confederatiebouw.be E CO- C O N S T R U C T I E We leven in een wereld waarin natuurlijke hulpbronnen niet onuitputtelijk blijken,

Nadere informatie

De energiedimensie in het werk van het Netwerk Wonen BRUFoDébat 19/06/2014. Henry Devondel Cleo Swinnen

De energiedimensie in het werk van het Netwerk Wonen BRUFoDébat 19/06/2014. Henry Devondel Cleo Swinnen De energiedimensie in het werk van het Netwerk Wonen BRUFoDébat 19/06/2014 Henry Devondel Cleo Swinnen INHOUD [1] Historiek van het Netwerk Wonen [2] Huidige samenstelling [3] Belangrijkste activiteiten

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel Rentabiliteit van investeringen in grote bouwcomplexen Thomas Deville Cenergie Doelstelling(en) van de presentatie Enkele concepten van de financiële

Nadere informatie

Brutopia wint THE BLUE HOUSE/prijs voor duurzaam en betaalbaar bouwen!

Brutopia wint THE BLUE HOUSE/prijs voor duurzaam en betaalbaar bouwen! PERSBERICHT20/11/2013 Brutopia wint THEBLUEHOUSE/prijs voor duurzaam enbetaalbaarbouwen! Zopas(20novembernvdr)reiktendeStichtingvoorToekomstigeGeneratiesenhaarpartnersvoor het tweede jaar op een rij THE

Nadere informatie

DE ENERGIEPRESTATIE EN HET BINNENKLIMAAT VAN GEBOUWEN (EPB)

DE ENERGIEPRESTATIE EN HET BINNENKLIMAAT VAN GEBOUWEN (EPB) DE ENERGIEPRESTATIE EN HET BINNENKLIMAAT VAN GEBOUWEN (EPB) Nieuwe ordonnantie, aangenomen op 7 juni 2007, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 11 juli 2007, van kracht op 2 juli 2008 1. WAAROM EEN

Nadere informatie

WOONLASTEN 4 15. Zijn de maandlasten voor huur + energie in een Passiefhuis lager dan in een normale woning? 4

WOONLASTEN 4 15. Zijn de maandlasten voor huur + energie in een Passiefhuis lager dan in een normale woning? 4 PASSIEFHUIZEN COLUMBUSKWARTIER ALMERE VEEL GESTELDE VRAGEN PASSIEFHUIZEN EN WONEN IN EEN PASSIEFHUIS 2 1. Wat is een Passiefhuis? 2 2. Wat is het voordeel van een Passiefhuis? 2 3. Wat zijn bewonerservaringen

Nadere informatie

OPLEIDING MATERIALEN IN DUURZAME GEBOUWEN

OPLEIDING MATERIALEN IN DUURZAME GEBOUWEN OPLEIDING MATERIALEN IN DUURZAME GEBOUWEN Dag1.1 Voorstellingvan de opleiding Pierre Willem info@ecorce.be www.ecorce.be 3 INHOUDSOPGAVE DE OPLEIDING"DUURZAME GEBOUWEN" GRAFISCHE VOORSTELLINGEN 4 DE OPLEIDING

Nadere informatie

Brussel bepaalt een nieuw toegankelijk passief

Brussel bepaalt een nieuw toegankelijk passief EPB-eisen vanaf 2015 Brussel bepaalt een nieuw toegankelijk passief Seminarie Duurzaam Bouwen 13 februari 2014 Ir. Ismaël Daoud Beleidsadviseur Duurzaam Bouwen en Energie Kabinet van Evelyne Huytebroeck,

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: De EPB-eisen vanaf 2015: hoe ze toe te passen? Leefmilieu Brussel Voorbeeld 1: Residentieel Manuel da CONCEIÇÃO NUNES MATRIciel Doelstelling van de presentatie Hoe een woongebouw

Nadere informatie

PROCEDURE KEUZEMOGELIJKHEDEN EN WIJZIGINGEN Project TER HEIDE. versie: 18-9-2008. procedure keuzes en wijzigingen Pagina 1/7

PROCEDURE KEUZEMOGELIJKHEDEN EN WIJZIGINGEN Project TER HEIDE. versie: 18-9-2008. procedure keuzes en wijzigingen Pagina 1/7 PROCEDURE KEUZEMOGELIJKHEDEN EN WIJZIGINGEN Project TER HEIDE versie: 18-9-2008 procedure keuzes en wijzigingen Pagina 1/7 Beste klant, De basisuitrusting van de woning dat U hebt aangekocht, kunt U terugvinden

Nadere informatie

KB van 28 maart 2014 Brandpreventie op de arbeidsplaatsen

KB van 28 maart 2014 Brandpreventie op de arbeidsplaatsen KB van 28 maart 2014 Brandpreventie op de arbeidsplaatsen Situering Het koninklijk besluit (KB) van 28 maart 2014 betreffende de brandpreventie op de arbeidsplaatsen vervangt en verruimt artikel 52 van

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Stimuli en hinderpalen voor doeltreffende renovaties Leefmilieu Brussel GEDETAILLEERD VOORBEELD VAN EEN RENOVATIE Voorbeeldgebouwen [047] Stuckensstraat Madeline DEMOUSTIER Fhw

Nadere informatie

Module 4.7. EPU: Synthese. versie 2.0

Module 4.7. EPU: Synthese. versie 2.0 Module 4.7 EPU: Synthese versie 2.0 Hoofdstukkenoverzicht EPU 5.4 Transmissieverliezen 5.5 Ventilatie verliezen 5.6 Interne winsten 5.7 Zonnewinsten 5.2 Netto behoefte voor ruimteverwarming Systeemrendement

Nadere informatie

Seminarie Duurzaam Gebouw

Seminarie Duurzaam Gebouw Seminarie Duurzaam Gebouw Een duurzaam energiebeheer voor iedereen Leefmilieu Brussel 31/01/13 PLAGE Scholen 2009-2013 St-Hubertuscollege Pierre URBAIN & Marc LEMYE SeGEC Secrétariat Général de l Enseignement

Nadere informatie

INFOFICHES EPB-BOUWBEROEPEN ZONWERINGEN

INFOFICHES EPB-BOUWBEROEPEN ZONWERINGEN INFOFICHES EPB-BOUWBEROEPEN ZONWERINGEN Inleiding De gewestelijke EPB-regelgevingen houden rekening met het energieverbruik voor koeling. Bovendien nemen de geldende regelgevingen voor nieuwe woningen

Nadere informatie

Efficiënt verwarmen? www.leefmilieubrussel.be

Efficiënt verwarmen? www.leefmilieubrussel.be Efficiënt verwarmen? Alles wat u dient te weten om uw verwarmingsverbruik te verlagen en de voorschriften betreffende de energieprestaties van gebouwen na te leven. www.leefmilieubrussel.be 1 Waarom aandacht

Nadere informatie

Rol van de preventieadviseur bij onderhoud. 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager

Rol van de preventieadviseur bij onderhoud. 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager Rol van de preventieadviseur bij onderhoud 07 oktober 2010 Provinciaal Comité Vlaams Brabant ir Werner Vancayseele, QSE manager Voorstelling SPIE Belgium: activiteiten en markten Integrator van multitechnische

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Renovatie met een hoge energie-efficiëntie : technische details. Leefmilieu Brussel DE THERM-TOOL. Kasper DERKINDEREN

Opleiding Duurzaam Gebouw : Renovatie met een hoge energie-efficiëntie : technische details. Leefmilieu Brussel DE THERM-TOOL. Kasper DERKINDEREN Opleiding Duurzaam Gebouw : Renovatie met een hoge energie-efficiëntie : technische details Leefmilieu Brussel DE THERM-TOOL Kasper DERKINDEREN CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie Introductie

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel Een performantieniveau bepalen Isabelle BRUYERE MATRIciel sa Doelstelling(en) van de presentatie Waarom een energiedoelstelling bepalen? Benadering

Nadere informatie

Administratieve voorwaarden Bellevuekaai - Blok FG

Administratieve voorwaarden Bellevuekaai - Blok FG Bellevuekaai - Blok FG Artikel 1 Volgende documenten vormen een geheel met het verkoopscontract: In volgorde van belangrijkheid : - de architectuurplannen (zie verkoopsbrochure), - Het verkoopslastenboek,

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Ventilatie: ontwerp en afstelling Leefmilieu Brussel Keuze van een hygiënisch ventilatiesysteem voor een tertiair nieuwbouw- of renovatieproject Lieven INDIGNE CENERGIE Doelstellingen

Nadere informatie

De voorwaarden naleven: een wettelijke verplichting. Waarom deze voorwaarden?

De voorwaarden naleven: een wettelijke verplichting. Waarom deze voorwaarden? Ventilatiesystemen Naleving van de uitbatingsvoorwaarden Legende ok, wat u moet doen verboden, te vermijden aanvullende informatie BEHALVE = uitzonderingen, afwijkingen Klik op deze logo's in het document

Nadere informatie

NBN S21-100-1 en 2 Een nieuwe aanpak van branddetectie

NBN S21-100-1 en 2 Een nieuwe aanpak van branddetectie Brandveiligheid Technische regelgeving en normalisatie Bart Vanbever Lead Expert Fire Safety NBN S21-100-1 en 2 Een nieuwe aanpak van branddetectie Doel van deze presentatie Een handleiding voor: Toepassing

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw: Renovatie met een. details Leefmilieu Brussel. Voorbeeldgebouwen: kernpunten en praktische oplossingen.

Opleiding Duurzaam Gebouw: Renovatie met een. details Leefmilieu Brussel. Voorbeeldgebouwen: kernpunten en praktische oplossingen. Opleiding Duurzaam Gebouw: Renovatie met een hoge energieefficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel Voorbeeldgebouwen: kernpunten en praktische oplossingen Visie van de architect Julien KESSLER

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel

Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel Duurzaam materiaalgebruik: problematiek en uitdagingen Liesbet TEMMERMAN cera a asbl Doelstellingen van de presentatie Stilstaan

Nadere informatie

Renovatiepact. Werkgroep verplichtingen. Het EPC als basis van de woningpas? 2 e vergadering 23 maart 2015, Brussel. Ann Collys

Renovatiepact. Werkgroep verplichtingen. Het EPC als basis van de woningpas? 2 e vergadering 23 maart 2015, Brussel. Ann Collys Renovatiepact Werkgroep verplichtingen Het EPC als basis van de woningpas? 2 e vergadering 23 maart 2015, Brussel Ann Collys Inhoud Doel Wat en wanneer? Door wie? Opmaak van het EPC Vorm en inhoud Advertentieplicht

Nadere informatie

Valorisatie van platte daken in een stedelijke context

Valorisatie van platte daken in een stedelijke context Seminarie Duurzaam Bouwen: Valorisatie van platte daken in een stedelijke context 27/03/2015 Leefmilieu Brussel EEN DAK BOORDEVOL ENERGIE Jonathan FRONHOFFS, Specialist Hernieuwbare Energie Dienst Facilitator

Nadere informatie

Aansluiting van eengezinswoningen TGC-RES-SDU-2014/02 (NL)

Aansluiting van eengezinswoningen TGC-RES-SDU-2014/02 (NL) Aansluiting van eengezinswoningen 1 Aansluiting van eengezinswoningen Een eengezinswoning aansluiten op het netwerk van Belgacom biedt toekomstige bewoners de mogelijkheid gebruik te maken van vele uiteenlopende

Nadere informatie

Persconferentie van Evelyne Huytebroeck Ordonnantie over de energieprestatie van gebouwen 2 maart 2007

Persconferentie van Evelyne Huytebroeck Ordonnantie over de energieprestatie van gebouwen 2 maart 2007 Persconferentie van Evelyne Huytebroeck Ordonnantie over de energieprestatie van gebouwen 2 maart 2007 1. Energieprestatie van de gebouwen in België en in Brussel : stand van zaken In vergelijking met

Nadere informatie

VR 2016 2201 DOC.0045/11

VR 2016 2201 DOC.0045/11 VR 2016 2201 DOC.0045/11 Bijlage 9 bij het besluit van de Vlaamse Regering van tot wijziging van diverse besluiten inzake leefmilieu, wat betreft een aanpassing aan de evolutie van de techniek Bijlage

Nadere informatie

Installatie eisen bij renovatie

Installatie eisen bij renovatie Installatie eisen bij renovatie minimale eisen voor de nieuw geplaatste installaties of de vernieuwde installaties bij i ti renovaties en functiewijzigingen 2015 Patrik De Paep pdepaep@depaep.be Achtergrond

Nadere informatie

PLANNEN VAN HET GEBOUW

PLANNEN VAN HET GEBOUW PLANNEN VAN HET GEBOUW BEREKENINGEN Energie Prestatieregelgeving voor de Bouw Het luchtdichtheidsniveau van het gebouw moet in het lastenboek geïmponeerd worden en moet door een Blower Door test gecontroleerd

Nadere informatie

Alles wat u dient te weten om uw verwarmingsverbruik te verlagen en de voorschriften betreffende de energie- prestaties van gebouwen na te leven.

Alles wat u dient te weten om uw verwarmingsverbruik te verlagen en de voorschriften betreffende de energie- prestaties van gebouwen na te leven. EFFICIËNT VERWARMEN? Alles wat u dient te weten om uw verwarmingsverbruik te verlagen en de voorschriften betreffende de energieprestaties van gebouwen na te leven. 1 WAAROM AANDACHT BESTEDEN AAN UW VERWARMING?

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw :

Opleiding Duurzaam Gebouw : Opleiding Duurzaam Gebouw : Energiebeheer (energieverantwoordelike) Leefmilieu Brussel Financiëring en rendabiliteit Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie 2 Doelstelling(en) van

Nadere informatie

Aansluiting van eengezinswoningen

Aansluiting van eengezinswoningen Aansluiting van eengezinswoningen 1 Aansluiting van eengezinswoningen Een eengezinswoning aansluiten op het netwerk van Proximus biedt toekomstige bewoners de mogelijkheid gebruik te maken van vele uiteenlopende

Nadere informatie