Nr.: /52/A.47, EZ Groningen, 23 december 2004

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nr.: 2004-26.036/52/A.47, EZ Groningen, 23 december 2004"

Transcriptie

1 Aan de leden van de Provinciale Staten Nr.: /52/A.47, EZ Groningen, 23 december 2004 Behandeld door : J. ter Welle Telefoonnummer : (050) Antwoord op : Bijlage : Onderwerp : aanvraag bijdrage in kosten haalbaarheidsonderzoek voor bouw Electricteits Centrale Oosterhorn (ECO) Geachte dames en heren, Hierbij delen wij u mee dat wij voornemens zijn een financiële bijdrage te verlenen aan Aluminium Delfzijl BV van ,-- ten behoeve van een haalbaarheidsonderzoek voor de bouw van ElectricteitsCentrale Oosterhorn (ECO). De bijdrage komt ten laste van het jaar Aanleiding Voor Aluminium Delfzijl (Aldel) geldt dat energiekosten 30-35% van de kostprijs van aluminium uitmaakt. Aldel wordt geconfronteerd met een sterke stijging van de energiekosten die zich vooral zal manifesteren na afloop van het huidige energiecontract op Door deze sterke stijging van de energiekosten staat de continuïteit van Aldel op het spel en is het een absolute noodzaak om te zoeken naar mogelijkheden om de energiekosten te verlagen. Eén van de oplossingsrichtingen is de eigen opwekking van energie, bijvoorbeeld in het Oosterhorn gebied. Voordat een dergelijke energiecentrale gerealiseerd kan worden, is een haalbaarheidsstudie noodzakelijk. Om dat mogelijk te maken heeft de directie van Aldel bij brief dd 11 november 2004 bij de provincie een aanvraag ingediend voor een bijdrage in de kosten voor het haalbaarheidsonderzoek voor de bouw van een Elektriciteitscentrale Oosterhorn (ECO). De gevraagde provinciale bijdrage is ,-- op een totaal van ,-- aan projectkosten. Continuïteit van Aldel in wijder perspectief De betekenis van Aldel Aluminium Delfzijl (Aldel), onderdeel van het Staalconcern Corus, is gevestigd op het Metal Park in Delfzijl en telt ca 500 arbeidsplaatsen. Daarmee is Aldel een van de grootste werkgevers van de regio. Naast de directe werkgelegenheid, moet nog rekening worden gehouden met arbeidsplaatsen in de toeleverende sfeer. Het bedrijf bestaat uit een aluminiumgieterij met een totale afzet van ca 160 kton aan walsplakken en perspalen en een aluminium-elektrolysebedrijf dat een totale capaciteit heeft van ca 110 kton. De producten van de gieterij worden afgezet aan andere onderdelen van de aluminiumdivisie van Corus in Duitsland en België. De totale omzet is ca 220 mln en het totale energieverbruik is 1,7 mln. MWh. De elektriciteit wordt betrokken van de nabijgelegen Eemscentrale van Electrabel.

2 Tot 2001 is Aldel redelijk winstgevend geweest, in 2002 was er een licht negatief resultaat, in 2003 was er, mede als gevolg van maatregelen op het terrein van inkoop, verkoop en operationeel kostenniveau een licht positief resultaat. Ook in 2004 zal het resultaat naar verwachting licht positief zijn. Aldel en Corus Aldel is onderdeel van de aluminiumdivisie van Corus Nederland, dat op zijn beurt weer onderdeel is van de Corus PLC in Engeland dat is ontstaan als fusie van het oorspronkelijke Hoogovens en British Steel. De Corusstrategie richt zich op staal en niet op aluminium. Vanuit deze strategie heeft Corus PLI eind 2002 geprobeerd de aluminiumdivisie te verkopen aan Pechiney. De belangrijkste strategie van Aldel was toen aansturing op een verzelfstandiging d.m.v. een buy-out van Aldel. Deze verzelfstandiging, waarvoor de gesprekken in een vergevorderd stadium waren, is uiteindelijk niet doorgegaan omdat de Nederlandse Raad van Commissarissen geen toestemming heeft gegeven voor de verkoop van de aluminiumdivisie. De verwachting dat de opbrengst van de verkoop gebruikt zou worden voor de sanering van de sterk verliesgevende staalactiviteiten, was niet acceptabel. Inmiddels heeft Corus door een aanvullende lening, een succesvolle claimemissie en een aanmerkelijke verbetering van de staalmarkt voldoende middelen om de Britse staalbedrijven te saneren cq overeind te houden. De staalstrategie blijft echter bestaan en Corus PLI heeft te kennen gegeven de aluminiumdivisie in de toekomst alsnog te wille n verkopen. Dit betekent dat Aldel voorlopig onderdeel blijft van Corus. Het betekent tevens dat Corus zeer beperkte middelen beschikbaar stelt (zie echter verderop) voor investeringen in Aldel. Het moge duidelijk zijn dat Aldel op dit moment in financieringsopzicht in een onzekere situatie verkeert: Corus wil niet of nauwelijks investeren in Aldel en over de toekomstige eigendomssituatie (verzelfstandiging of toch een overname en zo ja wanneer) bestaat onduidelijkheid. Aldel en Antheus In 1996 werd het Antheusconvenant afgesloten tussen Aldel en Hoogovens, het ministerie van EZ, de NOM, het ministerie van SOZA en W, de gemeente Delfzijl en de provincie Groningen, later aangevuld met Groningen Seaports. Doelstelling was en is kortweg het ontwikkelen van een cluster van aluminiumgerelateerde bedrijven en activiteiten in Delfzijl. Aldel is de spil in deze ontwikkeling. De beperkte activiteiten en bedrijven die tot nu toe van de grond zijn gekomen, waaronder RSP, FHS en Remag, zijn verbonden met Aldel. Indien Aldel zou wegvallen, vallen naar alle waarschijnlijkheid ook deze bedrijven om. Tevens zou een aantal nieuwe initiatieven, waarbij nu al een grote aarzeling bestaat vanwege de onzekere positie van Aldel, zeker niet van de grond komen als Aldel verdwijnt. Belangrijkste voorbeeld is de mogelijke oprichting van een Anode-fabriek. Anodes worden door Aldel gebruikt in het electrolyse-oroces. Factoren die van invloed zijn op de continuïteit van Aldel. Naast de onzekere eigendomssituatie, zijn er vier factoren die van directe invloed zijn op de continuïteit van Aldel. Twee daarvan zijn niet beïnvloedbaar (door Aldel en haar stakeholders waaronder de provincie) en twee zijn wel min of meer beïnvloedbaar. De niet-beïnvloedbare factoren zijn: 1. Aldel en de meeste andere aluminiumsmelters worden geconfronteerd met stijgende prijzen voor aluinaarde (basisgrondstof in het elektrolyseproces) op de wereldmarkt door een zeer sterk toenemende vraag uit China. Die prijsstijgingen kunnen door Aldel nog voor een korte periode opgevangen worden door lopende middellange termijn contracten (hedging). 2. Een groot deel van de kosten van Aldel, wordt in euro's gerekend en een groot deel van de opbrengsten in dollars. Bij de huidige zwakke dollar betekent dit een forse druk op de marges van Aldel. 2

3 De wel (ten dele) beïnvloedbare factoren zijn: 3. Aldel zal, voor de periode na 2005 een nieuwe vergunning aanvragen bij de provincie. Hier speelt, naast eisen ten aanzien van fijn-stof en de fluoruitstoot, met name de vermindering van de SO 2 -uitstoot een belangrijke rol. Uit gesprekken zowel op ambtelijk als op bestuurlijk niveau van de provincie met Aldel wordt gewerkt aan de oplossing van deze vergunningproblematiek. Inzet van de provincie is dat rekening gehouden zal worden met het economische belang van Aldel voor de regio en de financiële situatie van Aldel, maar dat er -zeker bij een mogelijke uitbreiding van de productiecapaciteit- uitzicht moet zijn op adequate milieumaatregelen. In maart 2005 volgt verder bestuurlijk overleg over de vergunningverlening voor de periode na Daar zullen ook de eventuele vergunningen voor eigen energieopwekking aan de orde komen. 4. Het huidige energiecontract van Aldel loopt af per Als Aldel op dat moment bij de bestaande aanbieders in Nederland energie in zou moeten kopen, dan zou het geconfronteerd worden met prijzen (inclusief transportkosten) van ca 42,-- per MWh, bij een huidige prijs die meer dan 20% lager is. Een zo hoge toekomstige energieprijs, die ook 20% hoger is dan in Duitsland, Frankrijk en België, zou het voortbestaan van Aldel direct in gevaar brengen, ongeacht de ontwikkelingen ten aanzien van de dollarkoers, de prijs van aluinaarde, de vergunningproblematiek en de toekomstige eigendomssituatie. Voor de continuïteit van Aldel is het dus een absolute noodzaak om te zoeken naar mogelijkheden om de energiekosten te verlagen. Mogelijkheden om de energiekosten te verlagen. De toekomstige prijs voor energie is samengesteld uit een bijdrage in de transportkosten en de elektriciteitsprijs zelf. Transportkosten De transportkosten voor Aldel zijn ca 4,-- per MWh. Op 3 december jl is bekend gemaakt dat Corus PLI, na jaren wikken en wegen, het groene licht heeft gegeven voor de investering van 11 mln. in een nieuwe stroomverbinding voor Aldel. De nieuwe kabel, tussen verdeelstation Weiwerd en de aluminiumsmelterij, transporteert stroom onder 220 kilovolt, het dubbele van de huidige verbinding. In gebruik name van deze verbinding zal de transportkosten voor elektriciteit met 2 à 4 per MWh verlagen. Een aanmerkelijke verlaging, maar nog onvoldoende om de energiekosten op een acceptabel niveau te krijgen. Overigens is de investering in de 220 kilovolt kabel niet alleen van belang voor de verlaging van de transportkosten. Het betekent tevens dat het op die manier mogelijk wordt om de 44 stilgelegde ovens weer in gebruik te nemen en om sneller te kunnen produceren. Wat misschien nog belangrijker is, is dat Corus PLI dat tot nu toe zeer terughoudend is geweest ten aanzien van investeringen in Aldel, blijk geeft van vertrouwen in de toekomst van het bedrijf (al dan niet als onderdeel van Corus PLI). Elektriciteitsprijzen De toekomstige elektriciteitsprijzen na de verlaging door de 220 kilovolt kabel zouden voor Aldel uitkomen op 38 à 40 per MWh, indien ze bij de bestaande grote aanbieders in Nederland aangekocht zouden moeten worden. Zoals eerder opgemerkt is dat nog veel te hoog om rendabel te kunnen produceren. Er bestaan in principe drie mogelijkheden om dat bedrag te verlagen: 1. import van stroom uit het buitenland, waar de elektriciteitsprijzen lager zijn, 2. loadmanagement en 3. opwekking van eigen energie. 1. Import van stroom uit het buitenland. De Nederlandse importcapaciteit is te beperkt om zaken te kunnen doen met buitenlandse stroomaanbieders, daarom kan door Aldel geen gebruik gemaakt worden van elektriciteit uit bijvoorbeeld Duitsland waar de elektriciteitsprijzen ca. 6 per MWh lager zijn. 2. Loadmanagement. Loadmanagement houdt in dat op tijden dat de elektriciteitsprijzen hoog zijn (bijvoorbeeld tijdens piekbelastingen van het totale net) het elektrisch verbruik van Aldel beperkt wordt, waarna de overtollige capaciteit tegen hoge prijzen verkocht wordt 3

4 aan het net. Loadmanagement heeft z'n grenzen, een volledige afschakeling van Aldel zou het gehele productieproces stil leggen en de opbrengst van de verkocht elektriciteit is in dat geval veel lager dan de kosten die samenhangen met het opnieuw opstarten van het elektrolyseproces. Opstartkosten zijn beperkt wanneer het vermogen met minder dan 30% wordt teruggebracht. Aldel zal de komende jaren gebruik maken van deze vorm van loadmanagement, het zal de gemiddelde energiekosten met een enkele 1 terugdringen. Een extreme vorm van loadmanagement is het zogenaamde afschakelcontract dat binnenkort in werking zal treden. Aanleiding voor het afschakelcontract is de liberalisering van de energiemarkt en de vraag wie er in de vrije markt zorgt dat er voldoende stroom is bij calamiteiten. Elektriciteit kan niet of nauwelijks worden opgeslagen. Daarom moet er altijd voldoende reservecapaciteit in de markt aanwezig zijn. Private producenten hebben echter geen prikkel om te investeren in dure reservecapaciteit die zelden te gelde kan worden gemaakt. De Nederlandse regering besloot daarop in juni de landelijke netbeheerder Tennet, bij marktpartijen extra productiecapaciteit te laten contracteren als een vangnet voor de piekvraag en het precieze mechanisme van de vangnetregeling verder te laten uitwerken door Tennet. Het mechanisme waarvoor Tennet heeft gekozen is verrassend. De netbeheerder gaat namelijk geen additioneel vermogen contracteren bij de stroomproducenten, maar wendt zich tot de grote verbruikers van stroom, waaronder Aldel (op 2 na grootste gebruiker van stroom in Nederland). Het komt erop neer dat Tennet de bedrijven in geval van ernstige tekorten van de stroom mag afsluiten, iets wat in de praktijk zelden of nooit zal gebeuren. De bedrijven krijgen daarvoor een vaste jaarlijkse vergoeding. De contractering van het afschakelvermogen vindt plaats middels een tender. De bedrijven waaronder Aldel krijgen half december een brief waarin de details van de regeling worden uitgelegd. De aanbesteding sluit half januari. De bedoeling is om in totaal 600 Megawatt te contracteren. De Nederlandse grootverbruikers hebben het afgelopen jaar een aantal keren met Brinkhorst overleg gevoerd over een compensatie voor de hogere energieprijzen in Nederland (dan in het buitenland), maar de minister kon weinig doen gezien het Europese verbod op oneerlijke staatssteun. Met de nieuwe vangnetregeling heeft EZ wellicht toch een manier gevonden om de grootverbruikers tegemoet te komen. Aldel zal gebruik kunnen maken van deze regeling, of ze dat ook zal doen hangt af van de vergoeding die ze ervoor krijgt en van de inschatting van de risico's die daarmee samenhangen. Aldel verwacht dat het contract voor enige tijd soelaas zou kunnen bieden, maar de resulterende beperking van de energiekosten is op dit moment nog niet duidelijk. Een belangrijk ongunstig neveneffect van het loadmanagement is dat er -bij opnieuw inschakelen van de ovens extra PFK's (broeikasgassen) worden gevormd. 3. De derde mogelijk voor een (verdere) verlaging van de energiekosten bestaat uit de opwekking van eigen energie, het onderwerp van de haalbaarheidsstudie. Voorlopige conclusie is dat door de nieuw aan te leggen 220 kilovolt kabel, loadmanagement en meer specifiek contractering van het afschakelvermogen middels de tender, de energieprijzen verlaagd kunnen worden. Onduidelijk is of deze verlaging ook daadwerkelijk tot een concurrerende energieprijs zullen leiden. Waarschijnlijk bieden ze enige overlevingsruimte vanaf 2006 als het huidige energiecontract afloopt. Een werkelijke en duurzame oplossing van het probleem zal echter pas gerealiseerd kunnen worden als er een eigen energieopwekking gerealiseerd wordt. Op z'n vroegst is de realisering van een dergelijke eigen opwekking van elektriciteit haalbaar in Eigen energieopwekking, de haalbaarheidsstudie Aldel heeft een eerste prefeasibility studie naar eigen opwekking, bijvoorbeeld in Oosterhorn, bijna afgerond. De voorlopige resultaten zijn voor Aldel aanleiding de volgende fase van het project in te gaan. Het doel van deze studie is erop gericht te onderzoeken onder welke condities de bouw van een eigen centrale mogelijk en haalbaar is en voor Aldel een acceptabele energieprijs oplevert. Onderzocht wordt onder andere: 1. een derde aardgasgestookte centrale met een capaciteit van 400 MW (Aldel verbruikt zelf op dit moment ca 200 MW) op de locatie van Delesto in Delfzijl, 2. een centrale gestookt op biomassa (max ca 40 MW), 4

5 3. en een centrale gebaseerd op afvalverbranding op de locatie in Delfzijl (max ca 40 MW). Aldel zal garant staan voor de afname van (een deel van) het vermogen van de te bouwen centrale. Het resterende deel van het vermogen wordt afgenomen door de overige deelnemers in de projecten. De deelnemers worden gezocht bij andere grootverbruikers van energie (waaronder bedrijven in de regio Delfzijl, die op deze wijze mee kunnen profiteren van de beoogde lagere energieprijzen), gasleveranciers en energiewederverkopers, toeleveranciers van biomassa en afval, investeerders en overheidsinstanties. Prioriteit in het kader van deze subsidieaanvraag heeft met name de 400 MW-centrale op de locatie Delesto (ECO). Belangrijke onderdelen in de ECO-studie zijn: 1. technisch ontwerp 2. financieel-economische haalbaarheid 3. milieuaspecten (MER/vergunbaarheid) en de mogelijkheden tot inzet van duurzame technieken zoals CO 2 -opslag/hergebruik 4. de organisatiestructuur en financiering van ECO. De totale projectkosten bedragen ,--, de gevraagde bijdrage van de provincie is ,--. De overige kosten neemt Aldel voor haar rekening: in deze fase is ze de belangrijkste direct belanghebbende partij. Overwegingen en conclusie Continuïteit van Aldel in de regio is vanwege de directe en indirecte werkgelegenheid van groot sociaal economisch belang. Tevens is Aldel de spil in het Antheus-convenant en biedt daarmee verdere mogelijkheden voor uitbreidingen op bijvoorbeeld het Metalpark in Delfzijl. Aldel heeft duidelijk gemaakt dat een betaalbare energieprijs voor het bedrijf van levensbelang is. Een belangrijk en essentieel middel om de continuïteit van het bedrijf te waarborgen is de eigen opwekking van elektriciteit. Bij realisering van de ECO-energiecentrale zullen ook andere bedrijven (in de regio) gebruik kunnen maken van de prijsvoordelen die dit op moet leveren. Daarnaast kan worden geconstateerd dat bij alle drie de varianten duurzame elementen op milieugebied aan de orde zijn, cq onderzocht zullen worden. Op basis van bovenstaande overwegingen wordt voorgesteld de gevraagde subsidie beschikbaar te stellen. Op grond van artikel 10 in de Kaderverordening subsidies, kunt u binnen drie weken na dagtekening van deze brief kenbaar maken aan de Statengriffie ( of of u ons besluit wenst te bespreken. Hoogachtend, Gedeputeerde Staten der provincie Groningen:, voorzitter., secretaris. 5

Datum 9 januari 2014 Betreft Beantwoording vragen inzake faillissement aluminiumproducent Aldel

Datum 9 januari 2014 Betreft Beantwoording vragen inzake faillissement aluminiumproducent Aldel > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020 Nr. 54 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Het inkopen van energie is complex. Sinds de liberalisering van de energiemarkt is niets doen eigenlijk geen optie; afnemers moeten zelf actief zijn op de energiemarkt

Nadere informatie

Beschrijving van het "Antheus Magnesium Industriecluster" en de impact daarvan

Beschrijving van het Antheus Magnesium Industriecluster en de impact daarvan De leden van de Statencommissie Economische Zaken Nr.: 2001-15.759a/48/A.10, IEE Groningen, 3 december 2001 Behandeld door : H. ter Welle Telefoonnummer : (050) 3164842 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Energie, Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

Betaalbaarheid van energie

Betaalbaarheid van energie Ministerie van Economische Zaken De Minister van Economische Zaken H.G.J. Kamp Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG Woerden : onze ref. : /HG-tr doorkiesnr. : 0348 48 43 66 e-mail : hg@vemw.nl onderwerp : Onderzoek

Nadere informatie

Aan de leden van de Provinciale Staten. Nr.: 2004-19.830a/27/A.41, EZ Groningen, 2 september 2004

Aan de leden van de Provinciale Staten. Nr.: 2004-19.830a/27/A.41, EZ Groningen, 2 september 2004 Aan de leden van de Provinciale Staten Nr.: 2004-19.830a/27/A.41, EZ Groningen, 2 september 2004 Behandeld door : F.J. Ronda Telefoonnummer : (050) 3164375 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp : intrekken

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten. Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003

Aan de leden van Provinciale Staten. Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003 Aan de leden van Provinciale Staten Nr.: 2003-20.133/47/A.20, EZ Groningen, 20 november 2003 Behandeld door : Schouwstra, P. Telefoonnummer : (050) 3164080 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp : digitale

Nadere informatie

1. Huidige aandelenverhouding en verliesbijdrage

1. Huidige aandelenverhouding en verliesbijdrage 11 november 2003 Nr. 2003-19.448, EZ Nummer 38/2003 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen inzake aandelenoverdracht en baanverlenging van Groningen Airport Eelde N.V.

Nadere informatie

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Globaal denken, lokaal handelen Zonlicht voorziet de aarde van enorm veel energie: duurzame energie. De hoeveelheid zoninstraling en de daaruit te halen energie is

Nadere informatie

Datum 12 september 2014 Betreft Beantwoording van vragen inzake de precaire situatie wat betreft de energievoorziening in België

Datum 12 september 2014 Betreft Beantwoording van vragen inzake de precaire situatie wat betreft de energievoorziening in België > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

MIROM Roeselare, 25 jaar ervaring in stadsverwarming

MIROM Roeselare, 25 jaar ervaring in stadsverwarming MIROM Roeselare, 25 jaar ervaring in stadsverwarming Jean-Luc Bonte 1 Inhoud 2 De intercommunale MIROM Roeselare De huisvuilverbrandingsinstallatie. Warmterecuperatie, elektriciteit of stadsverwarming?

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

Directie Toezicht Energie (DTe)

Directie Toezicht Energie (DTe) Directie Toezicht Energie (DTe) Aan Ministerie van Economische Zaken T.a.v. de heer mr. L.J. Brinkhorst Postbus 20101 2500 EC Den Haag Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 102238/1.B999 Rapport Frontier

Nadere informatie

slim investeren in zonnepanelen

slim investeren in zonnepanelen Duurzaam ondernemen met SDE+ slim investeren in zonnepanelen SDE+ Stimulering Duurzame Energieproductie pvsystems.nl Gebruikt uw bedrijf of organisatie veel energie? Wilt u duurzaam ondernemen met subsidie?

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

Europese schakel NorNedvoor de toekomst

Europese schakel NorNedvoor de toekomst NorNedvoor de Europese schakel toekomst NorNed Europese schakel voor de toekomst Elektriciteit is vanzelfsprekend in ons dagelijks leven. Zonder er verder bij stil te staan gaat het licht aan, pruttelt

Nadere informatie

: Verantwoord en Duurzaam verlichten. Inhoudsopgave. Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage(n): 1

: Verantwoord en Duurzaam verlichten. Inhoudsopgave. Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage(n): 1 S T A T E N V O O R S T E L Datum : 21 augustus 2007 Nummer PS : PS2007MME03 Afdeling : Mobiliteit Commissie : MME Registratienummer : 2007JNT202790i Portefeuillehouder : J.H. Ekkers Titel : Verantwoord

Nadere informatie

BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO 2 -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN

BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO 2 -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN Januari 3 ECN-C---55A BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN Notitie Herziening bedrijfseconomische beoordeling offshore windenergie

Nadere informatie

Nr.: 2004-24.935a/52/A.22, C Groningen, 23 december 2004

Nr.: 2004-24.935a/52/A.22, C Groningen, 23 december 2004 Aan de leden van Provinciale Staten Nr.: 2004-24.935a/52/A.22, C Groningen, 23 december 2004 Behandeld door : Draper, Mw. K. Telefoonnummer : (050) 3164919 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp : Subsidie

Nadere informatie

MER-Evaluatie. E.ON Energy from Waste Delfzijl BV. Datum 24 juli 2012 Versie 1.0

MER-Evaluatie. E.ON Energy from Waste Delfzijl BV. Datum 24 juli 2012 Versie 1.0 MER-Evaluatie E.ON Energy from Waste Delfzijl BV Datum 24 juli 2012 Versie 1.0 Inhoud Inleiding... 2 Aanleiding... 2 Omschrijving van de MER evaluatieprogramma... 2 MER Evaluatie... 3 Luchtemissies...

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Tuinbouw wil efficiënt omgaan met energie

Tuinbouw wil efficiënt omgaan met energie Tuinbouw wil efficiënt omgaan met energie Handelsplatform, marktplaats voor energie in de tuinbouw De glastuinder van nu is een allround manager die van alle markten thuis moet zijn om zijn bedrijf economisch

Nadere informatie

provincie limburg inaek. 2 5HOV. 2014 Provincie Limburg PS DOCnr. CAS.-i! ID. 2014/67164 GRIF De statencommissie Economie, Bestuur en Duurzaamheid

provincie limburg inaek. 2 5HOV. 2014 Provincie Limburg PS DOCnr. CAS.-i! ID. 2014/67164 GRIF De statencommissie Economie, Bestuur en Duurzaamheid provincie limburg 2014/67164 GRIF 25-11-2014 11-2-2015 De statencommissie Economie, Bestuur en Duurzaamheid Provincie Limburg PS DOCnr. inaek. 2 5HOV. 2014 CAS.-i! ID. Cluster Faxnummer Ons kenmerk Bijlage(n)

Nadere informatie

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014 >Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

T-prognoses. nut en noodzaak

T-prognoses. nut en noodzaak nut en noodzaak : nut en noodzaak Wat zijn? staat voor Transportprognoses, oftewel een verwachting van het benodigde transport voor de levering of productie van elektriciteit. Producenten, regionale netbeheerders

Nadere informatie

Vlaams Energieagentschap. Rapport 2013/2. Deel 2: actualisatie OT/Bf voor projecten met een startdatum voor 1 januari 2014

Vlaams Energieagentschap. Rapport 2013/2. Deel 2: actualisatie OT/Bf voor projecten met een startdatum voor 1 januari 2014 Vlaams Energieagentschap Rapport 2013/2 Deel 2: actualisatie OT/Bf voor projecten met een startdatum voor 1 januari 2014 Inhoud Actualisatie installaties met startdatum vanaf 1/1/2013... 2 1. PV-installaties

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech

zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech informatiebrochure pv-systemen Stetech BV - Nijverheidsweg 27-9482WB - Tynaarlo - T.0592-541597 - F.0592-542433 - info@stetech.com

Nadere informatie

gfedcb Raad gfedc OR gfedc Besluitenlijst d.d. d.d.

gfedcb Raad gfedc OR gfedc Besluitenlijst d.d. d.d. Nota voor burgemeester en wethouders Onderwerp Eenheid/Cluster/Team BV/PJ/JZ Inkoop van Energie 1- Notagegevens Notanummer 2007.06684 Opsteller Meiling G.J. Telefoon 3063 Datum 19-4-2007 Portefeuillehouder

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten

Aan de leden van Provinciale Staten Aan de leden van Provinciale Staten Datum : 19 september 2007 Briefnummer : 2007-33.316/38/A.15, EZ Zaaknummer: 44942 Behandeld door : Punter M. Telefoonnummer : (050) 3164472 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp

Nadere informatie

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht Eljo Vos-Brandjes HVC Stage raadsleden Dordrecht Historie HVC Opgericht (1991) voor verwerken huishoudelijk en bedrijfsafval uit regio Na loslaten beleidsuitgangspunt regionale/provinciale zelfvoorziening

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON

Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON Noordenveld Voorstel 1. Het college opdracht te geven een aanbesteding uit te laten werken voor de plaatsing van zonnepanelen op de (daarvoor geschikte) gemeentelijke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 023 Voorzienings- en leveringszekerheid energie Nr. 178 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

Kernenergie. Van uitstel komt afstel

Kernenergie. Van uitstel komt afstel 23 Kernenergie. Van uitstel komt afstel Bart Leurs, Lenny Vulperhorst De business case van Borssele II staat ter discussie. De bouw van een tweede kerncentrale in Zeeland wordt uitgesteld. Komt van uitstel

Nadere informatie

Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst

Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst Thomas Decamps Startevent Smart Energy Solutions 4 december 2012 Het energiebeleid bij Colruyt Group WE POWER Het energiebeleid bij Colruyt

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE 1. Rol van de gemeente bij het opzetten en ondersteunen van lokale duurzame energie initiatieven. 2. Onderzoek naar de mogelijkheden plaatsing

Nadere informatie

Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening?

Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening? 1 Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening? Prof. dr. Machiel Mulder Faculteit Economie en Bedrijfskunde, RUG Economisch Bureau, Autoriteit Consument en Markt 2 e NLVOW

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

4Energy Invest maakt resultaten bekend voor de periode van 12 maanden afgesloten op 31 December 2009

4Energy Invest maakt resultaten bekend voor de periode van 12 maanden afgesloten op 31 December 2009 4Energy Invest maakt resultaten bekend voor de periode van 12 maanden afgesloten op 31 December 2009 4Energy Invest, de onderneming voor hernieuwbare energie die gefocust is op de valorisatie van biomassa

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT PUBMCREüC RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1121476 Datum: 6 mei 2014 Behandeld door: M.C. Deinum Afdeling / Team: RO/ROB Onderwerp: Project Solar Campus Purmerend, instemmen met

Nadere informatie

2 Producenten grijze stroom laten betalen voor transport?

2 Producenten grijze stroom laten betalen voor transport? ECN Beleidsstudies ECN-BS-10-016 29 april 2010 Producenten van grijze stroom laten betalen voor transport? Notitie aan : Werkgroep Heroverweging Energie en Klimaat Kopie aan : A.W.N. van Dril Van : F.D.J.

Nadere informatie

Wat is het product noodvermogen? Hoe wordt er gecontracteerd?

Wat is het product noodvermogen? Hoe wordt er gecontracteerd? Noodvermogen Noodvermogen Deze brochure geeft u uitgebreide informatie over de werking van noodvermogen binnen TenneT. Daarnaast geeft het een beeld aan (potentiele) leveranciers van noodvermogen over

Nadere informatie

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD Over Greencrowd Greencrowd structureert en financiert duurzame-energie-projecten. Greencrowd richt zich hierbij op projecten waarbij lokale, duurzame energieproductie wordt

Nadere informatie

Welkom. ALV Qurrent coöperatie

Welkom. ALV Qurrent coöperatie Welkom ALV Qurrent coöperatie Vandaag Welkom 10.00 ALV Programma 11.30 Koffie Huishoudelijke mededelingen 11.45 Maurits Groen Opening ALV Dagvoorzitter 12.15 Interactieve sessie 12.30 Lunch & energiemarkt

Nadere informatie

Windprojecten in de pijplijn tot 2020 en daarna. Focus op SDE en Financiering. NWEA Winddag 2015 12 Juni 2015

Windprojecten in de pijplijn tot 2020 en daarna. Focus op SDE en Financiering. NWEA Winddag 2015 12 Juni 2015 Windprojecten in de pijplijn tot 2020 en daarna. Focus op SDE en Financiering NWEA Winddag 2015 12 Juni 2015 Deel 1: Windprojecten in de pijplijn, bottlenecks, flitspeiling Ruud van Rijn Bosch & Van Rijn

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

: provinciale bijdrage voor het project Closing the Loops

: provinciale bijdrage voor het project Closing the Loops Het consortium Closing the Loops p/a Omrin de heer J.W.G. Vernooij Postbus 1622 8901 BX Leeuwarden Leeuwarden, 10 juni 2014 Verzonden, Ons kenmerk : Docbasenummer Programma : Wurkje foar Fryslân Behandeld

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen.

Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen. Om onze patiënten een duurzame zorg te garanderen. Janssen Janssen België maakt deel uit van Janssen Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson (J&J). Kernactiviteiten zijn het creëren, ontwikkelen

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Inpassing van duurzame energie

Inpassing van duurzame energie Inpassing van duurzame energie TenneT Klantendag Erik van der Hoofd Arnhem, 4 maart 2014 doelstellingen en projecties In de transitie naar duurzame energie speelt duurzame elektriciteit een grote rol De

Nadere informatie

Koningskade 4 Postbus 91503 2509 EC Den Haag. Veilingen emissierechten 2014

Koningskade 4 Postbus 91503 2509 EC Den Haag. Veilingen emissierechten 2014 Koningskade 4 Postbus 91503 2509 EC Den Haag Veilingen emissierechten 2014 1 maart 2015 Samenvatting Veilingopbrengst Nederland Aantal rechten Opbrengst ( ) Gemiddelde veilingprijs ( ) EUA 1e kwartaal

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders

AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders Nummer: Datum vergadering: 10-09-2013 Onderwerp: Verlenging tijdelijke dienstverbanden SW NoordWestGroep Conceptbesluit: Samenvatting: NoordWestGroep toestemming

Nadere informatie

De energiemarkt: een ruim aanbod met voor ieders wat wils 23 oktober 2013

De energiemarkt: een ruim aanbod met voor ieders wat wils 23 oktober 2013 De energiemarkt: een ruim aanbod met voor ieders wat wils 23 oktober 2013 Zero Emission Solutions Een energieadviesbureau met zowel overall-services als à la carte Duurzaamheid Kennis Procurement Duurzaamheidsstrategie

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

Enkeltarief is op elk uur van de dag hetzelfde, ongeacht het tijdstip waarop u elektriciteit verbruikt.

Enkeltarief is op elk uur van de dag hetzelfde, ongeacht het tijdstip waarop u elektriciteit verbruikt. Hieronder vindt u de leveringstarieven van ADEM Duurzame Stroom. Alle leveringstarieven zijn exclusief energiebelasting en BTW. De tarieven gelden vanaf 1 juli 2012 tot en met 31 december 2012. ADEM Groene

Nadere informatie

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling ICT in Drenthe: een economische kijk Besluit van gedeputeerde staten van Drenthe van 22 februari 2005, kenmerk 5.3/2005001126,

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

Wind in de SDE. Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma. 13 juni 2014

Wind in de SDE. Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma. 13 juni 2014 Wind in de SDE Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma 13 juni 2014 Inleiding SDE algemeen Wind in de SDE SDE aanvragen en dan SDE Resultaten Nieuwe ontwikkelingen Handboek risicozonering (mededeling) 2 Stimulering

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk Bijlagen CC De gemeenteraad 8 juni 2011 Beantwoording vragen carrousel Binnenland Het college 100467 Controller Directie Paraaf Datum Geachte

Nadere informatie

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2006 - II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. HET GROTE ONDERNEMERSSPEL 1 B 2 A 3 maximumscore 2 Voorbeeld van een juiste berekening: Loonkosten in twee jaar:

Nadere informatie

Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts

Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts Hoe komt de energieprijs tot stand en welke mogelijkheden zijn er om hierop te besparen? Fanny Schoevaerts VREG Doe de V-test en bespaar op uw energiefactuur. VREG Fanny Schoevaerts 8 oktober 2015 Agenda

Nadere informatie

Steller :S. Wind Telefoonnummer ; 0229-252200 Afdeling : Middelen en Beheer - VG Email : s.wind@hoorn.nl Document retour: Nee

Steller :S. Wind Telefoonnummer ; 0229-252200 Afdeling : Middelen en Beheer - VG Email : s.wind@hoorn.nl Document retour: Nee 1 van 5 W- "W" OEMEENTE J ^ Q Q J *! ^ t Zaaknummer MOOISBS Behoort bii opleqqer: 1001958 nr. : Programmabegroting^g R u m e j k e Ordening en Volkshuisvesting Telefoonnummer ; 0229-252200 : Middelen en

Nadere informatie

De raad van de gemeente Tholen. Tholen, 6 mei 2015

De raad van de gemeente Tholen. Tholen, 6 mei 2015 No.: Portefeuillehouder: G.J. Harmsen Afdeling: Openbaare Werken Behandelaar: M.L.F. de Bruijn De raad van de gemeente Tholen Tholen, 6 mei 2015 Onderwerp: Consultatie over ontwerpbesluit AB OLAZ met betrekking

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

ROMS interieur & display makers

ROMS interieur & display makers Gespreksverslag januari 2013 Duurzaamheid ROMS interieur & display makers Waarderveldseweg 97 Dhr. O. Meijer 023-5347284 oscar@roms.nl Rinco Bakker 06 532 95 684 energiecoach@parkmanagement.nl Aanleiding:

Nadere informatie

MEI Westerkwartier 4 april 2011

MEI Westerkwartier 4 april 2011 Duurzame Energie veranderingen in de markt van Photo Voltaische systemen (PV) MEI Westerkwartier 4 april 2011 Frans Debets Duurzame energie 4 redenen om het te ontwikkelen 1. Klimaatbeleid, CO2 reductie

Nadere informatie

Hierbij treft u ons subsidieverzoek in het kader van onze activiteiten ter beperking en voorkoming van regeldruk voor alle kappersbedrijven.

Hierbij treft u ons subsidieverzoek in het kader van onze activiteiten ter beperking en voorkoming van regeldruk voor alle kappersbedrijven. HBA T.a.v. de heer drs. J.W. Nelson Postbus 895 2700 AW ZOETERMEER Huizen, 20 oktober 2014 Afdeling : ANKO Directie Ons kenmerk : HBA-2014 subsidies/ E-mail : gdeben@anko.nl Uw kenmerk : Betreft : subsidie

Nadere informatie

Essent en duurzame energieproductie in Nederland

Essent en duurzame energieproductie in Nederland Essent en duurzame energieproductie in Nederland Een manifest Essents inspanningen voor duurzame energie Essent is een leidend bedrijf bij de inspanningen voor duurzame energie, vooral op het gebied van

Nadere informatie

Energie van DELTA voordelig en dichtbij. Leveringsprijzen per 1 juli 2011. www.delta.nl

Energie van DELTA voordelig en dichtbij. Leveringsprijzen per 1 juli 2011. www.delta.nl Energie van DELTA voordelig en dichtbij Leveringsprijzen per 1 juli 2011 www.delta.nl U bent belangrijk voor ons. Als klant van DELTA bieden wij u graag een ruime keuze aan energiecontracten. In deze folder

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 374 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet ter verbetering van de werking van de elektriciteits- en gasmarkt Nr. 35 BRIEF VAN

Nadere informatie

Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1

Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1 Rendement en risico Fonds Regionaal Duurzaam 1 Rendement Via het Meewind-fonds Regionaal Duurzaam 1 kunt u beleggen in duurzame energie in de regio. Daarmee levert u een bijdrage aan de overgang naar duurzame

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD. Registratienummer: 15.16354

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD. Registratienummer: 15.16354 *15.16354* Behandelend ambtenaar: H. Brink Afdeling/cluster: / Telefoonnr.: 0591-535293 Portefeuillehouder: F.A.J. Buijtelaar VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Registratienummer: 15.16354 Oriënterende raadsbijeenkomst

Nadere informatie

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen

Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Raadsvergadering, 10 december 2013 Voorstel aan de Raad Nr.: 20131210 8 RV Agendapunt: 8 Datum: 19 november 2013 Onderwerp: Verstrekken krediet voor het aanschaffen van zonnepanelen Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 561 Structuurvisie Windenergie op Zee (SV WoZ) 34 508 Regels omtrent windenergie op zee (Wet windenergie op zee) Nr. 15 BRIEF VAN DE MINISTER

Nadere informatie

Is flexibiliteit het nieuwe goud?

Is flexibiliteit het nieuwe goud? Is flexibiliteit het nieuwe goud? Presentatie Congres Duurzaam Gebouwd 13 november 2014 Enexis Elektriciteit: 2,7 miljoen aangeslotenen 135,000 km MS / LS 53,000 stations Gas: 2,1 miljoen aangeslotenen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1991-1992 22300X111 Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van hoofdstuk XIII (Ministerie van Economische Zaken) voor het jaar1992

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013

Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013 Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013 Bevindingen van de marktconsultatie Team Long term Grid Planning Arnhem, 11 september 2013 Inhoudsopgave Vraagontwikkeling Ontwikkelingen grootschalige productievermogen

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie