HOMO SEDENS (de zittende mens) ZITTEND WERK-FYSIEKE BELASTING-PROBLEEMOPLOSSINGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HOMO SEDENS (de zittende mens) ZITTEND WERK-FYSIEKE BELASTING-PROBLEEMOPLOSSINGEN"

Transcriptie

1 HOMO SEDENS (de zittende mens) ZITTEND WERK-FYSIEKE BELASTING-PROBLEEMOPLOSSINGEN Als fysiotherapeut word ik zeer frequent geconfronteerd met lage rugklachten. In 1988 heeft dat geleid tot het oprichten van het Rugscholings- en Adviescentrum, daar naast curatieve behandeling van klachten eigenlijk geen tijd bestaat om voldoende informatie te geven aan de patiënt. Steeds meer besef ik dat het beperken van de fysieke belasting een cruciale rol speelt, om recidief-klachten te beperken en ook curatief te werken. Hierin speelt de zitpositie van de mens een evidente rol. Technische interesse gecombineerd met opleiding en wetenschappelijke achtergronden, heeft geleid tot een stukje productontwikkeling waarbij uiteraard ergonomische principes op de voorgrond staan. Het " waarom " achter het gebruik van antroprometrische gegevens is in de praktijk vaak het meest effectief werkzaam. Homo Sedens van A.C.Mandal vormde de basis van dit artikel. Epidemiologische studies hebben laten zien dat degene die zittend werk verricht een hogere kans heeft om rugklachten op te lopen. Wanneer bv. de twee houdingen zitten en staan worden vergeleken, dan blijkt dat bij zitten de druk in de tussenwervelschijf twee keer zo hoog oploopt dan bij staan. De oorzaak is gelegen in het feit dat zelf bij rechtop zitten de LWK duidelijk de beschermende lordose verliest en de LWK minimaal 30% wordt afgevlakt. Het voorkómen van de kyfosering laag lumbaal, of het handhaven van een lumbale lordose is dan ook van evident belang, zowel uit preventief als ook uit curatief oogpunt. Om de problemen te begrijpen die ontstaan tijdens de zitpositie is het noodzakelijk om de anatomische veranderingen gade te slaan wanneer iemand verandert van staande houding naar de zittende positie. Anatomie studies gaan over het algemeen niet verder dan de "normale anatomische houding" welke over het algemeen correspondeert met een alerte militaire houding. Een feit is echter dat een normaal persoon absoluut geen interesse heeft om deze positie voor lange tijd aan te houden. Eigenlijk kunnen wij ons zelf niet meer beschouwen als een rechtopstaand ras en kunnen we zeggen dat de Homo Sapiens een nieuw ras is geworden: de Homo Sedens. De complete verandering van de jager, visser en cultivator naar gebogen posities over boeken, machines, bureau`s en werken met beeldschermen heeft de rug een grotere draaglast bezorgd. Zeer veel mensen zijn nauwelijks van middelbare leeftijd en hebben al vaak met rugklachten te maken gehad (Keegan). Wanneer we veranderen van de staande naar de zittende positie, is de gedachte vaak dat wij 90% buigen in onze heupen. De beweging is echter gecompliceerder dan we denken. De heupen buigen slechts 60% en de LWK wordt 30% afgevlakt (Fig 1). Fig. 1

2 Bekkenrotatie De rotatie met de bijbehorende 30% afvlakking van de curve is zeer belangrijk. De rotaties worden hieronder in detail beschreven door Keegan (zie Fig.2): Fig. 2 Fig. 3 C illustreert ontspannen positie die we aannemen wanneer we op onze zij liggen. De heupgewrichten zijn 35 gebogen ( of 135 als rechtop 180 is). Bij deze rustpositie zijn de spieren aan de achterzijde en voorzijde in ontspannen evenwicht met elkaar. Hier heeft de rug een naar achter gerichte concave/holle curve. Als de heupen gebogen worden, zoals in D en E, dan komen de spieren aan de achterzijde van het bovenbeen (hamstrings en gluteaalmuskulatuur) onder spanning. Deze spieren zitten vast aan de achterzijde van de heup en zitbeenknobbels waardoor ze een rotatie veroorzaken rondom de transversale as. De lumbale curve is daardoor veranderd in D naar een convexe/bolle curve, terwijl de curve in E nog meer prononceert. De spieren aan de voorzijde van de dijen zijn goed ontspannen. Als de heup gestrekt wordt (B) dan worden de spieren aan de voorzijde onder spanning gebracht (M.Quadriceps en Iliopsoas), welke een vergroting van de concaviteit van de lumbale curve laten zien. Rechtop staan vergroot dus de lumbale curve door bekkenrotatie. B correspondeert met de staande positie. Gaande naar een rechtop zittende positie D buigen allereerst de heupen 60 waarna vervolgens de lumbale wervelkolom 30 wordt afgevlakt. De afgevlakte lumbale lordose (kyfosering) Schoberth onderzocht bij 1035 schoolkinderen de zitposities. In een ontspannende houding kon niemand de lumbale lordose handhaven. Bij de opdracht om goed rechtop te zitten, bleek dat slechts 30.5% de lumbale lordose kon handhaven door muskulaire contracties. Kinderen worden juist goed geinstrueerd i.v.m. hun houdingsprobleem doordat de rug veel mobieler is dan de rug van volwassenen. Al op 30/40-jarige leeftijd is de flexibiliteit voor een groot gedeelte verdwenen en is een lordotische curve al niet meer zichtbaar, zelfs met de hulp van het feit dat de oog-object/ afstand langer is geworden. Disc-loading Als de voorranden van de lumbale wervels naar elkaar worden gedrukt met een kracht van kg. wordt de druk naar achteren verplaatst met een dezelfde kracht.chronische rugpijn komt voor 95% uit de lage rug en rugpijn-lijders kunnen karakterestiek niet lang in een rechtop zittende positie blijven. Zelfs voor een gezonde rug is 30% het maximum aan belasting dat voor langere tijd kan worden volgehouden (Keegan). In Skandinavië onderzoekt met name Akerblom de problemen rondom zitten. In Fig 3 laat hij zien hoe het bekken roteert en hoe de lumbale curve verandert van een staande naar een rechtop zittende positie.

3 Disc-loading volgens Keegan Fig. 4 Zittend werk --De Stoel. De stoel moet op goede hoogte zijn, voldoende zitruimte hebben en de rug moet ondersteund zijn. De rug moet in de onderrug ondersteund zijn en niet te hoog steunen (bv.thoracaal/lumbaal). De hoogte van de stoel is gelijk aan de onderbeenlengte - 3 cm. De handen moeten vrij onder de dijen geschoven kunnen worden (afknelling circulatie). De zitpositie geeft de minste disc-loading als de lage rug ondersteund wordt door een lichte convexe curve, net als in staande positie. Thoracaal is geen steun nodig. Pas na 20 achterover hellen gaat dit een rol spelen; bovendien is men niet meer mobiel bij torsi (Goossens 1994). De schouders moeten zeker met bureauwerk ondersteund worden, zodat de nek (lees spieren rond de nek) niet te hard aan de cervicale wervelkolom en het hoofd trekken. Ook moet het hoofd zo min mogelijk in flexie staan. Ook hier zal door cervicale disc-loading en muskulaire traktie periostale prikkeling aan CWK en linea nuchae (achterhoofdrand) vaak pijn en/of reactionaire hypertonie ontstaan, waardoor b.v. hoofdpijnklachten kunnen persisteren. De rechtopzittende werkpositie 1 De grootste fout van de "rechtop" positie is, dat geen gezond kind dit langer dan een paar minuten kan volhouden. Musculaire loading (M.Iliopsoas) en M. Erectores Trunci is niet mogelijk en ook niet wenselijk om vol te houden (Staffel). De lumbale lordose is dezelfde als in de staande positie, terwijl er dan een vergrote curve is door de spanning van de Rectus Femoris en de iliopsoas. In de zittende positie zijn de heupen gebogen en kan de LWK makkelijker afvlakken (Akerblom/Keegan/Schoberth). In de ontspande positie werd 60% heupflexie gevonden en 30% afvlakking van de lordose (kyfosering). 2 Deze positie is niet om te werken, maar om de rug rust te geven. Deze houding kan alleen gebruikt worden tijdens het luisteren, discussiëren, film kijken, autorijden enz.als er toch gewerkt moet worden zal een ieder naar voren buigen en zal de 90 heupflexie veranderen in flexie. 3 In de rechtop zittende positie zijn de ogen op een afstand van cm. van het boek. Bij kinderen ligt de oogobject afstand tussen 15 en 20 cm. Dat is dan ook de reden waarom kinderen "met de neus schrijven". Kinderen kunnen dus ook onmogelijk gedwongen worden om netjes rechtop te zitten en te schrijven c.q. te lezen.

4 Fig. 5 Hoe voorkom je oncomfortabel zitten. 1 Eigenlijk is de rechthoekige zitpositie een achterwaarts ingeklemde rustpositie. Doordat oogobject (lees boek) afstand ongeveer 50 tot 60 cm bedraagt, kan precisiewerk niet worden uitgevoerd. De rechthoekige zitpositie "laadt" beide heupgewrichten en de LWK in extreme houdingen (note: ontspannen heuppositie is 45 gebogen heupen). Daarom voelt deze positie oncomfortabel aan en is na enige tijd mogelijk zelfs pijnlijk. 2 Zodra men begint te werken, te lezen of te schrijven, moeten de ogen naar een redelijke afstand van het boek komen, zodat de lage rug al snel 20 buigt. Deze flexie vindt vnl. plaats t.h.v. de discus L3, L4 en L5. Het overige gedeelte van de rug is veel minder flexibel. De meeste "slipped discs" zijn hier gelokaliseerd. Zelfs bij een kleine flexie in de lumbale wervelkolom, kyfoseert de rug en spieren, gewrichten en banden worden overrekt. Bovendien is er een drukverhoging binnen de annulus ringen naar posterior in met name discus L3, L4 en L5. 3 Om deze houding (kyfosering) van de rug te voorkomen, gaat men naar voren en meer op het puntje van de stoel zitten. De achterste poten komen omhoog zodat de dijen zo`n 20 onder de horizontale komen te staan. Op die manier worden de ergste 20 rugbolling voorkomen en kan men toch met het hoofd boven de tafel komen met een enigszins gestrekte rug. Door de nek te buigen kunnen we het boek nog dichter benaderen. Wat echter gebeurt, is dat de rand van de stoel in onze dijen drukt, bloedcirculatie afknelt of mogelijk op de N. Ischiadicus drukt. De positie geeft veel mobiliteit en heeft een soort balanspositie over de voorrand van de stoel. 4 Wanneer wij uitrusten, lezen, discussiëren, film kijken of op een andere manier in de luisterhouding verblijven, hebben de billen de neiging naar voren weg te glijden. De buiging van de heupen is daarbij gereduceerd van 90 naar ongeveer 70 en de heupgewrichten benaderen meer die van 45 ontspanning. De spanning in de rug en de spanning in de hamstrings is duidelijk verminderd. De ogen zijn echter 60 tot 70 cm verwijderd van het boek. Ook precisiewerk is niet mogelijk. De gladde zitting van de stoelen op school maken zitten erg moeilijk, zodat schoolkinderen op de achterpoten van de stoel gaan wippen om beter tegen de rugleuning te kunnen steunen (negatieve neig wordt vergroot).

5 5 Vroeger op school leerden we de truc om op de voorpoten te wippen. Wij hebben echter geen idee wat hier eigenlijk voor voordelen aan zitten. Bij 20 voorwaarts neigen van het zitvlak (positieve neig) voorkomen we het kyfoseren of flecteren van de rug. Om dit effect na te bootsen of te bereiken zijn z.g. wigkussens goed te gebruiken (afb.5a). De beste hoek van deze wig is discutabel. Deze varieert tussen de 12 en 30. Afhankelijk van de grootte van het zitvlak, gladheid van materiaal en afsteunmogelijkheden (denk aan knielstoelen) kan hier zeker een positieve bijdrage geleverd worden, met name in de acute fase. Bovendien traint men de rugmuskulatuur terwijl men zit of werkt. Let op: u zult hieraan moeten wennen; opbouwen 15 minuten per dag. Denk hierbij tevens aan de mogelijkheid om een actieve neig in te stellen in de bureaustoel. Helaas zijn lang niet alle bureaustoelen van deze mogelijkheid voorzien en geeft de NEN 1812 hierover (nog) niets aan. Bij het aanschaffen van een bureaustoel zal men dus toekomstgericht hier op moeten letten. Fig. 5a Fig. 6 Figuur 6 (Keegan) geeft weer de relatie tussen de beweging van de lumbale wervels t.o.v. het sacrum aan (en dus ook het bekken 2-3 speling) (Vleeming/Snijders). C is de rustpositie. A en B benaderden deze positie, terwijl bij D en E een veel grotere belasting plaats vindt door een grotere curve t.o.v. C. Rechtop zitten (D)- lees/schrijfpositie (E). Hoe meer we C benaderen des te meer wij onze rug beschermen. Onderzoek heeft trouwens aangetoond, dat de "tilting chair" eigenlijk nog meer rendement geeft m.b.t. de cervicale wervelkolom belasting. De tilting chair. (stoel met aflopend zitvlak naar voren = positieve neig; Fig. 7) Fig. 7

6 Het zitoppervlak loopt 15 af naar voren in tegenstelling tot de normale 5 achterover. Er wordt dus 20 gespaard. Voeg er nog eens een bureaulessenaar aan toe en in zijn totaliteit wordt 30 buiging in de LWK vermeden. Tevens zal ook de CWK minder worden belast. Ook zal een beter ontspannen houding meer bewegingsvrijheid verschaffen. Een nadeel kan een te grote belasting zijn op de kniegewrichten, hetgeen opgevangen wordt door een kniesteun. Voor- en tegenstanders van deze zitwijze verdedigen vaak hun eigen inzicht. De praktijk leert dat bijna niemand op de hoogte is van deze instelmogelijkheid en er daarom geen gebruik van wordt gemaakt. Bovendien bevatten veel stoelen niet deze instelmogelijkheid en is "actief zitten" altijd meer vermoeiend dan gesteund "passief zitten". Kenmerkend is echter wel, dat in acute situaties men vaak automatisch op het puntje van de stoel gaat zitten om op die wijze zijn rug te ontlasten! Verdere stimulatie van actief zitten is te verkrijgen door sacrale facilitatie via een prikkel op de musk. glutei. ( oplopende achterzijde stoel, die overigens de zitdiepte niet mag beïnvloeden (Snijders). Fig. 8 Fig. 9 P is de meest belastende houding en geeft de hoogste kans op slipped disc problemen. Dit verschilt nauwelijks met positie O, waarin kinderen de gehele dag verblijven. D is de meest ontspannen positie voor de disc met gebogen 45 in de heupen (Fig. 8). Wanneer we in een rechthoekige naar achteren lopende zitting zitten, dan kunnen we op 2 manieren de tafel bereiken. Of door 20 te buigen in onze LWK en dus de disci te laden, of we kunnen de knieën strekken bij een voorovergekantelde zitting en houden daarna onze rug recht( Fig. 9). Fig. 10

7 Een voorwaarde voor een comfortabele ontspannen zitpositie is dat ons lichaam redelijk in balans is d.w.z. dat het centrum van het zwaartepunt recht boven ons ondersteuningsvlak ligt. Voor het bovengedeelte van ons lichaam ligt het zwaartepunt net voor Th.9. Het steunvlak ligt direct onder de tuber ischii. Wanneer we op een gewone stoel zitten, dan heeft het bekken de neiging naar achteren te roteren omdat het zwaartepunt 5 tot 10 cm achter de zitbeenknobbels (tuber ischi) ligt (Akerblom). Als de zitting glad is zoals bv. een kruk, dan is er niets dat deze rotatie tegenhoudt. Om toch het evenwicht te kunnen bewaren, buig je in de LWK naar voren (B) om zo het centrum van het zwaartepunt boven de zitbeenknobbels te brengen. De rug wordt op dat moment gedragen door voornamelijk (lig.flavum)-ligamenten. In de rechtop zittende positie (C) wordt de gehele WK overeind gehouden door aanzienlijke spierkracht, welke het zwaartepunt naar voren en boven het zitbeen brengt. Constante contractie van de spieren is echter in het geheel niet mogelijk en ook zeker niet wenselijk. De spieren zouden binnen een aantal dagen volledig uitgeput zijn. De curve die op deze wijze verkregen wordt is eigenlijk geen lumbale curve, maar meer een lage thoracale belasting (Schobert en Akerblom). De rechtop zittende positie gaat vaak samen met een retractie van de schouderbladen. Deze houding lijkt veel op de militaire houding en is ongeschikt om verder iets te ondernemen. Al snel zal er spierkramp ontstaan. De rotatiekracht van het bekken zal kunnen worden tegengegaan door een lumbaalsteun (d). Doordat de lumbale steun een voorwaartse kracht geeft moet deze kracht door een achterwaartse kracht worden geneutraliseerd, anders zou er te veel wrijving ontstaan.welnu,deze kracht wordt bereikt door het zitvlak iets naar achteren te laten aflopen.maar voor elke graad dat de zitting naar achteren afloopt, moet men weer zoveel graden naar voren buigen om zijn taak te kunnen verrichten. Een nog grotere spanning op de heupgewrichten ontstaat ( druk verhoging/ coxarthrosis gevaar) inclusief oplopende druk in de disci. Met een "tilting chair"(e) worden de heuphoeken geopend (60-70 ) en zullen rotatiekrachten tot een minimum beperkt blijven gezien het feit dat het zwaartepunt praktisch boven het steunpunt ligt. Fig. 11 Het laden (belasten) van de voorzijde van de LWK. Fig. 12 discusdegeneratie-proces Als we naar voren buigen tijdens het zitten komen de grootste krachten op de disci L3, L4 en L5. Schobert mat 30 tot 40 buiging in de LWK als je van de rechtop staande zit (actieve zit) overgaat naar de ontspannen houding (passieve zit). De bewegingen in de borstkast blijven tot een minimum beperkt door de stabiliteit van de ribben. Doordat dit gedeelte zich stijf houdt wordt er een soort hevel geformeerd. Het centrum van de zwaartekracht bevindt zich thv. Th.9. De afstand naar de LWK is b.v. 200 mm. De beweging vindt plaats t.h.v. de tussenwervelschijf, gemerkt door de zwarte punten. De afstand tussen het centrum van de tussenwervelschijf en de voorkant van de wervel is ongeveer 20 mm. De kracht op de voorkant van de discus is dus 10 x zo hoog geworden en de druk kan hier oplopen tot honderden kilo`s. Op kinderleeftijd wordt aangenomen dat de druk niet hoger is dan kg in de normale zitpositie. Als de druk echter vele uren per dag, dag in, dag uit wordt gecontinueerd is het niet verbazingwekkend dat al vaak vroegtijdig discus degeneraties ontstaan (Fig. 12). Verdere compressie veroorzaakt vaak calcificaties in de tussenwervelschijf. Om te vergelijken is hier een koevoet afgebeeld (Fig. 11). Ook hier is de kracht 10 x zo hoog. Bekend zijn ook de druk verhoudingen tussen de verschillende belastingen vgl. Nachemson.

8 Actief/passief zitten Kort samengevat onderscheiden we twee manieren van zitten: Actief zitten en passief zitten. Actief zitten geeft een beschermende lordose in de onderrug, kost wel veel energie en is dus niet lang vol te houden, tenzij hier op getraind wordt. Actief zitten zal in principe nauwelijks discloading geven, zodat er geen gevaar dreigt om pijn op te lopen bij langdurig zitten. Wel zal een gevoel van vermoeidheid optreden door het belasten van energetische bronnen van met name de mm. Erector Trunci. Een voordeel is echter weer dat de rugmusculatuur getraind wordt tijdens het werk, hetgeen zoals eerder in dit artikel vermeld, wel in fases moet worden opgebouwd. Actief zitten kan aldus niet een lange tijd worden volgehouden; na een poosje gaan we meer en meer passief zitten (Fig. 14). Passief zitten is veel minder vermoeiend, want het kost nauwelijks energie. Het grote gevaar is echter dat hier wel snelle discloading optreed, hetgeen praktisch overal gebeurt door het ontbreken van een echte lumbale steun of het niet gebruiken van die steun (onderuit zakken/ wegglijden). Waarschijnlijk is bij 90 % van de autostoelen te weinig of helemaal geen "real support" aanwezig. Bij b.v. een bureaustoel bij beeldschermwerk is het natuurlijk van belang dat iemand dan ook de lumbaalsteun gebruik, anders kun je net zo goed een keukenstoel neerzetten. Meestal zit men iets naar voren, waardoor de L.W.K. toch naar voren buigt en dus klachten gaat geven. Fig. 13 passieve zit actieve zit Een studie naar de effecten van een lumbale (rol)-steun werd gepubliceerd in een van de meest vooraanstaande vakbladen voor orthopedie: SPINE / volume 16 / nr.: 10 / 1991, waarbij significante verschillen werden genoemd, met uitzondering van twee orthopedische aandoeningen. Goossens (1994) geeft in zijn proefschrift aan dat tijdens een zitproef gedurende 55 minuten de lumbale lordose duidelijk niet gehandhaafd kan blijven. Bovendien gaf iedere zithouding op welke stoel dan ook duidelijk meer kyfosering dan de staande houding. Lordose minder lordose Fig. 14

9 Probleemoplossingen Door met name regelmatige confrontatie met deze problematiek in de praktijk en "knutselinstinkt" is naast de wetenschappelijke kant langzamerhand een innovatie- en productontwikkelingkant ontstaan. Reeds vier jaar geleden zijn de Lordosit en Active Sit (correctie-kussens t.b.v. een actieve- en passieve zit) ontwikkeld, waarbij een vaak groot probleem met minimale financiële middelen te verbeteren is. Met deze ervaring op zak is de Dynamic ontwikkeld. De Dynamic is een kruk die de meeste in het artikel genoemde eigenschappen bevat. Eigenschappen DYNAMIC : De Dynamic geeft de gebruiker in zowel de actieve- als in de passieve stand een beschermende lumbale lordose, zodat gesteld kan worden dat in beide zitposities de wervelkolom de belasting tot een minimum wordt beperkt. De basisstand van het zitvlak staat onder een positieve hoek van + 3 ( positieve neig) en verandert bij de passieve zit naar een negatieve neig van -6 ( negatieve neig). De Dynamic kan op persoonlijk gewicht worden afgesteld, zodat volautomatisch, slechts door gewichtsverplaatsing van de passieve- naar de actieve stand kan worden overgeschakeld, zonder daarvoor aan handels te hoeven trekken. Dit afwisselend zitten is bekend als dynamisch zitten. Fig. 15 Sit A: activeert de Lordose Sit B: vermijdt de Kyfose De kruk heeft een zadelvormige zitting, waardoor de heuphoek gemakkelijker geopend wordt en de lumbale lordose hierdoor ook makkelijker te handhaven valt. Het zadel wordt in twee verschillende groottes geproduceerd i.v.m. meer of minder gewenst beenkontakt c.q. zitoppervlak. De achterzijde loopt iets op, waardoor tevens facilitatie m.b.t. lordosevorming via het sacrum (heiligbeen) nog eens extra plaatsvindt. De voorzijde van het zadel is iets ruwer om afglijkracht tegen te gaan en loopt ook iets op. Materiaaldikte en indrukbaarheid (s.g.) is zodanig gekozen dat er in passieve stand geen afknelling of irritatie kan plaatsvinden tegen de dijen. De lumbaalsteun is speciaal klein gehouden. Weke delen behoeven niet ondersteunt te worden; het gaat er om de druk in de discus laag te houden. Door de slechts 14 cm lange lumbaalsteun kan het niveau van het te ondersteunen segment, meestal L4-L5 / L5-S1 beter gepreciseerd worden. Hogere steun is pas effectief na 110. Door de kleinere lumbaalsteun is men ook veel mobieler en zal men minder snel op zijn stoel scheef gaan zitten. De dikte en hardheid zijn zodanig gekozen dat "real support" aanwezig is. De Dynamic is d.m.v. een gasveer in hoogte verstelbaar.

10 Aan de voorzijde zit een draai/schuifinstelling waarbij het kantelmechanisme van het systeem op het gewicht van de persoon kan worden ingesteld. De lumbale steun is zowel in horizontaal- als in verticaal vlak instelbaar. De Dynamic is ook goed toepasbaar als stasteun. Bij het maken van X-foto's werd een duidelijk verschil zichtbaar tussen de actieve zit (A) en de passieve zit op een conventionele kruk (C). De gecorrigeerde passieve zit met de lumbaalsteun (B) geeft minder kyfosering. Foto's B en C lijken wel op elkaar, zoals in de litteratuur ook wordt beschreven (Frey / Tecklin) mede door inademing tijdens het maken van de foto. Verlaging van de discogene druk, muskulaire ontspanning en minder trekkracht aan de ligamenten (met name lig.long.post.) zorgen dan ook voor minder irritatie van die (pijnklacht)- structuren (Fig. 16) Fig.16 Lig. longitidunale posterior komt als eerste onder druk.

11 Fig. 17 Röntgen-opnamen tijdens actief-/ gecorrigeerd passief-/ passief zitten. actief passief gesteund/gecorrigeerd passief Litteratuur referenties: Orthopedic Medicine: J.M.Cyriax Spine/1991: A comparison of the effects of two sitting postures on back and referred pain M.Wiliams,Mc.Kenzie Biomechanics of bodysupport/proefschrift/1994 R.H.M.Goossens Lumbar disc pressure and myoelectric back muscle activity during sitting /1974: B.J.G.Andersson-A.Nachemson Ontwerpcriteria voor meubilair: Erasmus universiteit Rotterdam Rode Kruis ziekenhuis: röntgen opnames Homo Sedens : A.C.Mandal E.Haaksma, fysiotherapeut Rugscholings- en Adviescentrum

BQE Stoelen overzicht 2010

BQE Stoelen overzicht 2010 BQE Stoelen overzicht 2010 Modellen Technische gegevens Prijzen Back Quality Ergonomics Thorbeckelaan 364 T. +31 (0)70 325 28 91 E. info@bqergonomics.nl 2564 BZ Den Haag F. +31 (0)70 368 30 87 I. www.bqergonomics.com

Nadere informatie

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78 Zit u wel goed? Beeldschermwerk kan nog veel gezonder In de huidige normen voor bureaustoelen worden richtlijnen gegeven m.b.t. de zithoogte, de zitdiepte enz. Tevens wordt een opsomming gemaakt van diverse

Nadere informatie

BQE Stoelen overzicht 2012

BQE Stoelen overzicht 2012 BQE Stoelen overzicht 2012 Modellen Technische gegevens Prijzen Back Quality Ergonomics Stoelmatter 2-6 T. +31 (0)174 297799 E. info@bqergonomics.nl 2292 JL Wateringen F. +31 (0)174 297788 I. www.bqergonomics.com

Nadere informatie

Gezond zitten kun je leren!

Gezond zitten kun je leren! Gezond zitten kun je leren! De mens is één en al beweging. Hij beweegt zich fysiek, psychisch en geestelijk. Ons fysieke gestel is gemaakt om te bewegen. Doordat wij zij gaan zitten zullen we ook tijdens

Nadere informatie

handleiding Mirra Handleiding Mirra HM Ergonomics

handleiding Mirra Handleiding Mirra HM Ergonomics Handleiding Mirra U bezit nu de Mirra. Mirra is in opdracht van Herman Miller ontworpen door Studio 7.5 te Berlijn en is een bijzondere bureaustoel qua ergonomie, design en hygiëne. De naam Mirra is afgeleid

Nadere informatie

Ergonomie van het zitten

Ergonomie van het zitten Ergonomie van het zitten In de oudheid was het een privilege om te mogen zitten, tegenwoordig is het in sommige beroepen eerder regel dan uitzondering en zitten we meer dan 8 uur per dag. Nog nooit heeft

Nadere informatie

Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven

Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven Oefeningen tegen Ischias en klachten van de tussenwervelschijven Ischias is een vorm van zenuwpijn, beginnend in de heup en verdergaand langs de achterzijde van het been tot aan de voet, veroorzaakt door

Nadere informatie

Breedte van het werkvlak Uw werkblad moet een breedte hebben van minimaal 120 cm.

Breedte van het werkvlak Uw werkblad moet een breedte hebben van minimaal 120 cm. Werkplekinstellingen bij beeldschermwerk Veel klachten aan het bewegingsapparaat zijn te wijten aan een verstoring van het evenwicht tussen belastbaarheid aan de ene kant en belasting aan de andere kant.

Nadere informatie

Conservatieve behandeling van lage rugklachten

Conservatieve behandeling van lage rugklachten 6074p ORT.039/1209.CV Zorgcommunicatie www.amphia.nl Conservatieve behandeling van lage rugklachten Wervelkolom Orthopedie Inleiding Deze folder geeft u meer informatie over uw lage rugklachten, welke

Nadere informatie

Belangrijkste anatomische structuren van de wervelkolom

Belangrijkste anatomische structuren van de wervelkolom Belangrijkste anatomische structuren van de wervelkolom Om uw rugklachten beter te kunnen begrijpen is een basiskennis van de rug noodzakelijk. Het Rughuis heeft in haar behandelprogramma veel aandacht

Nadere informatie

Conservatieve behandeling van lage rugklachten

Conservatieve behandeling van lage rugklachten Conservatieve behandeling van lage rugklachten Wervelkolom Orthopedie Inleiding Deze folder geeft u meer informatie over uw lage rugklachten, welke u met uw behandelend orthopeed besproken heeft. Anatomie

Nadere informatie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie PATIËNTENINFO Nekbrochure Rugschool Fysische geneeskunde - Ergotherapie Beste patiënt Welkom op de dienst fysische geneeskunde van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen. In deze brochure vindt u enkele

Nadere informatie

ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN

ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN Ergonomisch zitten Behoud van natuurlijke houding. Optimale balans gewichtsverdeling. Voorkomen van rugklachten. Minimale spanning op de rugspieren. Goede doorbloeding van de

Nadere informatie

Bovenstaand overzicht geeft weer hoeveel druk de tussenwervelschijven te verduren krijgen in verschillende lichaamsposities.

Bovenstaand overzicht geeft weer hoeveel druk de tussenwervelschijven te verduren krijgen in verschillende lichaamsposities. RUGKLACHTEN WE ZITTEN TE VEEL, TE LANG EN TE STIL! Lage rugpijn is één van de meest frequent voorkomende invaliderende aandoeningen die mensen treft tijdens hun meest productieve jaren. Volgens recente

Nadere informatie

BIOSWING. 350 iq V 360 iq V. Gebruiksaanwijzing

BIOSWING. 350 iq V 360 iq V. Gebruiksaanwijzing BIOSWING 350 iq V 360 iq V Gebruiksaanwijzing We wensen u veel plezier met uw nieuwe bureaustoel van HAIDER BIOSWING! HAIDER BIOSWING zitsystemen zijn uitgevoerd met een wereldwijd unieke technologie::

Nadere informatie

Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel

Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel H15.016-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Vóór de operatie... 2 Thuis oefenen... 2 Lees deze adviezen vast goed door... 2 De dag van de operatie... 3

Nadere informatie

Uitgangshouding Uitvoering Aandachtspunten Ruglig, benen opgetrokken Eén hand in lordose van de lage rug

Uitgangshouding Uitvoering Aandachtspunten Ruglig, benen opgetrokken Eén hand in lordose van de lage rug Houding Low load o o o Ruglig, benen opgetrokken Eén hand in lordose van de lage rug Kantel je bekken naar achter en vlak hierdoor je rug af Kantel je bekken naar voor en maak hierdoor je rug hol Enkel

Nadere informatie

In één jaar zit u bijna 1500 uur op het werk.

In één jaar zit u bijna 1500 uur op het werk. In één jaar zit u bijna 1500 uur op het werk. Wij kunnen u helpen comfortabel te zitten. 2 Luister op tijd naar uw lichaam. Anders is de kans groot dat u het nog lang zult voelen. Rugklachten zijn een

Nadere informatie

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Adviezen & oefeningen Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Inleiding U bent patiënt op de afdeling neurologie van het IJsselland Ziekenhuis. Er

Nadere informatie

Rugmanagement. Hoe kun je rugklachten in de hand houden. Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut. Medisch Centrum Aarveld

Rugmanagement. Hoe kun je rugklachten in de hand houden. Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut. Medisch Centrum Aarveld Rugmanagement Hoe kun je rugklachten in de hand houden Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut Rugmanagement Inleiding Anatomie en functie van de wervelkolom Belastingen van de wervelkolom tijdens houdingen

Nadere informatie

Fysiotherapie na een operatie aan een hernia of stenose in de lage rug. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Fysiotherapie na een operatie aan een hernia of stenose in de lage rug. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Fysiotherapie na een operatie aan een hernia of stenose in de lage rug Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Algemene informatie rug en hernia 2 2.1 Bouw van de wervelkolom

Nadere informatie

Bekkenkanteling: maak afwisselend een bolle- en holle rug, waarbij romp en hoofd stil blijven liggen op de onderlaag.

Bekkenkanteling: maak afwisselend een bolle- en holle rug, waarbij romp en hoofd stil blijven liggen op de onderlaag. www.gezondbewegen.nl Rugoefeningen Algemene adviezen: Creëer een vaste plaats en een vast tijdstip en voer de oefeningen twee keer per dag uit Realiseer u, indien de klachten verminderd of verdwenen zijn,

Nadere informatie

Bouw en werking van de rug

Bouw en werking van de rug Hou je rug gezond 60% tot 90% van de volwassenen krijgt ooit te maken met rugklachten. Nochtans kan je rugklachten voorkomen door rekening te houden met een aantal principes. In deze folder komen allerlei

Nadere informatie

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Lage rugpijn Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Inleiding Lage rugpijn Rugklachten komen veel voor. 4 van de 5 mensen heeft weleens te maken met rugpijn. In veel gevallen

Nadere informatie

Veel voorkomende specifieke rugaandoeningen zijn een lumbale hernia en een wervelkanaal vernauwing.

Veel voorkomende specifieke rugaandoeningen zijn een lumbale hernia en een wervelkanaal vernauwing. (Chronische) lage rugklachten en rompstabiliteit Zeven tot acht op tien personen krijgen ooit te maken met (a)specifieke lage rugpijn. Aspecifieke rugklachten zijn te definiëren als pijn in het gebied

Nadere informatie

Het doorbewegen bij een dwarslaesie. Tetraplegie

Het doorbewegen bij een dwarslaesie. Tetraplegie Het doorbewegen bij een dwarslaesie Tetraplegie Inhoud Inleiding 3 Algemene opmerkingen 3 Zelfstandig doorbewegen 4 Doorbewegen door een hulppersoon 9 De Sint Maartenskliniek 24 Colofon 24 Inleiding In

Nadere informatie

RUGSPARENDE TIPS. 1. Neem een houding aan waarbij je goed je evenwicht kan bewaren

RUGSPARENDE TIPS. 1. Neem een houding aan waarbij je goed je evenwicht kan bewaren RUGSPARENDE TIPS A ) HET BELANG VAN JE HOUDING Druk in de tussenwervelschijf volgens de houding B) GULDEN REGELS BIJ RUGBELASTENDE AKTIVITEITEN 1. Neem een houding aan waarbij je goed je evenwicht kan

Nadere informatie

Oefenenprogramma na een HNP (hernia)operatie of een kanaalstenoseoperatie

Oefenenprogramma na een HNP (hernia)operatie of een kanaalstenoseoperatie Oefenenprogramma na een HNP (hernia)operatie of een kanaalstenoseoperatie Inleiding U wordt binnenkort geopereerd aan een hernia en/of stenose in de rug. Rondom deze operatie krijgt u fysiotherapie. In

Nadere informatie

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint:

Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Belangrijke aanwijzingen voordat u met de oefeningen begint: Rek/Strek oefeningen mogen nooit pijn veroorzaken. Mocht u pijn krijgen stop dan onmiddellijk met de oefening. Het is belangrijk om de rek niet

Nadere informatie

Lumbaal actief onderzoek Instabiliteit

Lumbaal actief onderzoek Instabiliteit Lumbaal actief onderzoek Instabiliteit De actieve stabiliteit wordt gewaarborgd door de rug- en buikspieren en de tussen het bekken en de onderste extremiteiten uitgespannen musculatuur. Belangrijkste

Nadere informatie

Versus Tijdschrift voor Fysiotherapie, 21 e jrg 2003, no.6 (pp. 313-321)

Versus Tijdschrift voor Fysiotherapie, 21 e jrg 2003, no.6 (pp. 313-321) Auteur(s): F. Roelants, P. van Kempen Titel: Rugspieractiviteit tijdens het schaatsen Jaargang: 21 Jaartal: 2003 Nummer: 6 Oorspronkelijke paginanummers: 313-321 Deze online uitgave mag, onder duidelijke

Nadere informatie

Oefeningen voor de knie

Oefeningen voor de knie Oefeningen voor de knie Spierkracht verbeterende oefeningen voor de knie: Het is belangrijk om een goede spierkracht te hebben, mede omdat de spieren helpen bij schokabsorptie. Door een goede spierkracht

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1 STOEL INSTELLEN De stoel - hoogte Ga recht voor de stoel staan en stel de zitting vervolgens zo in dat deze vlak onder de knieschijf zit. Als het goed is

Nadere informatie

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Ergonomie zitten en liggen Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Zitten Zitten: Probleemstelling 1. Je houding tijdens het zitten. 2. De duur van het zitten. 1.

Nadere informatie

B.A.S.S. (Belgium's-A-StaticScience) ESD prevention - IEC 61340-5-1/5-2

B.A.S.S. (Belgium's-A-StaticScience) ESD prevention - IEC 61340-5-1/5-2 ERGONOMIE 1. Het belang van gezond zitten Vooraleer we ons verdiepen in de werking van de Axia -stoelen, moet er even stilgestaan worden bij de biomechanica van het lichaam. Het is immers onmogelijk uit

Nadere informatie

Oefeningen nekklachten. Paramedischcentrum Landauer

Oefeningen nekklachten. Paramedischcentrum Landauer Oefeningen bij nekklachten Paramedischcentrum Landauer Rekken: Buig je hoofd naar een zijde, hand andere zijde hoofd en lichte druk tegen hoofd naar de zijde waar naar toe gebogen wordt. Breng geheel zover

Nadere informatie

Trainingsrichtlijn Core Stability -Basics-

Trainingsrichtlijn Core Stability -Basics- Trainingsrichtlijn Core Stability -Basics- Uitleg voor de patiënt Oefening 1 en 2 zijn gericht op het activeren van de musculus tranversus abdominis (TVA). Middels het bewust en gecontroleerd aanspannen

Nadere informatie

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit,

Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Lage Rugpijn, Aspecifieke Lage Rugpijn, Lumbago, Spit, Wat is lage rugpijn? Lage rugpijn zit onderin de rug. Soms straalt de pijn uit naar de billen of naar een of beide bovenbenen. De pijn kan plotseling

Nadere informatie

Tips voor de beeldschermwerkplek

Tips voor de beeldschermwerkplek Tips voor de beeldschermwerkplek 1. Werkplek De juiste stoelinstelling Bij een goede stoelhoogte moeten uw voeten plat op de grond kunnen staan en de bovenbenen horizontaal blijven. Kan er nog een vuist

Nadere informatie

De stoel in de bus Een handleiding voor goed zitten

De stoel in de bus Een handleiding voor goed zitten De stoel in de bus Een handleiding voor goed zitten Adviezen voor buschauffeurs van Arriva in opdracht van 1 Wat leest u in deze handleiding? Deze handleiding is bestemd voor buschauffeurs van Arriva.

Nadere informatie

Adviezen na totale heupoperatie

Adviezen na totale heupoperatie Meer informatie of vragen Colofon Voor vragen of meer informatie kunt u contact opnemen met de orthopedisch consulenten: telefoonnummer (024) 365 96 59 of per e-mail orthopaedie.consulenten@maartenskliniek.nl

Nadere informatie

gerelateerde aandoeningen

gerelateerde aandoeningen Naam: Datum: Maatschap voor Sport-Fysiotherapie Manuele Therapie Medische Trainings Therapie en Echografie Stadtlohnallee 2 7595 BP WEERSELO Telefoon 0541-661590 Molemansstraat 52 7561 BE DEURNINGEN Telefoon

Nadere informatie

HermanMiller Mirra Bureaustoel. Zitten dat werkt voor jou.

HermanMiller Mirra Bureaustoel. Zitten dat werkt voor jou. HermanMiller Mirra Bureaustoel Zitten dat werkt voor jou. Zithoogte: Rechter zijde onder zitting Verhogen: Haal je gewicht van de zitting, duw knop omhoog. Verlagen: Duw knop omhoog tijdens het zitten.

Nadere informatie

patiënteninformatie Dienst Fysiotherapie en revalidatie Wervelzuilschool rug - nek GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Dienst Fysiotherapie en revalidatie Wervelzuilschool rug - nek GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie Dienst Fysiotherapie en revalidatie Wervelzuilschool rug - nek GezondheidsZorg met een Ziel Inhoud 1 Doelstellingen... 5 2 Anatomie... 5 2.1 Een functionele eenheid... 5 2.2 Tandradfenomenen...

Nadere informatie

Oefeningen en adviezen na een totale heupoperatie

Oefeningen en adviezen na een totale heupoperatie Oefeningen en adviezen na een totale heupoperatie FYSIOTHERAPIE Voelt beter Uw heupgewricht is vervangen door een kunstheup (heupprothese). Een mogelijke complicatie is het uit de kom schieten van de

Nadere informatie

5.3.3 Een patiënt verplaatsen Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de

5.3.3 Een patiënt verplaatsen Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de 5.3.3 Een patiënt verplaatsen A Verplaatsen in het bed: een patiënt op de zij draaien (omkeren) Zachtjes het gebogen been en de schouder van de bedlegerige patiënt vastnemen om hem makkelijk op de zij

Nadere informatie

Fysiotherapie na een hernia

Fysiotherapie na een hernia Fysiotherapie na een hernia Oefeningen voor herniapatiënten Algemeen Deze informatie heeft betrekking op de fysiotherapeutische behandeling, die u krijgt na een hernia-operatie in de lage rug. Hoewel deze

Nadere informatie

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78. nr. 06 2004 Beeld: Frog design, Hedel

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78. nr. 06 2004 Beeld: Frog design, Hedel 50 Beeld: Frog design, Hedel De juiste bureaustoel Wat is een HUGO BOS Fysiotherapeut en manager ergonomie bij ErgoQuality Foundation, hugo.bos@ergoquality.org. Moeten de armen tijdens beeldschermwerk

Nadere informatie

MASSAGECENTRUM DE KRACHTBRON RUGSPIEROEFENINGEN

MASSAGECENTRUM DE KRACHTBRON RUGSPIEROEFENINGEN Dendermondsesteenweg 29 9270 LAARNE-KALKEN 0474 30 85 84 www.dekrachtbron.be info@dekrachtbron.be MASSAGECENTRUM DE KRACHTBRON RUGSPIEROEFENINGEN LAGE RUGPIJN Lage rugpijn komt vaak voor bij acht op tien

Nadere informatie

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekken is een essentieel onderdeel van een evenwichtig trainingsprogramma. Het dagelijks uitvoeren van rekoefeningen kan de flexibiliteit en gezonde gewrichten

Nadere informatie

Zwanger (geweest)? Spieren rondom uw bekken trainen? Klachten voorkomen en/of verminderen? voorkom bekkenpijn FYSIOHOLLAND

Zwanger (geweest)? Spieren rondom uw bekken trainen? Klachten voorkomen en/of verminderen? voorkom bekkenpijn FYSIOHOLLAND FYSIOHOLLAND voorkom bekkenpijn Zwanger (geweest)? Spieren rondom uw bekken trainen? Klachten voorkomen en/of verminderen? De therapeuten van FysioHolland geven tips. Veel vrouwen krijgen tijdens of na

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1: STOEL INSTELLEN De stoel hoogte Ga recht voor de stoel staan. Stel de zitting vervolgens zo in dat deze vlak onder de knieschijf zit. Ga op de stoel zitten.

Nadere informatie

Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 23-jarige hockeyster

Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 23-jarige hockeyster 13 Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 3-jarige hockeyster Koos van Nugteren K. van Nugteren, D. Winkel (Red.), Onderzoek en behandeling van de thorax, DOI 10.1007/978-90-368-0489-9_, 013 Bohn

Nadere informatie

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten Lage Rugproblemen informatiebrochure voor patiënten Geachte patiënt, Deze brochure kwam tot stand door de samenwerking van de diensten Fysische Geneeskunde van ZNA. De brochure informeert u op eenvoudige

Nadere informatie

OEFENSCHEMA HARTREVALIDATIE

OEFENSCHEMA HARTREVALIDATIE OEFENSCHEMA HARTREVALIDATIE 17601 Inleiding In deze folder vindt u een algemeen oefenschema en beweegadvies. Deze kunt u gebruiken ter voorbereiding op de revalidatie, maar ook tijdens en na de revalidatieperiode.

Nadere informatie

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland Toolbox: Fysieke belasting Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat verstaan we onder fysieke belasting? De door

Nadere informatie

Lumbale hernia operatie

Lumbale hernia operatie 6078p ORT.043/1209.CV Zorgcommunicatie www.amphia.nl Lumbale hernia operatie Wervelkolom Orthopedie Inleiding U wordt binnenkort in het Amphia Ziekenhuis verwacht voor een operatie aan de wervelkolom.

Nadere informatie

Waarom bewegen belangrijk is bespreken we samen aan de hand van een aantal stellingen waarbij we al direct in beweging komen.

Waarom bewegen belangrijk is bespreken we samen aan de hand van een aantal stellingen waarbij we al direct in beweging komen. GEZONDER Heerhugowaard, 28 mei 2015 Lekker in je Vel Rode draad door: Olga Commandeur Vitaliteitcoach, presentatrice Nederland in beweging Bewegen speelt een rode draad in het leven van Olga: Als (top)atlete,

Nadere informatie

STEP WerkPlekAnalyse bij

STEP WerkPlekAnalyse bij STEP WerkPlekAnalyse bij Inleiding De STICHTING ERGONOMIE & PREVENTIE (STEP) is gevraagd de werkplek van mevrouw G. te analyseren, risicofactoren te inventariseren en advies te geven over een optimale

Nadere informatie

R. H. M. Goossens Technische Universiteit Delft. Axia Profit & Axia Pro Ondersteuningkracht en spieractiviteit

R. H. M. Goossens Technische Universiteit Delft. Axia Profit & Axia Pro Ondersteuningkracht en spieractiviteit R. H. M. Goossens Technische Universiteit Delft Axia Profit & Axia Pro Ondersteuningkracht en spieractiviteit Ondersteuningskracht en spieractiviteit gemeten op de rug tijdens zitten op de fit en R.H.M.

Nadere informatie

Begeleidend schrijven bij de cursus "Het tillen van jonge kinderen"

Begeleidend schrijven bij de cursus Het tillen van jonge kinderen Begeleidend schrijven bij de cursus "Het tillen van jonge kinderen" Inleiding Het uitgangspunt van de tilinstructie is de belasting voor de ouders/verzorgers zo gering mogelijk te houden, zodat rugklachten

Nadere informatie

Oefeningen. Uitademen als u kracht zet, inademen als u ontspant.

Oefeningen. Uitademen als u kracht zet, inademen als u ontspant. Oefeningen Sterke en geoefende buikspieren zijn belangrijk. Omdat ongetrainde en slappe buik- en rugspieren kunnen zorgen voor een slechte houding en rugklachten. Bouw het oefenen van de buikspieren langzaam

Nadere informatie

- M. Iliopsoas (liesspier): een voet op krukje, andere been gestrekt achter je en door zakken, voet plat op grond houden.

- M. Iliopsoas (liesspier): een voet op krukje, andere been gestrekt achter je en door zakken, voet plat op grond houden. OEFENINGEN RUGVRIENDELIJK RIJDEN 1) Stretchingen: Hamstrings op twee manieren: 1) in langzit, een been gebogen, voet tegen binnenkant bovenbeen; met je handen je tenen aanraken en je neus naar je knie.

Nadere informatie

balance DYNAMIEK IN UW ZITHOUDING Een innovatieve techniek welke de ultieme zithouding stimuleert.

balance DYNAMIEK IN UW ZITHOUDING Een innovatieve techniek welke de ultieme zithouding stimuleert. balance E R G O-B A L A N C E : DYNAMIEK IN UW ZITHOUDING Een innovatieve techniek welke de ultieme zithouding stimuleert. Een statische zithouding blijft niet zonder gevolgen De mens is niet gemaakt om

Nadere informatie

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Inleiding U bent patiënt op de afdeling neurologie van het IJsselland Ziekenhuis

Nadere informatie

Werkplekinstellingen

Werkplekinstellingen Werkplekinstellingen Deze brochure helpt u bij het instellen van uw werkplek. Uw stoel, bureau, beeldscherm en toetsenbord kunt u nu zelf instellen. In de tekst worden verschillende adviezen gegeven. We

Nadere informatie

Revalidatie nieuwe heupoperatie. Voorste benadering

Revalidatie nieuwe heupoperatie. Voorste benadering Revalidatie nieuwe heupoperatie Voorste benadering Afdeling: fysiotherapie Datum: januari 2014 2 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Revalidatie 4 3 Thuissituatie 5 4 Anatomie 6 5 Operatietechniek 7 6 Leefregels voorwaartse

Nadere informatie

Fysiotherapie na een hernia-operatie

Fysiotherapie na een hernia-operatie Fysiotherapie na een hernia-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis maart 2015 pavo 0292 Inleiding U bent in het Albert Schweitzer ziekenhuis geopereerd aan een hernia in uw rug. In deze folder willen wij

Nadere informatie

Beeldschermen en hun bedieningsmiddelen als toetsenbord en muis dienen aan een aantal eisen te voldoen om goed te kunnen werken.

Beeldschermen en hun bedieningsmiddelen als toetsenbord en muis dienen aan een aantal eisen te voldoen om goed te kunnen werken. Normen en Richtlijnen voor beeldschermwerkplekken Inleiding Zodra er meer dan twee uur per dag beeldschermwerk verricht wordt valt deze werkplek onder de richtlijnen van het Koninklijk Besluit Beeldschermwerkplekken.

Nadere informatie

Hou je rug gezond. afdeling Preventie en Bescherming

Hou je rug gezond. afdeling Preventie en Bescherming Hou je rug gezond afdeling Preventie en Bescherming 60% tot 90% van de volwassenen krijgt ooit te maken met rugklachten. Nochtans kan je rugklachten voorkomen door rekening te houden met Hou je rug gezond

Nadere informatie

HermanMiller SAYL Bureaustoel. Zitten dat werkt voor jou.

HermanMiller SAYL Bureaustoel. Zitten dat werkt voor jou. HermanMiller SAYL Bureaustoel Zitten dat werkt voor jou. Zithoogte: Hendel naast de tegendrukknop, rechterzijde van de stoel, onder de zitting De zitting verhogen: Haal je gewicht van de stoel en duw de

Nadere informatie

Fysiotherapie bij Lage Rug Operatie

Fysiotherapie bij Lage Rug Operatie Fysiotherapie bij Lage Rug Operatie Inhoudsopgave Inleiding... 1 Praktische gang van zaken tijdens de opname... 1 Fysiotherapie... 1 Richtlijnen voor thuis... 3 Inleiding U verblijft in ziekenhuis Tjongerschans

Nadere informatie

Fitnessbal training. Kern training / Core stability

Fitnessbal training. Kern training / Core stability Fitnessbal training Kern training / Core stability De spieren van je buik, billen en onderrug vormen de 'kern'. Deze zone is verantwoordelijk voor alle acties waarbij je draait, reikt en buigt en is het

Nadere informatie

Lage rugklachten. Risicofactoren

Lage rugklachten. Risicofactoren Lage rugklachten. Lage rugklachten is, na schouder en nekklachten, de meest voorkomende klacht van het bewegingsapparaat. Geschat wordt dat, op ieder moment, minimaal 10% van de bevolking van de geïndustrialiseerde

Nadere informatie

STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL

STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL 2 PERSOONLIJKE BESCHERMINGSMIDDELEN; STASTEUN EN VOUWTAFEL ASAMENVATTING BDOCUMENTATIE STASTEUN EN IN HOOGTE VERSTELBARE VOUWTAFEL Het Arboconvenant Textielverzorging is een afspraak van het ministerie

Nadere informatie

Werken met beeldschermen

Werken met beeldschermen Werken met beeldschermen Beeldschermwerk 080909.docVersie: 01/08/2012 Pagina 1 van 8 WERKEN MET BEELDSCHERMEN Werken met beeldschermen kan leiden tot o.a. oogvermoeidheid, hoofdpijn, rug- en nekklachten.

Nadere informatie

Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007)

Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007) Interne instructie Arbeidsinspectie Werkplekinrichting (aangepast aan Arbowet 1 januari 2007) INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. WETTELIJKE GRONDSLAG 3. INSPECTIE 3.1 Beoordeling van de werkplek 3.1.1 Zitwerkplek

Nadere informatie

Eenvoudige bovenbeen spieroefeningen

Eenvoudige bovenbeen spieroefeningen Oefeningen menselijk lichaam Eenvoudige bovenbeen spieroefeningen Eenvoudige oefeningen voor de bovenbeen spieren bijvoorbeeld na een operatie aan het kniegewricht of immobilisatie van het kniegewricht.

Nadere informatie

5. Preventie: goede raad om

5. Preventie: goede raad om 5. Preventie: goede raad om de rug gezond te houden Nu we de belangrijkste risicofactoren van rugpijn op een rijtje hebben gezet en geanalyseerd, zien we dat de preventietips ook meerdere parameters moeten

Nadere informatie

De trap op of aflopen: Probeer uw lichaam rechtop te houden en niet voorover te kantelen.

De trap op of aflopen: Probeer uw lichaam rechtop te houden en niet voorover te kantelen. GEBRUIKSAANWIJZING Welkom! Een gezonde wervelkolom: Stress en de dagelijkse bezigheden dragen bij aan het ontwikkelen van slechte gewoontes als het gaat om de zorg voor onze wervelkolom. Er zijn bijvoorbeeld

Nadere informatie

Artikelnummer 803427 Laatst gewijzigd 131016 Geldig vanaf 130607 ZITINSTRUCTIE

Artikelnummer 803427 Laatst gewijzigd 131016 Geldig vanaf 130607 ZITINSTRUCTIE Artikelnummer 80347 Laatst gewijzigd 306 Geldig vanaf 30607 ZITINSTRUCTIE [90 graden] TE LAAG TE HOOG DE ZITHOOGTE De juiste zithoogte is als de voeten plat op de grond staan en de knieën in een hoek van

Nadere informatie

Doorliggen voorkomen. Een handleiding voor patiënten en familie

Doorliggen voorkomen. Een handleiding voor patiënten en familie Doorliggen voorkomen Een handleiding voor patiënten en familie Doel van deze folder In deze folder kunt u lezen wat doorliggen (decubitus) is, waar decubitus ontstaat en wat er tegen gedaan kan worden.

Nadere informatie

Conservatieve behandeling van lage rugklachten

Conservatieve behandeling van lage rugklachten Conservatieve behandeling van lage rugklachten Wervelkolom Orthopedie 6074p ORT.039/0915 Inleiding Deze folder geeft u meer informatie over uw lage rugklachten waarover u met uw behandelend orthopeed en/of

Nadere informatie

Schoolmeubilair, hoe zit dat?

Schoolmeubilair, hoe zit dat? Schoolmeubilair, hoe zit dat? Colofon Redactie dr. ir. Liek Voorbij, NEN; drs. Leo Mertens, NVS; drs. B.G. Jeene, NVS; dr. ir. Johan Molenbroek, TU Delft; H. Aardoom, GGD ZHZ; ir. Masja Notenboom, ToUse

Nadere informatie

Handleiding werkplekinstelling

Handleiding werkplekinstelling Stappenplan voor een gezonde werkplek Een goede werkhouding is van belang om prettig en gezond te werken. Met dit stappenplan kunt u de werkplek van uw medewerkers zo instellen dat gezondheidsklachten

Nadere informatie

Revalidatie na een hernia-operatie of een operatie aan een vernauwing van het lendenwervelkanaal

Revalidatie na een hernia-operatie of een operatie aan een vernauwing van het lendenwervelkanaal Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Revalidatie na een hernia-operatie of een operatie aan een vernauwing van het lendenwervelkanaal z 1 Als u een hernia-operatie

Nadere informatie

Het zit zo... Zitten op hoog niveau

Het zit zo... Zitten op hoog niveau Het zit zo... Zitten op hoog niveau 2 Goed zitten en gezond blijven Chauffeurs zitten een groot deel van hun tijd in de cabine van de vrachtwagen. Hier verrichten zij zittend het belangrijkste deel van

Nadere informatie

Afdeling revalidatie. De wervelfractuur

Afdeling revalidatie. De wervelfractuur Afdeling revalidatie De wervelfractuur Deze folder geeft algemene informatie over de behandeling bij een (in)stabiele wervelfractuur. Deze folder geeft aan hoe de meeste patiënten kunnen worden behandeld,

Nadere informatie

Ergonomie bij RUG- EN NEKPATHOLOGIE

Ergonomie bij RUG- EN NEKPATHOLOGIE Ergonomie bij RUG- EN NEKPATHOLOGIE Ergonomie bij RUG- EN NEKPATHOLOGIE 03 Inleiding 03 De wervelkolom 04 Deel 1: Basishoudingen 04 Staan 05 Liggen 08 Zitten 11 Deel 2: Ergonomie in het dagelijks leven

Nadere informatie

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Verkeerde lichaamshoudingen veroorzaken klachten. Eén van de meest voorkomende verkeerde houdingen, wordt veroorzaakt door een naar vorend hangend hoofd,

Nadere informatie

Subject: Taak 1.2.20

Subject: Taak 1.2.20 Taak 1.2.20 Tutor : vd Biggelaar Mentor : vd Biggelaar Klas : MT1A Gemaakt door : Tommy & Paul van der Linden 1 Inhoud! Taak 1.2.20 Inhoud!... 2 Inleiding... 3 Trekken en Duwen... 4 Tillen... 4 Zitten...

Nadere informatie

Cambridge Health Plan Benelux BV

Cambridge Health Plan Benelux BV Wanneer doet u deze oefeningen? Doe deze minstens 3 keer per week en al vrij snel voelt u verandering in uw lichaam. Ook krijgt u meer zelfvertrouwen. Naast deze oefeningen zorgt een dagelijkse wandeling

Nadere informatie

Decompressie/ laminectomie

Decompressie/ laminectomie 6076p ORT.041/1209.CV Zorgcommunicatie www.amphia.nl Decompressie/ laminectomie Wervelkolom Orthopedie Inleiding Bij u is sprake van een vernauwing van de lumbale wervelkolom. De orthopedisch chirurg zal

Nadere informatie

Inrichting beeldschermwerkplek

Inrichting beeldschermwerkplek Inrichting beeldschermwerkplek Het is lastig om tijdens beeldschermwerk een gezonde werkhouding te waarborgen, vooral wanneer het werk snel af moet zijn of wanneer er veel concentratie nodig is. Daarom

Nadere informatie