3D Printen in de regio Utrecht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3D Printen in de regio Utrecht"

Transcriptie

1 3D Printen in de regio Utrecht Samen naar een sterke 3D Printing kennisinfrastructuur gericht op economische groei SAMENVATTING Onno Ponfoort Johan Stuiver Geneviève Wolbert 7 april 2015

2 3D Printen in de regio Utrecht Samen naar een sterke 3D Printing kennisinfrastructuur gericht op economische groei INHOUDSOPGAVE Samenvatting 3 Aanpak 4 1. Interviews en deskresearch 4 2. Ontwikkellijnen via Business Model Canvas (BMC) 4 3. Interactieve sessies 4 4. Interactieve slotconferentie 4 Ontwikkellijn 1: Kennis & Onderwijs 5 Conclusies aangaande kennis & Onderwijs 5 Advies aangaande Kennis en Onderwijs 6 Ontwikkellijn 2: Utrechtse Maaklabs 6 Conclusies rond Utrechtse Maaklabs 6 Advies aangaande Utrechtse Maaklabs 7 Ontwikkellijn 3: Medical 3DP Knowledge Centre 7 Conclusies Medical 3DP Knowledge Centre 7 Advies aangaande Medical 3DP Knowledge Centre 8 Tot Slot 9

3 Samenvatting In de periode november 2014 maart 2015 is in opdracht van de Economic Board Utrecht, de gemeente Utrecht en de gemeente Amersfoort door Berenschot een inventariserend onderzoek gedaan naar de stand van zaken op het gebied van 3D Printen in de regio Utrecht. In het onderzoek is enerzijds het 3D Printing landschap in de provincie Utrecht in kaart gebracht. Anderzijds is er met de actoren in het veld gekeken naar de behoeften aangaande samenwerking, innovatie, onderwijs en de business- en ontwikkelingskansen. Het onderzoek geeft aan dat er momenteel al meer dan 150 bedrijven, organisaties en instellingen actief bezig zijn met 3D printen in de regio Utrecht. De activiteiten betreffen in hoofdzaak het produceren van 3D printers, het verlenen van service op het gebied van 3D printen, het ontwikkelen van onderwijsmodules, en het benutten van 3D printen in het productontwikkelingsproces. In veel gevallen bevinden deze activiteiten zich in de opstartfase. De kennis van regionale en nationale initiatieven is beperkt aanwezig bij de partijen in de regio. Velen van hen bevinden zich in de opstart- en oriëntatiefase. Deze gesprekspartners zijn vooral gericht op eigen organisatieontwikkeling. De onderlinge kennisuitwisseling in de regio moet nog op gang komen. Dit onderzoek heeft daar zeker een start mee gemaakt. Daarnaast wordt er relatief weinig aandacht besteed aan relatiebeheer. De ondernemersgeest moet worden aangewakkerd. Dit geldt overigens niet voor de producenten van 3D printers die zich in de provincie bevinden. Zij zijn zelfs bereid om hierin een kruis bestuivende rol te spelen. Een laatste algemene observatie is dat er nog steeds onduidelijkheid is over de concrete vraag vanuit het bedrijfsleven. De structurele betrokkenheid van bedrijven bij initiatieven, bijvoorbeeld bij FabLabs of bij het onderwijs, is nog gering. Er is een beeld ontstaan waarin drie (economisch) interessante ontwikkellijnen te onderkennen zijn, met de randvoorwaarden om deze lijnen verder uit te werken. Die ontwikkellijnen zijn: Ontwikkellijn 1: Kennis & Onderwijs Ontwikkellijn 2: Utrechtse Maaklabs Ontwikkellijn 3: Medical 3DP Knowledge Centre. 3

4 Aanpak 1. Interviews en deskresearch In totaal zijn meer dan 30 interviews gehouden verdeeld over 2 rondes. In de eerste ronde is gesproken met 12 organisaties die bekend staan om hun activiteiten op het gebied van 3D printen. Tijdens die interviews is naast informatieverzameling ook gekeken naar andere belangrijke spelers in de regio en daarbuiten. (Delphi-methode); Daarnaast is deskresearch gedaan naar de organisaties, bedrijven en instellingen, waaronder scholen en overige opleidingen, die actief zijn op het gebied van 3D printen; In het vervolg zijn nog zo n 20 interviews gehouden met de in de eerste ronde benoemde partijen en met organisaties die vanuit de deskresearch naar voren kwamen; Initiatieven buiten de regio die zijn beoordeeld zijn onder andere: additive Industries (Eindhoven); Duurzaamheidsfabriek (Dordrecht), 3D Makerzone (Haarlem) en het A-lab in Amsterdam. 2. Ontwikkellijnen via Business Model Canvas (BMC) Uit het deskresearch en de interviews blijkt dat drie thema s een prominente rol spelen op het gebied van 3D printen in de regio Utrecht. De thema s zijn daarom gevormd tot ontwikkellijnen door ze verder uit te werken in een BMC. 3DP en opleiding & kennis: samenwerking onderwijsinstellingen en bedrijven; 3DP en de FabLabs: samenwerking en kennisuitwisseling; 3DP en de medische sector: kennisplatform, medisch manufacturing lab. 3. Interactieve sessies Er zijn twee verdiepende sessies gehouden: Thema 1 (opleiding): interactieve workshop met 24 deelnemers uit het veld; Thema 2 (FabLabs): kennisuitwisselingssessie met de 4 regionale Fablabs (10 deelnemers). 4. Interactieve slotconferentie Inleiding met overzicht van de onderzoeksresultaten; Workshops gericht op next steps per aangegeven ontwikkellijn, inclusief commitment van de ca. 50 deelnemers. De aanpak heeft geresulteerd in een grote bekendheid van partijen onderling en tastbare afspraken aangaande de verdere ontwikkeling van het aanbod en de samenwerking binnen de regio. Onderstaand gaan we kort in op de uitkomsten van het onderzoek. Per ontwikkellijn worden de voorgenomen vervolgactiviteiten aangegeven. Daarnaast worden ook enige overkoepelende aanbevelingen gedaan. 4

5 Ontwikkellijn 1: Kennis & Onderwijs Conclusies aangaande kennis & Onderwijs Er is nog geen regionaal netwerk rondom 3DP in de triple helix actief. Maar er zijn wel initiatieven op het gebied van 3DP, waarvan de belangrijkste zijn: Utrecht: Protospace en Rotslab Amersfoort: FabLab Amersfoort, Stadslab033/Campus 3DP Bouwmensen/033Energie (project MBO Investeringsfonds, 3DP in het Duurzaamheidscentrum) Vanuit het onderwijs willen het MBO Amersfoort, Hoornbeek College, ROC MNL, Nimeto, de HU en de HKU initiatieven ontplooien De Kamer van Koophandel en de Metaalunie richten zich vooral op algemene voorlichting en bewustwording bij bedrijven. Onderwijs en bedrijfsleven hebben behoefte tot samenwerking. De bereidheid van het bedrijfsleven om te investeren in faciliteiten is gering. Er is vanuit het onderwijs en een aantal bedrijven wel de bereidheid uitgesproken om drie initiatieven verder te brengen: 1. Samenwerking in Amersfoort Trekkers: De gemeente Amersfoort en EBU 1 ste vervolgactie: verbindingen leggen tussen Bouwmensen en de Labs, vervolgens zijn zij samen in de lead, de EBU blijft als aanjager en facilitator betrokken. Behoeften: financiering voor hard- en software en onderwijsontwikkeling; een trekker; ondersteuning bij het opstellen van een gemeenschappelijke plan van aanpak en investeringsagenda. 2. HBO lesmodule en bedrijfsscan 3DP Ontwikkel een HBO lesmodule en bedrijfsscan 3DP voor bedrijven (impact, kansen) samen met bedrijfsleven en brancheorganisaties. Laat studenten 3DP praktijkopdrachten doen en stages lopen bij bedrijven en publiceer de praktijkcases. Trekkers: Eyemerge en de Hogeschool Utrecht. Behoefte: financiering voor de ontwikkelingskosten. 3. Programma PO Ontwikkel een scholingsprogramma gericht op de leerlingen van groep 7 en 8 en de leerkrachten in het PO. Trekkers: BilbliotheekServiceCentrum, Nimeto en MyMatics Behoefte: hulp om het idee naar een gedegen projectplan uit te werken samen met meerdere partners die al actief zijn. 5

6 Advies aangaande Kennis en Onderwijs Om het actieplan ook daadwerkelijk van de grond te krijgen en te versnellen adviseren wij om vanuit de EBU de betrokken partijen te faciliteren met een onafhankelijke trekker. Deze persoon zet vraag en aanbod) periodiek aan tafel. Hij/zij vormt samen met de 3 O s (onderwijs-overheid-ondernemers) de kerngroep voor verdere ontwikkeling en coördinatie van de 3 initiatieven. Het is van belang dat deze trekker een zeker mate van ownership voelt. Bundel (kleinschalige) initiatieven en initiatieven in de opstartfase voor een robuuste business-case en om onderlinge competitie te vermijden. Hij/zij moet een gedegen plan van aanpak en een (meerjarige) investeringsagenda opstellen, en zorgen voor een tijdige subsidieaanvraag bij provincie Utrecht. Verbeter tevens de voorlichting en bewustwording rondom 3DP aan bedrijven en scholen. Daarnaast adviseren wij de trekkers uit het kennis- en opleidingsveld om samen een inspirerend bezoek te brengen aan een succesvol initiatief zoals De Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht of 3D Makerszone MRA in Haarlem. Ontwikkellijn 2: Utrechtse Maaklabs De Utrechtse Maaklabs zijn: FabLab Amersfoort; Stadslab 033 Amersfoort; Rotslab Utrecht (incl. Jeugdlab) en Protospace Utrecht. Deze FabLabs hebben in het kader van dit onderzoek al een aantal contacten met elkaar gehad. Er is een inventarisatie van de infrastructuur en de gemeenschappelijke aandachtpunten opgesteld waarin is gekeken naar: 3D Printen/Additive manufacturing machine park Verwerkte materialen Benutte software systemen Systemen voor kennisopslag en kennisuitwisseling Klantengroepen die worden bediend. Conclusies rond Utrechtse Maaklabs Een visie op samenwerking en ontwikkeling van Utrechtse Maaklabs is gewenst. Deze moet zijn gericht op het toegankelijk maken en op het toepasbaar maken van de techniek. Om dit te bereiken is uitwisseling van kennis en ervaringen, van instructables en van 3D modellen gewenst. Samen publiceren en het samen opzetten van een 3D Model bibliotheek wordt opgepakt. 1. Verdere kennisontwikkeling en kennisdeling Trekkers: Rotslab, Protospace en Stadslab033 nemen initiatief. a. Rotslab (Maarten Kip) organiseert volgende samenkomst van de Utrechtse Maaklabs; b. Stadslab (Robert Rörsch)organiseert een specifieke sessie over (kennissystemen). Behoeften: niet specifiek benoemd, maar betrokkenheid vanuit faciliterende, onafhankelijke trekker/coördinator (zie Ontwikkellijn Kennis & Opleiding) lijkt wenselijk. Ondersteuning / faciliteren van de opbouw van de kennisinfrastructuur is ook noodzakelijk. 6

7 2. Betrek extra partners in het netwerk, ten behoeve van kennisuitwisseling Extra partners die zijn genoemd zijn: Setup; Bitlair; Permanent Beta; Bits of Freedom; Made in the Middle; X11; Doodle 3D; Ultimaker; 3D Hubs; DJO; UU; HU; HKU; Grafisch Lyceum Trekkers: Protospace heeft aangegeven een volgende meetup 3D printen in de regio Utrecht te organiseren. Bij deze bijeenkomst kunnen de bovenstaande partners natuurlijk worden uitgenodigd. Advies aangaande Utrechtse Maaklabs Wij adviseren de EBU om het initiatief en het enthousiasme voor verdere kennisontwikkeling en kennisdeling te ondersteunen. Dit kan bijvoorbeeld door elk lab de ruimte te geven om een stagiair aan te nemen (4 in totaal), die zich specifiek richt op vastleggen van ervaringen en ontwikkelde kennis binnen het Maaklab. Wanneer EBU dit faciliteert kan ook worden toegezien op maandelijkse uitwisseling ervaringen, om toerbeurt in elke locatie. Dit hoeft niet veel te kosten (bijv. 400 stagiair/maand). Een sterkere band van de labs met de 3 O s (onderwijs-overheid-ondernemers) is noodzakelijk om tot verdere groei te kunnen komen. Ook is daarvoor een sterkere positionering per lab noodzakelijk. Specialismen per FabLab (niet allemaal op een kluitje) en samenwerken in acquisitie en marketing (customer intimacy, channels) wordt door de FabLabs zelf ook genoemd. Een gezamenlijke brochure is een mogelijkheid. Wij adviseren EBU om een marktonderzoek te faciliteren naar positionering en het laaghangend fruit voor verdere onderscheiden positionering en ontwikkeling van de FabLabs: Inventariseer de daadwerkelijke afname van de verschillende diensten, en beoordeling van klanten (kwaliteit en (herhaal-) aankoopbereidheid); Bepaal sterkten en benoem ontwikkelpunten; Ontwikkel vervolgens gestructureerd relatiemanagement waardoor herhaalaankoop of doorverwijzingen van klanten worden geëntameerd. Ontwikkellijn 3: Medical 3DP Knowledge Centre Conclusies Medical 3DP Knowledge Centre Het UMCU loopt mee voorop op het gebied van toepassen van 3D printen / additive manufacturing. De ontwikkelingen in dit veld zijn globaal, maar lokale ecosystemen zijn de drijvende krachten achter deze ontwikkelingen. Om vooraanstaand te blijven is daarom gerichte inzet en ontwikkeling van dit lokale ecosysteem nodig. Verdere schaalvergroting is gewenst om ontwikkelingen in de rest van de wereld voor te kunnen blijven, c.q. een eigen specialistisch gebied te kunnen blijven claimen. 7

8 Twee initiatieven zijn genoemd die hieraan een bijdrage kunnen leveren: 1. Ontwikkel een Medical manufacturing & software development lab Het doel van dit initiatief is versnelling te bereiken door de gebruikers van 3D Printen in het ziekenhuis bij elkaar te zetten en zo kruisbestuiving te laten plaatsvinden. Het Bio Fabrication lab wordt in september 2015 reeds centraal georganiseerd. Het Manufacturing en Software development lab kan daarbij aanhaken. Trekkers: Betrokkenen vanuit UMCU (orthopedie, chirurgie, kaakchirurgie, Biofabrication) Overige partijen: Verzekeraar, Scope als catalysator, ICT & Wiskunde studenten vanuit technische universiteit -> Eindhoven of Twente. Behoefte: Enige financiële rugdekking (stap 1 en 2 van de business case) vanuit EBU. 2. Secure World leadership in medical additive manufacturing Ondersteun de groei van het ecosysteem rond een of enkele specifieke Medical additive manufacturing gebieden om world leading te kunnen blijven (initieel idee: Bio Fabrication irt het nieuwe Bio fabrication lab). Breidt de groep onderzoekers uit van 12 naar 100, om de doelstelling en het leadership tastbaar te maken Kies een ambitieus doel, bijvoorbeeld: eind 2017 hebben we printbaar weefsel, kraakbeen of bot Trekkers: Betrokkenen vanuit UMCU ( Biofabrication). Overige partijen: UMCU, Pharma (Glaxo), Verzekering (CZ), bedrijfsleven (Scope, Electa/Nucleton) technische universiteit -> Ehv of Twente. Behoefte: support om de kerngroep bij elkaar te brengen. Advies aangaande Medical 3DP Knowledge Centre Wij adviseren de EBU om de verdere ontwikkeling van het Medische 3D printing cluster te faciliteren. Inhoudelijk ligt de lead daarvoor bij het UMCU. Maar ten aanzien van het organiseren van het netwerk, het ontwikkelen van het ecosysteem en het stimuleren van de groei, zijn wel degelijk stappen te zetten. Financiële ondersteuning is daarbij mogelijk door rugdekking te geven aan initiatieven, waardoor deze sneller van de grond te krijgen zijn. Of door het ondersteunen van de inzet van personen op de kruispunten van het medische en het technologische veld (vgl Rol Koen Wit binnen UMCU). Netwerkopbouw kan worden gefaciliteerd door specifieke aandacht van de domein managers Gezond en Slim, en eventuele verdere facilitering. Daarbij kan worden gedacht aan het mede organiseren van bijeenkomsten en het aanhaken van partijen. 8

9 Tot Slot Steeds meer ondernemers, instellingen en overheden worden zich bewust van 3D printen. De mogelijkheden voor de eigen organisatie zijn nog niet voor iedereen duidelijk. De bekendheid met 3D printen en de specifieke propositie van de verschillende aanbieders moet worden vergroot. Daarbij is vooral meer contact met bedrijven gewenst, om te borgen dat vraag en aanbod precies op elkaar aansluiten. Het onderzoek naar 3D printen in de Regio Utrecht heeft naast het opleveren van een grote hoeveelheid informatie vooral ook bijgedragen aan het in contact brengen van de actoren en het uitwisselen van kennis en ideeën. Het was enthousiasmerend om te zien dat juist deze contacten tot enorm veel extra energie en de wil tot samenwerken leidde. De adviezen en aanbevelingen vanuit dit traject zijn in grote mate reeds omarmd door de betrokken partijen, vervolgstappen worden al gezet. Enige regie en duwtjes in de rug vanuit EBU (en de gemeenten) zal de spoedige en effectieve voortgang, en daarmee de economische ontwikkeling, ten goede komen. 9

3D Printen in regio Utrecht

3D Printen in regio Utrecht 3D Printen in regio Utrecht Samen naar een sterke 3D Printing kennisinfrastructuur gericht op economische groei Eindrapportage in opdracht van: Economic Board Utrecht Gemeente Utrecht Gemeente Amersfoort

Nadere informatie

Utrecht modelregio voor zelfmanagement

Utrecht modelregio voor zelfmanagement Utrecht modelregio voor zelfmanagement Jaap Trappenburg Kwartiermakers: Dr. Jaap Trappenburg (UMCU, HU) Uzelf kernteam UMC Utrecht Hogeschool Utrecht Universiteit Utrecht EBU Gemeente Utrecht U CREATE

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Project Huisvesting Statushouders

Project Huisvesting Statushouders Project Huisvesting Statushouders 08 maart 2016 Willem van Santen Project Huisvesting Statushouders Presentatie voor Raadsleden uit de regio Deelnemers aan het project De 8 gemeenten uit de regio De 11

Nadere informatie

Samenwerking in de praktijk: ICT lab voor studenten ICT-campus als verbinder

Samenwerking in de praktijk: ICT lab voor studenten ICT-campus als verbinder Samenwerking in de praktijk: ICT lab voor studenten ICT-campus als verbinder Innovatieve oplossingen worden bereikt door samenwerken. ICT Campus brengt bedrijven en kennisinstellingen bij elkaar, om van

Nadere informatie

Doel Doel van het programma VvW:

Doel Doel van het programma VvW: Doel Doel van het programma VvW: Een strategie en bijbehorende actielijnen opleveren en (laten) uitvoeren ten behoeve van de gewenste economische structuurversterking van de Vierkant voor Werk regio. Dit

Nadere informatie

Wat? Hoe? Doelstelling:

Wat? Hoe? Doelstelling: Jaarplan OTP 2014 Wat? Hoe? Doelstelling: Events/activiteiten: 2x Jouw bedrijf, mijn school, onze leerling organiseren ChecktheBizz voor havo/vwo-3 leerlingen Duurzame relatie opbouwen onderwijs en ondernemers

Nadere informatie

Wat? Hoe? Doelstelling:

Wat? Hoe? Doelstelling: Jaarplan OTP 2014 Wat? Hoe? Doelstelling: Events/activiteiten: 2x Jouw bedrijf, mijn school, onze leerling organiseren ChecktheBizz voor havo/vwo-3 leerlingen Duurzame relatie opbouwen onderwijs en ondernemers

Nadere informatie

Nota inzake Economic Development Board

Nota inzake Economic Development Board Nota inzake Economic Development Board Inleiding De economische ontwikkeling van Noord-Limburg krijgt een grote impuls met de campusontwikkeling, maar daarmee zijn niet alle economische uitdagingen deze

Nadere informatie

Economisch Manifest. Noord-Limburg

Economisch Manifest. Noord-Limburg Noord-Limburg Inleiding In de vorm van een Plan van aanpak programma Greenport Venlo heeft de Provincie najaar 2014 haar visie gegeven op de koers die men voor Noord-Limburg van belang acht: het komen

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

CIV SMART TECHNOLOGY

CIV SMART TECHNOLOGY CIV SMART TECHNOLOGY Uitgebreide managementsamenvatting Plan van Aanpak Centrum voor Innovatief Vakmanschap Smart Technology Ten behoeve van subsidie aanvraag Regionaal Investeringsfonds door de partners

Nadere informatie

Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta

Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta BZW Bijeenkomst Middelburg, 4 april 2017 Inhoudsopgave 1. Campus Zeeland 2. Bèta College 3. Kennis & Innovatie Netwerken

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

ICT CAMPUS GROEIVERSNELLER IN FOODVALLEY

ICT CAMPUS GROEIVERSNELLER IN FOODVALLEY ICT CAMPUS GROEIVERSNELLER IN FOODVALLEY ICT CAMPUS ICT Campus, part of FoodValley: 1. verbindt ondernemers uit verschillende sectoren en kennisinstellingen met elkaar; 2. faciliteert deze bedrijven en

Nadere informatie

Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta

Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta Campus Zeeland Investeren in economische structuurversterking in de Zuidwestelijke Delta Bijpraten Raadsleden Vlissingen, 10 april 2017 Agenda > Welkom: Harry van der Maas (voorzitter stuurgroep) > Stand

Nadere informatie

Convenant EBU en U10 regio

Convenant EBU en U10 regio Convenant EBU en U10 regio Doel De uitdaging van de regio Utrecht is om de groei te accommoderen en tegelijkertijd de hoge kwaliteit van leven en concurrentiekracht te blijven versterken. Door bundeling

Nadere informatie

SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM

SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM AMSTERDAM METROPOLITAN AREA SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM WELKOM. BIJ DE 3D MAKERS ZONE METROPOOLREGIO AMSTERDAM: 1 plek alle Additive Manufacturing / 3D-Printing mogelijkheden

Nadere informatie

SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING

SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING Samenwerken, Open Access en Data voor onderzoek 23 maart 2015 SIG Research Information: stand van zaken De SIG-RI

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring HEALTH CARE LAB Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring Medische proeftuin en R&D centrum voor nieuwe innovaties Concept HEALTH CARE LAB Inleiding

Nadere informatie

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business Economische opgave Internationalisering - Kennis: wat gebeurt daar? - Verzoek van het bedrijfsleven uit de Osse Haven: logistieke hub - Internationale bedrijven naar Oss - Platform om andere partijen te

Nadere informatie

Actieplan Privacy Conclusies en aanbevelingen. Arnold Roosendaal

Actieplan Privacy Conclusies en aanbevelingen. Arnold Roosendaal Actieplan Privacy Conclusies en aanbevelingen Arnold Roosendaal (TNO) arnold.roosendaal@tno.nl @ajunior1 Algemene bevindingen - 1 Op het gebied van privacy innovatie gebeurt al wel wat, maar niet bijzonder

Nadere informatie

Projectplan Maatschappelijke stage Graag gedaan, in de regio!

Projectplan Maatschappelijke stage Graag gedaan, in de regio! Projectplan Maatschappelijke stage Graag gedaan, in de regio! Achtergrond Wat is de aanleiding om dit project te starten? Welke ontwikkelingen zijn er en welke vraag leeft er? De scholen in de Stichting

Nadere informatie

3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T)

3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T) 3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T) In het collegeprogramma 2015-2019 nemen de ambities voor een sterke sector Recreatie en Toerisme een stevige plaats in. Het verbeteren van

Nadere informatie

DE KENNISVRAAG WAAR LIGT DE BEHOEFTE EN HOE KRIJG JE HIER ZICHT OP. Stuurgroep Kennisnetwerk Archieven

DE KENNISVRAAG WAAR LIGT DE BEHOEFTE EN HOE KRIJG JE HIER ZICHT OP. Stuurgroep Kennisnetwerk Archieven DE KENNISVRAAG WAAR LIGT DE BEHOEFTE EN HOE KRIJG JE HIER ZICHT OP Kennisnetwerk Archieven Visie OCW Archieven: kennisfunctie Belegd bij Nationaal Archief Vormgeving: kennisfunctie: voor en door de sector;

Nadere informatie

Project Start Up Wat is het? Wie nemen er deel? Wanneer kies je voor een PSU? Hoe werkt het?

Project Start Up Wat is het? Wie nemen er deel? Wanneer kies je voor een PSU? Hoe werkt het? Project Start Up Wat is het? De Project Start Up (PSU) is een krachtige interventie bij aanvang van het project. De PSU is een workshop waarin je de belangrijke aspecten van het project met elkaar inventariseert

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Theo Koot Ivo de Nooijer Raffi Balder

Theo Koot Ivo de Nooijer Raffi Balder HUBspot is een plek waar innoverende studenten, ondernemers, investeerders, docenten en bedrijven elkaar ontmoeten en inspireren, kennis opdoen en samen ondernemen. Met als doel om Leiden innovatiever

Nadere informatie

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015 A&O Inspiratiesessie Henk Wesseling 26-11-2015 1 Uitgangspunten 1. Datagedreven sturing gaat om het slimmer verzamelen en analyseren van data en verwerken hiervan tot kennis, op basis waarvan we handelen.

Nadere informatie

FabLab Zeeland Kom langs en maak kennis

FabLab Zeeland Kom langs en maak kennis FabLab Zeeland Kom langs en maak kennis Maak kennis met FabLab Zeeland Maak kennis met Team FabLab Zeeland Alinda Mastenbroek Anne-marie van Houtert Hetty Dirksen Suzan van de Ven Patrick Verhoeff Concept

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

3D-PROJECT HOOGEVEEN !!! Talentontwikkeling door wetenschap en techniek. Kansen zien is. De aanpak

3D-PROJECT HOOGEVEEN !!! Talentontwikkeling door wetenschap en techniek. Kansen zien is. De aanpak 3D-PROJECT HOOGEVEEN Rotaryclub Staphorst-Reestland Kansen zien is Er is een tekort aan technici en zonder goede technici is het lastig innoveren en zonder innovatie komen duurzame ontwikkelingen niet

Nadere informatie

RAADSBRIEF ONDERWERP. KENNISNEMEN VAN Invulling werkbudget economie

RAADSBRIEF ONDERWERP. KENNISNEMEN VAN Invulling werkbudget economie RAADSBRIEF ONDERWERP Beantwoording van de motie werkbudget economie KENNISNEMEN VAN Invulling werkbudget economie INLEIDING De aanleiding van deze raadsbrief is dat in 2016 besloten is om de OZB op panden

Nadere informatie

In deze notitie zullen de uitkomsten van de enquête evaluatie BIM Loket 1 uiteen gezet worden.

In deze notitie zullen de uitkomsten van de enquête evaluatie BIM Loket 1 uiteen gezet worden. Fi Advies Fleurike Krijgsman Weltevredenstraat 16 3531 XS UTRECHT M: info@fi-advies.nl M: +31 (0) 6 24 71 29 05 IBAN: NL66KNAB0722076320 K.v.K.: 62608118 Zelfevaluatie BIM Loket t.b.v. bestuur BIM Loket

Nadere informatie

HuisvestingStatushouders in de regiofood Valley

HuisvestingStatushouders in de regiofood Valley HuisvestingStatushouders in de regiofood Valley Werkconferentie OTAV 22 februari 2016 Willem van Santen Food Valley Aanleiding Gemeente Aanbod 2015 Aantal woningen nodig* Perc. taakstelling tov aanbod

Nadere informatie

Krimp(kans)regio Economic Board Noordoost Fryslân Living Lab Kenniswerkplaats Verbinden Netwerkorganisatie

Krimp(kans)regio Economic Board Noordoost Fryslân Living Lab Kenniswerkplaats Verbinden Netwerkorganisatie Kenniscentrum Innovatie Samenwerken Delen Inspiratie Projectpartner ANNO II Dwaande ambassadeurs Krimp(kans)regio Economic Board Noordoost Fryslân Living Lab Kenniswerkplaats Verbinden Netwerkorganisatie

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

Jaarplan 2016 Het Groene Brein ROOTS

Jaarplan 2016 Het Groene Brein ROOTS Jaarplan 2016 Het Groene Brein ROOTS 1. De start van Roots Op initiatief van docenten en bestuurders van ROC s en AOC s hebben Antoine Heideveld (Directeur Het Groene Brein), Rob de Vrind (Duurzaam MBO),

Nadere informatie

Van denken naar doen bij A&F

Van denken naar doen bij A&F Van denken naar doen bij A&F Human Capital Agenda A&F (Regionale) economische clusters Behoeftes studenten en (potentiële) werknemers Behoeftes bedrijven A&F Aantrekkelijk werkgeverschap en imago sector

Nadere informatie

Vrijwillige inzet is de basis

Vrijwillige inzet is de basis Vrijwillige inzet is de basis Soms hebben mensen een duwtje in de rug nodig om actief te worden als vrijwilliger. U kunt samen met vrijwilligers en organisaties een belangrijke rol spelen bij het stimuleren

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Onbeperkt leren. NTI-Eega Businesscase en Discussie

Onbeperkt leren. NTI-Eega Businesscase en Discussie Onbeperkt leren NTI-Eega Businesscase en Discussie Voorstellen Drs. Erik Steenwelle MM Directeur NTI Zakelijk NTI Zakelijk 071-7501040 06-33324391 erik.steenwelle@nti.nl Programma Ontwikkelingen in de

Nadere informatie

Datum: Informerend. Datum: Adviserend

Datum: Informerend. Datum: Adviserend Oplegvel 1. Onderwerp Aanvragen cofinancieringsfonds Holland Rijnland 2. Rol van het Basistaak samenwerkingsorgaan Holland Rijnland 3. Regionaal belang In 2016 heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met

Nadere informatie

Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting

Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting Achtergrond Aansluitend op de strategische doelstelling van Noorderlink 'Mobiliteit tussen Noorderlink organisaties bevorderen' gaan we de kracht van het netwerk

Nadere informatie

Samen bouwen aan schoolontwikkeling

Samen bouwen aan schoolontwikkeling H og er o n d e r w ij s School ont wi kk ing el S c h o ol k Wer der e n An j e p a r ti pl a at so nd e r w ij s o n d e e rzo k Samen bouwen aan schoolontwikkeling Een werkmodel voor onderzoekssamenwerking

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Verbinden en versterken

Verbinden en versterken Verbinden en versterken Programma Morgen 2014-2016 Bestuur Morgen mei 2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Wat is Morgen?... 4 Doelstellingen... 4 Organisatie... 4 Context... 5 Beleidsthema s... 5 Doelstellingen...

Nadere informatie

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Ervaringen en aanbevelingen op het gebied van datamanagement Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Introductie Onderzoekers in zes pilotprojecten hebben

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3802123v2 Aan : Gemeenteraad Datum : 14 juni 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Agendapunt : HB-6 B&W-vergadering : 31-05-2011

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Partner in acquisitie

Partner in acquisitie Bureauprofiel Partner in acquisitie Introductie Ontstaan in 2005 uit NFIA en NDL Kantoren in Den Haag en Austin, TX (USA) Expert op het gebied van marketing, acquisitie en locatiekeuze Opdrachtgevers in

Nadere informatie

MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie

MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie Cees de Jong Groenhorst College Almere Almere 11-10-2011 voorstellen Cees de Jong Adviesgroep Groen beroepsonderwijs CPS Betrokken bij o.a.: Invoeren CGO VMBO,

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING

DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING DEEL I: MAATSCHAPPELIJK MEEDOEN KADERS VOOR VRIJWILLIGE INZET & MANTELZORGONDERSTEUNING 2015-2018 INLEIDING Dit document geeft kaders bij de actieplannen vrijwillige inzet en mantelzorgondersteuning. Het

Nadere informatie

Landelijke aanpak Inkoop Jeugd-GGZ

Landelijke aanpak Inkoop Jeugd-GGZ Landelijke aanpak Inkoop Jeugd-GGZ Lancering Ondersteuningsprogramma Maart 2014 Inhoud Landelijke aanpak Inkoop Jeugd-GGZ Stip op de horizon Inhoud akkoord gemeenten en verzekeraars Doelstelling Ondersteuningsprogramma

Nadere informatie

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen?

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen? Informatie en Communicatie Technologie (ICT) in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen Visies op de toekomst van Beleid, Praktijk en Onderzoek & Ontwikkeling In september 2002 heeft een internationale

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen?

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen? Wat is voor ons duurzaam bouwen? Duurzaam bouwen is het op milieubewuste wijze ontwikkelen van de gebouwde omgeving, die de wensen van gebruikers en veranderingen in tijd kan verwerken. Hoe kunnen wij

Nadere informatie

DRIVING THE BUSINESS CASE OF IoT

DRIVING THE BUSINESS CASE OF IoT I28NSEPTEMBER T E R T2017 H E 3DTMAKERS H I NZONE G S HAARLEM 2017 DRIVING THE BUSINESS CASE OF IoT Initiated, organized and powered by: What s next. INTERTHETHINGS.COM Het volgende decennium gaat over

Nadere informatie

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Gezonde School Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Programma Workshop Wat is Gezonde School? Gezonde School Fryslân Handleiding Centrum Gezond Leven Gezonde School in het

Nadere informatie

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Bijlage 1 Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Vergadering van 7 juli Sociale innovatie Gesproken over sociale innovatie. Er is een eerste gesprek geweest tussen leden van de

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 Agenda 23 april 2013: Informatiebijeenkomst Tweedegraads PLUS Op dinsdag 23 april 2013 is er van 15.30 17.30 uur een informatieve bijeenkomst voor geïnteresseerde docenten. Locatie:

Nadere informatie

Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands

Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands Mieke Lafleur Johanna van der Borden Studiedag Mbo Taalcoachacademie 21 september 2012 Programma 13.15-13.20

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

Uitwerking aanbevelingen rapport Berenschot Evaluatie van de interne en externe Governance van de Stichting Energy Valley

Uitwerking aanbevelingen rapport Berenschot Evaluatie van de interne en externe Governance van de Stichting Energy Valley Bijlage Uitwerking aanbevelingen rapport Berenschot Evaluatie van de interne en externe Governance van de Stichting Energy Valley Bestuurlijk Overleg Noord-Nederland (BONN) 23 mei 2014 Aanleiding In 2013

Nadere informatie

Ruimte voor innovatie en samenwerking

Ruimte voor innovatie en samenwerking Ruimte voor innovatie en samenwerking Kantoor of werkruimte huren in dit karakteristieke industriele pand? Ga naar: www.gebouw-n.nl Nog 6000 dynamische high tech m2 beschikbaar Gebouw N Haaksbergerstraat

Nadere informatie

Workshop Ondernemerschap

Workshop Ondernemerschap HBO Congres 17 april 2014 Workshop Ondernemerschap Geert-Jan Sweers Onno Bieleman - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen - Birch Consultants 1 Onderzoek en ondernemerschap Lectoraten (t=539) 90% 5% 5% Lectoraten

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

10/5/14. master Beleid- en OrganisaKe- wetenschappen, Universiteit van Tilburg, promoke onderzoek in Onderwijskunde Universiteit Twente.

10/5/14. master Beleid- en OrganisaKe- wetenschappen, Universiteit van Tilburg, promoke onderzoek in Onderwijskunde Universiteit Twente. Universitair Hoofddocent design techniques ID- StudioLab Faculteit Industrieel Ontwerpen TU DelE i.j.mulder@tudele.nl lectoraat ParKcipaKeve InnovaKe CreaKng 010 Hogeschool RoNerdam i.j.mulder@hr.nl master

Nadere informatie

Greenport Horti Campus. Burgemeester Sjaak van der Tak 16 december 2011

Greenport Horti Campus. Burgemeester Sjaak van der Tak 16 december 2011 Greenport Horti Campus Burgemeester Sjaak van der Tak 16 december 2011 1 Internationaal kenniscentrum in het hart van de Greenport 2 Doel en ambitie Versterken internationale concurrentiekracht van de

Nadere informatie

MEER UIT JE COMMUNITY. Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact

MEER UIT JE COMMUNITY. Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact MEER UIT JE COMMUNITY Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact INHOUD Toepassing Yes! We Connect voor Communities 3 Visie 4 Aanpak 6 Programma bijeenkomst 1 Programma bijeenkomst 2 Programma bijeenkomst

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015 Eco van Efferink Jacqueline Vink, PPS-expert Onderwijsagenda, JOGG Schuttelaar & Partners WELKOM! Kennismaking Verwachtingen:

Nadere informatie

B&W voorstel. c.vanhelvert@shertogenbosch.nl

B&W voorstel. c.vanhelvert@shertogenbosch.nl B&W voorstel Steller : van Helvert Tel. : 06 1586 2307 Portefeuille : Weyers e-mail. : c.vanhelvert@shertogenbosch.nl B&W : Agenda nr. : Reg.nr. : 3597514 Openbaar : ja Onderwerp : BewonersBedrijf Hambaken

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development

Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development Leden van de werkgroep Aad van der Valk, NIBG Andrea Scharnhorst, DANS Barbara Sierman, KB Giovanna Fossati, EYE, voorzitter Inge Angevaare,

Nadere informatie

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Creativiteit in zakelijkheid Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Welkom! Vandaag deel ik met jullie een reisverslag Langs 4 centra uit de eerste generatie 4 Met deze centra hadden wij een workshop over nieuwe

Nadere informatie

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting Agendapunt Mededelingen 011015 BO GGDRU Vergadering : BO Adviescommissie GGDrU Datum : 15 oktober 2015 Onderwerp : Voortgang gezondheidscommunicatie, alcoholpreventie en convenant jeugd Bijlage : Evaluatie

Nadere informatie

Masterclass Service Design 12 juni , 26 juni en 6 juli daagse Meerdaagse

Masterclass Service Design 12 juni , 26 juni en 6 juli daagse Meerdaagse Masterclass Service Design 12 juni 2017 13, 26 juni en 6 juli 2017 http://www.servicesciencefactory.com/index.php/service-design-masterclass/ Hoe zorgt u er, in deze steeds sneller veranderende wereld,

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

PS2011MME05-1. Ontwerp-besluit pag. 3

PS2011MME05-1. Ontwerp-besluit pag. 3 PS2011MME05-1 College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 30-08-2011 Nummer PS: PS2011MME05 Afdeling : ECM Commissie : MME Registratienummer : 8096D8F2 Portefeuillehouder : Van Lunteren Titel

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Drechtsteden Alliantie. De laatste stand van zaken Juli 2016

Drechtsteden Alliantie. De laatste stand van zaken Juli 2016 Drechtsteden Alliantie De laatste stand van zaken Juli 2016 Visie en doel Voor en met de inwoners van de Drechtsteden werken we van 2016 tot 2020 samen aan het realiseren van de volgende doelstellingen:

Nadere informatie

opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil

opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil Workshop Derk K. Kremer Derk Kremer Even voorstellen. TUD Civiele Techniek en Bedrijfskunde Directeur Eestum Management, een onafhankelijk adviesbureau

Nadere informatie

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB BUSINESSPLAN VREDEMANLAB Stichting Passages, mei 2009 Voorstellen voor de realisering van een fablab+ in Fryslân BUSINESSPLAN VREMANLAB STICHTING PASSAGES Afbeeldingen omslag en deze pagina: Foto s boven:

Nadere informatie

Managementsamenvatting adviesrapport

Managementsamenvatting adviesrapport Managementsamenvatting adviesrapport Onderzoek succesfactoren, knelpunten en ondersteuningsbehoeften van Nederlandse Gemeenten rond MVO-stimulering, verduurzaming van de bedrijfsvoering en duurzaam inkopen

Nadere informatie

Techniek College Rotterdam

Techniek College Rotterdam Samenwerking Albeda / Zadkine Op weg naar: Techniek College Rotterdam Kwartaallezing 26 november 2015 1 overview: Waarom Techniek College Rotterdam? en de weg tot nu toe. Beleid Focus op Vakmanschap van

Nadere informatie

Blanco Teamontwikkeling

Blanco Teamontwikkeling Blanco Teamontwikkeling Wat levert het op? De Blanco Team Ontwikkeling (BTO-programma) is gericht op het ontwikkelen van effectieve teams die optimaal bijdragen aan de realisatie van de organisatiedoelstellingen.

Nadere informatie

ICT als aanjager van de onderwijstransformatie

ICT als aanjager van de onderwijstransformatie ICT als aanjager van de onderwijstransformatie ICT als aanjager van de onderwijstransformatie Technologische innovatie biedt het onderwijs talloze mogelijkheden. Maar als we die mogelijkheden echt willen

Nadere informatie

Hei-middag Meten in de zorg. Sandra Beurskens

Hei-middag Meten in de zorg. Sandra Beurskens Hei-middag Meten in de zorg Sandra Beurskens Programma middag 13.00 uur Start programma: meten in de zorg en meetpunt 13.25 uur Database meetinstrumenten.nl: inhoud en ambities Eveline van Engelen 13.40

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Bestuurlijke begeleidingsgroep Visie Amstelland Aantal bijlagen:

Nadere informatie

Onderwerp: Beschikbaar stellen middelen SIOF t.b.v. het vormen van een innovatie en kennisplatform Emmen

Onderwerp: Beschikbaar stellen middelen SIOF t.b.v. het vormen van een innovatie en kennisplatform Emmen svoorstel Onderwerp: Beschikbaar stellen middelen SIOF t.b.v. het vormen van een innovatie en kennisplatform Emmen Portefeuillehouder: T. Houwing-Haisma Programma Centrumvernieuwing Emmen Roel Kwant, telefoon

Nadere informatie

Intentieverklaring Opstart Digitale Delta. 16 mei 2012

Intentieverklaring Opstart Digitale Delta. 16 mei 2012 Intentieverklaring Opstart Digitale Delta 16 mei 2012 1 Intentieverklaring Opstart Digitale Delta ambitie De Digitale Delta heeft als ambitie om een open platform, gebaseerd op open standaarden, te realiseren

Nadere informatie

Praktijkcase de ervaringen van Koenen en Co met de transitie naar de cloud. Koenen en Co en Valid

Praktijkcase de ervaringen van Koenen en Co met de transitie naar de cloud. Koenen en Co en Valid Praktijkcase de ervaringen van Koenen en Co met de transitie naar de cloud Koenen en Co en Valid Koenen en Co is de vooruitstrevende totaaladviseur voor zakelijk Zuid- Nederland. Met vestigingen in Maastricht

Nadere informatie

Aftrap De week van de sociale technologie Utrecht, 24 november 2014. Laura Vuijk Platform GEEF / Wmo werkplaats Friesland

Aftrap De week van de sociale technologie Utrecht, 24 november 2014. Laura Vuijk Platform GEEF / Wmo werkplaats Friesland Aftrap De week van de sociale technologie Utrecht, 24 november 2014 Laura Vuijk Platform GEEF / Wmo werkplaats Friesland Broeikas voor innovatie 1. Projecten / Onderzoeken 2. Platform 3. Huis van het Heden

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie