3D Printen in de regio Utrecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3D Printen in de regio Utrecht"

Transcriptie

1 3D Printen in de regio Utrecht Samen naar een sterke 3D Printing kennisinfrastructuur gericht op economische groei SAMENVATTING Onno Ponfoort Johan Stuiver Geneviève Wolbert 7 april 2015

2 3D Printen in de regio Utrecht Samen naar een sterke 3D Printing kennisinfrastructuur gericht op economische groei INHOUDSOPGAVE Samenvatting 3 Aanpak 4 1. Interviews en deskresearch 4 2. Ontwikkellijnen via Business Model Canvas (BMC) 4 3. Interactieve sessies 4 4. Interactieve slotconferentie 4 Ontwikkellijn 1: Kennis & Onderwijs 5 Conclusies aangaande kennis & Onderwijs 5 Advies aangaande Kennis en Onderwijs 6 Ontwikkellijn 2: Utrechtse Maaklabs 6 Conclusies rond Utrechtse Maaklabs 6 Advies aangaande Utrechtse Maaklabs 7 Ontwikkellijn 3: Medical 3DP Knowledge Centre 7 Conclusies Medical 3DP Knowledge Centre 7 Advies aangaande Medical 3DP Knowledge Centre 8 Tot Slot 9

3 Samenvatting In de periode november 2014 maart 2015 is in opdracht van de Economic Board Utrecht, de gemeente Utrecht en de gemeente Amersfoort door Berenschot een inventariserend onderzoek gedaan naar de stand van zaken op het gebied van 3D Printen in de regio Utrecht. In het onderzoek is enerzijds het 3D Printing landschap in de provincie Utrecht in kaart gebracht. Anderzijds is er met de actoren in het veld gekeken naar de behoeften aangaande samenwerking, innovatie, onderwijs en de business- en ontwikkelingskansen. Het onderzoek geeft aan dat er momenteel al meer dan 150 bedrijven, organisaties en instellingen actief bezig zijn met 3D printen in de regio Utrecht. De activiteiten betreffen in hoofdzaak het produceren van 3D printers, het verlenen van service op het gebied van 3D printen, het ontwikkelen van onderwijsmodules, en het benutten van 3D printen in het productontwikkelingsproces. In veel gevallen bevinden deze activiteiten zich in de opstartfase. De kennis van regionale en nationale initiatieven is beperkt aanwezig bij de partijen in de regio. Velen van hen bevinden zich in de opstart- en oriëntatiefase. Deze gesprekspartners zijn vooral gericht op eigen organisatieontwikkeling. De onderlinge kennisuitwisseling in de regio moet nog op gang komen. Dit onderzoek heeft daar zeker een start mee gemaakt. Daarnaast wordt er relatief weinig aandacht besteed aan relatiebeheer. De ondernemersgeest moet worden aangewakkerd. Dit geldt overigens niet voor de producenten van 3D printers die zich in de provincie bevinden. Zij zijn zelfs bereid om hierin een kruis bestuivende rol te spelen. Een laatste algemene observatie is dat er nog steeds onduidelijkheid is over de concrete vraag vanuit het bedrijfsleven. De structurele betrokkenheid van bedrijven bij initiatieven, bijvoorbeeld bij FabLabs of bij het onderwijs, is nog gering. Er is een beeld ontstaan waarin drie (economisch) interessante ontwikkellijnen te onderkennen zijn, met de randvoorwaarden om deze lijnen verder uit te werken. Die ontwikkellijnen zijn: Ontwikkellijn 1: Kennis & Onderwijs Ontwikkellijn 2: Utrechtse Maaklabs Ontwikkellijn 3: Medical 3DP Knowledge Centre. 3

4 Aanpak 1. Interviews en deskresearch In totaal zijn meer dan 30 interviews gehouden verdeeld over 2 rondes. In de eerste ronde is gesproken met 12 organisaties die bekend staan om hun activiteiten op het gebied van 3D printen. Tijdens die interviews is naast informatieverzameling ook gekeken naar andere belangrijke spelers in de regio en daarbuiten. (Delphi-methode); Daarnaast is deskresearch gedaan naar de organisaties, bedrijven en instellingen, waaronder scholen en overige opleidingen, die actief zijn op het gebied van 3D printen; In het vervolg zijn nog zo n 20 interviews gehouden met de in de eerste ronde benoemde partijen en met organisaties die vanuit de deskresearch naar voren kwamen; Initiatieven buiten de regio die zijn beoordeeld zijn onder andere: additive Industries (Eindhoven); Duurzaamheidsfabriek (Dordrecht), 3D Makerzone (Haarlem) en het A-lab in Amsterdam. 2. Ontwikkellijnen via Business Model Canvas (BMC) Uit het deskresearch en de interviews blijkt dat drie thema s een prominente rol spelen op het gebied van 3D printen in de regio Utrecht. De thema s zijn daarom gevormd tot ontwikkellijnen door ze verder uit te werken in een BMC. 3DP en opleiding & kennis: samenwerking onderwijsinstellingen en bedrijven; 3DP en de FabLabs: samenwerking en kennisuitwisseling; 3DP en de medische sector: kennisplatform, medisch manufacturing lab. 3. Interactieve sessies Er zijn twee verdiepende sessies gehouden: Thema 1 (opleiding): interactieve workshop met 24 deelnemers uit het veld; Thema 2 (FabLabs): kennisuitwisselingssessie met de 4 regionale Fablabs (10 deelnemers). 4. Interactieve slotconferentie Inleiding met overzicht van de onderzoeksresultaten; Workshops gericht op next steps per aangegeven ontwikkellijn, inclusief commitment van de ca. 50 deelnemers. De aanpak heeft geresulteerd in een grote bekendheid van partijen onderling en tastbare afspraken aangaande de verdere ontwikkeling van het aanbod en de samenwerking binnen de regio. Onderstaand gaan we kort in op de uitkomsten van het onderzoek. Per ontwikkellijn worden de voorgenomen vervolgactiviteiten aangegeven. Daarnaast worden ook enige overkoepelende aanbevelingen gedaan. 4

5 Ontwikkellijn 1: Kennis & Onderwijs Conclusies aangaande kennis & Onderwijs Er is nog geen regionaal netwerk rondom 3DP in de triple helix actief. Maar er zijn wel initiatieven op het gebied van 3DP, waarvan de belangrijkste zijn: Utrecht: Protospace en Rotslab Amersfoort: FabLab Amersfoort, Stadslab033/Campus 3DP Bouwmensen/033Energie (project MBO Investeringsfonds, 3DP in het Duurzaamheidscentrum) Vanuit het onderwijs willen het MBO Amersfoort, Hoornbeek College, ROC MNL, Nimeto, de HU en de HKU initiatieven ontplooien De Kamer van Koophandel en de Metaalunie richten zich vooral op algemene voorlichting en bewustwording bij bedrijven. Onderwijs en bedrijfsleven hebben behoefte tot samenwerking. De bereidheid van het bedrijfsleven om te investeren in faciliteiten is gering. Er is vanuit het onderwijs en een aantal bedrijven wel de bereidheid uitgesproken om drie initiatieven verder te brengen: 1. Samenwerking in Amersfoort Trekkers: De gemeente Amersfoort en EBU 1 ste vervolgactie: verbindingen leggen tussen Bouwmensen en de Labs, vervolgens zijn zij samen in de lead, de EBU blijft als aanjager en facilitator betrokken. Behoeften: financiering voor hard- en software en onderwijsontwikkeling; een trekker; ondersteuning bij het opstellen van een gemeenschappelijke plan van aanpak en investeringsagenda. 2. HBO lesmodule en bedrijfsscan 3DP Ontwikkel een HBO lesmodule en bedrijfsscan 3DP voor bedrijven (impact, kansen) samen met bedrijfsleven en brancheorganisaties. Laat studenten 3DP praktijkopdrachten doen en stages lopen bij bedrijven en publiceer de praktijkcases. Trekkers: Eyemerge en de Hogeschool Utrecht. Behoefte: financiering voor de ontwikkelingskosten. 3. Programma PO Ontwikkel een scholingsprogramma gericht op de leerlingen van groep 7 en 8 en de leerkrachten in het PO. Trekkers: BilbliotheekServiceCentrum, Nimeto en MyMatics Behoefte: hulp om het idee naar een gedegen projectplan uit te werken samen met meerdere partners die al actief zijn. 5

6 Advies aangaande Kennis en Onderwijs Om het actieplan ook daadwerkelijk van de grond te krijgen en te versnellen adviseren wij om vanuit de EBU de betrokken partijen te faciliteren met een onafhankelijke trekker. Deze persoon zet vraag en aanbod) periodiek aan tafel. Hij/zij vormt samen met de 3 O s (onderwijs-overheid-ondernemers) de kerngroep voor verdere ontwikkeling en coördinatie van de 3 initiatieven. Het is van belang dat deze trekker een zeker mate van ownership voelt. Bundel (kleinschalige) initiatieven en initiatieven in de opstartfase voor een robuuste business-case en om onderlinge competitie te vermijden. Hij/zij moet een gedegen plan van aanpak en een (meerjarige) investeringsagenda opstellen, en zorgen voor een tijdige subsidieaanvraag bij provincie Utrecht. Verbeter tevens de voorlichting en bewustwording rondom 3DP aan bedrijven en scholen. Daarnaast adviseren wij de trekkers uit het kennis- en opleidingsveld om samen een inspirerend bezoek te brengen aan een succesvol initiatief zoals De Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht of 3D Makerszone MRA in Haarlem. Ontwikkellijn 2: Utrechtse Maaklabs De Utrechtse Maaklabs zijn: FabLab Amersfoort; Stadslab 033 Amersfoort; Rotslab Utrecht (incl. Jeugdlab) en Protospace Utrecht. Deze FabLabs hebben in het kader van dit onderzoek al een aantal contacten met elkaar gehad. Er is een inventarisatie van de infrastructuur en de gemeenschappelijke aandachtpunten opgesteld waarin is gekeken naar: 3D Printen/Additive manufacturing machine park Verwerkte materialen Benutte software systemen Systemen voor kennisopslag en kennisuitwisseling Klantengroepen die worden bediend. Conclusies rond Utrechtse Maaklabs Een visie op samenwerking en ontwikkeling van Utrechtse Maaklabs is gewenst. Deze moet zijn gericht op het toegankelijk maken en op het toepasbaar maken van de techniek. Om dit te bereiken is uitwisseling van kennis en ervaringen, van instructables en van 3D modellen gewenst. Samen publiceren en het samen opzetten van een 3D Model bibliotheek wordt opgepakt. 1. Verdere kennisontwikkeling en kennisdeling Trekkers: Rotslab, Protospace en Stadslab033 nemen initiatief. a. Rotslab (Maarten Kip) organiseert volgende samenkomst van de Utrechtse Maaklabs; b. Stadslab (Robert Rörsch)organiseert een specifieke sessie over (kennissystemen). Behoeften: niet specifiek benoemd, maar betrokkenheid vanuit faciliterende, onafhankelijke trekker/coördinator (zie Ontwikkellijn Kennis & Opleiding) lijkt wenselijk. Ondersteuning / faciliteren van de opbouw van de kennisinfrastructuur is ook noodzakelijk. 6

7 2. Betrek extra partners in het netwerk, ten behoeve van kennisuitwisseling Extra partners die zijn genoemd zijn: Setup; Bitlair; Permanent Beta; Bits of Freedom; Made in the Middle; X11; Doodle 3D; Ultimaker; 3D Hubs; DJO; UU; HU; HKU; Grafisch Lyceum Trekkers: Protospace heeft aangegeven een volgende meetup 3D printen in de regio Utrecht te organiseren. Bij deze bijeenkomst kunnen de bovenstaande partners natuurlijk worden uitgenodigd. Advies aangaande Utrechtse Maaklabs Wij adviseren de EBU om het initiatief en het enthousiasme voor verdere kennisontwikkeling en kennisdeling te ondersteunen. Dit kan bijvoorbeeld door elk lab de ruimte te geven om een stagiair aan te nemen (4 in totaal), die zich specifiek richt op vastleggen van ervaringen en ontwikkelde kennis binnen het Maaklab. Wanneer EBU dit faciliteert kan ook worden toegezien op maandelijkse uitwisseling ervaringen, om toerbeurt in elke locatie. Dit hoeft niet veel te kosten (bijv. 400 stagiair/maand). Een sterkere band van de labs met de 3 O s (onderwijs-overheid-ondernemers) is noodzakelijk om tot verdere groei te kunnen komen. Ook is daarvoor een sterkere positionering per lab noodzakelijk. Specialismen per FabLab (niet allemaal op een kluitje) en samenwerken in acquisitie en marketing (customer intimacy, channels) wordt door de FabLabs zelf ook genoemd. Een gezamenlijke brochure is een mogelijkheid. Wij adviseren EBU om een marktonderzoek te faciliteren naar positionering en het laaghangend fruit voor verdere onderscheiden positionering en ontwikkeling van de FabLabs: Inventariseer de daadwerkelijke afname van de verschillende diensten, en beoordeling van klanten (kwaliteit en (herhaal-) aankoopbereidheid); Bepaal sterkten en benoem ontwikkelpunten; Ontwikkel vervolgens gestructureerd relatiemanagement waardoor herhaalaankoop of doorverwijzingen van klanten worden geëntameerd. Ontwikkellijn 3: Medical 3DP Knowledge Centre Conclusies Medical 3DP Knowledge Centre Het UMCU loopt mee voorop op het gebied van toepassen van 3D printen / additive manufacturing. De ontwikkelingen in dit veld zijn globaal, maar lokale ecosystemen zijn de drijvende krachten achter deze ontwikkelingen. Om vooraanstaand te blijven is daarom gerichte inzet en ontwikkeling van dit lokale ecosysteem nodig. Verdere schaalvergroting is gewenst om ontwikkelingen in de rest van de wereld voor te kunnen blijven, c.q. een eigen specialistisch gebied te kunnen blijven claimen. 7

8 Twee initiatieven zijn genoemd die hieraan een bijdrage kunnen leveren: 1. Ontwikkel een Medical manufacturing & software development lab Het doel van dit initiatief is versnelling te bereiken door de gebruikers van 3D Printen in het ziekenhuis bij elkaar te zetten en zo kruisbestuiving te laten plaatsvinden. Het Bio Fabrication lab wordt in september 2015 reeds centraal georganiseerd. Het Manufacturing en Software development lab kan daarbij aanhaken. Trekkers: Betrokkenen vanuit UMCU (orthopedie, chirurgie, kaakchirurgie, Biofabrication) Overige partijen: Verzekeraar, Scope als catalysator, ICT & Wiskunde studenten vanuit technische universiteit -> Eindhoven of Twente. Behoefte: Enige financiële rugdekking (stap 1 en 2 van de business case) vanuit EBU. 2. Secure World leadership in medical additive manufacturing Ondersteun de groei van het ecosysteem rond een of enkele specifieke Medical additive manufacturing gebieden om world leading te kunnen blijven (initieel idee: Bio Fabrication irt het nieuwe Bio fabrication lab). Breidt de groep onderzoekers uit van 12 naar 100, om de doelstelling en het leadership tastbaar te maken Kies een ambitieus doel, bijvoorbeeld: eind 2017 hebben we printbaar weefsel, kraakbeen of bot Trekkers: Betrokkenen vanuit UMCU ( Biofabrication). Overige partijen: UMCU, Pharma (Glaxo), Verzekering (CZ), bedrijfsleven (Scope, Electa/Nucleton) technische universiteit -> Ehv of Twente. Behoefte: support om de kerngroep bij elkaar te brengen. Advies aangaande Medical 3DP Knowledge Centre Wij adviseren de EBU om de verdere ontwikkeling van het Medische 3D printing cluster te faciliteren. Inhoudelijk ligt de lead daarvoor bij het UMCU. Maar ten aanzien van het organiseren van het netwerk, het ontwikkelen van het ecosysteem en het stimuleren van de groei, zijn wel degelijk stappen te zetten. Financiële ondersteuning is daarbij mogelijk door rugdekking te geven aan initiatieven, waardoor deze sneller van de grond te krijgen zijn. Of door het ondersteunen van de inzet van personen op de kruispunten van het medische en het technologische veld (vgl Rol Koen Wit binnen UMCU). Netwerkopbouw kan worden gefaciliteerd door specifieke aandacht van de domein managers Gezond en Slim, en eventuele verdere facilitering. Daarbij kan worden gedacht aan het mede organiseren van bijeenkomsten en het aanhaken van partijen. 8

9 Tot Slot Steeds meer ondernemers, instellingen en overheden worden zich bewust van 3D printen. De mogelijkheden voor de eigen organisatie zijn nog niet voor iedereen duidelijk. De bekendheid met 3D printen en de specifieke propositie van de verschillende aanbieders moet worden vergroot. Daarbij is vooral meer contact met bedrijven gewenst, om te borgen dat vraag en aanbod precies op elkaar aansluiten. Het onderzoek naar 3D printen in de Regio Utrecht heeft naast het opleveren van een grote hoeveelheid informatie vooral ook bijgedragen aan het in contact brengen van de actoren en het uitwisselen van kennis en ideeën. Het was enthousiasmerend om te zien dat juist deze contacten tot enorm veel extra energie en de wil tot samenwerken leidde. De adviezen en aanbevelingen vanuit dit traject zijn in grote mate reeds omarmd door de betrokken partijen, vervolgstappen worden al gezet. Enige regie en duwtjes in de rug vanuit EBU (en de gemeenten) zal de spoedige en effectieve voortgang, en daarmee de economische ontwikkeling, ten goede komen. 9

3D Printen in regio Utrecht

3D Printen in regio Utrecht 3D Printen in regio Utrecht Samen naar een sterke 3D Printing kennisinfrastructuur gericht op economische groei Eindrapportage in opdracht van: Economic Board Utrecht Gemeente Utrecht Gemeente Amersfoort

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Wat? Hoe? Doelstelling:

Wat? Hoe? Doelstelling: Jaarplan OTP 2014 Wat? Hoe? Doelstelling: Events/activiteiten: 2x Jouw bedrijf, mijn school, onze leerling organiseren ChecktheBizz voor havo/vwo-3 leerlingen Duurzame relatie opbouwen onderwijs en ondernemers

Nadere informatie

Wat? Hoe? Doelstelling:

Wat? Hoe? Doelstelling: Jaarplan OTP 2014 Wat? Hoe? Doelstelling: Events/activiteiten: 2x Jouw bedrijf, mijn school, onze leerling organiseren ChecktheBizz voor havo/vwo-3 leerlingen Duurzame relatie opbouwen onderwijs en ondernemers

Nadere informatie

Economisch Manifest. Noord-Limburg

Economisch Manifest. Noord-Limburg Noord-Limburg Inleiding In de vorm van een Plan van aanpak programma Greenport Venlo heeft de Provincie najaar 2014 haar visie gegeven op de koers die men voor Noord-Limburg van belang acht: het komen

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM

SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM AMSTERDAM METROPOLITAN AREA SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM WELKOM. BIJ DE 3D MAKERS ZONE METROPOOLREGIO AMSTERDAM: 1 plek alle Additive Manufacturing / 3D-Printing mogelijkheden

Nadere informatie

Projectplan Maatschappelijke stage Graag gedaan, in de regio!

Projectplan Maatschappelijke stage Graag gedaan, in de regio! Projectplan Maatschappelijke stage Graag gedaan, in de regio! Achtergrond Wat is de aanleiding om dit project te starten? Welke ontwikkelingen zijn er en welke vraag leeft er? De scholen in de Stichting

Nadere informatie

Aan de slag met het Business Model Canvas

Aan de slag met het Business Model Canvas 1 Aan de slag met het Business Model Canvas De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink November 2014 2 Inhoud Deel 1: Het Business Model Canvas Het Business Model Canvas Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING

SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING Samenwerken, Open Access en Data voor onderzoek 23 maart 2015 SIG Research Information: stand van zaken De SIG-RI

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T)

3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T) 3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T) In het collegeprogramma 2015-2019 nemen de ambities voor een sterke sector Recreatie en Toerisme een stevige plaats in. Het verbeteren van

Nadere informatie

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring HEALTH CARE LAB Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring Medische proeftuin en R&D centrum voor nieuwe innovaties Concept HEALTH CARE LAB Inleiding

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business Economische opgave Internationalisering - Kennis: wat gebeurt daar? - Verzoek van het bedrijfsleven uit de Osse Haven: logistieke hub - Internationale bedrijven naar Oss - Platform om andere partijen te

Nadere informatie

MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie

MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie MT-bijeenkomst GP/CGO workshop implementatie Cees de Jong Groenhorst College Almere Almere 11-10-2011 voorstellen Cees de Jong Adviesgroep Groen beroepsonderwijs CPS Betrokken bij o.a.: Invoeren CGO VMBO,

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015 A&O Inspiratiesessie Henk Wesseling 26-11-2015 1 Uitgangspunten 1. Datagedreven sturing gaat om het slimmer verzamelen en analyseren van data en verwerken hiervan tot kennis, op basis waarvan we handelen.

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3802123v2 Aan : Gemeenteraad Datum : 14 juni 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Agendapunt : HB-6 B&W-vergadering : 31-05-2011

Nadere informatie

Project Start Up Wat is het? Wie nemen er deel? Wanneer kies je voor een PSU? Hoe werkt het?

Project Start Up Wat is het? Wie nemen er deel? Wanneer kies je voor een PSU? Hoe werkt het? Project Start Up Wat is het? De Project Start Up (PSU) is een krachtige interventie bij aanvang van het project. De PSU is een workshop waarin je de belangrijke aspecten van het project met elkaar inventariseert

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Ervaringen en aanbevelingen op het gebied van datamanagement Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Introductie Onderzoekers in zes pilotprojecten hebben

Nadere informatie

Van denken naar doen bij A&F

Van denken naar doen bij A&F Van denken naar doen bij A&F Human Capital Agenda A&F (Regionale) economische clusters Behoeftes studenten en (potentiële) werknemers Behoeftes bedrijven A&F Aantrekkelijk werkgeverschap en imago sector

Nadere informatie

Verbinden en versterken

Verbinden en versterken Verbinden en versterken Programma Morgen 2014-2016 Bestuur Morgen mei 2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Wat is Morgen?... 4 Doelstellingen... 4 Organisatie... 4 Context... 5 Beleidsthema s... 5 Doelstellingen...

Nadere informatie

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst Smart City Rotterdam Een visie op een slimme toekomst Opdracht Deze studie is verricht in opdracht van de dienst Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam. Contactpersonen voor de begeleiding van deze

Nadere informatie

Onbeperkt leren. NTI-Eega Businesscase en Discussie

Onbeperkt leren. NTI-Eega Businesscase en Discussie Onbeperkt leren NTI-Eega Businesscase en Discussie Voorstellen Drs. Erik Steenwelle MM Directeur NTI Zakelijk NTI Zakelijk 071-7501040 06-33324391 erik.steenwelle@nti.nl Programma Ontwikkelingen in de

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

B&W voorstel. c.vanhelvert@shertogenbosch.nl

B&W voorstel. c.vanhelvert@shertogenbosch.nl B&W voorstel Steller : van Helvert Tel. : 06 1586 2307 Portefeuille : Weyers e-mail. : c.vanhelvert@shertogenbosch.nl B&W : Agenda nr. : Reg.nr. : 3597514 Openbaar : ja Onderwerp : BewonersBedrijf Hambaken

Nadere informatie

HET GELDERS ONDERWIJS MODEL

HET GELDERS ONDERWIJS MODEL HET GELDERS ONDERWIJS MODEL In dialoog over samen investeren in kwalificeren voor de toekomst! WZW, de werkgeversvereniging voor zorg- en welzijnsorganisaties in Gelderland, wil samen met al haar betrokken

Nadere informatie

Partner in acquisitie

Partner in acquisitie Bureauprofiel Partner in acquisitie Introductie Ontstaan in 2005 uit NFIA en NDL Kantoren in Den Haag en Austin, TX (USA) Expert op het gebied van marketing, acquisitie en locatiekeuze Opdrachtgevers in

Nadere informatie

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Gezonde School Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Programma Workshop Wat is Gezonde School? Gezonde School Fryslân Handleiding Centrum Gezond Leven Gezonde School in het

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

FabLab Zeeland. Kom langs en maak kennis. 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek

FabLab Zeeland. Kom langs en maak kennis. 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek FabLab Zeeland Kom langs en maak kennis 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek Waarom een FabLab in Zeeland? - Ontstaan - Visie / missie FabLab Zeeland - Businessplan - Thema s:

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen?

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen? Wat is voor ons duurzaam bouwen? Duurzaam bouwen is het op milieubewuste wijze ontwikkelen van de gebouwde omgeving, die de wensen van gebruikers en veranderingen in tijd kan verwerken. Hoe kunnen wij

Nadere informatie

10/5/14. master Beleid- en OrganisaKe- wetenschappen, Universiteit van Tilburg, promoke onderzoek in Onderwijskunde Universiteit Twente.

10/5/14. master Beleid- en OrganisaKe- wetenschappen, Universiteit van Tilburg, promoke onderzoek in Onderwijskunde Universiteit Twente. Universitair Hoofddocent design techniques ID- StudioLab Faculteit Industrieel Ontwerpen TU DelE i.j.mulder@tudele.nl lectoraat ParKcipaKeve InnovaKe CreaKng 010 Hogeschool RoNerdam i.j.mulder@hr.nl master

Nadere informatie

Projectplan Informele Zorg

Projectplan Informele Zorg Projectplan Informele Zorg Naam van het project Informele Zorg Opdrachtgever Bestuurlijk opdrachtgever: College van B&W Ambtelijk opdrachtgever: Klara Slijkhuis Primaat houdende afdeling Afdeling Samenleving

Nadere informatie

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 Agenda 23 april 2013: Informatiebijeenkomst Tweedegraads PLUS Op dinsdag 23 april 2013 is er van 15.30 17.30 uur een informatieve bijeenkomst voor geïnteresseerde docenten. Locatie:

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Bijlage 1 Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Vergadering van 7 juli Sociale innovatie Gesproken over sociale innovatie. Er is een eerste gesprek geweest tussen leden van de

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

WORKSHOP Opstellen van een plan voor een succesvolle PPS. Platform Bèta Techniek Matthijs Bobeldijk 11 december 2013 Veldhoven

WORKSHOP Opstellen van een plan voor een succesvolle PPS. Platform Bèta Techniek Matthijs Bobeldijk 11 december 2013 Veldhoven WORKSHOP Opstellen van een plan voor een succesvolle PPS Platform Bèta Techniek Matthijs Bobeldijk 11 december 2013 Veldhoven De komende 1,5 uur behandelen we met elkaar hoe je een succesvol PPS plan kunt

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

Verbinding tussen talenten in het kunstvakonderwijs en het culturele veld vergroot de kans op het slagen van talent.

Verbinding tussen talenten in het kunstvakonderwijs en het culturele veld vergroot de kans op het slagen van talent. Verslag werkconferentie talentontwikkeling 23 april 2015 Algemeen De werkconferentie was het startpunt van een traject dat een bijdrage gaat leveren aan een langetermijnvisie en ambitie op het terrein

Nadere informatie

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting Agendapunt Mededelingen 011015 BO GGDRU Vergadering : BO Adviescommissie GGDrU Datum : 15 oktober 2015 Onderwerp : Voortgang gezondheidscommunicatie, alcoholpreventie en convenant jeugd Bijlage : Evaluatie

Nadere informatie

3D-PROJECT HOOGEVEEN !!! Talentontwikkeling door wetenschap en techniek. Kansen zien is. De aanpak

3D-PROJECT HOOGEVEEN !!! Talentontwikkeling door wetenschap en techniek. Kansen zien is. De aanpak 3D-PROJECT HOOGEVEEN Rotaryclub Staphorst-Reestland Kansen zien is Er is een tekort aan technici en zonder goede technici is het lastig innoveren en zonder innovatie komen duurzame ontwikkelingen niet

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

Workshop Ondernemerschap

Workshop Ondernemerschap HBO Congres 17 april 2014 Workshop Ondernemerschap Geert-Jan Sweers Onno Bieleman - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen - Birch Consultants 1 Onderzoek en ondernemerschap Lectoraten (t=539) 90% 5% 5% Lectoraten

Nadere informatie

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015 Eco van Efferink Jacqueline Vink, PPS-expert Onderwijsagenda, JOGG Schuttelaar & Partners WELKOM! Kennismaking Verwachtingen:

Nadere informatie

Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development

Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development Werkgroep Preservation Preservation en Research & Development Leden van de werkgroep Aad van der Valk, NIBG Andrea Scharnhorst, DANS Barbara Sierman, KB Giovanna Fossati, EYE, voorzitter Inge Angevaare,

Nadere informatie

Business College Notenboom & Business School Notenboom

Business College Notenboom & Business School Notenboom University of Applied Sciences Business College Notenboom & Business School Notenboom Ondernemend Inspirerend Ambitieus MBO 4 in 2 jaar HBO-Ad in 2 jaar HBo in 3 of 4 jaar Transparant Persoonlijk Notenboom

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich zal ontwikkelen tot het vlaggenschip van de Midden-Brabantse

Nadere informatie

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Creativiteit in zakelijkheid Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Welkom! Vandaag deel ik met jullie een reisverslag Langs 4 centra uit de eerste generatie 4 Met deze centra hadden wij een workshop over nieuwe

Nadere informatie

Managementsamenvatting adviesrapport

Managementsamenvatting adviesrapport Managementsamenvatting adviesrapport Onderzoek succesfactoren, knelpunten en ondersteuningsbehoeften van Nederlandse Gemeenten rond MVO-stimulering, verduurzaming van de bedrijfsvoering en duurzaam inkopen

Nadere informatie

MEDIAPACT 2020 Hilversum, 26 juni 2014

MEDIAPACT 2020 Hilversum, 26 juni 2014 Hilversum, 26 juni 2014 Mediapact MEDIAPACT De Nederlandse mediasector heeft een naam hoog te houden. Niet voor niets is Media & ICT een apart netwerk binnen de Nederlandse topsector creatieve industrie.

Nadere informatie

Landelijke aanpak Inkoop Jeugd-GGZ

Landelijke aanpak Inkoop Jeugd-GGZ Landelijke aanpak Inkoop Jeugd-GGZ Lancering Ondersteuningsprogramma Maart 2014 Inhoud Landelijke aanpak Inkoop Jeugd-GGZ Stip op de horizon Inhoud akkoord gemeenten en verzekeraars Doelstelling Ondersteuningsprogramma

Nadere informatie

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen?

Hoe ziet de toekomst van ICT-beleid eruit in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen? Informatie en Communicatie Technologie (ICT) in het onderwijs aan leerlingen met beperkingen Visies op de toekomst van Beleid, Praktijk en Onderzoek & Ontwikkeling In september 2002 heeft een internationale

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

Aftrap De week van de sociale technologie Utrecht, 24 november 2014. Laura Vuijk Platform GEEF / Wmo werkplaats Friesland

Aftrap De week van de sociale technologie Utrecht, 24 november 2014. Laura Vuijk Platform GEEF / Wmo werkplaats Friesland Aftrap De week van de sociale technologie Utrecht, 24 november 2014 Laura Vuijk Platform GEEF / Wmo werkplaats Friesland Broeikas voor innovatie 1. Projecten / Onderzoeken 2. Platform 3. Huis van het Heden

Nadere informatie

Techniek College Rotterdam

Techniek College Rotterdam Samenwerking Albeda / Zadkine Op weg naar: Techniek College Rotterdam Kwartaallezing 26 november 2015 1 overview: Waarom Techniek College Rotterdam? en de weg tot nu toe. Beleid Focus op Vakmanschap van

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Nieuwe retail business modellen Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Achtergrond Retail business modellen voor MKB ondernemers in de mode- en woonbranche Is het noodzakelijk? De combinatie voldoende

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Hengelo, maart 2009 282843 conceptnotitie Maatschappelijke Stages.doc Pagina 1 van 6 03-06-2009 1. Inleiding Dit document vormt de beleidsvisie van de

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands

Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands Van taalexpert naar taalcoach Onderzoek naar de positie van de (aankomende) docent Nederlands Mieke Lafleur Johanna van der Borden Studiedag Mbo Taalcoachacademie 21 september 2012 Programma 13.15-13.20

Nadere informatie

Programmavoorstel Ondernemenderwijs Connects

Programmavoorstel Ondernemenderwijs Connects Brug tussen onderwijs en ondernemer Programmavoorstel Ondernemenderwijs Connects 27 januari 2012 Robert Tjoe Nij & Jacco Westerbeek René Jansen & Maudy van Eldik Samenwerken: kans of noodzaak? Overheid

Nadere informatie

MEER UIT JE COMMUNITY. Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact

MEER UIT JE COMMUNITY. Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact MEER UIT JE COMMUNITY Versterk De Verbinding, Vergroot Je Impact INHOUD Toepassing Yes! We Connect voor Communities 3 Visie 4 Aanpak 6 Programma bijeenkomst 1 Programma bijeenkomst 2 Programma bijeenkomst

Nadere informatie

Geef aan in hoeverre u het eens bent met onderstaande stellingen (1 = volstrekt mee oneens, 5 = helemaal mee eens)

Geef aan in hoeverre u het eens bent met onderstaande stellingen (1 = volstrekt mee oneens, 5 = helemaal mee eens) Knowledge Performance Scan De Knowledge Performance Scan geeft relatief snel en goedkoop inzicht in de stand van zaken met betrekking tot de manier waarop met kennis wordt omgegaan in een organisatie(onderdeel).

Nadere informatie

Succesvol verzekeren in 2015: wat vraagt dat van onze medewerkers? Taskforce Samenhangend Inzetbaarheidsbeleid

Succesvol verzekeren in 2015: wat vraagt dat van onze medewerkers? Taskforce Samenhangend Inzetbaarheidsbeleid MT-presentatie Succesvol verzekeren in 2015: wat vraagt dat van onze medewerkers?. Taskforce Samenhangend Inzetbaarheidsbeleid Campagne De verzekeringsbranche werkt aan inzetbaarheid Start Startsein in

Nadere informatie

ONDERZOEK JONGWERKT BEHOEFTEN VAN JONGEREN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT

ONDERZOEK JONGWERKT BEHOEFTEN VAN JONGEREN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT ONDERZOEK JONGWERKT BEHOEFTEN VAN JONGEREN IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT Aanleiding Stichting Jongwerkt wil jong talent boeien en binden. De mooie Achterhoek is een krimpgebied en legt zich toe op smart

Nadere informatie

Nieuwsbrief Regio Zwolle

Nieuwsbrief Regio Zwolle Nieuwsbrief Regio Zwolle December 2011, Special Dag van de Economie 4 november 2011 Dag van de Economie succesvol Samenwerken is ook samen investeren! Er is een noodzaak grensoverschrijdend samen te werken

Nadere informatie

7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten

7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten 7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten Opdrachtgever OCW Projectaannemer SBB Projectleider Nog te bevestigen Contactpersoon Lisette van Loon Start en einde deelproject Fase 1: juni 2012

Nadere informatie

Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober 2011

Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober 2011 N A A R E E N D O O R L O P E N D E L E E R L I J N PAT I Ë N T V E I L I G H E I D Advies en plan van aanpak om leren rondom patiëntveiligheid te borgen in het medisch en verpleegkundig onderwijs oktober

Nadere informatie

Toptechniek en Techniekpact. Een duurzame route

Toptechniek en Techniekpact. Een duurzame route Toptechniek en Techniekpact Een duurzame route Toptechniek en Techniekpact Een duurzame route In, door en uitstroom in de Techniek Techniekpact 3 Actielijnen: Kiezen voor techniek Leren in de techniek

Nadere informatie

Anne Landstra. Terugblik: - Ledenconsultatie - CSL van voor en door leden. Peter Portheine. Peter Portheine. Centrale 24. Open Data 4 Health

Anne Landstra. Terugblik: - Ledenconsultatie - CSL van voor en door leden. Peter Portheine. Peter Portheine. Centrale 24. Open Data 4 Health Presentatie Algemene Ledenvergadering 18 december 2014 Per initiatief volgt een update van activiteiten, betrokken projectpartners, bereikte resultaten en vervolgaanpak in het nieuwe jaar. Peter Portheine

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 BIJLAGE 11

gemeente Eindhoven Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 BIJLAGE 11 gemeente Eindhoven Economie & Cultuur Behandeld door mw. N. Verstraeten BIJLAGE 11 Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 1. Inleiding 2. Doelstelling 3. Programma 4. Deelnemers 5.

Nadere informatie

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010 Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt Oktober 2010 Programma 13.30 Informatie Wio, opbrengst bijeenkomst 13.45 Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt -Toelichting

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

Realise your expectations

Realise your expectations Realise your expectations Eluced zorgt ervoor dat ondernemers een overtuigend verhaal neerleggen waarover ook investeerders en klanten hebben meegedacht. Ondernemers weten dat het opstarten of het veranderen

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Wat biedt het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich In het Midpoint House

Nadere informatie

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB BUSINESSPLAN VREDEMANLAB Stichting Passages, mei 2009 Voorstellen voor de realisering van een fablab+ in Fryslân BUSINESSPLAN VREMANLAB STICHTING PASSAGES Afbeeldingen omslag en deze pagina: Foto s boven:

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Brainport Development, 2014. De kracht van samenwerking. PPS in de praktijk. Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg

Brainport Development, 2014. De kracht van samenwerking. PPS in de praktijk. Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg 1 PPS in de praktijk Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg 2 Centrum voor Innovatief Vakmanschap (2 e generatie CIV) - Gestart op 1 maart 2013 - Financiering: - Ministerie OCW (Platform Bèta

Nadere informatie

Charter NAP Young Professionals. Draft 14 april 2016. Special Interest Group (SIG) YOUNG PROFESSIONALS

Charter NAP Young Professionals. Draft 14 april 2016. Special Interest Group (SIG) YOUNG PROFESSIONALS Draft 14 april 2016 Special Interest Group (SIG) YOUNG PROFESSIONALS Ontwikkel je als Persoon, Professional en Participant in de keten (3P s) Powered by NAP Missie: Jonge ingenieurs en junior management

Nadere informatie

Intentieverklaring Opstart Digitale Delta. 16 mei 2012

Intentieverklaring Opstart Digitale Delta. 16 mei 2012 Intentieverklaring Opstart Digitale Delta 16 mei 2012 1 Intentieverklaring Opstart Digitale Delta ambitie De Digitale Delta heeft als ambitie om een open platform, gebaseerd op open standaarden, te realiseren

Nadere informatie

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO

Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Uitkomsten CFO-bijeenkomst Prestatieafspraken in het HBO Eind september ging Deloitte met CFO s uit het hoger onderwijs in gesprek over de uitdagingen om de prestatieafspraken te realiseren, ook al is

Nadere informatie

Veranderingen doorgevoerd, verwachtingen waargemaakt

Veranderingen doorgevoerd, verwachtingen waargemaakt Veranderingen doorgevoerd, verwachtingen waargemaakt evaluatieonderzoek naar de werkwijze en de resultaten van de acquisitie door het WFIA 8 mei 2008 Onno Ponfoort Luddo Oh Martin Schulz Klaas de Gier

Nadere informatie

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007 Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam Februari 2007 1. Inleiding Op 12 december 2006 is het onderzoek naar Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam aan

Nadere informatie

ECONOMISCHE STIMULANS

ECONOMISCHE STIMULANS DE ZZP ER CENTRAAL Arnhem is een ondernemende stad. Met name het aantal ZZP ers is de afgelopen jaren spectaculair toegenomen. Bij elkaar opgeteld zijn het meer mensen dan het grootste bedrijf in Arnhem

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Persbericht Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Additive World Awards uitgereikt tijdens 4 de Additive World Conference Op woensdag 23 maart heeft Jury

Nadere informatie