Hoe financiële opvoeding integreren in een (overvol) curriculum?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoe financiële opvoeding integreren in een (overvol) curriculum?"

Transcriptie

1 Hoe financiële opvoeding integreren in een (overvol) curriculum? 1

2 Wie is wie? A l b e r i k V e r a P i e t e r P a t 2

3 Overzicht workshop 1. Comeniusproject Werkwijze Comeniusproject: doel en fasen Invulling door internationale partners: Graz, Riga en Zweibrücken Project vertaald naar België Waarom? Inhoud & werkwijze Resultaten 2. Duurzaamheid van het project 3. Discussieronde 3

4 Doel van Comeniusproject Stelling: Leerlingen die de humaniora verlaten moeten een notie hebben van financiële thema s gezien de crisis van 2008 Vaststelling: leerlingen binnen het ASO missen financiële kennis. (internationaal gegeven) Doel van het Comeniusproject: Zoeken naar methodes om financiële geletterdheid te integreren in het curriculum bij ASO leerlingen Schoolmanagers en leerkrachten steunen bij het invoeren van werkmethodes om dit gesteld doel te realiseren 4

5 Bewust van de noodzaak Beschikbaar materiaal? Financiële geletterdheid 5

6 Riga Leuven Zweibrücken Graz 6

7 Academic Partner Grammar School vanaf

8 Opbouw van project Graz Kick-Off : Kennismaking, bespreking verwachtingen van het project, budgetbeheer & tijdspad Opdracht: Needs & gaps analysis bij financiële vorming in eigen land Zweibrücken Bepalen van de financiële thema s die minstens aan bod moeten komen Thema s: begrip geld, sparen, budgetbeheer, verzekeringen, pensioenen Opdracht: Lesmateriaal uitwerken voor eigen land Leuven Samenkomst met alle partners (schooldirecties & leerkrachten) Bespreking van het ontwikkelde lesmateriaal Opdracht: zoeken naar methodes om ontwikkeld lesmateriaal te implementeren (pilootfase) 8

9 Opbouw van project Riga Reflecteren op de pilootfases in de verschillende landen Reacties van leerkrachten en leerlingen in beeld brengen Opdracht: mogelijkheden voor disseminatie onderzoeken Graz Graz Slotconferentie met alle partners Evaluatievergadering + budgetbespreking Congres: Nut van project toegelicht door lid van de Nationale Bank van Oostenrijk Panelgesprek met leerlingen van het Gymnasium in Graz Voorstelling van de resultaten van de verschillende landen/partners 9

10 Slotconferentie te Graz 10

11 Graz Cursusmateriaal ontwikkeld voor integratie in verschillende vakken: Duits, Geschiedenis, Geografie en Filosofie Resultaten partners Riga Lesmateriaal (CD rom) ontwikkeld samen met Bank of Letland, commerciële banken, centrum voor educatie Medewerking van 4 humaniora s en een hogeschool. Test afgenomen voor en na het doceren van lesmateriaal Opm: invoering van in 2014 als focus Zweibrücken Ingezoomd op het thema sparen in functie van pensioenen Concrete opdrachten Bezoek aan een financiële instelling 11

12 Leuvense aanpak 12

13 Doelgroepen: De 12- tot 18-jarige leerlingen die geen financiële opvoeding in hun opleidingsprogramma hebben. Leerkrachten zonder economische opleiding 13

14 Pilootfase deel 1: Leerlingen van de eerste graad (12-13 jaar) Pilootfase deel 2: Leerlingen van de derde graad (16-18 jaar) 14

15 Pilootfase deel 1 (november 2013) Leerlingen van de eerste graad 2de jaar Latijn (12-13 jaar) Leerkrachten (titularissen) Latijn, Nederlands, Technologie 15

16 OPBOUW PILOOTFASE CRASH COURSE ontwikkeld door KHLeuven met St. Pieterscollege Inhoud: verschillende thema s: sparen, uitgaven, aankopen van specifieke producten, de geschiedenis van het geld. Verschillende werkvormen geïntroduceerd: kennis, feiten en cijfers, opdrachten voor thuis en op school, een kwis, actuele artikels ivm financiën, filmpjes,... 3 Workshop georganiseerd bij collega s niet economisten die de cursus zouden geven 16

17 Voorbeeld workshop 17

18 Pilootfase: deel 1 Lesmateriaal 18

19 I. Vooronderzoek... 4 I.1 Inkomsten... 4 Inhoud van crash course opdrachten en theorie: overleg met thuis zowel klassikale als individuele taken I.2 Uitgaven... 5 II. Definities, functies en soorten van geld... 6 I.1 Definitie van geld... 6 I.2 Functies van geld... 8 I.3 Soorten van geld... 8 I.4 Actualiteit III. Budget = een overzicht van alle inkomsten en alle uitgaven II.1 Inkomsten II.2 Uitgaven IV. Sparen III.1 Definitie van sparen III.2 Vormen van sparen V. Kredieten = leningen IV.1 Consumptiekrediet IV.2 Hypothecair krediet IV.3 Actualiteit VI. De werking van de bank als persoon tussen spaarders = investeerders en kredietnemers VII. TEKST voor discussie VIII. GELDTEST: Welk geldtype ben jij? IX. BIBLIOGRAFIE BIJLAGE 1 Financieel dagboek BIJLAGE 2 Quiz: De slimste leerling in geldzaken 19

20 Opbouw pilootfase Crash course onderwezen gedurende 3 uren Organisatie van een event voor geïnteresseerden van het werkveld met getuigenissen van leerkrachten, partners project, leerlingen Evaluatie van de crash course bij leerlingen & leerkrachten & het management 20

21 Reacties leerlingen Reacties leerkrachten 21

22 Pilootfase deel 2: Leerlingen van de derde graad 6de jaar Humane wetenschappen (17-18 jaar) Titularis (gedrags- en cultuurwetenschappen) met steun van leerkracht economie 22

23 23

24 GESELECTEERDE CASUSSEN: Sparen en kosten financiële instelling Cardstop Studentenarbeid - arbeidsovereenkomst afsluiten Van brutoloon naar nettoloon (studentenjob) Consumentenkrediet Zoomit Pensioensparen Tax-on-Web 24

25 EXTRA OPDRACHTEN Groepswerk Presentatie Discussie (actuele artikels) THEMA S Aankoop auto met beperkt budget Pensioensparen Studentenarbeid 25

26 + - Actueel thema Veel informatie/aandacht voor thema Goede samenwerking hoger onderwijs en secundair onderwijs Positieve reacties van leerlingen, van niet-economisch geschoolde leerkrachten voor dit project Reflectie op het project Stabiliteit medewerkers Afhankelijkheid van goodwill schoolpartner 26

27 DUURZAAMHEID VAN HET PROJECT Sint-Pieterscollege??? KSLeuven Andere scholen Verplichting (leerplan) 27

28 Duurzaamheid in het St. Pieterscollege Anno : herhaling van fase 1 bij leerlingen van de eerste graad tweede jaar Latijn Lichte aanpassing van de crash course Medewerking van de meeste leerkrachten uit de pilootfase 28

29 Evaluatie van crash course 2 de jaargang van het project anno

30 Enquête: leerlingen (13-14j) (n=67) geen leerkrachten TOEPASSING/NUT van de cursus INTERESSE voor de financiële wereld INHOUD van de cursus KWALITEIT van de cursus 21 VRAGEN DOELSTELLINGEN 1. Financiële kennis overbrengen 2. Financiële actualiteit beter leren begrijpen 3. Veiliger en doordachter beslissingen nemen 4. Interesse voor financiële onderwerpen aanwakkeren 5. Leerlingen kritischer leren kijken naar commerciële acties 30

31 NUT 80% Vraag 1: Ik heb het gevoel dat ik nu meer weet over: sparen, beleggen, inkomen,. 72% 50% 40% Vraag 2: Nu kan ik het financiële nieuws beter volgen 40% 45% 60% 30% 40% 20% 0% 10% 13% Helemaal eens Eens Oneens Volledig oneens 4% 20% 10% 0% 6% Helemaal eens Eens Oneens Volledig oneens 9% Vraag 3: Ik durf nu zelf ook geldverrichtingen te doen Vraag 5: Ik heb iets geleerd voor het leven 50% 40% 30% 20% 10% 0% 10% 42% 45% Helemaal eens Eens Oneens Volledig oneens 3% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 4% 63% 28% Helemaal eens Eens Oneens Volledig oneens 4% 31

32 NUT 82% geeft aan nu meer te weten over 46% kan het nieuws BETER volgen 52% durft zelf ook verrichtingen te doen 67% heeft iets geleerd voor het leven DOELSTELLINGEN 1. Financiële kennis overbrengen 2. Financiële actualiteit beter leren begrijpen 3. Veiliger en doordachter beslissingen nemen 4. Interesse voor financiële onderwerpen aanwakkeren 5. Leerlingen kritischer leren kijken naar commerciële acties 32

33 60% 50% INTERESSE Vraag 8: Nu vind ik deze financiële onderwerpen interessanter dan voorheen 49% 40% 30% 31% 20% 18% 10% 0% 1% Helemaal eens Eens Oneens Volledig oneens DOELSTELLINGEN 1. Financiële kennis overbrengen 2. Financiële actualiteit beter leren begrijpen 3. Veiliger en doordachter beslissingen nemen 4. Interesse voor financiële onderwerpen aanwakkeren 5. Leerlingen kritischer leren kijken naar commerciële acties 33

34 INHOUD 75% van de inhoud is nieuw NUT!! 90% van de leerlingen begrijpt de inhoud 73% van de leerlingen vindt de cursus compleet DOELSTELLINGEN 1. Financiële kennis overbrengen 2. Financiële actualiteit beter leren begrijpen 3. Veiliger en doordachter beslissingen nemen 4. Interesse voor financiële onderwerpen aanwakkeren 5. Leerlingen kritischer leren kijken naar commerciële acties 34

35 KWALITEIT 73% vindt cursus overeenstemmen met voorkennis 73% vindt vooropdrachten goed geformuleerd 81% vindt instructies duidelijk 33% meer interesse in financiën na de cursus Is dit voldoende? Hoe meer prikkelen? Moet dat? Is kennis op zich geen doel? 35

36 CURSUS IN DE SCHOOL Vraag 18: Nu versta ik beter het belang van bv. Berekenen van %, geschiedenis van geld, de werking van markten omdat het verband werd gelegd met financiële topics 60% 55% 50% 40% 30% 31% 20% 10% 0% 7% 4% 1% Helemaal eens Eens Oneens Volledig oneens (leeg) Nut van andere vakken: waarvoor dienen wiskunde, Nederlands, geschiedenis, Tijd en omvang van cursus voor leerlingen. Als voldoende ervaren (85%) 36

37 NUT INTERESSE INHOUD KWALITEIT ALGEMEEN BESLUIT van enquête 2015 DOELSTELLINGEN Financiële kennis overbrengen Financiële actualiteit beter leren begrijpen Veiliger en doordachter beslissingen nemen Interesse voor financiële onderwerpen aanwakkeren Leerlingen kritischer leren kijken naar commerciële acties 37

38 Toekomst project? Pilootfase Crash course Vervolg Aangepaste crash course in 2 Latijn 2015 Integreren in curriculum? Vast topic als crash course? OF Integreren in de week van het geld?

39 Algemeen besluit Financiële geletterdheid zeker een plaats geven in het curriculum & leerlingen bewust maken van hoe ze moeten omgaan met geld. Financiële topics zijn verwant met andere inhouden van vakken => linken bekijken en maken Alternatief : deelname aan de week van het geld en dit als een vakoverschrijdend project. 39

40 40

41 Dank voor jullie aandacht en tijd voor discussie en vragen! 41

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Handleiding ontwikkeld door het Sint-Pieterscollege in samenwerking met KHLeuven- departement Economisch Hoger Onderwijs September 2013 With the support of the Lifelong

Nadere informatie

ASO ECONOMIE LATIJN WETENSCHAPPEN HUMANE WETENSCHAPPEN

ASO ECONOMIE LATIJN WETENSCHAPPEN HUMANE WETENSCHAPPEN ASO ECONOMIE LATIJN WETENSCHAPPEN HUMANE WETENSCHAPPEN ASO 2DE GRAAD 24 Profiel Na de eerste graad maak je een duidelijke keuze. In het derde jaar kies je een studierichting en onderwijsvorm (ASO, TSO,

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding quiz. Specifieke vakken binnen HW VAKDIDACTIEK HUMANE WETENSCHAPPEN. Situering Humane Wetenschappen binnen SO

Inhoud. Inleiding quiz. Specifieke vakken binnen HW VAKDIDACTIEK HUMANE WETENSCHAPPEN. Situering Humane Wetenschappen binnen SO Inhoud VAKDIDACTIEK HUMANE WETENSCHAPPEN Inleiding quiz Situering HW binnen SO Specifieke vakken binnen HW Lessentabel Profiel leerlingen Vervolgopleidingen Jaarplan Ruben Delafontaine Inleiding quiz Surf

Nadere informatie

Financiële geletterdheid: wat kan de bijdrage zijn vanuit het vak wiskunde?

Financiële geletterdheid: wat kan de bijdrage zijn vanuit het vak wiskunde? Wie ben ik? verantwoordelijke voor de Specifieke Lerarenopleiding wiskunde KU Leuven Financiële geletterdheid: wat kan de bijdrage zijn vanuit het vak wiskunde? Johan Deprez 09/10/17 slides op mijn website

Nadere informatie

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas

Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Tweede jaar van de eerste graad kaz-klas Na één jaar in de kaz-klas heb je al iets meer de kans gehad om je een beeld te vormen van de aanpak en de vakken in het secundair onderwijs. De overstap naar het

Nadere informatie

Grafix. Arschoot Elien. Herhaling grafieken. 4 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding. Instructieboekje Grafix.

Grafix. Arschoot Elien. Herhaling grafieken. 4 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding. Instructieboekje Grafix. Grafix Arschoot Elien Herhaling grafieken 4 de jaar ASO D hauwers Fien Lerarenhandleiding 1 Lootens Jolien Bijlage 2 Beste leerkracht, Heb je het soms moeilijk om de leerlingen hun aandacht bij de les

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

STEM@school. 1. Aanleiding STEM@school 2. STEM@school 3. Kader voor een geïntegreerde STEM-didactiek: 4. Ontwikkelwerk

STEM@school. 1. Aanleiding STEM@school 2. STEM@school 3. Kader voor een geïntegreerde STEM-didactiek: 4. Ontwikkelwerk STEM@school STEM@school 1. Aanleiding STEM@school 2. STEM@school 3. Kader voor een geïntegreerde STEM-didactiek: 4. Ontwikkelwerk ROSE studie (2010) Aanleiding STEM@school ROSE studie (2010) Aanleiding

Nadere informatie

dag van de wiskunde 2013

dag van de wiskunde 2013 dag van de wiskunde 2013 kulak, 23 november 2013 financiële algebra voor de derde graad nicole de wilde leraar sint-franciscusinstituut melle Doelstelling Wat niet? Het is niet de bedoeling om een theoretische

Nadere informatie

Studierichtingen voor de derde graad

Studierichtingen voor de derde graad Studierichtingen voor de derde graad In de derde graad bestaan alle richtingen, behalve humane wetenschappen uit twee hoofddomeinen. Er wordt naast de algemene basis gekozen voor een pakket vakken dat

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN TWEEDE GRAAD 2011-2012 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE TWEEDE GRAAD

Nadere informatie

In de lerarenopleiding secundair. onderwijs

In de lerarenopleiding secundair. onderwijs In de lerarenopleiding secundair onderwijs Inhoud Toelichting bij kader voor Binnenklasdifferentiatie (15 ) Aan de slag met praktijkvoorbeelden (15 ) In de lerarenopleiding: KU Leuven - SLO Economie (15

Nadere informatie

LESVOORBEREIDINGSFORMULIER (LVF)

LESVOORBEREIDINGSFORMULIER (LVF) LESVOORBEREIDINGSFORMULIER (LVF) 2014-2015 Stationsstraat 36 3590 Diepenbeek tel 011 350429 fax 011 350428 e-mail info@cvolimlo.be www.cvolimlo.be Naam en voornaam student Onderwijsvorm, studierichting,

Nadere informatie

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico.

WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT. Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46. info@shn.be www.shn.be www.wico. STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD 0-0 WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.be www.shn.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel van het

Nadere informatie

Studieaanbod. 3de graad. in het schooljaar 2014-2015. KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora

Studieaanbod. 3de graad. in het schooljaar 2014-2015. KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora Studieaanbod 3de graad in het schooljaar 2014-2015 KLEIN SEMINARIE Klassieke & moderne humaniora adres Zuidstraat 27 8800 Roeselare telefoon 051 26 47 26 fax 051 26 47 27 webadres www.kleinseminarie.be

Nadere informatie

5 Nederlands Frans Wiskunde ICT-vaardigheden

5 Nederlands Frans Wiskunde ICT-vaardigheden Lessentabellen eerste graad EERSTE LEERJAAR A In het eerste jaar zijn er 7 lestijden gemeenschappelijk, d.w.z. dat die 7 lestijden voor iedereen gelijk zijn. De overige 5 lestijden moeten gekozen worden.

Nadere informatie

Een nieuw licht op afvalbeheer

Een nieuw licht op afvalbeheer Een nieuw licht op afvalbeheer DOSSIER samen > motiveren Da s proper is een initiatief van FOST Plus vzw en komt voort uit de samenwerking tussen de gewesten en de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 EERSTE GRAAD Eerste leerjaar Algemene vorming (moderne) Klassieke studiën ( of CLIL-) Tweede leerjaar Grieks- Moderne wetenschappen (SEI of CLIL-SEI) ASO TWEEDE

Nadere informatie

Gender en interculturaliteit

Gender en interculturaliteit ECTS-fiche: Gender en interculturaliteit Opleiding: Afstudeerrichting: Opleidingsonderdeel: Studiepunten (ECTS): 3 Taal: Plichtvak/keuzevak: Lerarenopleiding/ BA en MA Pedagogische wetenschappen Niet relevant

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Klassieke Talen (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Je leest graag, je wil je taalvaardigheid versterken, en je hebt interesse in cultuur en maatschappij? Een

Nadere informatie

Brochure 1e graad A. Info en inschrijvingen 1e jaar vrijdag 10 maart u. Opendeurdagen alle jaren vrijdag 21 april u.

Brochure 1e graad A. Info en inschrijvingen 1e jaar vrijdag 10 maart u. Opendeurdagen alle jaren vrijdag 21 april u. Info en inschrijvingen 1e jaar vrijdag 10 maart 2017 17 21 u. Opendeurdagen alle jaren vrijdag 21 april 2017 17 21 u. Sint-Norbertusinstituut Duffel LEREN EN LEVEN Brochure 1e graad A Sint-Norbertusinstituut

Nadere informatie

Studententutoraat en sociale integratie

Studententutoraat en sociale integratie GoLeWeGoLeWe-acties 2.5 Studententutoraat en sociale integratie 3e GoLeWe-projectconferentie Hasselt, 9 december 2010 Kennismaking Context Doel Aanpak Effecten Toekomst? Bespreking w w w. g o l e w e.

Nadere informatie

Curriculum Verplichte Permanente Educatie professioneel-kritische instelling

Curriculum Verplichte Permanente Educatie professioneel-kritische instelling Curriculum Verplichte Permanente Educatie professioneel-kritische instelling Verantwoording De NBA besteedt aandacht aan de bewustwording rond het thema professioneel-kritische instelling. Dit initiatief

Nadere informatie

Starten in het Secundair onderwijs. 6 de leerjaar

Starten in het Secundair onderwijs. 6 de leerjaar Starten in het Secundair onderwijs 6 de leerjaar p. 1 De grote stap! De grote stap p. 2 Het S.O in vogelvlucht 7 6 5 4 3 2 1 3 de graad 2 de graad 1 ste graad p. 3 Het S.O in vogelvlucht 7 6 5 4 3 2 1??

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Humane Wetenschappen (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Je bent 14-15 jaar. Je moet kiezen voor een studierichting in de tweede graad. Je hebt gehoord over de

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Klassieke Talen (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Je leest graag, je wil je taalvaardigheid versterken, en je hebt interesse in cultuur en maatschappij? Een

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

INFOAVOND Studiekeuze van 1 ste naar 2 de graad. Donderdag 2 mei 2013

INFOAVOND Studiekeuze van 1 ste naar 2 de graad. Donderdag 2 mei 2013 INFOAVOND Studiekeuze van 1 ste naar 2 de graad Donderdag 2 mei 2013 Overzicht Studieaanbod op onze school Lessentabellen 2 de graad ASO Wetenschappen en economie in de 2 de graad ASO Moderne talen in

Nadere informatie

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld:

De studielast is voor de tweede fase vwo in totaal 4800 uur (drie maal 1600), voor het havo 3200 uur (twee maal 1600). Dit is als volgt verdeeld: (oud, maar hier en daar nuttig) Studielasttabellen Studielast is een nieuw begrip in de bovenbouw van havo en vwo. Het staat voor de gemiddelde tijd die de gemiddelde leerling aan schoolwerk besteedt.

Nadere informatie

STUDIERICHTINGEN TWEEDE GRAAD

STUDIERICHTINGEN TWEEDE GRAAD STUDIERICHTINGEN TWEEDE GRAAD WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 25 3910 NEERPELT Tel. +32 11 64 07 01 Fax +32 11 64 41 46 info@shn.wico.be www.shn.wico.be www.wico.be STUDEREN IN DE TWEEDE GRAAD

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Moderne Talen (3de graad ASO) Leerlingprofiel Wat krijg je als je in Frankrijk un pistolet vraagt? Wist je dat het Franse woord mannequin van het Nederlandse manneken

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

G ldwijs. Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld

G ldwijs. Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld G ldwijs 2015 2016 Financiële educatie voor het basisonderwijs in de gemeente Barneveld Geachte heer/mevrouw, Welzijn Barneveld biedt u, in opdracht van de gemeente, met genoegen het programma G ldwijs

Nadere informatie

naar de derde graad woensdag 10 mei 2017

naar de derde graad woensdag 10 mei 2017 naar de derde graad woensdag 10 mei 2017 Studieaanbod in het Onze-Lieve- Vrouwcollege 1ste graad campus Bevegem campus Centrum campus Grotenberge 1ste leerjaar A- 1ste leerjaar A-moderne 2de Grieks- 2de

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Pedagogische begeleiding wiskunde oktober 2016 Pagina 1

Pedagogische begeleiding wiskunde oktober 2016 Pagina 1 Pedagogische begeleiding SO Vakbegeleiding wiskunde ONDERZOEKSCOMPETENTIES WISKUNDE DERDE GRAAD AS0 Specifieke eindtermen i.v.m. onderzoekscompetenties (SETOC) Wat? Leerplan a derde graad aso VVKSO De

Nadere informatie

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER Dit project werd gefinancierd en ondersteund door de Europese Commissie. Deze publicatie geeft de mening weer van de auteur en de Commissie kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Tweede jaar van de eerste graad

Tweede jaar van de eerste graad Tweede jaar van de eerste graad Na één jaar secundair onderwijs heeft de leerling al iets meer de kans gehad zich een beeld te vormen van de aanpak en de vakken in het secundair onderwijs. De overstap

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING het versnelde programma

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING het versnelde programma PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING het versnelde programma atheneum 6 Picasso Lyceum Paletsingel 38c 2718 NT ZOETERMEER 079-3471700 Nederlandse taal en literatuur Voor leerlingen van atheneum 6 is Nederlandse

Nadere informatie

Onderzoek. Rapportage. September 2012. Pensioenmodule Publieksmonitor

Onderzoek. Rapportage. September 2012. Pensioenmodule Publieksmonitor Onderzoek Meer grip op pensioen Rapportage Pensioenmodule Publieksmonitor September 2012 Samenvatting (1/4) 1. Kennis over het eigen pensioen De helft van de mensen die via werkgever pensioen opbouwen

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Humane Wetenschappen (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Ben je een leerling die... meer wil te weten komen over mens en samenleving; niet klakkeloos herkauwt,

Nadere informatie

Ik en Geld en 200% Economie

Ik en Geld en 200% Economie Ik en Geld en 200% Economie Codename Future verbindt het open domein met de methode. Kernpunten: actualisatie, regionalisatie, variatie We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. Thema

Nadere informatie

De middenschool is ten einde. Iedereen vertrekt naar een andere school

De middenschool is ten einde. Iedereen vertrekt naar een andere school De middenschool is ten einde Iedereen vertrekt naar een andere school Een stapsgewijs proces Een gezamenlijk proces Leerling Ouders School CLB STAP 1: werken aan keuzerijpheid Wie ben ik? Rapportonderzoek

Nadere informatie

Balance Me. Bijlage 1. Arschoot Elien. Herhaling boekhouden. 3 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding

Balance Me. Bijlage 1. Arschoot Elien. Herhaling boekhouden. 3 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding Balance Me Arschoot Elien Herhaling boekhouden 3 de jaar ASO D hauwers Fien Lerarenhandleiding (Afbeelding: persoon met vergrootglas, sd) Lootens Jolien 1 Beste leerkracht, Heb je het soms ook moeilijk

Nadere informatie

Op stap naar. Het secundair onderwijs. Vrij CLB Roeselare Kattenstraat Roeselare

Op stap naar. Het secundair onderwijs. Vrij CLB Roeselare Kattenstraat Roeselare Op stap naar Het secundair onderwijs Onderwijsloopbaanbegeleiding een opdracht van het CLB Proces begeleiding Aanvullend aan de school Op vraag Kiezen roept veel vragen op 1. Vragen naar informatie 2.

Nadere informatie

Studieaanbod Schooljaar 2015-2016

Studieaanbod Schooljaar 2015-2016 Studieaanbod Schooljaar 2015-2016 SINT-LODEWIJKSCOLLEGE Beste leerling Met deze brochure in de hand kun je zien welke studierichtingen in het Sint- Lodewijkscollege aangeboden worden. Het is een waaier

Nadere informatie

Leergang Solvency II voor de financial

Leergang Solvency II voor de financial 22 maart - 19 april - 23, 24 mei - 21 juni 2013 Leergang Solvency II voor de financial Vergroot in 5 dagen uw effectiviteit bij de implementatie van SII Mercure Utrecht, Leergang Solvency II voor de financial

Nadere informatie

WORKSHOP. Type ASO TSO BSO KSO

WORKSHOP. Type ASO TSO BSO KSO WORKSHOP NAAM ORGANISATIE _ Integratiedienst Leuven - Wereldkleur TITEL WORKSHOP Jongeren in Afrika DOELGROEP Lager Onderwijs 3 e graad Secundair Onderwijs 1 e graad 2 e graad 3 e graad 4 e graad Type

Nadere informatie

ALGEMEEN SECUNDAIR ONDERWIJS TWEEDE GRAAD. Economie. 3de leerjaar 4de leerjaar Godsdienst 2 2. Nederlands 4 4. Frans 5 4

ALGEMEEN SECUNDAIR ONDERWIJS TWEEDE GRAAD. Economie. 3de leerjaar 4de leerjaar Godsdienst 2 2. Nederlands 4 4. Frans 5 4 LGEMEEN ECUNDIR NDERWIJ Economie Frans 5 4 Duits 0 1 Geschiedenis 2 2 Wiskunde 4 4 Biologie 1 1 Chemie 1 1 Fysica 1 1 Informatica 1 1 Economie 4 4 Muzikale opvoeding 1 0 Plastische opvoeding 0 1 De leerlingen

Nadere informatie

Mini-vormingen. Zorg voor werk 26 maart 2015

Mini-vormingen. Zorg voor werk 26 maart 2015 Mini-vormingen Zorg voor werk 26 maart 2015 Opwarmer: Stellingen Enkel door vorming te volgen kan een persoon deskundigheid en kennis opdoen. Vorming gebeurd best door een ervaren externe lesgever. Medewerkers

Nadere informatie

Atheneum Boom en ICT. Inleiding

Atheneum Boom en ICT. Inleiding Inleiding Vermits computers niet meer weg te denken zijn uit onze maatschappij, doet onze school dan ook haar uiterste best om onze leerlingen vaardigheden en attitudes bij te brengen op het gebied van

Nadere informatie

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens Financiële Educatie aan Jongeren Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens WWJB richt zich op jongeren en hun financiën Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) richt zich op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid

Nadere informatie

Is er een universiteit in Leuven? Kan je 3 vakken op de secundaire school opnoemen? Wat betekent tarieven? Een actieve quiz!

Is er een universiteit in Leuven? Kan je 3 vakken op de secundaire school opnoemen? Wat betekent tarieven? Een actieve quiz! QUIZ Is er een universiteit in Leuven? Kan je 3 vakken op de secundaire school opnoemen? Wat betekent tarieven? Een actieve quiz! Wat moet je doen? 1. We doen deze quiz in groepjes. Ga ongeveer per 3 in

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE. Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS WISKUNDE Derde graad BSO Derde leerjaar: 1 of 2 uur/week Licap - Brussel - september 1995 INHOUD 1 BEGINSITUATIE... 5 2

Nadere informatie

EDUGO campus De Brug

EDUGO campus De Brug LAGER ONDERWIJS 3 de graad STEM in de lessen Wiskunde Wereldoriëntatie Mens en techniek Mens en natuur Labo s & workshops Wetenschappen: labo (EDUGO campus De Toren) Technologie: workshops (EDUGO campus

Nadere informatie

VAK: ECONOMIE METHODE: Pincode 3 VMBO kader 5 e editie KLAS: 3 CONTACTUREN PER WEEK: 3 x 50 minuten per week

VAK: ECONOMIE METHODE: Pincode 3 VMBO kader 5 e editie KLAS: 3 CONTACTUREN PER WEEK: 3 x 50 minuten per week PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING TSG VMBO CURSUSJAAR 01-01 NIVEAU KADER VAK: ECONOMIE METHODE: Pincode VMBO kader 5 e editie KLAS: CONTACTUREN PER WEEK: x minuten per week P periode C code van de toets

Nadere informatie

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit

1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit 1 ste graad Industriële wetenschappen en Mechanica - elektriciteit School: Sint-Jozefinstituut Onderwijsvorm: Graad: Studierichting: 1ste graad 1 ste leerjaar A 2 de leerjaar Industriële wetenschappen

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

INFORMATIEAVOND PROFIEL- EN PAKKETKEUZE LEERJAAR III WELKOM!!

INFORMATIEAVOND PROFIEL- EN PAKKETKEUZE LEERJAAR III WELKOM!! INFORMATIEAVOND PROFIEL- EN PAKKETKEUZE LEERJAAR III WELKOM!! PROGRAMMA Informatie over de 2e Fase De opbouw van de bovenbouw De profielen Nieuwe vakken Extra vak(ken) Slaag- / Zakregeling Dyslexie en

Nadere informatie

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens

Financiële Educatie aan Jongeren. Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens Financiële Educatie aan Jongeren Thea Hazel-Stals Netty Blijlevens NVVK Studiedag Schuldhulpverlening 28 oktober 2014 WWJB richt zich op jongeren en hun financiën Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB)

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Wat is GRIP? Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap Burgerrechtenorganisatie Handicapoverstijgend Ervaringsdeskundigheid staat centraal

Wat is GRIP? Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap Burgerrechtenorganisatie Handicapoverstijgend Ervaringsdeskundigheid staat centraal Getuigennetwerk Wat is GRIP? Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap Burgerrechtenorganisatie Handicapoverstijgend Ervaringsdeskundigheid staat centraal DOEL Inclusieve samenleving Zelfbeschikking

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

INFOBROCHURE 2e - 3e GRAAD. secundair onderwijs

INFOBROCHURE 2e - 3e GRAAD.  secundair onderwijs INFOBROCHURE e - 3e GRAAD www.materdeibrasschaat.be secundair onderwijs 017-018 Welkom in Mater Dei In een aangenaam en gestructureerd schoolklimaat vinden heel wat leerlingen in onze school de gepaste

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Presenteert. Infobundel versie 3. (9 september 2013) http://www.skillville.be

Presenteert. Infobundel versie 3. (9 september 2013) http://www.skillville.be Presenteert Infobundel versie 3 (9 september 2013) http://www.skillville.be 1 Wat is SKILLVILLE?... 5 2 Doel van SKILLVILLE... 5 3 Doelgroep van SKILLVILLE... 6 4 Componenten van SKILLVILLE... 6 4.1 Menu...

Nadere informatie

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR

Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Leergang Ambtelijk Secretaris III De invloedrijke OR Cursusdag 1 09:30 uur Kennismaking We starten deze module een kennismaking. We inventariseren de verwachtingen van alle deelnemers. U krijgt een toelichting

Nadere informatie

Lessentabellen vanaf 2015-2016 (voorlopige versie) Latijn Economie Wetenschappen

Lessentabellen vanaf 2015-2016 (voorlopige versie) Latijn Economie Wetenschappen Lessentabellen vanaf 2015-2016 (voorlopige versie) Lessentabellen 2 de graad ASO Latijn Economie Wetenschappen Humane Wetenschappen 1 2 1 2 1 2 1 2 Godsdienst/Zedenleer/Islam 2 2 2 2 2 2 2 2 Nederlands

Nadere informatie

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.wico.be www.shn.wico.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel

Nadere informatie

KANT EN KLAAR PLUS. Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen

KANT EN KLAAR PLUS. Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen KANT EN KLAAR PLUS Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen Handleiding voorwoord Voor u ligt een unieke uitgave in Vlaanderen! Het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek ijvert al een tiental

Nadere informatie

OLFA EDEGEM. WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs

OLFA EDEGEM. WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs OLFA EDEGEM WELKOM op deze: info-avond voor ouders overgang secundair onderwijs Wat na het zesde leerjaar??? KIEZEN = PROCES gebeurt STAP VOOR STAP (boekje klas): ) ik denk na over kiezen ) ik leer mezelf

Nadere informatie

Limburgse aanpak familiaal geweld

Limburgse aanpak familiaal geweld 24 september 2013 Limburgse aanpak familiaal geweld Een gecoördineerde aanpak sinds 2004 Preventief-curatieve aanpak: 9 doelgroepen Curatief-repressieve aanpak: multidisciplinair 90 % gewone dossiers:

Nadere informatie

Infodag. Lange Nieuwstraat 94, B-2000 Antwerpen v.u. M. Van Acker. Schoolfeest De Dames

Infodag. Lange Nieuwstraat 94, B-2000 Antwerpen v.u. M. Van Acker. Schoolfeest De Dames Infodag Lange Nieuwstraat 94, B-2000 Antwerpen v.u. M. Van Acker Schoolfeest De Dames 9 mei 2015 Studieaanbod Studie-aanbod Basisschool Kleuterschool Lagere school Humaniora ASO Eerste graad 1ste leerjaar

Nadere informatie

CLIL aso, wetenschappen derde graad. Johan Delbaere

CLIL aso, wetenschappen derde graad. Johan Delbaere CLIL aso, wetenschappen derde graad Johan Delbaere Proeftuinproject St.-Lodewijkscollege Brugge Situering van het project Ondersteuning KUL bij toetsen Interne ondersteuning en samenwerking Uitdagingen

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Module

Nadere informatie

Eenparig rechtlijnige beweging met de NXT

Eenparig rechtlijnige beweging met de NXT Eenparig rechtlijnige beweging met de NXT Project tweede graad : VRIJ TECHNISCH INSTITUUT VEURNE Iepersesteenweg 90 8630 VEURNE e-mail: info@vtiveurne.be vzw Katholiek Secundair Onderwijs Veurne Nieuwpoort,

Nadere informatie

Jonge reporters in het Federaal Parlement

Jonge reporters in het Federaal Parlement 1 Inleiding Met de DVD Jonge reporters en de bijbehorende website zijn het Federaal Parlement en de Koning Boudewijnstichting de uitdaging aangegaan om jongeren van de derde graad secundair onderwijs (bso,

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

http://www.skillville.be

http://www.skillville.be Presenteert http://www.skillville.be 1 Wat is SKILLVILLE?... 4 2 Doel van SKILLVILLE... 4 3 Doelgroep van SKILLVILLE... 5 4 Componenten van SKILLVILLE... 5 4.1 De profielpagina... 6 4.2 De budgetmeter...

Nadere informatie

HUMANE WETENSCHAPPEN S I N T - J A N S C O L L E G E. w w w. s j c - g e n t. b e

HUMANE WETENSCHAPPEN S I N T - J A N S C O L L E G E. w w w. s j c - g e n t. b e S I N T - J A N S C O L L E G E w w w. s j c - g e n t. b e Campus Heiveld Heiveldstraat 117 9040 Sint-Amandsberg Tel: 09 228 32 40 heiveld@sjc-gent.be Campus Visitatie Visitatiestraat 5 9040 Sint-Amandsberg

Nadere informatie

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Ben je een betrokken leidinggevende, docent, trainer of coach die (aankomend) pedagogisch medewerkers wil stimuleren om de belangrijkste pedagogische vaardigheden

Nadere informatie

Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen. Van ASO naar TSO : (g)een probleem?

Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen. Van ASO naar TSO : (g)een probleem? Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen Van ASO naar TSO : (g)een probleem? Schooljaar 2008 2009 Overgangen van ASO naar TSO binnen onze SG Opmerkingen : -Veel leerlingen die de overstap maken naar TSO denken

Nadere informatie

Workshop: Hoe maak ik mijn project strategischer? Resultaten van 4 werkgroepen (op 6) monitoring 6 november 2014

Workshop: Hoe maak ik mijn project strategischer? Resultaten van 4 werkgroepen (op 6) monitoring 6 november 2014 Workshop: Hoe maak ik mijn project strategischer? Resultaten van 4 werkgroepen (op 6) monitoring 6 november 2014 1. Waarom is dit project nodig? ( ) Groep: Duurzaamheid - Bewustmaking - Vaardigheden -

Nadere informatie

Checklist kwaliteitsvolle binnenklasdifferentiatie

Checklist kwaliteitsvolle binnenklasdifferentiatie Checklist kwaliteitsvolle binnenklasdifferentiatie Workshop Debbie De Neve Wouter Smets Zomerdriedaagse binnenklasdifferentiatie 5 juli 2017 Doelstelling Deelnemers zullen: inzicht krijgen in de complexiteit

Nadere informatie

NATIONALE ZORGVERNIEUWINGSPRIJS. Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen?

NATIONALE ZORGVERNIEUWINGSPRIJS. Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen? Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen? Concept: `de invoering van een verplicht praktijkvak VVT (Verpleging, Verzorging, Thuiszorg) in één na laatste schooljaar gedurende één

Nadere informatie

Profielkeuze-test (PKT)

Profielkeuze-test (PKT) Profielkeuze-test (PKT) Anoniem 2014 TalentFocus Inleiding Het kiezen van een profiel is voor veel leerlingen lastig. Want als je nog niet precies weet wat je later wilt studeren is het moeilijk om op

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2006 251 Wet van 27 april 2006 tot wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs ter aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo

Nadere informatie

Centrum voor muziek, dans en cultuureducatie

Centrum voor muziek, dans en cultuureducatie MT Cultuur- Educatie Instrumentaal- Vocaal Dans 75 docenten 3 docenten 4 consulenten 3000 lln 400 lln 36.000 lln (PO/SO) Cultuur- Educatie PO Projecten Kunstmenu 7000 15.000 Projecten ontwikkelen Introductie

Nadere informatie

DEEL A COMPETENTIEOPDRACHT ALA 2

DEEL A COMPETENTIEOPDRACHT ALA 2 DEEL A COMPETENTIEOPDRACHT COMPETENTIEOPDRACHT RECREATIEVE (ZWEM)ACTIVITEITEN I. ALGEMENE INLEIDING Een belangrijk werkveld in de zwembadsector is het werken als Aqua Leisure & Activity Host (Begeleider

Nadere informatie

Lespakket: De spijsvertering

Lespakket: De spijsvertering Lespakket: De spijsvertering Werkbundel Naam:... Klas:... 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 1 1. Over het lespakket... 2 1.1. Leerinhoud... 2 1.2. Werkvorm en werkwijze... 2 1.2.1. Werkvorm... 2 1.2.2.

Nadere informatie

SCHOOLJAAR PRIJZEN BOEKENFONDS 3 ASO

SCHOOLJAAR PRIJZEN BOEKENFONDS 3 ASO SCHOOLJAAR 2015 2016 PRIJZEN BOEKENFONDS 3 ASO 3 ASO Humane Wetenschappen Artistieke Vorming 350,00 3 ASO Humane Wetenschappen Moderne Talen 365,00 3 ASO Latijn Wetenschappen Wiskunde 320,00 3 ASO Latijn

Nadere informatie

Bijlage 5 5.I. colade. Op naar de top. Arschoot Elien. Economische groei. 4 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding.

Bijlage 5 5.I. colade. Op naar de top. Arschoot Elien. Economische groei. 4 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding. colade Op naar de top Arschoot Elien Economische groei 4 de jaar ASO D hauwers Fien Lerarenhandleiding Lootens Jolien 1 Beste leerkracht, Heb je het soms ook moeilijk om de leerlingen hun aandacht bij

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

Studierichtingen 2 e GRAAD ASO

Studierichtingen 2 e GRAAD ASO 2 e GRAAD ASO EC-M = Economie (economie met extra talen 4 u wiskunde) EC-W = Economie (economie met extra wiskunde 5 u wiskunde) LA = Latijn WE = Wetenschappen Lessenrooster EC-M EC-W LA WE Godsdienst

Nadere informatie

Onderwijs en Maatschappij (OMA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 Semester 2 Semester 3 Semester 4 X

Onderwijs en Maatschappij (OMA) A. Algemeen. Theorie X Praktijk Semester 1 Semester 2 Semester 3 Semester 4 X MODULE Onderwijs en Maatschappij (OMA) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie X Praktijk Semester 1 Semester 2 Semester 3 Semester 4 X Aantal studiepunten

Nadere informatie

DOELSTELLINGEN LEERINHOUDEN ONDERWIJS- EN LEERACTIVITEITEN (STRATEGIE) MEDIA EN WERKVORMEN

DOELSTELLINGEN LEERINHOUDEN ONDERWIJS- EN LEERACTIVITEITEN (STRATEGIE) MEDIA EN WERKVORMEN LES 1 I. Inleiding 12 minuten A) Aanknopingsfase Invullen van agenda. Maandag 7: Nederlands: De opbouw van een tekst Lkr. deelt de cursussen uit De leerlingen mogen de tekst proberen te lezen op p. 1.

Nadere informatie

Wft-portfolio De heer J. Jansen

Wft-portfolio De heer J. Jansen Wft-portfolio De heer J. Jansen Uitgiftedatum: 14 november 2013 Portfolio van: De heer J. Jansen Contactgegevens: info@hoffelijk.nl Functie: Medewerker binnendienst Naam direct leidinggevende: B. de Boer

Nadere informatie