Wanneer zijn houtgestookte warmteinstallaties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wanneer zijn houtgestookte warmteinstallaties"

Transcriptie

1 Wanneer zijn houtgestookte warmteinstallaties goed toepasbaar? Aan Van Martijn Goossens (Wing) Dorien Brunt (Wing) Martijn Boosten (Probos) Johan Willemsen (Provincie Gelderland) Jaap Koppejan (Provincie Gelderland) Datum 14 oktober 2010 Betreft Op eigen hout Om te bepalen of het stoken op hout in een bepaalde situatie rendabel en interessant kan zijn, kunnen onderstaande vuistregels worden gebruikt. Voordat de vuistregels worden toegepast zijn er twee punten die de aandacht vragen: 1. Is er al voldoende aandacht besteed aan het beperken van de energievraag? In een slecht geïsoleerd huis/gebouw, dient betere wand- en raamisolatie voorrang te krijgen op de opwekking van duurzame energie. 2. Houtgestookte installaties zijn op dit moment moeilijk toepasbaar in nieuwbouw. doordat deze aan strenge energie-prestatie-eisen (EPC-eisen) dienen te voldoen. De EPC-eis (NEN7120) noemt verschillende maatregelen die kunnen bijdragen aan verbeterde EPC, maar houtgestookte ketels worden hierin nog niet genoemd (uitzondering hierop is houtgestookte wijkverwarming, zoals bijvoorbeeld in Zevenaar het geval is). Houtgestookte installaties worden nu toegepast in bestaande, goed geïsoleerde bouw omdat ze economisch rendabel en ecologisch duurzaam zijn. De stappen om te bepalen of houtgestookte warmte installaties toepasbaar is zijn: 1. Hoe ziet de warmtevraag eruit? 2. Hoeveel kg houtsnippers/pellets zijn er nodig? 3. Welk vermogen moet de ketel hebben? 4. Wat zijn de stookkosten nu en wat worden ze met hout? 5. Is er genoeg resthout beschikbaar in onze gemeente/regio? 6. Wat betekent het voor opslag en transport? 7. Voldoet de installatie aan de emissie-eisen? 8. Welke vergunningen zijn er nodig? 1. Wat is de vraag naar warmte? Het bepalen van de huidige warmtevraag doet men meestal aan de hand van het aardgasverbruik, bijvoorbeeld aan de hand van facturen van het energiebedrijf. De optimale grootte van een biomassaketel kan het beste worden afgeleid uit de zgn. jaarbelastingsduurkromme. Grofstoffelijk kan het ook worden afgeleid uit het jaarlijkse gasverbruik en het aantal vollasturen dat kan worden gehanteerd voor de toepassing: Groottte (kw) = 8,8 x gasverbruik (m 3 /jaar) / aantal vollasturen Utiliteitsbouw: ca 3000 vollasturen/jaar Datum Wing 1

2 Overdekte zwembaden: ca 5000 vollasturen/jaar Openluchtzwembaden: ca 2500 vollasturen/jaar In vergelijking tot warmte uit aardgas bestaan de kosten van warmtelevering bij een biomassaketel vooral uit kapitaalslasten, en slechts voor een deel uit brandstofkosten. Daarom zijn biomassagestookte ketels vooral rendabel bij toepassingen waar sprake is van relatief veel vollasturen, zoals overdekte zwembaden. 2. Hoeveel kg. houtsnippers/pellets zijn er nodig? Hout snippers (20%-30% vocht) hebben een energie-inhoud van 3,1 kwh/kg Houtpellets (10% vocht) hebben een energie-inhoud van 4,6 kwh/kg Warmtevraag in kwh / energie-inhoud hout = hout verbruik in kg/ jaar Per 1000 m 3 aardgas is ± 2200 tot 2300 kg houtsnippers nodig bij een watergehalte van 20%- 30% * ** Per 1000 m 3 aardgas is ± 1700 tot 1800 kg houtpellets nodig bij een watergehalte van 10% *** Let op: aardgas is aangegeven in m 3 en hout in kg. In deze eenheden worden de prijzen bepaald * Afhankelijk van het watergehalte is er meer of minder brandstof nodig * * Bij hoge vochtgehalten (>30%) dient men rekening te houden met een hoge ketelinvestering (schuifbedroosters type) en onderhoudskosten, hogere emissies en natuurlijk een hoger houtverbruik *** Volgens Duitse DINplus norm Het is in principe mogelijk om de warmte van de houtgestookte installatie in de zomer te gebruiken om te koelen met behulp van een absorptiekoeler. Deze koelers zijn zeer efficiënt en worden ondergebracht als onderdeel van een luchtbehandelingskast. Nadeel is dat deze installaties relatief duur zijn, dus het is vooral interessant indien er relatief veel gebruik van wordt gemaakt. 3. Welk vermogen moet de ketel hebben? De verdeling van de warmtevraag is belangrijk voor het ketelvermogen. Een kleinere ketel die het hele jaar continu brandt, bespaart de meeste energie. De meest geschikte situatie voor houtgestookte installaties is dan ook wanneer er sprake is van een redelijk continue warmtevraag over het gehele jaar. De piekvermogens in de warmtevraag, zijn maatgevend voor het bepalen van het vermogen van de ketel. Zo is bijvoorbeeld een gasketel van een zwembad overgedimensioneerd omdat men slechts voor korte tijd een piek nodig heeft van bijvoorbeeld 300 kw. Nadat het badwater eenmaal op temperatuur is, is een vermogen van 130 tot 180 kw ruim voldoende om het water op temperatuur te houden. In zo een geval dient een langere opwarmtijd gebruikt te worden waardoor een lager piekvermogen nodig is. Daarnaast is ook aan te raden de installatie te delen met een andere warmtevrager, zoals bijvoorbeeld een sauna, zorgcomplex, etc. De warmtelevering van een houtgestookte installatie op middelgrote schaal kan worden ondersteund door een extra gasgestookte ketel. In een situatie waar hout als wijkverwarming wordt gebruikt, zullen in strenge vorstperioden de pieken worden opgevangen door met gas bij te verwarmen. Hierdoor is er een kleinere en goedkopere houtketel nodig die zeer efficiënt is doordat deze veel draaiuren op maximale capaciteit werkt (ketels behalen hun hoogste rendement als deze op hun maximale capaciteit draaien). Datum Wing 2

3 Het ketelvermogen wordt dus bepaald aan de hand van de warmtevraag en de warmtevraag verdeling. Als een houtgestookte installatie wordt toegepast in bestaande bouw kan over het algemeen het huidige vermogen over genomen worden. Bij nieuwbouw dient men hiervoor de energieprestatie van het gebouw te berekenen. Prijsindicatie Voor normale vlakbed (under- side- en upper-feed) toegepast voor houtpellets en droge houtsnippers is een investering nodig van ± 150 tot 250 per kw * Voor ketels met een bewegend rooster is een investering nodig van 200 tot 400 per kw, welke gebruikt wordt voor natte brandstoffen * Het keteltype is geheel afhankelijk van de brandstof. Er zijn grofweg 5 verschillende soorten ketels die ieder geschikt zijn voor hun specifieke brandstof. Dit bepaalt voor het grootste deel de investering. * exclusief kosten voor het installeren van de installatie 4. Wat zijn de stookkosten nu en wat worden ze met hout? De huidige stookkosten zijn afhankelijk van het gas gebruikstarief; normaaltarief of grootverbruiktarief. Volgens de gewijzigde energiewet wordt per 1 januari 2009 deze grens bepaald op basis van de technische capaciteit van de aansluiting. Dit betekent dat wanneer de gasaansluiting een capaciteit heeft groter dan 40 m3(n)/uur, deze wordt beschouwd als grootverbruiker. Gasverbruikers met aansluitingen met een capaciteit van groter dan 40 m3(n)/uur ( G40) zijn geïnformeerd door hun netbeheerder. Dus zeker redelijk grote gasverbruikers die nog geen G40 aansluiting hebben, is gas relatief duur (nog geen grootverbruiktarief) en is de aanschaf van een biomassa van dit formaat relatief klein (een kleine verbruiker heeft juist weer een relatief dure houtgestookte ketel nodig), waardoor een houtgestookte ketel snel terugverdiend is. Er zijn veel meer situaties waarbij een houtgestookte installaties redelijk snel is terug te verdienen, maar het is dan altijd belangrijk dat er veel vollasturen zijn en dat er momenteel nog geen gasmotor staat om warmte op te wekken. Gasmotoren zijn namelijk relatief goedkoop in hun warmteopwekking doordat WKK gas is vrijgesteld van REB. Per 1000 kg houtsnippers liggen de kosten tussen de euro watergehalte van 20%-30% * Per 1000 kg houtpellets liggen de kosten tussen de euro watergehalte van 10% * * Bron: AgentschapNL 5. Is er genoeg resthout beschikbaar in onze gemeente/regio? Voor gemeenten zijn er diverse bronnen voor houtige biomassa. De belangrijkste deelstromen die schoon genoeg zijn om in te zetten voor energieopwekking zijn: Snoeihout dat vrijkomt uit beheer/onderhoud van hun eigen plantsoenen, parken, wegbeplantingen en bossen Resthout (afkortstukken, zaagsel, schaafsel,...) dat vrijkomt bij lokale/regionale houtverwerkende bedrijven (zagerijen, timmerfabrikanten etc) Tak- en tophout, laag sortiment rondhout etc dat vrijkomt in bossen van terreinbeherende instanties Hout dat vrijkomt bij het onderhoud van natuurgebieden, landschappelijke beplantingen etc. Datum Wing 3

4 Er bestaan in specifieke situaties extra bronnen van houtige biomassa die hier niet vermeld zijn, zoals van particulieren ingezameld hout. Omdat de kwaliteit hiervan niet constant is, wordt afgeraden dit in te zetten voor energieopwekking. Van het hout dat binnenkomt op de gemeentewerf of dat als afval wordt ingezameld, is de hoeveelheid vaak redelijk bekend. De overige houtstromen zijn vaak niet bekend en moeten worden geïnventariseerd. Voor een deel kan dit door bij terreinbeheerders hun jaarlijkse oogst na te vragen. Voor een deel gaat het om houtige biomassa die momenteel niet of nauwelijks wordt geoogst (zoals bij veel landschappelijke beplantingen). Bij het bepalen van de beschikbaarheid van brandstof gaat het niet alleen om wat in theorie aan biomassa voorhanden is in een regio, maar ook om wat daadwerkelijk contracteerbaar is. Veel houtverwerkende bedrijven hebben vaak al een vast contract met een handelaar voor de afname van hun resthout of ze gebruiken het resthout zelf voor het stoken van een houtdrooginstallatie. Ook terreinbeheerders / boseigenaren hebben vaak vaste afnemers voor hun houtige biomassa. Men doet er goed aan zich niet rijk rekenen door deze hoeveelheden ook als potentieel te zien. Daarnaast dient er gekeken te worden wat er daadwerkelijk aan biomassa oogstbaar is. In een gebied kan in potentie wel veel biomassa aanwezig zijn, maar lang niet al deze biomassa is makkelijk of rendabel oogstbaar, omdat bijvoorbeeld een landschapselement te ver van een weg ligt of te klein is om rendabel een oogstmachine in te zetten. Onderstaande link refereert naar een rapport waarin de aandachtspunten m.b.t. houtige biomassalogistiek en bronnen staan vermeld. %20Biomassa%20praktisch%20bekeken.pdf 6. Wat betekent het voor opslag en transport? Houtsnippers en houtpellets zijn interessant in lokale kringlopen. Het afval uit het landschapsbeheer wordt bijvoorbeeld gebruikt voor het verwarmen van een kas, woningen of een stal. Het groenafval van de gemeente wordt verwerkt tot houtsnippers voor de verwarming van het gemeentelijke zwembad. Houtsnippers hebben een relatief groot volume (ca 300 kg/m3). Door dit grotere volume, zijn de kosten voor opslagruimte en het aantal vervoersbewegingen enigszins hoger t.o.v. houtpellets. Verser houtsnippers kunnen door broei geuroverlast geven, waardoor ze eerst moeten worden gedroogd alvorens ze worden ingezet in dicht bebouwde omgevingen. In het landelijk gebied zijn frequente vrachtbewegingen, geuroverlast etc. vaak een minder groot probleem. Houtpellets hebben een veel kleiner volume voor hetzelfde gewicht, maar zijn aanzienlijk duurder (ca 13 Euro per GJ ten opzichte van ca 4 Euro/GJ voor houtsnippers). Houtpellet zijn met name geschikt voor toepassing in bebouwde omgeving, omdat het een 'schonere' en makkelijker te hanteren brandstof is dan houtsnippers die minder vervoersbewegingen vereist. In de bebouwde omgeving kunnen houtpellets in ondergrondse bunkers/silo's worden opgeslagen, het is niet vereist een inpandige opslag te voorzien. De grootte van de opslag is niet alleen afhankelijk van het vermogen van de installatie, maar dient ook bepaald te worden aan de hand van het aantal vervoersbewegingen per maand gewenst zijn (individuele woningen kunnen uitkomen met 1 tot 2 x per jaar, gemiddeld 1 x per maand voor grotere installaties). Datum Wing 4

5 De kosten voor logistiek hebben grote invloed om de totale investering zo laag mogelijk te houden. De meeste boeren, loonbedrijven en gemeenten hebben eigen voorladers, shovels, kippers, hoogkippers of kunnen lossen met een op de vrachtauto gebouwde kraan met knijpbak, of bulktransportwagen. 7. Voldoet de installatie aan de emissie-eisen? De wettelijke norm voor de maximale stofuitstoot voor houtgestookte ketels tot 500 kw bedraagt 100 mg/m3, tot 1 MW geldt 50 mg/m3, boven de 1 MW is dit verlaagd naar 13 mg*. Zoals de ontwikkelingen zijn, zullen voor de lichtere ketels ook de eisen Europees aangescherpt worden. De samenstelling van verschillende soorten hout bepalen hun rookgasemissie, verbrandingstemperatuur en asrest. Opvallend is dat er zeer weinig spreiding in samenstelling per houtsoort voorkomt. In vergelijking met steenkool heeft hout minder zuurstof nodig voor de verbranding omdat het immers meer chemisch gebonden zuurstof bevat. Ook is er verschil tussen hout en schors. Schors heeft een hoger asgehalte. In de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE) worden de emissie-eisen genoemd waaraan de installaties (biogas en vaste biomassa) dienen te voldoen. De actuele emissieeisen staan vermeld op de website van Infomil. 8. Welke vergunningen zijn er nodig? Wabo Wet milieubeheer Bouwvergunning (woningwet en Wet ruimtelijke ordening) Natuurbeschermingswet Wvo Het grootste aandachtspunt bij de inzet van af valhout als brandstof is de emissie naar de lucht. De volgende emissiewetgevingen zijn van toepassing bij de inzet van hout voor energiewinning: Het Besluit verbranden afvalstoffen, dit heeft tot doel het optimaal benutten van afvalstoffen, met een zo groot mogelijk emissiebeperking naar de omgeving. Het Besluit Emissie-eisen Middelgrote Stookinstallaties (BEMS) stelt emissie eisen voor o.a. NOx, SO2 en stof van verbrandingsinstallaties. De Nederlandse Emissierichtlijn (NER) geeft algemene eisen aan emissieconcentraties die overeenkomen met de stand van techniek en emissiebeperking. Deel F7 gaat specifiek over het stoken van schoon resthout en is het meest relevant in dit kader. De Witte en Gele lijst bevatten classificaties van afvalstoffen, en bepaalt of de BVA van toepassing wordt verklaard, of alleen de of deze wel of niet in een verbrandingsinstallatie mogen worden gebruikt. Uit ervaringen is gebleken dat wanneer emissiewetgevingen van Het besluit verbranden afvalstoffen van toepassing is, de realisatie van een houtgestookte installatie moeilijk wordt. Juist bij realisatie van zulke houtgestookte installaties dient men te focussen op schone brandstoffen. Datum Wing 5

6 * Gerefereerd wordt aan de NER-F7 en de BEMS. Alle percentages bij 11% O 2 in de rookgassen De vegunningsverlening is afhankelijk van de brandstof en de ketelgrootte. Sinds 1 mei 2010 zijn de regels aangescherpt voor de emissie van de fijnstof en NOx voor ketels vanaf 1000 kw (middelgroot). In deze gevallen zijn filtertechnieken onontkoombaar. Kosten hiervoor liggen tussen de en euro, afhankelijk van de grootte van de ketel. Kleinere ketels vallen binnen de emissienorm en hoeven over niet voorzien te worden van filters. In het geval van kleinschalige houtgestookte installaties (< 5 MWth) zal in de emissievergunning aangesloten kunnen worden bij de NeR F7 die op thermische verwerking gericht is. Als er sprake is van het verwerken van een afvalstroom van buiten de inrichting, zal de provincie het bevoegd zijn. Is de brandstof vermeld op de witte lijst dan kan de vergunningverlening in de meeste gevallen via de gemeente verlopen. Verder dient men rekening te houden met de aspecten bodem, externe veiligheid, landelijk afvalbeheerplan en inspectie en onderhoud van stookinstallaties. Datum Wing 6

Houtige biomassaketen

Houtige biomassaketen Houtige biomassaketen 27 januari 2016, Gilze Rijen Schakelevent RVO: Is houtige biomassateelt voor kleinschalige warmte-opwekking interessant? Ton.van.Korven@zlto.nl Eigen duurzame energieketen Biomassaproductie/Biomassa

Nadere informatie

Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten

Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten Jan Oldenburger Inhoud Houtige biomassa? Kwaliteitsaspecten De markt Omvang Nederlandse markt Typering Prijzen Houtige biomassa? Houtige biomassa?

Nadere informatie

GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE

GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE Wat is het? Houtsnippers worden gemaakt van afvalhout, meer bepaald van snoeihout. Snoeihout is een vorm van biomassa-afval. Biomassa is een

Nadere informatie

Regelgeving stookinstallaties vernieuwd. NEN-Infodag 4 juni Wim Burgers InfoMil

Regelgeving stookinstallaties vernieuwd. NEN-Infodag 4 juni Wim Burgers InfoMil Regelgeving stookinstallaties vernieuwd NEN-Infodag 4 juni 2013 Wim Burgers InfoMil Inhoud 1. Tijdsbalk vernieuwde regelgeving stookinstallaties 2. Regelgeving 2013 3. Veranderingen meetverplichting 2

Nadere informatie

Inhoud. Regelgeving voor stookinstallaties sterk in beweging 30-11-2012

Inhoud. Regelgeving voor stookinstallaties sterk in beweging 30-11-2012 Regelgeving voor stookinstallaties sterk in beweging Schakel - Stookinstallaties in het activiteitenbesluit Wim Burgers Kenniscentrum InfoMil Inhoud 1. Zes veranderingen in regelgeving Consequenties voor

Nadere informatie

Welkom bij Bio Energie Friesland Uw partner in duurzame energie

Welkom bij Bio Energie Friesland Uw partner in duurzame energie Welkom bij Bio Energie Friesland Uw partner in duurzame energie Wie is Bio Energie Friesland Wat doet Bio Energie Friesland? Bio Energie Friesland bestaat uit 3 gedreven ondernemers die hun kennis en know-how

Nadere informatie

Emissieregelgeving voor stookinstallaties

Emissieregelgeving voor stookinstallaties Emissieregelgeving voor stookinstallaties Themadag Stoomplatform NOX uitstoot bij stoomketels 8 december 2011 Wim Burgers Kenniscentrum InfoMil Inhoud 1. Emissieregelgeving Ontwikkelingen voor complexe

Nadere informatie

houtgestookte installaties

houtgestookte installaties Kansen en randvoorwaarden voor houtgestookte installaties Douwe van den Berg BTG biomass technology group bv Arnhem, 27 januari 2011 vandenberg@btgworld.com Inhoud Soorten houtige biomassa voor energie

Nadere informatie

4-3-2009. Inhoud. Inleiding. Biomassa & biobrandstoffen

4-3-2009. Inhoud. Inleiding. Biomassa & biobrandstoffen Inhoud Verbrandingsinstallaties: mogelijkheden en beperkingen» Wat is biomassa?» Verbrandingstechnieken» Eigenschappen biomassa» Hout als biomassa» Warmteproductie» Stappenplan 4/03/2009 Nathalie Devriendt

Nadere informatie

Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw

Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw 18/09/2012 Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw Ruben Guisson VITO Bioenergy Team 13 september 2012, Technopolis Mechelen Types brandstof Houtpellets + Hoge energiedichtheid

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

BIOCHP. Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties

BIOCHP. Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties BIOCHP Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties 1. Biovergasser + WKK (productgasmotor) 2. De pelletbrander + stirlingmotor 3. De Pelletvergasser +WKK 4. De HT-water + ORC CHP

Nadere informatie

Minder stookkosten bij houtstoken

Minder stookkosten bij houtstoken Minder stookkosten bij houtstoken door :Gerard A.M. Prinsen en Alexander V. van Hunnik 26 juni 2013 Turnkey oplossingen voor biomassa verbrandingssystemen sinds 1910 DE BELANGRIJKSTE AKTIVITEITEN Biomassa

Nadere informatie

Technologie en haalbaarheid houtketels en WKK

Technologie en haalbaarheid houtketels en WKK Technologie en haalbaarheid houtketels en WKK Matchmaking bijeenkomst Hout zoekt tuinder Datum: 1 december 2011 Door: Sander Peeters, Energy Matters 1 Overzicht stappenplan houtcontract & ketel 1. Keuze

Nadere informatie

Houtgestookte installaties in de Provincie Noord- Brabant: ervaringen met subsidiëring en vergunningverlening

Houtgestookte installaties in de Provincie Noord- Brabant: ervaringen met subsidiëring en vergunningverlening Houtgestookte installaties in de Provincie Noord- Brabant: ervaringen met subsidiëring en vergunningverlening Dirk van der Kroef Provincie Noord-Brabant Subsidieverlening Toepassing houtige biomassa als

Nadere informatie

NOx reductie. Oscar Moers en Max Breedijk

NOx reductie. Oscar Moers en Max Breedijk NOx reductie Oscar Moers en Max Breedijk Oscar Moers Afgestudeerd HTS Werktuigbouwkunde en HTS Technische Bedrijfskunde Werkzaam bij Elco Burners B.V. sinds 2006, eindverantwoordelijk voor service Elco

Nadere informatie

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving?

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Martijn Boosten Demonstratie oogst en verwerking biomassa 3 juli 2014, Rosmalen Stichting Probos Kennisinstituut

Nadere informatie

Samenwerking overheid en bedrijfsleven

Samenwerking overheid en bedrijfsleven Bio-energie cluster Oost Nederland Samenwerking overheid en bedrijfsleven ontwikkeling en realisatie van bioenergieprojecten Inhoud 1. inleiding 2. bioenergie in Oost Nederland 3. rol van gemeente 4. samenwerking

Nadere informatie

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Warmteopwekking in de Muziekwijk Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Artikelen 2 Muziekwijk Wijk met 333 woningen Gefaseerde bouw Duurzaam verwarmen Opdrachtgever: SWZ Opdracht

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

Groen goud uit landschapsonderhoud

Groen goud uit landschapsonderhoud Groen goud uit landschapsonderhoud Haalbaarheid voor een regionale biomassamarkt in het oostelijk deel van Utrecht Openbare samenvatting van de eindrapportage Jan Oldenburger Jaap van den Briel David Borgman

Nadere informatie

Milieuaspecten D Alessandro Termomeccanica BENEKOV

Milieuaspecten D Alessandro Termomeccanica BENEKOV Milieuaspecten D Alessandro Termomeccanica BENEKOV biomassa gestookte ketels IndiEco bv, Lionstraat 6A 5831 AK BOXMEER T : 0485-521690 W : www.indieco.nl Inleiding Kleinschalige biomassa gestookte ketels

Nadere informatie

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit DE RYCK Klima LUWAGAM : pomp lucht-water aangedreven met gasmotor PAUL DE RYCK Werking op laag niveau (buitenlucht min. 0 C) omzetten naar warmte op hoog niveau (buiswater max. 50 C) Serreverwarming buis

Nadere informatie

Over Atechpro. Atechpro heeft een passie voor de schepping. Wij geloven dat de schepping iets is om zuinig op te zijn.

Over Atechpro. Atechpro heeft een passie voor de schepping. Wij geloven dat de schepping iets is om zuinig op te zijn. Over Atechpro Atechpro heeft een passie voor de schepping. Wij geloven dat de schepping iets is om zuinig op te zijn. Want iedereen woont en werkt graag in een gezond en leefbaar milieu U, wij én toekomstige

Nadere informatie

Presenta(e. Ing. A.J. (Arjan) Blokland. Energie uit Hout. DEGIN B.V. - De Wiske 1-8806 KR Achlum - Tel. 0517-641668 - Fax.

Presenta(e. Ing. A.J. (Arjan) Blokland. Energie uit Hout. DEGIN B.V. - De Wiske 1-8806 KR Achlum - Tel. 0517-641668 - Fax. Presenta(e Ing. A.J. (Arjan) Blokland Energie uit Hout DEGIN B.V. - De Wiske 1-8806 KR Achlum - Tel. 0517-641668 - Fax. 084-2288924 Energie in de pers Biomassa CO 2 neutraal Ieder gewas absorbeert CO 2

Nadere informatie

Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets

Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets Warmte uit biomassa Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets Perfectie door Passie. Er is voldoende hout! Hout in Duitsland. -.4 miljoen kubieke meter hout totaal - 95 miljoen kubieke meter

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie

Houtgestookte ketels. Kostenbesparend en duurzaam

Houtgestookte ketels. Kostenbesparend en duurzaam Houtgestookte ketels Kostenbesparend en duurzaam Geveke is met ruim 40 jaar ervaring specialist in het adviseren, leveren, samenbouwen en in werking stellen van producten en systemen voor uw gebouw en

Nadere informatie

www.begreenenergy.nl

www.begreenenergy.nl www.begreenenergy.nl Fueling the Future De wereldwijde vraag naar energie stijgt snel en sommige voorspellingen komen uit op een verdubbeling van de energievraag in 2050. Daarnaast zoeken consumenten,

Nadere informatie

Informatie v oor gemeenten

Informatie v oor gemeenten i Informatie v oor gemeenten Deze brochure is samengesteld door: Johannes Haas E.V.A. - The Austrian Energy Agency Otto Bauerg. 6 A-1060 Wien Oostenrijk Tel +43 (01) 586 15 24 32 Fax +43 (01) 586 15 24

Nadere informatie

Bio-energie. 0900-9892 0,10 p.m. in de gebouwde omgeving

Bio-energie. 0900-9892 0,10 p.m. in de gebouwde omgeving Bio-energie in de gebouwde omgeving Bio-energie is net als zon, waterkracht en wind een duurzame vorm van energie. In Nederland komt biomassa bijvoorbeeld vrij als snoeihout, dunningshout, bermgras en

Nadere informatie

Inhoud 1/2. Kachelbouw varianten. Warmte afgifte KACHELBOUWER

Inhoud 1/2. Kachelbouw varianten. Warmte afgifte KACHELBOUWER VERWARMEN MET SFEER 01 Inhoud 1/2 Kachelbouw varianten Warme lucht kachel Warme lucht met massa op de kachel Warme lucht met massa naast de kachel Warme lucht kachel hypocaust Massa kachel, systeemkachel,

Nadere informatie

Aandachtspunten in de biomassa keten

Aandachtspunten in de biomassa keten Aandachtspunten in de biomassa keten Irma Corten / Ger Kupers KandT/Zilverberg Aandachtspunten in de top-, tak en snoeiketen KandT Management BV en Zilverberg advies ontwikkelen (reken)modellen om scenario

Nadere informatie

www.begreenenergy.nl

www.begreenenergy.nl www.begreenenergy.nl Fueling the future Steeds meer consumenten en ondernemers zijn zich ervan bewust dat het tegengaan van klimaatverandering een verantwoordelijkheid is voor iedereen. De wereldwijde

Nadere informatie

MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS

MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS MAGASRO VERBRANDINGSPRINCIPE STOKEN MET COMFORT Hout vullen, aansteken en al het andere verloopt automatisch. De grote verbrandingsruimte zorgt voor een lange verbrandingsduur.

Nadere informatie

Economie van de ombouw van boilers en WKK s. Inhoud. Waarom ombouw bestaande WKK s naar bio-energie? Ir. A. Hoogendoorn Senior Consultant

Economie van de ombouw van boilers en WKK s. Inhoud. Waarom ombouw bestaande WKK s naar bio-energie? Ir. A. Hoogendoorn Senior Consultant Economie van de ombouw van boilers en WKK s Ir. A. Hoogendoorn Senior Consultant 17 maart 2004 Inhoud Waarom ombouw bestaande WKK s naar bio-energie? Brandstofkosten & inzetstrategie Bio-energie in Zweden

Nadere informatie

Stappenplan houtstook

Stappenplan houtstook Stappenplan houtstook Door en voor tuinders Datum: November 2011 Door: Sander Peeters, Energy Matters 1 Overzicht stappenplan houtcontract & ketel 1. Keuze energiebron & benodigd vermogen 2. Verkrijgbaarheid

Nadere informatie

VOORBLAD VOOR RAADSBUNDEL, bundelnummer: 16 11ini01587

VOORBLAD VOOR RAADSBUNDEL, bundelnummer: 16 11ini01587 VOORBLAD VOOR RAADSBUNDEL, bundelnummer: 16 11ini01587 1. Onderwerp: aanschaf houtkachel ter verwarming van de gemeentewerf te Ulft 2. Voor welke raadscyclus: 3. Agendering: 4. Behandelwijze: 5. Indien

Nadere informatie

Dossier: Afvalverwerking en verwarming

Dossier: Afvalverwerking en verwarming Dossier: Afvalverwerking en verwarming In een houtverwerkend bedrijf heeft men altijd met afval te maken. Optimalisatiesystemen en efficiëntie zorgen er gelukkig voor dat dit tot een minimum wordt beperkt.

Nadere informatie

Workshop stookinstallaties Wim Burgers Rijkswaterstaat - InfoMil

Workshop stookinstallaties Wim Burgers Rijkswaterstaat - InfoMil Workshop stookinstallaties 2017 Wim Burgers Inhoud 1. Regelgeving 2014 2. Wijzigingen 2016 3. Wijzigingen 2017 2 Regelgeving 2014 (1) Vijf smaken voor emissie-eisen 1. Activiteitenbesluit hoofdstuk 5.2

Nadere informatie

26 maart bijeenkomst startnotitie m.e.r. Bio WKK Arnhem

26 maart bijeenkomst startnotitie m.e.r. Bio WKK Arnhem 26 maart bijeenkomst startnotitie m.e.r. Bio WKK Arnhem 1 Achtergrond energie in Arnhem 2 De Kleefse Waard - Arnhem 3 Startnotitie: onderzoek mogelijke milieu effecten 4 Tijdspad 5 Biomassa 6 Vragen 1

Nadere informatie

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Willemien Veele Cor Kamminga 08-04-16 www.rijksmonumenten.nl Achtergrond en aanleiding Ambitie om in 2020 16% van de energie duurzaam op te wekken in Fryslân

Nadere informatie

Gemeente Barneveld Raadhuisplein 2 tel: (0342) Postbus 63 fax: (0342) AB BARNEVELD

Gemeente Barneveld Raadhuisplein 2 tel: (0342) Postbus 63 fax: (0342) AB BARNEVELD Gemeente Barneveld Raadhuisplein 2 tel: (0342) 495 402 Postbus 63 fax: (0342) 495 376 3770 AB BARNEVELD e-mail: gembar@barneveld.nl Ontwerpbeschikking Datum aanvraag 20 juli 2009 Nummer 46/2009 Betreft

Nadere informatie

Ontwerpen, installeren en beheren van Biomassaverbrandingsinstallaties

Ontwerpen, installeren en beheren van Biomassaverbrandingsinstallaties Ontwerpen, installeren en beheren van Biomassaverbrandingsinstallaties Lees zorgvuldig onderstaande informatie Dit examen bestaat uit 30 meerkeuzevragen. Lees, voordat u antwoord geeft, de vraag zorgvuldig

Nadere informatie

Energie in de glastuinbouw

Energie in de glastuinbouw Energie info glastuinbouw 22-11-2004 Energie in de glastuinbouw Eenheden Voelbaar / niet voelbaar Brandstof Benutte deel Prijs energiekost Alternatieve energie BBT Serre verliezen Energieproductie Vermogen

Nadere informatie

WARMTE-KRACHTKOPPELINGEN (WKK) - Stand van zaken. Koos Kerstholt Tobias Platenburg

WARMTE-KRACHTKOPPELINGEN (WKK) - Stand van zaken. Koos Kerstholt Tobias Platenburg WARMTE-KRACHTKOPPELINGEN (WKK) - Stand van zaken Koos Kerstholt Tobias Platenburg Introductie Koos Kerstholt Stichting KIEN thema coördinator 0-energie Onderzoek & presentatie: Tobias Platenburg Werktuigbouwkunde

Nadere informatie

Landgoederen en Energie. Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011

Landgoederen en Energie. Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011 Landgoederen en Energie Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011 Nic en Michiel Franssens Nic 25 jaar in milieutechniek Michiel bedrijfskundige Rookgasmeting Afgasreiniging Stookcursus Advisering Agenda

Nadere informatie

Introductie HoSt B.V.

Introductie HoSt B.V. HR Hout WKK (Vink Sion) voor glastuinbouw en stadverwarming door HoSt Imtech Vonk vof door H. Klein Teeselink info@host.nl Introductie HoSt B.V. Inhoud: Waarom biomassa WKK, belang van warmte? Wie zijn

Nadere informatie

Hout, dé perfecte grondstof voor professionele warmte

Hout, dé perfecte grondstof voor professionele warmte Hout, dé perfecte grondstof voor professionele warmte comfortabel zuinig kosteneffectief Welke kachel past bij de warmtevraag van uw bedrijf? Voorwoord Ik geloof in Nieuwe Energie. 20% Nieuwe Energie in

Nadere informatie

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Kees Kwant Inhoud Doelstellingen duurzaam energiebeleid Energiesituatie in Nederland Ondersteuning vanuit SenterNovem (SDE, EOS, EIA, DEN-B)

Nadere informatie

feiten& weetjes energiecentrale REC Alles wat je zou moeten weten... Hoe Hoe eigenlijk? zit het eigenlijk? De REC maakt van uw afval duurzame energie

feiten& weetjes energiecentrale REC Alles wat je zou moeten weten... Hoe Hoe eigenlijk? zit het eigenlijk? De REC maakt van uw afval duurzame energie Alles wat je zou moeten weten... feiten& weetjes zit het energiecentrale REC De REC maakt van uw afval duurzame energie Omrin is koploper in het scheiden van huishoudelijk afval. Ons doel? Zo veel mogelijk

Nadere informatie

: Nationaal Platform Zwembaden : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09

: Nationaal Platform Zwembaden : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09 MEMO T.a.v. : Nationaal Platform Zwembaden Van : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09 Op 29 augustus 2009 heeft de managersmeeting voor

Nadere informatie

BIJLAGE V. Technische bepalingen inzake stookinstallaties. Deel 1. Emissiegrenswaarden voor de in artikel 32, lid 2, bedoelde stookinstallaties

BIJLAGE V. Technische bepalingen inzake stookinstallaties. Deel 1. Emissiegrenswaarden voor de in artikel 32, lid 2, bedoelde stookinstallaties BIJLAGE V Technische bepalingen inzake stookinstallaties Deel 1 Emissiegrenswaarden voor de in artikel 32, lid 2, bedoelde stookinstallaties 1. Alle emissiegrenswaarden worden berekend bij een temperatuur

Nadere informatie

HR WKK met CO 2 winning

HR WKK met CO 2 winning HR WKK met CO 2 winning Door: Herman Klein Teeselink HoSt Sheet 1 of 22 Inhoud HoSt HoSt ImtechVonkV.O.F. - Reinigen van rookgassen - Rookgascondensor / Scrubber - Nat elektrostatisch filter - Waterbehandeling

Nadere informatie

Bio-energie en een milieuvergunning?

Bio-energie en een milieuvergunning? Bio-energie en een milieuvergunning? Henkjan Schutte Senior medewerker milieu / specialist afvalstoffen hj.schutte@overijssel.nl Inhoud presentatie WM / Wabo Bevoegde gezag Route tot vergunning MER Milieuvergunning

Nadere informatie

Stand van zaken Stadswarmte in Utrecht

Stand van zaken Stadswarmte in Utrecht Stand van zaken Stadswarmte in Utrecht Stan de Ranitz Jaarbijeenkomst Warmtenetwerk 12 mei 2016 Inhoud presentatie 1. Stadswarmte Utrecht 2. Het equivalent opwek rendement (EOR) in Utrecht 3. Verdere verduurzaming

Nadere informatie

Welkom. Lokale biomassa lokaal benutten voor energie. Hier Opgewekt,

Welkom. Lokale biomassa lokaal benutten voor energie. Hier Opgewekt, Welkom Lokale biomassa lokaal benutten voor energie Hier Opgewekt, 15-11-2013 Met medewerking van: Gerard Bauhuis, COGAS Duurzaam Barbara Luijters, gemeente Olst-Wijhe Mario den Hoedt, ROVA Huibert Boer,

Nadere informatie

WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING

WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING WHITEPAPER WERKING VAN WARMTEKRACHT- KOPPELING Auteur: Fred de Lede 1 Werking van warmtekrachtkoppeling De basis van warmtekrachtkoppeling met een motor is dat deze draait om stroom te genereren (zie onderstaande

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft NOTITIE PROJECT ONDERWERP Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft Bepalingsmethode DATUM 20 april 2006 STATUS Definitief 1 Inleiding...2 2 Uitgangspunten...2 3 Bepalingsmethode...2 3.1 Principe...2

Nadere informatie

Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO)

Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO) Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO) Onderwerpen Evaluatie SDE 2011 2015 SDE+ 2016 SDE+ 2017 SDE+ 2018 Evaluatie SDE+ 2011 2015 1/2 Rapport van CE Delft

Nadere informatie

ENERGIE ACTIEPLAN. H. de Boer Burgum BV. Energie Actieplan De Boer Burgum BV. Conform NEN 50001 Versie 1 / 25 september 2014

ENERGIE ACTIEPLAN. H. de Boer Burgum BV. Energie Actieplan De Boer Burgum BV. Conform NEN 50001 Versie 1 / 25 september 2014 ENERGIE ACTIEPLAN H. de Boer Burgum BV Conform NEN 50001 Versie 1 / 25 september Verantwoordelijke voor dit verslag is H. de Boer, directeur Pagina 1 van 6 Scope 1 gasverbruik in 1. Inregelen cv installatie

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 1 COGEN Vlaanderen Doelstelling:

Nadere informatie

de economische kant van drevenbeheer snoeihout als biomassa

de economische kant van drevenbeheer snoeihout als biomassa gemeente Brasschaat de economische kant van drevenbeheer snoeihout als biomassa 15 december 2016 verwarmen op lokale houtsnippers CO2 neutraal bomen & biomassa nemen tijdens hun groei net zo veel CO2 op

Nadere informatie

Houtketel met rookgascondensor

Houtketel met rookgascondensor Houtketel met rookgascondensor Totaal pakket vyncke De ketel stookt twee ton chips per uur. Voor een optimaal rendement van de condensor hebben we hout nodig van 40-45% vocht, als het te nat is hebben

Nadere informatie

Houtige landschapselementen in de bedrijfsvoering. Verscheidenheid in voorkomen. Hakhout en knotbeheer door landbouw. Hout als energiebron

Houtige landschapselementen in de bedrijfsvoering. Verscheidenheid in voorkomen. Hakhout en knotbeheer door landbouw. Hout als energiebron ENERGIE HOUTI G E L ANDSCHAP SEL EM ENTEN STUDIEDAG Landbouw & Energiegewassen Luc Vande Ryse 9 juni 2007 Energie uit houtige landschapselementen houtige landschapselementen & energie: een oud gebruik?

Nadere informatie

Meetstrategie met betrekking tot stookinstallaties

Meetstrategie met betrekking tot stookinstallaties Nieuwsbrief MilieuTechnologie, maart 1995 (Kluwer, jaargang 2, nummer 3) Jan Gruwez, TREVI nv Meetstrategie met betrekking tot stookinstallaties In de context van VLAREM II worden industriële inrichtingen

Nadere informatie

Evolutie der houtkachels.

Evolutie der houtkachels. Evolutie der houtkachels. Drie generaties houtkachels en de toekomstmogelijkheden. Vuur maken, kunnen mensen al bijna 2 miljoen jaar. 1 Vuur ontstaat door drie factoren. Brandstof Temperatuur Zuurstof

Nadere informatie

Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem

Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem http://glasreg.khk.be/ www.kvlt.be Mogelijke oplossingen voor het energieprobleem Studiedag: Toekomst voor de glastuinbouw? 1 december 2006 Herman Marien Energieprobleem: van kennis tot besparing 1. Kennis

Nadere informatie

Handleiding stoken op hout

Handleiding stoken op hout Opgesteld voor het project Innovatieve techniek en logistiek in de houtverbranding Datum: Opgesteld door: Ir. J.H. Damink, Cornelissen Consulting Services B.V. Ir. H. Roetert, Stimuland Procesbegeleider:

Nadere informatie

Olifantsgras Miscanthus Giganteus

Olifantsgras Miscanthus Giganteus Olifantsgras Miscanthus Giganteus -Volgroeid veldgewas Miscanthus na circa 4 jaar. -Onkruid krijgt geen kans meer. -Optimale beschutting voor vele soorten wild. Rhizomen - Miscanthus veldgewas komt voort

Nadere informatie

Wat doet Cogen Projects?

Wat doet Cogen Projects? 1 Biomassa en WKK Stappenplan voor de industriële ondernemer 17 maart 2005, Eindhoven Erik Koolwijk en Joep Coenen Wat doet Cogen Projects? missie: bijdragen aan een duurzamere en betrouwbare energievoorziening

Nadere informatie

Informatie voor projectontwikkelaars

Informatie voor projectontwikkelaars Deze brochure is samengesteld door: Christian Rakos, E.V.A. - The Austrian Energy Agency Otto Bauerg. 6 A-1060 Wien Oostenrijk Tel +43 (01) 586 15 24 32 Fax +43 (01) 586 15 24 40 Email rakos@eva.ac.at

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verwarming en sanitair warm water: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Overzicht van de belangrijkste warmteopwekkers Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie

Nadere informatie

Ruud van Empel. Inspecties & Onderhoud van stookinstallaties en brandstofsystemen. Van Empel Inspecties & Advisering bv

Ruud van Empel. Inspecties & Onderhoud van stookinstallaties en brandstofsystemen. Van Empel Inspecties & Advisering bv Van Empel Inspecties & Advisering bv Postbus 31 5570 AA BERGEIJK Tel: 0497-550506 Fax: 0497-550507 E-mail: info@vanempelinspecties.com Website: www.vanempelinspecties.com Inspecties & Onderhoud van stookinstallaties

Nadere informatie

Op eigen hout. Stimulering duurzame energie uit hout Provincie Gelderland. Johan Willemsen & Jeroen Sluijsmans, 27-01-2011

Op eigen hout. Stimulering duurzame energie uit hout Provincie Gelderland. Johan Willemsen & Jeroen Sluijsmans, 27-01-2011 Op eigen hout Stimulering duurzame energie uit hout Provincie Gelderland Johan Willemsen & Jeroen Sluijsmans, 27-01-2011 1 Doel van de presentatie 1. Informeren over de Gelderse aanpak 2. Inspireren en

Nadere informatie

Verwarmen en koelen met de zon

Verwarmen en koelen met de zon Noodzaak alternatieve energiebronnen neemt toe Energieprijzen: 1996-008 Vergelijk CPI, Gasprijs en Electra (1996 = 100) 350 300 36 Verwarmen en koelen met de zon 50 33 197! 00 Index 150 19 De meest duurzame

Nadere informatie

INFORMATIEVERGADERING MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG. Biomassa Conversie Project E.ON Centrale Langerlo

INFORMATIEVERGADERING MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG. Biomassa Conversie Project E.ON Centrale Langerlo INFORMATIEVERGADERING MILIEUVERGUNNINGSAANVRAAG Biomassa Conversie Project E.ON Centrale Langerlo Genk, 6 september 2012 AGENDA 1) Welkom en introducties 2) Korte animatie 3) Context 4) Langerlo Biomassa

Nadere informatie

Alterna(even voor aardgas

Alterna(even voor aardgas Alterna(even voor aardgas Koken en stoken zonder aardgas Energiecafé dea, 16 mei 2017 Rokus Wijbrans, EP4B Het EP4B Team Albert van Dam, albert.vandam@ep4b.nl Marcel van der Maal, marcel.vandermaal@ep4b.nl

Nadere informatie

Algemene Vereniging Inlands Hout

Algemene Vereniging Inlands Hout Algemene Vereniging Inlands Hout Algemene Vereniging Inlands Hout: vereniging van ondernemers in bos en hout Typen ondernemers bij de AVIH: adviesbureau bosbouwaannemer (exploiterende) rondhouthandel rondhoutverwerkende

Nadere informatie

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen Energievoorziening nieuwbouw Hans van Wolferen 24 november 2016 - Wageningen Van Wolferen Research Ervaring Verwarming, warmtapwater, koeling Rapporteur EPG en EMG (NEN 7120 / 7125) Betrokken bij CEN normen

Nadere informatie

Samenvatting en conclusie haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie

Samenvatting en conclusie haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie Samenvatting en conclusie haalbaarheid van activiteiten in Wijk bij Duurstede met de conversie van houtige biomassa naar energie Nic Franssens en Michiel Franssens Ecolink Solutions CV www.ecolinksolutions.com

Nadere informatie

Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken

Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken Heeft u ooit geweten dat 2,5 kg hout net zoveel energie levert als 1 liter stookolie of 1 m³ gas? Wat doet u eigenlijk met dat kap- en snoeihout op

Nadere informatie

BIOMASSA. Logo leverancier. Wat is biomassa?

BIOMASSA. Logo leverancier. Wat is biomassa? BIOMASSA Een introductie op pellets en houtketels Wat is biomassa? Biomassa is het drooggewicht van organismen of delen ervan. Hieronder valt zowel plantaardig als dierlijk materiaal. Ook producten gewonnen

Nadere informatie

Waarom doen we het ook alweer?

Waarom doen we het ook alweer? Apart inzamelen van gft-afval Als Vereniging Afvalbedrijven stimuleren we dat al het afval in Nederland op de juiste manier wordt verwerkt. Hierbij houden we rekening met het milieu en de kosten. De meest

Nadere informatie

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Voorbeeldproject voor een gecombineerde inzet van duurzame energiebronnen voor de productie van warmte en elektriciteit Fleringen 26 sept. 2013 Eddy Bramer Bertus

Nadere informatie

Energievoorziening & Rekenen

Energievoorziening & Rekenen http://glasreg.khk.be/ www.khk.be Energievoorziening & Rekenen Cursus klimaatsturing PCS 29 / 02 / 2012 Herman Marien Energievoorziening: waar staan we vandaag? 1. Vermogen & energie? 2. Warmteverliezen?

Nadere informatie

Sint Anthonis op weg naar klimaatneutrale gemeente in 2035 Eikelbrandstof vervangt gas

Sint Anthonis op weg naar klimaatneutrale gemeente in 2035 Eikelbrandstof vervangt gas Sint Anthonis op weg naar klimaatneutrale gemeente in 2035 Eikelbrandstof vervangt gas INHOUD Inleiding 3 1. Het idee 4 1.1. Energieakkoord en opdracht vanuit de begroting 4 1.2. Wat is het idee en hoe

Nadere informatie

Alternatieve verwerking papierslib

Alternatieve verwerking papierslib Alternatieve verwerking papierslib Van Houtum Papier Swalmen 6 september 2006 Wim Mans Inhoud presentatie Doelstelling Huidige situatie Alternatieve verwerkers Drogen van papierslib Afzet van gedroogd

Nadere informatie

Houtige biomassa, afval of grondstof?

Houtige biomassa, afval of grondstof? Verslag Houtige biomassa, afval of grondstof? Bijeenkomst netwerk voor duurzame lokale energie in Gelderland 23 juni 2011 1 Bijeenkomst netwerk voor duurzame lokale energie in Gelderland Houtige biomassa,

Nadere informatie

Biomassapotentieel en de rol van lokale ketens. 1 december 2016 David Borgman

Biomassapotentieel en de rol van lokale ketens. 1 december 2016 David Borgman Biomassapotentieel en de rol van lokale ketens 1 december 2016 David Borgman Biomassapotentieel in NL Lokale ketenprojecten Gemene deler in projecten Uitgelicht: Biomassalland Lokale ketens voor glastuinbouw

Nadere informatie

Duurzame energieopties gemeente Woudrichem

Duurzame energieopties gemeente Woudrichem Duurzame energieopties gemeente Woudrichem Inleiding Er bestaan verschillende vormen van duurzame energie. Deze worden onderverdeeld in: Gebouwgebonden opties (zonne-energie, warmtepompen) Geothermische

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business. Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect)

Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business. Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect) Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect) Elbert Raben Product Manager IT Controlelijst EU Code of Conduct Best

Nadere informatie

Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen

Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen Intentieverklaring biomassa uit bos, natuur, landschap en de houtketen Ondergetekenden: 1. De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, mevrouw G. Verburg, handelend als bestuursorgaan, hierna

Nadere informatie

Hoe verbruikt ú minder gas?

Hoe verbruikt ú minder gas? Hoe verbruikt ú minder gas? Ardo de Graaf 06-520 56179 52 0 NB s zomers meer zon op noordelijk halfrond s Winters meer zon op zuidelijk halfrond Warme golfstroom zomer&winter, deze komt ongeveer tot het

Nadere informatie

25/03/2013. Overzicht

25/03/2013. Overzicht Micro-WKK: basisbegrippen en toepassingsmogelijkheden Tine Stevens, Vlaams Energieagentschap Regiovergadering Provincie West-Vlaanderen 12 en 14/03/2013 2 Warmte-krachtkoppeling (WKK) De gelijktijdige

Nadere informatie

Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken

Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken Heeft u ooit geweten dat 2,5 kg hout net zoveel energie levert als 1 liter stookolie of 1 m³ gas? Wat doet u eigenlijk met dat kap- en snoeihout op

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie