CO2-uitstoot en de opwarming

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "CO2-uitstoot en de opwarming"

Transcriptie

1 TIP 1 Bespaar een paar honderd Euro Weet u dat een gemiddeld Nederlands huishouden per jaar ongeveer 2.200,- uitgeeft aan gas, elektriciteit en water. En dat op dit bedrag met weinig moeite enkele honderden euro s te besparen valt! Zonde om te laten liggen, toch?! Het is tien voor twaalf, we moeten wakker worden Floortje Dessing Programmamaakster Kijk voor het interview op pagina 5! De KlimaatKrant met veel praktische handvatten om energie en geld te besparen Editie 2010 Klimaat en portemonnee gaan hand in hand Iedereen kan een positieve bijdrage leveren aan het klimaat, alleen al door zuinig te zijn met energie. Ook overheid en bedrijfsleven zijn hiermee bezig. Deze Klimaatkrant biedt volop handvatten om te besparen op gas, elektra en water. CO2-uitstoot en de opwarming van de Aarde zijn dagelijks in het nieuws. Het is belangrijk dat we met z n allen meer zorg hebben voor het milieu, voor nu en voor de generaties na ons. En wáár we gas, elektra en andere brandstoffen verbruiken, is het goed om dit zo zuinig en schoon mogelijk doen. Dicht bij huis Weet ú wat u precies betaalt voor uw gas, elektriciteit en water? Per hoeveelheid en? De meerderheid van de huishoudens, weet Met duurzaam en energiebesparend wonen kiest u voor een toekomstgerichte manier van leven waarbij klimaat, woonplezier en kostenbesparing uitstekend samen gaan. 200,- tot 750,- energiebesparing per jaar is goed mogelijk! dit niet, zo blijkt uit recent onderzoek. Een gemiddeld huishouden in Nederland betaalt aan gas, elektriciteit en water tezamen zo n 2.200,-. Waarop in de praktijk eenvoudig 10 tot 35 procent kan worden bezuinigd, ofwel 200,- tot 750,-. Met weinig inspanning en investeringen en veelal met behoud en soms Maak eens een schatting! Wat betaalt u voor een kubieke meter gas of water? En voor een kwh aan elektriciteit? Uitnodiging: noteer uw schatting in het tabelletje hiernaast. Op de achterpagina van deze krant vindt u de gemiddelde landelijke cijfers. Met ook ruimte voor uw eigen reële cijfers. Volgens kenners valt in de meeste huishoudens wel 20 procent aan energie te besparen. Met weinig inspanning en geld. Tel uit uw winst, en per maand! Kosten per m 3 of kwh zelfs verbetering van comfort. Een aantrekkelijke mogelijkheid die het overwegen alleszins waard lijkt. Snel terugverdiend Verwarming is de grootste energieverbruiker in huis, zo is te zien in het kader rechts op deze pagina. Besparen op stookkosten, uw gasverbruik dus, kan vaak zonder comfortverlies. Hiervoor benodigde investeringen, zoals in isolatie, verdienen zichzelf vaak al binnen een of enkele jaren terug. Het elektriciteitsgebruik in en om het huis neemt in Nederland overigens nog steeds toe, vooral door de opmars van computers en andere apparaten. Het vooruitzicht is dat de prijzen van gas, elektra en water de komende jaren gestaag zullen stijgen. Dit is een reden temeer om het verbruik eens zorgvuldig onder de loep te leggen. In de volgende pagina s bieden we u volop ideeën en mogelijkheden om te besparen. Gas per m 3 E Elektra Ik ga steeds vaker met de trein Menno Bentveld VARA-presentator Kijk voor het interview op pagina 2! per kwh E Uw kosten Water per m 3 E + Totaal E Wat zijn uw grootste energieposten? De grootste energieverbruikers in uw woning vindt u in deze top vijf, met bedragen zoals die gelden voor een gemiddeld Nederlands huishouden. En daarbij suggesties om te besparen. 1) Verwarming > 750 euro Isoleren, thermostaat een graadje lager. 2) Warm Water > 265 euro Waterbesparende kranen en douchekop, korter douchen. 3) koelen En vriezen > 165 euro Koelkast niet in zon of tegen radiator of oven. Vriezer niet kouder dan 18 graden. Weetjes & ideetjes 4) Verlichting > 150 euro De transformatortjes van deurbellen gebruiken permanent stroom. Als we alle elektrische deurbellen in Europa zouden vervangen door mech anische bellen, of zouden voeden met zonnepaneeltjes, dan zou dit de elektriciteit van twee kolencentrales besparen. Als iedere Nederlander per keer één minuut korter zou douchen, zou dit 27 miljard liter water besparen. Even Googlen kost al gauw meer energie dan het koken van water voor een kop thee. En een zoekopdracht via Google heeft een uitstoot van ongeveer 7 gram tot gevolg. Het stroomverbruik van een apparaat kun je bijhouden met een verbruiks- of wattmeter. De Wattcher geeft aan hoeveel elektriciteit een huishouden op een bepaald moment verbruikt. En het verschil als je een apparaat of lamp aan- of uitschakelt. Het stimuleert zo tot besparen. Zie Zuinige lampen gebruiken, zoals spaar- en ledlampen. 5) Audio/tv/dvd/pc > 150 euro Echt uitzetten in plaats van standby laten staan. Stand-by stand De stand-by-stand op veel elektrische apparaten is een heel sluipende verspiller. Dit geldt ook voor de opladers van mobieltjes en van de kruimeldief. Tezamen gebruiken ze voor tientallen euro s stroom.

2 De lampenfabrikanten zijn ontwaakt In 2012 wordt een algeheel verbod op de verkoop van gloeilampen van kracht. Sinds kort geldt al een verbod voor peertjes van 100 watt. Maar niet getreurd: er is inmiddels een heel rijk assortiment aan zuiniger verlichting en er komen bijna dagelijks nieuwe energiezuinige lampen bij. N og maar honderd jaar geleden bracht de gloeilamp een enorm gemak in het dagelijkse leven: met slechts een druk op de knop waren ruimtes te verlichten. Bijna een eeuw lang had het peertje vervolgens vrijwel de alleenheerschappij. De veel zuiniger tl-verlichting betekende een doorbraak in werkverlichting voor kantoren en werkplaatsen. De tot tweemaal zuiniger halogeenlampen waren een goede aanvulling voor in huis. De introductie van de spaarlamp zorgde voor écht serieuze concurrentie met de gloeilamp. Deze lamp is vier tot vijf keer zuiniger. Na wat terughoudendheid bij de introductie is de spaarlamp inmiddels ingeburgerd. U vindt spaarlampen in steeds meer uitvoeringen, lichttinten (gezelliger licht) en in dimbare versies. Ze zijn weliswaar duurder in aanschaf, maar door het veel zuiniger gebruik en de veel langere levensduur zijn de meerkosten snel terugverdiend. Dunne en doorzichtige zonnecellen Zonnepanelen zijn al vele jaren ingeburgerd, zeker in nieuwe woonwijken. Dankzij subsidies is de investering in 10 tot 15 jaar terug te verdienen. Nieuwe generaties zonnecellen zijn in ontwikkeling. Ze hebben een lager gewicht, ruimere toepassingsmogelijkheden, lagere productiekosten en zijn dus goedkoper. Zonnefolie, een Nederlandse vinding, kan hierbij wel eens een kleine revolutie teweeg brengen. Het blijkt namelijk goed mogelijk zonne-energie te oogsten met dit materiaal, dat dunner is dan een menselijke haar en nog flexibel ook. Deze folie kan, net als vloerbedekking, aan de rol worden verkocht. Doordat het materiaal bovendien doorzichtig te maken is, kan zelfs een raam zonne-energie produceren. Het rendement per m 2 is lager dan de huidige zonnepanelen, maar de goedkope toepasbaarheid op grote oppervlakken compenseert dit ruimschoots. Verwacht wordt dat zonnefolie over 1 tot 2 jaar op de markt komt. Steeds meer keus De ontwikkeling van de verlichting is nog lang niet ten einde: de lampenfabrikanten zijn ontwaakt. Zo is de introductie van led-lampen in volle gang. Led-lampen zijn op dit moment te koop in een beperkt aantal uitvoeringen en met geringe lichtsterktes. Het verbruik van led-lampen varieert per type: de meeste zijn iets zuiniger dan de spaarlamp en gaan nóg langer mee. Extra voordeel is dat led-lampen geen kwik bevatten, in tegenstelling tot spaarlampen. En er wordt alweer gewerkt aan nieuwere lichtbronnen, die nóg zuiniger zijn en nóg weer andere toepassingsmogelijkheden hebben. Bovendien zijn in laboratoria inmiddels gloeilampen ontwikkeld die vier keer zo zuinig zijn als de oude generatie! TIP 1 Maak eens een verlichtingsplan Een verlichtingsplan helpt om uw huis goed en energiezuinig te verlichten. Plaatsen waar u overdag graag zit of werkt, kunt u het beste dichtbij het raam situeren. Basisverlichting zorgt voor verspreid licht en vraagt veel branduren; hiervoor zijn bijvoorbeeld spaarlampen geschikt, eventueel met een dimmer. Accent- of werkverlichting levert licht met voldoende lichtsterkte op één plaats. Vergelijking van lampen die ongeveer dezelfde hoeveelheid licht produceren Gloeilamp 40w L 8-12 L/w Ik ga steeds vaker met de trein Spaarlamp 9w L L/w L = Lumen = hoeveelheid licht. w = watt = energieverbruik. L/w = Lumen per watt = een maatstaf voor efficiëntie. Hoe meer lumen per watt, hoe zuiniger de lamp. VARA-presentator Menno Bentveld: Ledlamp 6w L L/w Foto : Merlijn Doomernik Kleine windmolens lonen nog zelden Grote windmolens op de juiste plaats leveren een goed rendement. Hiermee wordt windenergie een steeds belangrijker bron voor duurzame energie. Voor kleine windturbines op daken is het nog niet zo ver. Alleen op plaatsen met ideale windomstandigheden, bijvoorbeeld direct aan de kust, kunnen ze financieel voordeel bieden. Bovendien zijn voor plaatsing een goede dakconstructie en een vergunning nodig. Voorlopig zijn kleine windmolens vooral in beeld bij mensen die voor de stroomvoorziening meer zelfvoorziend willen zijn. De juiste lamp of de goede plek Van de 40 lampen in de gemiddelde Nederlandse huishoudens is nog de helft gloeilamp. Gloeilampen zullen langzaamaan worden vervangen door andere verlichting. Hoe bepaalt u op welke plek welke lamp het beste past? De belangrijkste aandachtspunten: Hoeveelheid licht en eventuele dimbaarheid. Kleur en sfeer van het licht. Vorm, grootte en fitting van de lamp. Energiezuinigheid en levensduur van de lamp. Uitgebreide informatie over verlichting vindt u op de website Vijf tips voor elektriciteitsbesparing 1. Vervang oude, gebrekkige apparaten door nieuwe, energiezuinige apparatuur. Let hierbij op het energielabel, zeker bij veelverbruikers als droogtrommels en koelkasten. Apparaten met Energielabel A zijn duurder, maar verdienen zichzelf meestal in enkele jaren terug. 2. Een gemiddeld Nederlands huishouden telt al gauw 30 tot 40 lampen. Het vervangen van gloeilampen door bijvoorbeeld spaarlampen is een eenvoudige manier om elektriciteit en geld te besparen. Er komen steeds meer zuinige lampen op de markt. 3. In de stand-by-functie gebruiken tv, computer en andere apparaten ook elektriciteit. Hetzelfde geldt voor opladers van mobiele telefoon en kruimeldief; ze staan vaak permanent aan, terwijl ze maar kort hoeven op te laden. Dit sluipverbruik kost een huishouden al snel 100,-. Zet apparaten daarom zoveel mogelijk écht uit. 4. Was zo mogelijk op 30 of 40 graden en zorg dat de trommel van de machine vol zit. Er zijn wasmiddelen op de markt die geschikt zijn voor nóg lagere temperaturen. Op wasbeurten kunt u besparen door handdoeken na gebruik te laten drogen en kleding tussendoor uit te hangen. 5. Houd de deur van de koelkast zoveel mogelijk dicht. En ontdooi vriezer en vriesvak als er een ijslaag in zit: 2 mm ijs verwijderen scheelt 10 procent koelenergie! Als hij de telefoon opneemt, zijn er volop achtergrondgeluiden te horen. Is hij in de studio? Zit hij in de auto? Nee, de VARA-presentator zit in de trein. Menno Bentveld, tegenwoordig actief met de programma s Vroege Vogels en Weet wat je koopt, moet voor opnames regelmatig het hele land door, ook naar lastig bereikbare plaatsen. Bij voorkeur neemt hij dan de trein of rijdt hij met de cameraploeg mee. Sinds hij Vroege Vogels maakt, is Menno meer bezig met het milieu en zijn zijn zorgen hierover toegenomen. Ik lees dan de alarmerende rapporten over klimaatverandering; bijna iedereen is het er wel over eens dat de mens daar enige invloed op heeft. Menno is ervan overtuigd dat energie duurzamer moet en hoort en ziet wekelijks wat we er zelf aan kunnen doen. We moeten af van het gebruik van kolen, olie en gas. En groene stroom moet bijvoorbeeld op grote schaal gestimuleerd worden. Met de kleine zonnelader om mijn telefoon op te laden zal de wereld niet gered worden. Dat soort artikelen zijn vooral om je aandacht erbij te houden. Maar hij was verrast hoe gemakkelijk het gaat. Je legt iets in de zon en het werkt. Verder let Menno meer op zijn inkopen, op het verpakkingsmateriaal ook. En in zijn gezin wordt een paar keer in de week vegetarisch gegeten, al dan niet met kant-en-klare vleesvervangers. Nacht van de Nacht Na vijf succesvolle jaren staat voor zaterdag 30 oktober 2010 de zesde Nacht van de Nacht op de agenda. Stichting Natuur en Milieu en de Provinciale Milieufederaties vragen met deze Nacht aandacht voor het behoud van het donker. Verspreid over Nederland worden activiteiten georganiseerd, zoals kampvuurverhalen in het duister, zoeken naar nachtdieren en workshops nachtfotografie. Meer informatie over activiteiten en achtergronden is te vinden op:

3 TIP 1 Bespaar op korte autoritjes Een ritje van een paar kilometer met de auto kost al gauw meer dan 1,-. Wat vaker naar winkel, school of station lopen of fietsen spaart en milieu. geld Advies op maat bij kopen auto Oriënteert u zich om een nieuwe of gebruikte auto te kopen? Milieu Centraal adviseert welke milieuvriendelijk auto voor u de voordeligste keuze is. Kijk hiervoor op kopen en vul uw wensen in. Belangrijke punten zijn het type brandstof en de eventuele fiscale bijtelling. Wist u bijvoorbeeld dat het vaak goedkoper is om een kleinere zuinige auto te kopen, en daarnaast voor vakantie of weekendje weg een grotere te huren? Sloopregeling Oude auto s belasten het milieu meer dan nieuwe wagens. Om het wagenpark te verjongen is vanaf mei 2009 in Nederland een sloopregeling van kracht. Eigenaars van oude auto s krijgen dan een slooppremie van als zij hun oude auto inruilen voor een nieuwere, minder vervuilende auto. Hierdoor wordt het aantrekkelijker om oudere personen- of bestelauto s aan te bieden voor sloop. Voor meer informatie over soorten auto s waarvoor de regeling geldt en de voorwaarden: kijk op Zonder zuiniger vervoer zijn klimaatdoelen onbereikbaar Bewust vervoer: goed voor klimaat, gezondheid en portemonnee Nagenoeg alle gemeenten hebben klimaatdoelen gesteld of zijn er volop mee bezig. Plannen om het vervoer duurzamer te maken zijn hierbij onmisbaar. Mobiliteit zorgt immers voor een grote uitstoot van. De auto neemt hiervan het leeuwendeel. Vera Dalm, directeur van Milieu Centraal, somt vlot een aantal voordelen op van bewuster omgaan met vervoer. Slim vervoer kan mensen veel geld besparen, waardoor ze ruimte krijgen voor andere leuke en zinvolle zaken. Minder en zuiniger auto s op de weg geeft rust, schonere lucht en meer veiligheid. En kleinere afstanden lopen en fietsen is gezond. Bewustwording Mensen hoeven geen schuldgevoel te krijgen als ze eens met de auto De 4 V s boodschappen gaan doen, zegt Vera. Het gaat meer om bewustwording Gemeenten hanteren voor hun beleid om de -uitstoot door vervoer te verminderen veelal de vier V s. Voorkomen, door bijvoorbeeld telewerken te stimuleren. Veranderen van vervoermiddel door het aantrekkelijker maken en stimuleren van zuiniger vervoer, zoals openbaar vervoer en fiets. Verkorten van verplaatsingen: door bijvoorbeeld wonen, werken en winkelen zo dicht mogelijk bij elkaar te brengen. Verschonen van de voertuigen zelf; zorgen dat de gemaakte kilometers schoner en efficiënter zijn. Denk aan samen een auto delen en oplaadpunten voor elektrische auto s. OV-fiets: nu ook elektrisch! Vera Dalm: Het is een aanrader om eens fris te kijken hoe je je vervoer hebt geregeld en hoe het beter kan. en stimuleren. Stap voor stap en onder het motto: alle kleine beetjes helpen en vele kleine beetjes zorgen samen voor grote winst. Kijk af Vervoer neemt in een gemiddeld huishouden bijna 40 procent van het totale energieverbruik. en toe bijvoorbeeld eens kritisch naar je eigen gewoontes, ook met vervoer. Als voorbeeld noemt ze dat veel mensen nog nooit met de trein hebben gereisd. Ze zouden de voordelen eens moeten ontdekken: dat je rustig kunt zitten lezen en na een feestje weer veilig thuis komt. Gemak telt ook mee. Gemeenten vervullen sleutelrol Vera vindt het stimulerend dat veel gemeenten het goede voorbeeld geven. Het motiveert je als je ziet dat ze het eigen wagenpark duurzamer maken en fietsgebruik bij ambtenaren promoten. En dat ze zorgen voor goede fietspaden, oplaadpunten voor elektrische auto s en betere beschikbaarheid van deelauto s. Wat u zelf kunt doen? Veel! Deze KlimaatKrant biedt u enkele handvatten. Zoals de top-5 voor milieuvriendelijk vervoer op deze pagina. Voor langere reizen naar een stadscentrum is de trein een goed alternatief voor de auto. Met één voordeelkaart van de NS kunnen vier personen buiten de spits met 40 procent korting reizen. Zonder parkeerkosten. Op ruim 150 stations zijn voor 2,85 per fiets (tot 20 uur) OV-fietsen te huur om naar de eindbestemming te gaan. Op steeds meer stations in grote steden zijn ook elektrische scooters te huur: voor 7,50 per 3 uur of 15,- per 20 uur. Kijk voor meer informatie of het bestellen van de benodigde pas op Voor de pas betaalt u 10,- borg. Top-5 voor milieuvriendelijk vervoer 1 Kleine afstand? Loop of pak de fiets. De investering in een goede fiets, fietstassen en een regenpak is snel terugverdiend. Een elektrische fiets maakt ook afstanden van 10 tot 15 kilometer aantrekkelijker om te fietsen. 2 Overweeg openbaar vervoe (ov) of een combinatie van eigen vervoer en ov. 3 Zuinig rijden: gaat u toch met de auto? Bekijk dan hoe u kilometers en geld kunt besparen door zo zuinig mogelijk te rijden. Een forse slag is te maken door samen te reizen, bijvoorbeeld naar het werk. Weetjes & ideetjes Autobanden over asfalt geven veel geluid, vanaf 40 km per uur zelfs meer dan de motor. Met stille banden vermindert dit rolgeluid met de helft. Ook in de auto zelf is het dan stiller. En comfortabeler. Op staan alle banden die goed scoren op de eigenschappen veilig, zuinig en stil. Met het eens per maand of per twee maanden op spanning brengen van de autobanden zijn al snel één tot twee volle tanks te besparen. Voor alle auto s in Nederland zou dit jaarlijks een besparing van zo n 150 miljoen liter brandstof betekenen. Jaarlijks maken we in Nederland meer dan 500 miljoen woon-werkritten met de auto van 7,5 kilometer of minder. Als we 5 procent van deze ritten per fiets doen, scheelt dit zo n 40 miljoen liter brandstof en een uitstoot van 94 miljoen kg. 4 Bespaar op woon-werkverkeer. Werk vanuit huis of breng werken en wonen zo dicht mogelijk bij elkaar. Overleg bijvoorbeeld eens met uw werkgever over de mogelijkheden hiervoor. 5 Kijk bij de aanschaf van een auto vooral kritisch naar de soort brandstof en het energielabel. Ook een deelauto kan een afweging zijn, zeker als het om een tweede auto gaat. Test uw rijstijl! Wat voor type autorijder bent u? Bespaart u al geld met een zuinige rijstijl of laat u nog veel liggen? Test gratis uw rijstijl op En lees gelijk hoe u zuiniger kunt rijden.

4 Actrice, presentatrice en columniste Victoria Koblenko: Ik droom van een elektrische auto Ik streef ernaar één dag in de week mijn auto te laten staan. En ik droom van een elektrische auto. Volgens mij moeten bedrijven meer gaan leiden in de duurzaamheidsector, want alles maar afschuiven op de consument die niet zou willen meewerken, dat is niet meer van deze tijd. We hoeven wat mij betreft zeker niet door te slaan in duurzaamheid natuurlijk wel streven naar perfectie, maar een klein beetje meer duurzaam is ook een verbetering. Het is net als met vlees: één dag in de week in het hele land geen vlees eten doet per saldo meer dan vele vegetariërs. Ook is het niet duur om de uitstoot van vliegreizen te compenseren. En scheelt het voor het milieu al héél veel als we elke dag een minuut minder lang zouden douchen. We moeten streven naar behoud van ons gemak en comfort, maar wel met het oog op de volgende generaties die we hetzelfde gunnen. En daarvoor is duurzaam handelen noodzakelijk. Victoria Koblenko is ambassadrice voor de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO). Let bij aanschaf nieuwe auto op het energielabel Het loont om bij de aanschaf van een oude auto te letten op zaken die de brandstofkosten voor de toekomst kunnen beperken. Bijvoorbeeld de grootte van de auto, het bouwjaar, het type brandstof en het brandstofverbruik. Bij nieuwe personenauto s maakt het energielabel het vergelijk eenvoudig. U ziet hierop direct hoeveel brandstof de auto verbruikt en hoeveel deze uitstoot. Auto s met het A-label zijn 20 procent of meer zuiniger dan gemiddeld. Voor auto s met het B-label is dat 10 tot 20 procent. Net als bij koelkasten en wasmachines moet de dealer op alle nieuwe auto s een energielabel aanbrengen. Meer over dit label leest u op Vergelijking diverse soorten vervoer Je eigen lichaam blijft de zuinigste krachtbron De hier gepresenteerde cijfers geven een indruk van de -uitstoot van verschillende soorten vervoer. Ze kunnen een hulpmiddel zijn bij de keuze voor een bepaalde vervoersoort. De milieubelasting per reizigerskilometer kun je op verschillende manieren vergelijken. Naar luchtvervuiling bijvoorbeeld, of naar -uitstoot. In deze KlimaatKrant kiezen we voor het laatste. De voorbeelden in de tabel hiernaast dienen alleen om een ruwe indruk te geven van de omvang van de - uitstoot per vervoersoort. Je kunt bijvoorbeeld zien dat het bij de auto heel veel uitmaakt of je samen in een kleine, economische auto rijdt of met één persoon in een gangbare auto. Ook bij vliegtuigen en openbaar vervoer speelt de bezettingsgraad een rol. Met één persoon in de auto is veelal het meest belastende vervoer. Lopen en fietsen blijft verreweg het zuinigst. Bepaal je eigen -uitstoot Weet u hoeveel u met uw dagelijks vervoer uitstoot? Kijk op en zie ook of u beter of slechter scoort dan gemiddeld! Ook voor vakantiereizen maakt het veel uit of u per bus, trein, auto of vliegtuig reist. Op lange afstanden stoot een auto met twee personen en een caravan bijvoorbeeld per persoon bijna drie keer zoveel broeikasgassen uit als bij reizen met het vliegtuig! Kijk op voor meer informatie om klimaatwijs op reis te gaan. Campagne Heel Nederland fietst Begin 2010 is de campagne Heel Nederland fietst van start gegaan. Doel: mensen stimuleren om vaker de fiets te pakken. Naar het werk bijvoorbeeld, om de kinderen naar school te brengen en om boodschappen te doen. Dit scheelt niet alleen veel vervuilende autoritjes, ook de gezondheid van mensen vaart er wel bij. De campagne wordt gedragen door de Fietsersbond en het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Gepleit wordt voor meer goede en veilige fietspaden en veiliger fietsen met bijvoorbeeld goede verlichting. En verder worden er veel fietstochten, puzzelritten en seniorenfietsdagen georganiseerd. Landelijke stunt: woensdag 31 maart 2010 wordt geprobeerd een record te vestigen voor het Guinness Book of Records. Het streven is om tussen en uur in Nederland 1 miljoen mensen tegelijk op de fiets te krijgen. Kijk voor activiteiten in uw regio op -uitstoot per persoon in gram per afgelegde kilometer Lopen 0 Fiets 0 Touringcar 24 Trein 43 Scooter, 2-tact 48 Zuinige auto, 4 personen 50 Streekbus 62 Tram 80 Vliegtuig, 1000 km 209 Auto, alleen bestuurder 217 Het nieuwe rijden Top-5 om met uw auto 5 tot 20 procent zuiniger te rijden. 1. Rij zo veel mogelijk met een gelijkmatige snelheid in een zo hoog mogelijke versnelling. Het laagste toerental waarbij de motor nog soepel loopt (2.000 tot toeren), is bij handschakeling bepalend voor terugschakelen. Zet de motor af bij stops van één minuut of langer, bijvoorbeeld voor een spoorwegovergang. 2. Kijk zo ver mogelijk vooruit. Ziet u dat u snelheid moet minderen voor medeweggebruikers of stoppen voor een stoplicht, laat dan tijdig het gas los en laat de auto in de versnelling van dat moment uitrollen. 3. Zorg voor goed onderhoud. De auto verbruikt dan minder brandstof, stoot minder uit en rijdt veiliger en comfortabeler. Controleer de bandenspanning maandelijks; te zachte banden slijten harder, geven een langere remweg én verhogen ongemerkt het brandstofverbruik met zo n 2 procent. 4. Gebruik elektrische en elektronische apparatuur optimaal. Navigatiesysteem, cruise control, toerenteller en boordcomputer kunnen helpen bij zuiniger rijden. De airconditioning verhoogt daarentegen het brandstofverbruik, vaak met 10 procent of meer. 5. Haal uw dakkoffer, imperiaal of fietsenrek van de auto als u die niet nodig heeft. De extra luchtweerstand kan enkele tientallen procenten schelen in brandstofverbruik. Voor overtollige kilo s aan bijvoorbeeld gereedschap en sneeuwkettingen geldt 1 liter meerverbruik per 10 kg per km. Feitjes & cijfers De verkoop van zuinige A- en B-labelauto s is de afgelopen jaren sterk gestegen. Van 22 procent van het totaal in 2007 tot circa 60 procent in In totaal werden in Nederland in 2009 ongeveer van deze zuinige auto s gekocht. Dagelijks gaan er bijna 2,9 miljoen mensen met 2,5 miljoen personenauto s naar het werk. Als meer mensen samen naar het werk zouden rijden met collega s of buren, spaart dat heel veel autokilometers uit. Zie en Autodelen is het afgelopen jaar met 45 procent gegroeid. Inmiddels maken meer dan Nederlanders gebruik van ongeveer auto s. Aanbieders zijn Greenwheels, Connectcar, Wheels4all Drive en Mobilitymixx. In 30 procent van de gemeenten zijn al deelauto s beschikbaar. Meer informatie: en De elektrische fiets is erg in trek. In 2009 werden er zo n nieuwe elektrische fietsen verkocht, ruim 10 procent van het totaal aantal verkochte fietsen. Steeds meer leasemaatschappijen ontwikkelen zich tot mobiliteitsproviders en bieden bij hun (schone) leaseauto s bijvoorbeeld ook ov-kaarten en vergaderlocaties aan. Pak voor korte afstanden de fiets Voor afstanden van slechts enkele kilometers is de fiets een goedkoop alternatief voor de auto. Gezond voor u en beter voor het milieu.

5 De overheid zit niet stil Al 300 gemeenten hebben een klimaatbeleid Niet alleen de burger is belangrijk voor het terugdringen van het energieverbruik. Ook bedrijven, gemeenten, provincies en de Nederlandse en Europese overheid zetten zich in om klimaat en milieu te sparen. D e Europese en de Nederlandse overheid stimuleren de ontwikkeling en bouw van duurzame energiebronnen. Bijvoorbeeld met de bouw van windmolens op zee en zonnepanelen op het dak. En er wordt gewerkt aan een systeem waarbij we straks kunnen omschakelen van aardgas naar biogas en waterstof. We worden zo minder afhankelijk van fossiele brandstoffen, zonder dat het comfort verloren gaat. Bedrijven maken afspraken met de overheid om hun uitstoot verder te bepreken en gaan vaak nog een stap verder door carpoolen en het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren en de uitstoot van de resterende autokilometers te compenseren. Klimaatneutraal De Nederlandse gemeenten hebben afspraken gemaakt met de regering om de uitstoot van broeikasgassen binnen hun gemeentegrenzen verder te verminderen. Zij investeren in warmteopslag in de bodem en in zuiniger vervoer. Ze zorgen voor energiezuinige (en later mogelijk zelfs energieproducerende) gebouwen. Straatverlichting en stoplichten worden heel zuinig. Gas dat ontstaat bij Elektrisch tanken de zuivering van rioolwater, wordt gebruikt om huizen te verwarmen. Al meer dan vijftig gemeenten hebben als doel om binnen vijftig jaar helemaal energie- of klimaatneutraal te zijn. Besparen Ruim 300 gemeenten hebben inmiddels een gemeentelijk klimaatbeleid geformuleerd. Provincies en waterschappen sluiten zich hierbij aan. Het Klimaatverbond, opgericht door en voor gemeenten, ondersteunt hen bij de realisatie van dit beleid en organiseert acties zoals het Klimaatstraatfeest. Het Klimaatverbond is ervan overtuigd dat deze overheden hun doelen gaan bereiken. Met uiteraard de onmisbare inzet van alle inwoners die minder energie gaan gebruiken. In de toekomst gaat dit volgens het Klimaatverbond zelfs geld opleveren, voor de gemeente en voor de burgers. Daarmee wordt het wonen in een klimaatneutrale gemeente alleen maar aantrekkelijker. TIP 1 Leidingen in een hoesje Isoleer verwarmingsleidingen in ruimten waar warmte niet nodig is. Met zo n isolatie in niet-verwarmde ruimten bespaart u per meter leiding ongeveer 10 kubieke meter gas. Isolatiemateriaal voor leidingen is niet duur en gemakkelijk aan te brengen. Speciale leidinghoezen zijn in verschillende diameters te koop bij doe-hetzelfwinkels. Programmamaakster Floortje Dessing: Het is tien voor twaalf, we moeten wakker worden Presentatrice en programmamaakster Floortje Dessing is met haar reisprogramma s in alle uithoeken van de wereld geweest. Ze kent de schoonheid en de kwetsbaarheid van de aarde. Dit jaar ondersteunt ze Greenpeace bij de You turn the earth - campagne. Vanmorgen las ik nog in de krant dat de Noordpool over tien jaar ijsvrij kan zijn. Dat is alarmerend! Het is tien voor twaalf, we moeten wakker worden. Dit soort berichten maken me bewust. Het is een proces. Vijf of zes jaar geleden dacht ik er ook niet zo over na, nu probeer ik dingen anders te doen. Ik vlieg veel voor mijn werk en haal andere mensen over om mooie reizen te maken, maar ik doe het wel op een manier die mensen bewust maakt en dat het niet alleen maar gaat om ergens in een resort op het strand te liggen. Ik probeer het vliegen in te perken. En thuis op mijn woonboot ben ik bezig het energieverbruik te verminderen door zonnepanelen en een zonneboiler te plaatsen. Met kleine dingen kan je al veel doen. Foto : Manon van der Zwaal Warme Truiendag Iedereen kan in actie komen voor het klimaat. Bijvoorbeeld tijdens de Warme Truiendag, een actie van het Klimaatverbond en op Nederland 3. Deze dag wordt jaarlijks georganiseerd rond half februari. Aanleiding voor de actie: het verwarmen van woonen werkruimten levert een grote bijdrage aan de klimaatverandering. Met een trui aan en de verwarming een graad lager bespaart u maar liefst 7 procent op energieverbruik, energiekosten en -uitstoot. In het hele land worden op deze dag activiteiten georganiseerd waaraan overheid, bedrijven, scholen en burgers kunnen deelnemen. Hoe? Kijk op En... u hoeft natuurlijk niet tot februari te wachten om zelf in actie te komen. De mening van... Hetty Hafkamp, Voorzitter Klimaatverbond Nederland Samen maken we het verschil De -uitstoot en de hierdoor dreigende klimaatverandering zijn het gevolg van ons huidige leefpatroon. Toch ben ik allerminst pessimistisch. Bedrijfsleven en overheden hebben al bewezen dat er genoeg milieumaatregelen mogelijk zijn om de -uitstoot te beperken en de negatieve effecten van klimaatverandering tegen te gaan. Als individuele burger is uw bijdrage hierbij van wezenlijk belang, want 25 procent van het Nederlandse energieverbruik vindt binnenshuis plaats. Door bewust om te gaan met elektriciteit, brandstof en gas zal de uitstoot van broeikasgassen binnen uw huishouden aanzienlijk worden verlaagd, zonder dat u hoeft in te leveren op uw levensstijl en -kwaliteit. Het gebruik van groene stroom en alternatieve brandstoffen zijn nog enkele van de vele mogelijkheden om uw -productie te verminderen. En, niet onbelangrijk: u spaart er nog veel geld mee uit ook! Daarnaast kunt u een wezenlijke bijdrage leveren door bewust om te gaan met wat u eet. Het is namelijk bij veel mensen niet of nauwelijks bekend dat de voedselproductie wereldwijd een grote bron van -uitstoot is. Wist u bijvoorbeeld dat we door één stuk vlees per week minder te eten al meer besparen op dan alle Kyoto-afspraken bij elkaar? Zo maken alle kleine beetjes samen een groot verschil voor de uitgestoten hoeveelheid broeikasgassen. Bewust leven en bewust omgaan met onze leefomgeving begint dus bij u thuis. Bent u benieuwd naar de concrete stappen die u kunt ondernemen? Dan kunt u op de website rustig bekijken wat u kunt doen en laten om uw steentje bij te dragen aan een beter klimaat. Belangrijkste uitgangspunten: doen in plaats van afwachten en actie in plaats van reactie! Vijf tips om gas te besparen Verstandig verwarmen is zorgen dat de warmte binnen en de kou buiten blijft. En daarbij ook nog voldoende ventileren, zodat het vocht het huis uit kan. Vijf tips om efficiënt en comfortabel te stoken: 1. Stel met de thermostaat de temperaturen in op uw eigen leefritme; dit geeft de meeste besparing en comfort. Een uur voor vertrek of slapen gaan kan de verwarming op 15 graden. Denk ook aan het jaarlijks onderhoud van de verwarmingsinstallatie en het goed instellen van thermostaat en radiatorkranen. 2. Probeer eens of de verwarming een graadje lager kan. Per graad scheelt dit al gauw 7 procent in gasverbruik, ofwel 50,- tot 75,-. 3. Geef radiatoren de ruimte om hun warmte af te staan; zet er dus geen bank of gordijnen voor. En zorg dat het zonlicht gedurende het stookseizoen zo goed mogelijk het huis kan binnenvallen. 4. Laat de warmte niet ontsnappen. Houd daarvoor de deuren van uw huis en van verwarmde kamers zoveel mogelijk dicht. En gebruik gordijnen: s nachts dicht om de kou buiten te houden, overdag open om de zon binnen te laten. 5. Ga eens op kierenjacht: met tochtstrip is vaak veel gas te besparen. En isoleer de warmwaterleidingen van de cv in onverwarmde ruimtes; dit scheelt zo n 5 kubieke meter gas per meter leiding. Voor huizenbezitters kan investeren in een goede dak-, vloer- en gevelisolatie zinvol zijn.

6 Ed Nijpels, voorzitter Milieu Centraal: Het klimaatprobleem moet hoger op de agenda Ed Nijpels woont met zijn vrouw in een Friese woonboerderij uit De boerderij heeft overal dubbel glas en is in zijn geheel geïsoleerd. Misschien wel leuk om te vertellen is dat de Friese Milieu Federatie onze boerderij vorig jaar op energiezuinigheid heeft onderzocht. We kregen als rapportcijfer een 8 min. Daar waren we best trots op. De verwarming regelt hij op afstand, met zijn mobiele telefoon. Dit om onnodig stoken te voorkomen. En het echtpaar maakt gebruik van tijdschakelaars en spaarlampen, zowel binnen als buiten. Of het goed komt met ons klimaat? Ik ben van nature een optimistisch mens. Ik geloof dat de technologie het in zich heeft ons klimaatprobleem aan te pakken. Maar ik ben pessimistisch over de daadkracht van de overheid. Die moet die technologie wel willen gebruiken. Kijk, we maken een crisiswet voor de financieeleconomische crisis, we maken een nieuwe Deltawet voor de stijging van de waterspiegel. Maar voor een wet klimaatverandering ontbreekt blijkbaar nog steeds de sense of urgency. Als ik zie wat wij destijds als milieuministers op de eerste Klimaatconferentie in Noordwijk in 1989 afspraken, dan vind ik dat hiervan nu nog te weinig is bereikt. Nederland laat te weinig zien dat het een vooraanstaande rol wil spelen in de klimaatproblematiek. Zeker als ik dit vergelijk met bijvoorbeeld Duitsland en Denemarken, die heel voortvarend te werk gaan op het gebied van winden zonne-energie. Zij combineren techniek met gedrag. Alleen op die manier kunnen we het klimaatprobleem de baas. Kortom: de klimaatproblematiek moet in ons land hoger op de agenda, het is tijd voor een wet klimaatverandering! Milieu Centraal Wat kan ik doen om energie te besparen? Kan ik zonnepanelen op mijn dak plaatsen? Welke soorten verf zijn minder milieubelastend? Wie rekening wil houden met het milieu, kan met deze vragen terecht op Milieu Centraal is een onafhankelijke landelijke organisatie voor praktische en betrouwbare informatie over energie en milieu in het dagelijks leven. De website biedt concrete adviezen en achtergrondinformatie over allerlei onderwerpen: afval, apparaten, energie, klussen, schoonmaken, tuinieren, vervoer, voeding. Alle informatie is vooraf getoetst door een team van onafhankelijke deskundigen, zoals ook is gebeurd bij deze KlimaatKrant. Bijzonder is het Advies op Maat. Overweegt u bijvoorbeeld het dak te isoleren? Bereken dan met het Advies op Maat Dakisolatie wat de kosten en besparingen in uw situatie zijn. Er is onder meer Advies op Maat over dubbelglas, gevelisolatie, vloerisolatie en zonnepanelen. Geen internet? Stel uw vraag dan aan de Milieu Centraal Informatielijn (15 cpm). Uw bespaarmogelijkheid In de tabel staan de gemiddelde kosten per kubieke meter gas en water en per kwh elektriciteit, zoals verwacht voor En de gemiddelde kosten in een Nederlands huishouden. In de ruimte ernaast kunt u uw eigen tarieven en gebruikskosten invullen. En de totaalkosten voor gas, elektra en water samen. Ga voor de aardigheid eens uit van een besparing op deze totaalkosten van 20 procent. Volgens kenners is dit met weinig inspanning en geld haalbaar voor de meeste huishoudens. Dat is winst! Vul in... Kosten per m 3 of kwh Kosten Gemiddeld In uw Gemiddeld In uw in Nederland huishouden in Nederland huishouden Gas 0,67 935,- Elektra 0, ,- Water 1,35 140,- + + Totaal 2.190,- Besparingsfactor, stel 20%: x 0,20 Uw mogelijke financiële besparing : Hogere prijzen voor gas, elektra en water De prijzen voor gas, elektra en water stijgen de laatste jaren geleidelijk aan. De verwachting is dat deze tendens doorgaat; naast het belang voor het klimaat een extra reden om op het verbruik ervan te besparen. Voor 2010 kunnen we in Nederland uitgaan van onderstaande prijzen. Maar reken vooral met de prijzen die gelden voor uw leverancier, regio en gebruik. Kosten: gas: 0,65-0,70 per kubieke meter elektra: 0,25-0,30 per kwh water: 1,25-1,50 per kubieke meter Dit zijn de consumentenprijzen, zoals u die betaalt. Dus inclusief energiebelasting, btw en netwerkkosten. TIP 1 Lekkende stortbak Als een toilet met volle stortbak blijft doorlopen, kost dit al gauw liter water per week. In een jaar tijd kunnen de kosten van dit doorstromende water dan oplopen tot zo n 70,-. Repareer daarom de sluitklep in de stortbak of haal de loodgieter of onderhoudsdienst erbij. Water in de tuin Grijp na enkele droge dagen niet direct naar de tuinslang, want planten in een border kunnen wel tegen een stootje. Veel water geven maakt planten bovendien lui. Eén keer flink water geven heeft meer effect dan steeds een klein beetje. Het water dringt dan dieper de bodem in. Planten zullen (diepe) wortels maken om het water op te zuigen. En dat komt van pas in droge tijden. Regenwater is heel geschikt voor planten. Voor het opvangen van dit water kunt u een regenton op de regenpijp aansluiten. Dat scheelt ook leidingwater. Vijf bespaartips voor water in huis 1. Repareer lekkende kranen en een slecht werkende stortbak: een verlies van één druppel water per seconde is ongeveer liter. 2. Draai de kraan dicht tijdens het scheren en tandenpoetsen en bespaar zo liters. 3. Kijk of het douchen iets korter kan. Een (gemiddelde) douchebeurt van 8,5 minuut met spaardouche kost 47 liter water. Als iedere Nederlander per keer één minuut korter zou douchen, zou dit 27 miljard liter water schelen. 4. Gebruik een waterbesparende douchekop en zet volumestroombegrenzers op kranen; ze besparen veel en kosten weinig. 5. Toiletten hebben vaak een spoelkeuzeknop voor maximale spoeling of de helft hiervan. Vaak ook is de spoeling te stoppen met een spoelonderbreker. Zorg ervoor dat alle huisgenoten weten hoe de spaarknoppen werken! Colofon Concept en samenstelling Woonwijzer Media, Ton de Haan Redactie Steef Alblas, Anna Brand, Ton de Haan, Sjaak de Ligt, Mariken Stolk, Bert Tijhoff, Janine Tijhoff, Johan Vijfvinkel Tekstcorrectie Maud van der Woude Tekstwerk, Wetsinge Illustraties A3, Tekenteam, Delft Vormgeving en beeldredactie Abel Vormgeving, Doetinchem De KlimaatKrant is gedrukt op FSC-papier De KlimaatKrant is een uitgave van Woonwijzer Media Meer informatie: Milieu Centraal heeft bijgedragen aan de redactionele samenstelling van deze Klimaatkrant. Deze KlimaatKrant is mede mogelijk gemaakt door Agentschap NL. Het Klimaatverbond een vereniging van gemeenten, provincies en waterschappen die door beleid ongewenste klimaatveranderingen willen beperken beveelt het inzetten van deze KlimaatKrant van harte aan. Het Klimaatverbond heeft bijgedragen aan de redactionele samenstelling van deze Klimaatkrant. Woonwijzer Media, november 2009 De inhoud van deze KlimaatKrant mag niet worden gebruikt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid en portemonnee

Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid en portemonnee KLIMAATWIJZER Bij een gemiddeld Nederlands huishouden gaat 20 procent van het totale energieverbruik op aan vervoer. De auto neemt hiervan het leeuwendeel. Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid

Nadere informatie

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225

andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer bad- en wasruimte bespaar E 120 slaapkamer bespaar E 40 keuken bespaar E 100 woonkamer bespaar E 225 andere ruimtes bespaar E 150 Energie Wijzer slaapkamer bespaar E 40 bad- en wasruimte bespaar E 120 woonkamer bespaar E 225 keuken bespaar E 100 Woonkamer Graadje lager Zet uw verwarming eens een graadje

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Praktische tips voor klimaat en portemonnee. Klimaatsparen

Praktische tips voor klimaat en portemonnee. Klimaatsparen Praktische s voor klimaat en portemonnee Klimaatsparen CO 2 en geld besparen De gemiddelde Nederlander stoot per jaar 12.000 kg CO 2 uit (28.000 kg CO 2 per huishouden). De meeste kilo s gaan op aan verwarming,

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen.

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Energie besparen en meer wooncomfort Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx EnergieBesparen Alle tips in een overzicht Pascal Wierckx Inleiding De meeste huishoudens betalen teveel voor hun energierekening. Door eenvoudige tips op te volgen kan met weinig moeite veel geld bespaard

Nadere informatie

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Samen besparen we ons rijk Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

De KlimaatKrant. 4. Hoeveel energiekosten bespaar je per jaar met een nieuwe koelkast met A ++ -label in vergelijking

De KlimaatKrant. 4. Hoeveel energiekosten bespaar je per jaar met een nieuwe koelkast met A ++ -label in vergelijking TIP 1 Bespaar een paar honderd euro Een gemiddeld Nederlands huishouden geeft per jaar ongeveer 1.800,- uit aan gas, elektriciteit en water. Op dit bedrag is met weinig moeite zo n 10 tot 35 procent te

Nadere informatie

Energie bespaartips van Woningstichting Bergh

Energie bespaartips van Woningstichting Bergh Energie bespaartips van Woningstichting Bergh Energietips van Woningstichting Bergh - 1 Op tijd omlaag is geld besparen U kunt ook besparen in een energiezuinige woning U woont in een woning van Woningstichting

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Energie besparen in en om het huis. Sjaak Vogel Oktober 2010

Energie besparen in en om het huis. Sjaak Vogel Oktober 2010 Energie besparen in en om het huis Sjaak Vogel Oktober 2010 Waarom energie besparen? De kosten van energie nemen toe Energiekosten vormen nu gemiddeld 10% van het besteedbaar inkomen. Hoe zal dat de komende

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren.

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Tip 1 Schakelen Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Een toerenteller is hierbij een handig hulpmiddel. Een deel van het vermogen dat een automotor levert

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting Energiezuinig wonen GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting 1)Waarom energie besparen? 2)Hoe kunt u energie besparen? 3)En de volgende stap! 1) Het klimaat verandert!

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen Hier vergelijk je de verschillende producten van de verschillende energieleveranciers. Zo kun je zien wat

Nadere informatie

Overzicht energiemarkten

Overzicht energiemarkten Overzicht energiemarkten Op alle vestigingen van Woonbron is er binnenkort een energiemarkt. Onderstaand kunt u lezen wanneer de energiemarkt voor uw vestiging plaatsvindt. Delft Spijkenisse Delfshaven

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

25 Tips om moeiteloos energie te besparen

25 Tips om moeiteloos energie te besparen 25 Tips om moeiteloos energie te besparen Energie besparen staat vast niet bovenaan in je agenda. Toch kun je met kleine aanpassingen in je dagelijkse gewoontes al eenvoudig besparen, zonder grote investeringen.

Nadere informatie

De KlimaatKrant met veel praktische handvatten om energie en geld te besparen

De KlimaatKrant met veel praktische handvatten om energie en geld te besparen TIP 1 Bespaar een paar honderd euro per jaar Een gemiddeld Nederlands huishouden geeft per jaar ongeveer 1.800,- uit aan gas, elektriciteit en water. Op dit bedrag is met weinig moeite zo n 10 tot 35 procent

Nadere informatie

Actief bezig met de I-CE!

Actief bezig met de I-CE! Actief bezig met de I-CE! Speciaal voor dorpshuizen heeft inrg een aantal leuke tips en weetjes over energiebesparing verzameld! In deze mail geeft inrg een aantal tips en weetjes over de I-CE die onlangs

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT Ben je uit huis of ga je slapen, draai de verwarming

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Factsheet Energie Besparen

Factsheet Energie Besparen Energie Besparen Waarmee zet u de grootste stappen in (energie)besparing? Naast de grote maatregelen, zoals de aanschaf van een warmtepomp of van zonnepanelen, kunt u ook invloed hebben op de kleine maatregelen

Nadere informatie

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker:

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker: Energie weetjes Het stroomverbruik is tussen 1950 en 2004 vervijfvoudigd. Dit komt vooral door een toename van het aantal wasdrogers, magnetrons, vaatwassers en computers in huis. In de Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Samen Besparen we ons Rijk

Samen Besparen we ons Rijk Samen Besparen we ons Rijk Voor iedere geïnteresseerde bewoner van de Rivierenwijk deel 1 te Deventer DE BEWONERSCOMMISSIE ZET ZICH VOOR U IN! Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door de

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Uitgave : Team Kennis en Verkenning Naam : Jaap Barink Telefoonnummer : (0570) 693369 Mail : j.barink@deventer.nl 2 Introductie Team Kennis en Verkenning

Nadere informatie

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016,

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Beste, Bedankt voor het invu llen van de Energiescan. Voor u ligt het adviesrapport. Op basis

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

Rapportage Energiezuinige Woningen

Rapportage Energiezuinige Woningen Rapportage Energiezuinige Woningen Start peiling : 21 mei 2013 Einde peiling : 3 juni 2013 Aantal uitnodigingen tot deelname : circa 150 Aantal deelnemers peiling : 58 Respons : circa 30% Amersfoort, juli

Nadere informatie

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Waarom leren over energiezuinige verlichting in je huis? Het is uitgewezen dat we ongeveer 90% van ons leven binnenshuis doorbrengen. Een goed verlichte

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Nr.01 / Februari 2012. Doe mee en verminder CO2!

Nr.01 / Februari 2012. Doe mee en verminder CO2! Nr.01 / Februari 2012 Doe mee en verminder CO2! De Groene Hollander is dé MVO-krant van Hollandridderkerk opgezet door het (milieu-)adviesteam. Het (milieu-)adviesteam is tot stand gekomen naar aanleiding

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

PRODUCTINFORMATIE VERVANG JE GLOEILAMP

PRODUCTINFORMATIE VERVANG JE GLOEILAMP PRODUCTINFORMATIE VERVANG JE GLOEILAMP 373905_Lichtbronnen.indd 1 30-05-11 11:33 Einde van de gloeilamp is in zicht De gloeilamp zet 90 tot 95% van al zijn gebruikte elektriciteit om in warmte in plaats

Nadere informatie

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN

HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN HET LABEL VOOR VEILIG EN ZUINIG STOKEN ONDERHOUD AAN UW CV-KETEL? KIES VOOR OK CV Wilt u veilig én energiezuinig stoken? Laat uw cv-ketel dan regelmatig onderhouden door een Energie Service Specialist

Nadere informatie

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie!

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! voorbeeld van mogelijke besparingen Een huishouden is jaarlijks zo n q 2.000 kwijt aan gas en licht. En daar kunt u tot wel 30% op besparen. Dat begint

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Klimaatverandering

Hoofdstuk 15. Klimaatverandering Hoofdstuk 15. Klimaatverandering Samenvatting Acht op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Qua belangrijkheid staat het onderwerp klimaatverandering

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Cursus Elektriciteit besparen. 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden

Cursus Elektriciteit besparen. 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden Cursus Elektriciteit besparen 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden DUW Parkstad DUW is een initiatief van Stichting EnviAA in samenwerking met: DUW Parkstad Wij geven gratis en onafhankelijk

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op 1. Wat is het gemiddelde water-, elektra- en gasverbruik voor een huishouden en wat kost dat per jaar, per maand? Hoeveel betaalt u daarvan aan belasting? Bij een gemiddeld huishouden van 2,2 personen

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

Zuinig licht, heldere keuze

Zuinig licht, heldere keuze Zuinig licht, heldere keuze Het Wereld Natuur Fonds ondersteunt energiezuinige verlichting omdat dit bijdraagt aan een beter klimaat. Geef de aarde door. [Deze slogan kan alleen gedurende de campagneperiode

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

De energie van Zeewolde. Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken!

De energie van Zeewolde. Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken! De energie van Zeewolde Help mee Zeewolde de groenste gemeente van Nederland te maken! De energie van Zeewolde Als jongste gemeente van Nederland zijn we al goed bezig als het om duurzaamheid gaat! De

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Deze dame of heer vertelt over hoe het mogelijk is om het energie verbruik te verminderen en laat energie besparende manieren zien.

Deze dame of heer vertelt over hoe het mogelijk is om het energie verbruik te verminderen en laat energie besparende manieren zien. DE ENERGIECOACH Wat doet een energiecoach Deze dame of heer vertelt over hoe het mogelijk is om het energie verbruik te verminderen en laat energie besparende manieren zien. Een opmerking vooraf : Het

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES HAVO/VWO DE ACTIES HAVO/VWO ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE OVERHEID De overheid besluit 500 subsidie te verlenen aan 30.000 woningeigenaren die hun woning isoleren. Dit levert in totaal een afname van 5 -units uitstoot

Nadere informatie

ELEKTRISCHE APPARATEN

ELEKTRISCHE APPARATEN ENERGIETIPS ELEKTRISCHE APPARATEN LCD-TELEVISIE Plasmatelevisies of ouderwetse beeldschermen verbruiken veel meer energie dan LCD-schermen. Energieverspillende schermen zijn te herkennen door uw hand er

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder. CO 2 -Reductieplan Klaver Giant Groep. CO2 reductieplan (2015.001) Pagina 1 van 11

CO2-Prestatieladder. CO 2 -Reductieplan Klaver Giant Groep. CO2 reductieplan (2015.001) Pagina 1 van 11 CO2-Prestatieladder CO 2 -Reductieplan Klaver Giant Groep CO2 reductieplan (2015.001) Pagina 1 van 11 Inhoudsopgave Inleiding... 3 2 CO 2 -reductie scope 1... 4 2.1 Wagenpark... 4 2.1.1 Vervangingsbeleid...

Nadere informatie

duurzaamheid en energiebesparing

duurzaamheid en energiebesparing Hofpanel Resultaten peiling 16: 1 duurzaamheid en energiebesparing februari 2013 1. Inleiding Vanaf 13 december 2012 tot en met 6 januari 2013 konden leden van het Hofpanel het burgerpanel van de gemeente

Nadere informatie

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder.

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder. MDB B.V. 6 Memo Onderwerp CO 2 -prestatieladder Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder. Op alle gegevens die hier vermeld zijn, zijn de nieuwe omrekenfactoren

Nadere informatie

Proposities voor Comfortabel leven

Proposities voor Comfortabel leven Proposities voor Comfortabel leven Concrete concepten voor installateurs en andere partijen in de markt Juni 2012 1 De zeven proposities voor comfortabel leven in één oogopslag 2 3 Patrick en Jolanda zijn

Nadere informatie

Duurzaamheid. Complex Duinstate

Duurzaamheid. Complex Duinstate Duurzaamheid Complex Duinstate Kaatsheuvel Maart 2010 Leerling Hans van Ierland Casade Woondiensten 09-03-2010 Docent Ellen Venhuizen Wijkwerk niveau 3 fase 3 helicon opleidingen 1 Inhoud Bladzijde: Inleiding

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

BURGERPANEL CAPELLE OVER

BURGERPANEL CAPELLE OVER BURGERPANEL CAPELLE OVER duurzaamheid Mei 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 14 e peiling met het burgerpanel van Gemeente Capelle aan den IJssel. Deze peiling ging over duurzaamheid.

Nadere informatie

Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren van versie 2.1 van de CO 2 -prestatieladder van toepassing.

Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren van versie 2.1 van de CO 2 -prestatieladder van toepassing. Verbruik m3 MDB B.V. Memo Onderwerp CO 2 -prestatieladder Graag informeren wij u over de behaalde resultaten in het eerste halfjaar van 2012(S1). Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren

Nadere informatie

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12%

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% Hugo Vanderstraeten Energieverbruik op hol steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% (Bron: CREG). Energie besparen = geld sparen. 3/4 van onze energie komt uit fossiele brandstoffen. De verbranding van

Nadere informatie

ENERGIETIPS. Je kan ook water besparen door samen een bad of douche te nemen.

ENERGIETIPS. Je kan ook water besparen door samen een bad of douche te nemen. ENERGIETIPS BADKAMER 1. Geen onnodig water verspillen. Bijvoorbeeld: de kraan niet laten lopen tijdens het tanden poetsen, de douche uitzetten tijdens het inzepen, 2. Een douche in plaats van een bad nemen

Nadere informatie

CO2-Reductieplan. Klaver Infratechniek B.V. Techniek voor en door de mens. Versie 1.1 28 november 2011

CO2-Reductieplan. Klaver Infratechniek B.V. Techniek voor en door de mens. Versie 1.1 28 november 2011 CO2-Reductieplan Klaver Infratechniek B.V. Versie 1.1 28 november 2011 Techniek voor en door de mens Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Energie en CO2 Reductie scope 1... 4 1.1 Wagenpark en brandstof... 4

Nadere informatie

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is dat comfort en energiezuinigheid hand in hand moeten

Nadere informatie

Startadvies Energiebesparing

Startadvies Energiebesparing Startadvies Stephanusplein 1, 7772 BR Hardenberg Startadvies : Op basis van de besparingscheck (zie bijlage) heeft uw woning een indicatief energielabel F. Het energielabel voor woningen loopt van A tot

Nadere informatie

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning verlichting Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning Overzicht soorten lampen Uitleg over informatie verpakking Welke gloeilamp waardoor vervangen Lampen brengen sfeer Met lampen verandert de sfeer van

Nadere informatie

Een van de grote momenten van het oproepen van groepsgevoel zijn de nationale rampenacties (giro 555), zoals de actie na de tsunamis in Azie.

Een van de grote momenten van het oproepen van groepsgevoel zijn de nationale rampenacties (giro 555), zoals de actie na de tsunamis in Azie. Concept de nationale CO 2 actie ir. Wouter Baars (www.wouterbaars.net) Inleiding: Alhoewel er vele technologische mogelijkheden zijn om onze CO2 uitstoot omlaag te brengen is er gedragsverandering ( life

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Les De kosten van energie

Les De kosten van energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les De kosten van energie Werkblad Les De kosten van energie Werkblad Elke dag gebruiken we heel wat energie om het huis warm te houden en te verlichten, televisie te kijken,

Nadere informatie

Les De kosten van energie

Les De kosten van energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les De kosten van energie Werkblad Les De kosten van energie Werkblad Elke dag gebruiken we heel wat energie om het huis warm te houden en te verlichten, televisie te kijken,

Nadere informatie

DUW Parkstad. Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis.

DUW Parkstad. Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis. DUW Parkstad Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis. Sprekers: Rick Muijen - duurzaamheidsdeskundige Joyce Bongers - duurzaamheidsdeskundige Programma

Nadere informatie

Energiebesparing begint hier!

Energiebesparing begint hier! Energiebesparing begint hier! Zoetermeer, 17 juli 2014 Lou Lit & Pim Halkes 4 HOME 2 Thermografie, Lekkage onderzoek en Energiebesparing advies. Doelstelling: - Terugdringen Co2 uitstoot - Lagere energienota

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Een 10 puntenplan gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen

Een 10 puntenplan gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen Een 10 puntenplan voor gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen Doet uw gemeente voldoende aan het klimaatprobleem? Iedere aanpak van het klimaatprobleem begint lokaal. Internationaal

Nadere informatie

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012

Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Onderzoek Week van de Energierekening Gfk i.o. Milieu Centraal oktober 2012 Achtergrond bij onderzoek In het onderzoek is gebruik gemaakt van een aselecte steekproef van 1.038 huishoudens. Deze steekproef

Nadere informatie

Achtergrondinformatie The Bet

Achtergrondinformatie The Bet Achtergrondinformatie The Bet Wedden dat het ons lukt in 2 maanden 8 % CO 2 te besparen! In 1997 spraken bijna alle landen in het Japanse Kyoto af hoeveel CO 2 zij moesten besparen om het broeikaseffect

Nadere informatie

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver Stijn Dekelver De maand oktober is al enkele jaren de maand van de energiebesparing. De overheid roept dan alle mensen in Vlaanderen op om zuinig om te gaan met energie. Sommige centrales die elektriciteit

Nadere informatie

Grafiek 19.1 Percentage Leidenaren dat zich zorgen maakt over luchtkwaliteit, naar stadsdeel en leeftijdsgroep* 0% 25% 50% 75% 100%

Grafiek 19.1 Percentage Leidenaren dat zich zorgen maakt over luchtkwaliteit, naar stadsdeel en leeftijdsgroep* 0% 25% 50% 75% 100% 19 LUCHTKWALITEIT In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de luchtkwaliteit in Leiden. Gevraagd is in hoeverre men zich hier zorgen over maakt. De gemeente heeft diverse maatregelen genomen om de luchtkwaliteit

Nadere informatie

Verjaren. energie. Besparen

Verjaren. energie. Besparen Verjaren en energie Besparen Milieu Centraal Wat kan ik doen om energie te besparen? Kan ik zonnepanelen op mijn dak plaatsen? Welke soorten verf zijn minder milieubelastend? Wie rekening wil houden met

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

VERLICHTINGSWIZARD Bespaar energie met de juiste lamp!

VERLICHTINGSWIZARD Bespaar energie met de juiste lamp! VRLIHTINGSWIZR espaar energie met de juiste lamp! Per 1 september 2012 is de import van energie- en milieu onvriendelijke lampen stopgezet. Hierdoor is de gloeilamp langzaam maar zeker uit de schappen

Nadere informatie

ENERGIE RONDGANG OP SCHOOL

ENERGIE RONDGANG OP SCHOOL ENERGIE RONDGANG OP SCHOOL Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO 2 -zuinig vervoer Verlichting

Nadere informatie

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15

Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Achterbanbijeenkomst AH Woon 20 april 2015 Haren, Vries, Nieuw-Roden, Annen 20-04-15 Agenda 1. Welkomstwoord voorzitter AH Woon. 2. Huurbeleid 2015 en verder 3. Wat heeft AH Woon gedaan 4. Pauze 5. Er

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES PRIMAIR ONDERWIJS

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE ACTIES PRIMAIR ONDERWIJS DE ACTIES PRIMAIR ONDERWIJS ACTIES RONDE 1 NEDERLANDSE REGERING De regering beloont mensen als hun koophuis minder warmte verliest (isoleren). De -meter daalt met 5 punten. Het kost 1500 euro. : -1500

Nadere informatie

Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu

Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu Aan de hand van deze vragenlijst kan je op voorhand je huiswerk doen. Eenmaal de gegevens zijn ingevuld zal het makkelijker en sneller

Nadere informatie

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid speelt een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Vaak vanuit het besef dat het verstandig is om anders om te gaan met onze aarde. Op het gebied

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace 2. NOORDPOOL OPDRACHT 1 Bekijk het filmpje: 1. Welke landen liggen rondom de Noordpool? 2. In welke zee ligt de Noordpool? Bernd Roemmelt / Greenpeace

Nadere informatie