Uitvoeringsplan Geonovum. Datum 4 december Versie 1.0

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitvoeringsplan 2015. Geonovum. Datum 4 december 2014. Versie 1.0"

Transcriptie

1 Uitvoeringsplan 2015 Geonovum Datum 4 december 2014 Versie 1.0

2 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 GEONOVUM IN VOGELVLUCHT MISSIE DOELEN ACTIVITEITEN ORGANISATIE... 5 ACTIVITEITEN OMGEVING STRATEGIE ACTIVITEITEN SYNERGIE... 8 STANDAARDISATIE STANDAARDISATIE EN KWALITEIT BASISPROGRAMMA PLATFORM LINKED DATA NEDERLAND MAKING SENSE FOR SOCIETY: LIVING LAB FOR THE INTERNET OF EVERYTHING DOORBRAAK NAAR NEDERLAND IN 3D R&D OPEN GEO-STANDAARDEN OVERSTAP VAN RD NAAR ETRS OMGEVINGSWET: LAAN VAN DE LEEFOMGEVING EN INFORMATIEHUIZEN OMGEVINGSWET: STANDAARDEN KERNINSTRUMENTEN RUIMTELIJKE ORDENING STANDAARDEN INFORMATIEMODEL WELSTAND BGT EN IMGEO INFORMATIEMODEL KABELS EN LEIDINGEN KOPPELVLAKKEN VOOR DE ENERGIESECTOR CB-NL EN HET LOKET OPEN BIM-STANDAARDEN ADVIES STANDAARDISATIE EN KWALITEIT TOEGANKELIJKHEID INSPIRE IN NEDERLAND PUBLIEKE DIENSTVERLENING OP DE KAART RUIMTELIJKEPLANNEN.NL ATLAS LEEFOMGEVING KENNIS BETER BENUTTEN BASISPROGRAMMA KENNISVRAGEN GI-BERAAD BASISPROGRAMMA GEONOVUM KENNISPLEIN BASISPROGRAMMA ADVISERING GEOSAMEN ADVISERING PROVINCIES OGC TECHNICAL COMMITTEE MEETING IN NEDERLAND BEGROTING EN TARIEVEN FINANCIËN TARIEVEN Geonovum Uitvoeringsplan

3 Hoofdstuk 1 Inleiding Het uitvoeringsplan beschrijft de resultaten die wij in 2015 in samenwerking willen behalen en de activiteiten die Geonovum daarvoor uitvoert. Het plan dient als basis voor het monitoren van de voortgang daarin. Samen met het jaarrapport, waarin wij terugblikken op de behaalde resultaten, maakt het uitvoeringsplan deel uit van de verantwoordingscyclus van Geonovum. De programmaraad adviseert het bestuur van Geonovum over het uitvoeringsplan. Het bestuur stelt het uitvoeringsplan vast, na goedkeuring van de Raad van Toezicht. Het uitvoeringsplan voor 2015 is gemaakt op basis van onze inzichten aan het einde van Het beschrijft onze activiteiten in het basisprogramma, activiteiten voor opdrachten die we in 2015 uitvoeren en deels ook activiteiten die wij willen uitvoeren, maar nog niet zijn gegund. In de loop van het jaar kunnen nieuwe inzichten en behoeften ontstaan, die van invloed zijn op ons werkpakket. Doet dit zich voor? Dan wordt dit besproken in de programmaraad en gerapporteerd aan het bestuur. Geonovum Uitvoeringsplan

4 Hoofdstuk 2 Geonovum in vogelvlucht De overheid beter laten presteren met geografische informatie (geo-informatie). Dat is waar de medewerkers van Geonovum dagelijks aan werken. Wij doen dat door de toegankelijkheid van geo-informatie te verbeteren en door met standaarden de uitwisseling ervan onderling en met andere soorten informatie mogelijk te maken. Daarnaast helpen wij overheidsorganisaties geoinformatie beter te benutten, door hen te informeren over bestaande voorzieningen en door organisaties die behoefte hebben aan geo-informatie te verbinden aan partijen die hen daarmee kunnen helpen. 2.1 Missie Geonovum maakt geo-informatie van de publieke sector breed toegankelijk, ontwikkelt en beheert de standaarden die daarvoor nodig zijn en helpt de overheid geo-informatie beter te benutten. In de realisatie van de nationale geo-informatie infrastructuur vormen wij de schakel tussen beleid en uitvoering. 2.2 Doelen Van onze missie leiden wij onze doelen af. Dat zijn: de ontwikkeling, standaardisatie en innovatie van de geo-informatie infrastructuur (standaardisatie); de bevordering van de toegankelijkheid van de geo-informatie infrastructuur voor bestuursorganen, instellingen en diensten binnen Nederland en de Europese Unie (toegankelijkheid); de uitbouw en verspreiding van kennis over de geo-informatie infrastructuur en advisering over de strategische agenda voor geo-informatie (kennis). 2.3 Activiteiten zijn als volgt samen te vatten. Standaardisatie Afspraken zijn nodig om geo-informatie goed uit te kunnen wisselen, en voor hergebruik. Geonovum ontwikkelt en beheert afspraken voor geo-informatie van de overheid, en legt deze vast in geo-standaarden. Toegankelijkheid Toegankelijkheid is de eerste stap naar hergebruik van geo-informatie van de overheid. Geonovum helpt de overheid haar geo-informatie toegankelijk te maken. Kennis Overheidspartijen die geo-informatie willen gebruiken, hebben kennis nodig over beschikbare informatiebronnen en voorzieningen. Geonovum wijst hen de weg in het geo-landschap van de overheid en helpt de overheid geo-informatie beter te benutten. Een deel van onze activiteiten voeren wij uit in het basisprogramma. Dit programma omvat onze reguliere taken op het gebied van standaardisatie en kennisverspreiding over de geo-informatie infrastructuur. Het basisprogramma wordt gesubsidieerd door het ministerie van Infrastructuur en Milieu (basisfinanciering) 1. Aan de uitvoering van het basisprogramma dragen tevens bij het ministerie van BZK Logius, het Ministerie van Defensie Dienst der Hydrografie en het Interprovinciaal Overleg (IPO). 1 Op publicatiedatum zijn we met organisaties in gesprek over hun bijdrage aan het basisprogramma, waaronder het ministerie van Economische Zaken, het Kadaster en de Geologische Dienst Nederland TNO. Geonovum Uitvoeringsplan

5 In aanvulling op het basisprogramma voeren wij voor overheidspartijen opdrachten uit, die de geoinformatie infrastructuur versterken. Deze opdrachten worden gefinancierd door opdrachtgevers en/of gesubsidieerd uit andere bronnen dan de basisfinanciering. Voor deze opdrachten geldt dat: de resultaten van de opdracht: - bijdragen aan de realisatie van onze visie en doelen 2 en/of die van de visie GeoSamen 3 ; - passen binnen de actuele inzichten van de geo-informatie architectuur; de uitvoering van de opdracht zorgt voor samenwerking tussen meerdere publieke organisaties op het gebied van de geo-informatie infrastructuur; partijen in de programmaraad en/of het GI-beraad zich hebben gecommitteerd aan de opdracht; het opdrachtgeverschap duidelijk vastligt. Onze inhoudelijke specialismen zijn de standaardisatie en architectuur van de geo-informatie infrastructuur. Onze organisatorische expertise ligt in het vermogen verschillende partijen met elkaar te verbinden en samenwerking tot stand te brengen. 2.4 Organisatie Geonovum is een compacte overheidsstichting met veel kennis en een rijk netwerk. Wij opereren doelgericht en pragmatisch. Coördineren via de inhoud, standaardiseren, organiseren en verbinden zijn onze competenties. Onze directie, experts, procesmanagers en officemanager vormen samen de uitvoerende kracht van Geonovum. In 2015 hebben wij ongeveer 21 medewerkers (14,7 fte). Het merendeel van onze medewerkers is voor enkele maanden tot enkele jaren gedetacheerd vanuit publieke organisaties. Een aantal medewerkers is in dienst van Geonovum. Op projectbasis huren wij medewerkers in uit de markt. Door deze combinatie hebben wij een sterke binding met het werkveld en zijn wij tegelijkertijd flexibel. Onze totale omvang is afhankelijk van onze opdrachtportefeuille. 2 Visie en strategie van Geonovum voor : 3 Gemeenschappelijke visie van overheid, wetenschap en bedrijfsleven op geo-informatievoorziening in Nederland voor ; Geonovum Uitvoeringsplan

6 Hoofdstuk 3 Activiteiten 2015 Dit hoofdstuk schetst onze omgeving en onze strategie, als kader voor onze activiteiten die wij in 2015 uitvoeren. Het is gebaseerd op onze visie en strategie voor Omgeving De Nederlandse economie wordt al geruime tijd gekenmerkt door lage of negatieve groeicijfers. De budgetten van de overheid staan onder druk. Bezuinigingen zijn een stimulans voor het beter benutten van de bestaande informatievoorziening. Daardoor neemt het belang toe van semantische afstemming binnen het geo-domein en het stelsel van basisregistraties. Ook zien wij een toenemende behoefte aan het goed kunnen vinden en vooral ook kunnen koppelen van verschillende databronnen. Er is behoefte aan koppelvlakken. Taakverschuivingen van het Rijk naar onder meer provincies en gemeenten leiden ook tot een verschuiving in het speelveld van Geonovum: er gaat meer aandacht naar decentrale overheden. En er komen nieuwe sectoren in beeld, zoals de bouw, het beheer en onderhoud van de infrastructuur incl. de ondergrondse, de energievoorziening en de milieu- en watersector. Van recente datum is de belangstelling vanuit het sociale en gezondheidsdomein voor locatiegebonden gegevens. Ook in technologisch opzicht staat de wereld niet stil. In rap tempo komen er nieuwe typen data beschikbaar, zoals sensordata en data verzameld door burgers (Citizen Science). Om deze nieuwe datastromen te kunnen verwerken, bijvoorbeeld voor Smart City toepassingen, is er behoefte aan (onderzoek naar) de ontwikkeling of adoptie van nieuwe standaarden. 3.2 Strategie Om de uitdagingen in onze omgeving aan te gaan, zetten wij onze expertise op het gebied van standaardisatie in en delen wij onze kennis over de geo-informatie infrastructuur. Waar wij in nieuwe sectoren gaan werken, zoeken wij samenwerking met organisaties die deze sector al goed kennen. Bedrijven en kennisinstellingen zijn eveneens van groot belang in ons netwerk. Door laagdrempelige en slimme toepassingen te ontwikkelen, zorgen zij ervoor dat geo-informatie voor en door de samenleving nog beter wordt benut. We verwachten dat de invoering van de nieuwe Omgevingswet, met de ambities ten aanzien van de digitale uitvoering, de belangrijkste drijver zal zijn voor de vernieuwing, standaardisatie en harmonisatie van de ruimtelijke informatievoorziening. We hebben de ambitie om daarin kennispartner te zijn voor het beleid, de uitvoeringsorganisaties van het Rijk en de andere overheden. Onze kennis en onze diensten bestaan uit het ontwerpen en realiseren van praktische afspraken, standaarden, gegevenscatalogi en aansluitvoorwaarden. Vertrek daarvoor is bijvoorbeeld de meer dan 50 informatiemodellen waarmee we reeds bekend zijn. Vanaf 2015 willen we deze vanuit de vraag en behoefte van de wetgever en de gebruikers geschikt (laten) maken ten behoeve van harmonisatie, integratie en samenwerking op semantiek (de inhoud van informatie) tussen standaardbeheerders, bronhouders en datagebruikers. Om de noodzaak en mate van standaardisatie voor nieuwe datastromen te onderzoeken, organiseren wij open innovatieplatforms. In 2015 zijn dat in ieder geval het Platform Linked Data Nederland, Making Sense for Society: Living Lab for the Internet of Everything en de Special Interest Group 3D geoinformatie. Geonovum Uitvoeringsplan

7 Ons netwerk in het fysieke domein breiden wij organisch uit. In 2015 zijn wij actief betrokken bij het beheer van de Ruimtelijke Ordening Standaarden en Ruimtelijkeplannen.nl, de invoering van de Europese richtlijn INSPIRE, de invoering van de Omgevingswet i.c. de Digitale Instrumenten, de Laan van de Leefomgeving en de Informatiehuizen. Vanuit onze rol bij de ontwikkeling van de BGT IMGeo standaard en de OGC standaarden zijn we actief betrokken bij het realiseren van het Open BIM-loket en de doorontwikkeling van de Nederlandse conceptenbibliotheek voor de bouw (CB-NL). In de energiesector adviseren we over koppelvlakken voor de informatievoorziening van Smart Grid Netwerken. We zetten in 2015 ook concrete stappen om het toepassen van geo-informatie in het sociale domein mogelijk te maken. De decentralisatie van jeugd, zorg en sociale zekerheid stelt de gemeentelijke overheid voor een grote opgave. Geo-informatie kan helpen om slimme keuzen te maken bij de uitvoering. Samen met onze huidige en nieuwe kennispartners organiseren wij factlabs om gemeenten meer bewust te maken van de potentie van de geo-informatievoorziening. Wanneer blijkt dat dit leidt tot vragen naar nieuwe afspraken en standaarden voor geografische informatie zullen we daarvoor initiatieven nemen is het Jaar van de Ruimte. Een jaar waarin de ruimtelijke toekomst van Nederland centraal staat. Door het organiseren van maatschappelijk, politiek en professioneel debat wordt er gewerkt aan Nederland in Voor Geonovum een relevant debat, want; geen ruimtelijke toekomst, zonder ruimtelijke informatie. Geonovum wil in 2015 de organiserende kracht zijn achter het koppelen van ruimtelijke ontwikkeling, of populairder gezegd - ruimtelijke activatie, met ruimtelijke informatie en gebruikt hiervoor het platform van het Jaar van de Ruimte. Geonovum zet zich in 2015 in om samen met haar netwerk initiatieven vorm te geven die passen in de doelstelling van het Jaar van de Ruimte. Geonovum is voornemens om lid te worden van het Uitvoerend Comité Activiteiten Een groot deel van de activiteiten uit 2014 zetten wij in 2015 voort. Wij voeren hen uit in het basisprogramma in combinatie met opdrachten (zie paragraaf 2.3). In het figuur hieronder zijn de activiteiten voor 2015 hiernaar onderverdeeld. Figuur 1 Overzichtskaart activiteiten 2015 Standaardisatie Toegankelijkheid Kennis Basisprogramma Standaardisatie en kwaliteit Beter benutten Kennisvragen GI-beraad Geonovum kennisplein 4 Zie ook Geonovum Uitvoeringsplan

8 Opdrachten Platform Linked Data Nederland INSPIRE in Nederland GeoSamen Making Sense for Society: Living Lab for the Internet of Everything Doorbraak naar Nederland in 3D R&D open geo-standaarden Publieke dienstverlening op de kaart (PDOK) Ruimtelijkeplannen.nl Atlas Leefomgeving Advisering provincies OGC-meeting in Nederland Overstap van RD naar ETRS89 Omgevingswet: Laan van de Leefomgeving en Informatiehuizen Omgevingswet: Standaarden Kerninstrumenten RO Standaarden Informatiemodel Welstand (IMWE) BGT IMGeo standaard Informatiemodel Kabels en Leidingen (IMKL) Koppelvlakken voor de energiesector CB-NL en het Loket Open BIMstandaarden Advies overige standaardisatie 3.4 Synergie Nadrukkelijk besteden wij aandacht aan de onderlinge samenhang en synergie tussen de activiteiten die wij uitvoeren. De inhoudelijke relaties tussen de verschillende activiteiten zijn namelijk talrijk. Vanuit onze verschillende activiteiten verbinden we verschillende netwerken met elkaar. Geonovum is een kleine organisatie met korte lijnen tussen de medewerkers en daarmee de verschillende onderdelen van het basisprogramma en opdrachten. stemmen we onderling af en combineren we waar mogelijk. Voorbeelden zijn: de toepassing van het BOMOS-model voor de ontwikkeling en bijhouding van de de basisset geostandaarden, de BGT IMGeo standaard en bijvoorbeeld de RO Standaarden. Meerdere mensen binnen Geonovum hebben ervaring met dit model. De inrichting van het beheer voor een andere standaard is daarom relatief eenvoudig en snel te verwezenlijken. Voor het werkveld is onze werkwijze, ongeacht de standaard, door het gebruik van BOMOS herkenbaar; het gemeenschappelijk gebruik van generieke componenten van validators en registers. Door slim hergebruik drukken wij de ontwikkel- en hostingkosten; Geonovum Uitvoeringsplan

9 het oppakken van digitale duurzaamheid vanuit het basisprogramma Standaardisatie en vanuit de opdracht voor de RO Standaarden; semantische afstemming van de nationale informatiemodellen, inclusief die van het Europese INSPIRE, die ook gelden voor Nederland; onderzoek in de innovatieplatforms voor 3D geo-informatie, Linked Data en Sensorweb naar mogelijk nieuwe ontwikkelingen op het gebied van standaardisatie en toepassing van innovaties voor de overheid; kennisoverdracht bij presentaties, workshops en voorlichtingssessies waarbij de inhoud en samenhang tussen het basisprogramma en de verschillende opdrachten, indien relevant, terugkomt; promotie van de geo-informatie infrastructuur in haar geheel en haar mogelijkheden, in aanvulling op de promotieactiviteiten per bouwsteen. Vanuit gebruikersoogpunt en in het kader van de i- overheid is de som der delen veel interessanter; organisatie van een gezamenlijk gebruikersoverleg voor de opdrachten Publieke dienstverlening op de kaart en INSPIRE en de gecombineerde gebruikersdagen ook met BGT IMGeo. En meer algemeen de coördinatie in de planning van grotere bijeenkomsten. Wij waken ervoor dat dezelfde doelgroepen niet overvraagd worden en combineren waar mogelijk agenda s of programma s. In de volgende hoofdstukken geven wij een korte beschrijving van onze activiteiten, onderverdeeld naar onze doelen: standaardisatie, toegankelijkheid en kennis. Geonovum Uitvoeringsplan

10 Hoofdstuk 4 Standaardisatie Om de uitwisseling van geo-informatie onderling en met andere gegevens eenvoudig mogelijk te maken, zorgen we voor geo-standaarden en adviseren wij anderen bij de ontwikkeling en vernieuwing van hun geo-standaarden. Daarnaast helpen we gebruikers onze geo-standaarden goed toe te passen, onder meer door toetsinstrumenten te ontwikkelen en voorlichting te geven. En natuurlijk werken wij samen aan innovatie op het gebied van geo-standaardisatie. In de paragrafen hieronder vindt u per onderdeel een opsomming van resultaten en activiteiten die wij in 2015 verwachten. 4.1 Standaardisatie en kwaliteit basisprogramma In het basisprogramma ontwikkelen en beheren wij de basisset geo-standaarden en bijbehorende implementatie-instrumenten. Dit zijn: het Raamwerk van standaarden voor de nationale geo-informatie infrastructuur; het Basismodel Geo-informatie (NEN 3610); de Nederlandse metadatastandaard voor geografie en voor services; de Nederlandse profielen voor Web Map Service en Web Feature Service; het StUF-Geo voor het synchroon houden van objecten in verschillende registraties; richtlijnen voor visualisatie, tiling en de handreiking Webrichtlijnen en geo-informatie. Ook beheren wij een basisarchitectuur voor de nationale geo-informatie infrastructuur, afgestemd op de nationale overheidsreferentiearchitectuur (NORA) en internationale architecturen, waaronder het Europese INSPIRE. Ons standaardisatiewerk voeren wij uit in nauwe samenwerking met het Forum Standaardisatie, het ICTU, KING, Logius, het Nederlands Centrum voor Geodesie en Geo-informatica (NCG) en bijvoorbeeld het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN). Internationaal werken wij samen met CEN/TC 287, ISO/TC211, het Open Geospatial Consortium (OGC) en bijvoorbeeld het Joint Research Center (JRC) van de Europese Commissie. We werken intensief aan de semantische afstemming tussen informatiemodellen. Dit zijn er inmiddels ruim 50, inclusief die van INSPIRE. De informatiemodellen onder NEN 3610 en INSPIRE bieden een schat aan objectdefinities. In 2015 organiseren we de harmonisatie, integratie en samenwerking op semantiek tussen standaardbeheerders, bronhouders en datagebruikers. Een andere belangrijke activiteit is om in samenwerking tussen de overheid, het bedrijfsleven en de wetenschap de geo-standaarden bruikbaarder te maken voor de app-bouwers. Denk aan het beantwoorden van vragen zoals: Hoe wordt de geo-data op het web gevonden door app-bouwers?, Op welke manier kunnen zij deze informatie het beste gebruiken? en Hoe weet de gebruiker nog waar het vandaan komt?. Dit zijn voor Geonovum de hoofd ontwikkelactiviteiten in het basisprogramma voor standaardisatie. Voor dit onderdeel van het basisprogramma stellen wij een roadmap op die aanvang 2015 gepubliceerd wordt. De roadmap laat in detail zien welke resultaten en activiteiten er in 2015 op de planning staan op tactisch en operationeel niveau. Deze roadmap wordt in de tweede helft van 2015 geactualiseerd. beheer, onderhoud en ontwikkeling van de basisset geo-standaarden met bijbehorende implementatie-instrumenten Geonovum Uitvoeringsplan

11 faciliteren van de correcte toepassing van deze standaarden in de praktijk door het verzorgen van een helpdesk, website, validatie-instrumenten, community, en verspreiding van nieuwsbrieven en voorlichtingsmateriaal Centraal ontsluiten van begrippen afkomstig van meerdere informatiemodellen en afstemming van de bijbehorende semantiek tussen informatiemodellen bijdragen aan de ontwikkeling van koppelvlakken in het stelsel van basisregistraties, zoals voor het koppelvlak tussen IMGeo en Waardering Onroerende Zaken (WOZ) applicaties en het koppelvlak BAG-BGT bijdrage aan innovaties, zoals Platform Linked Data Nederland, het Living Lab for the Internet of Everything en de Special Interest Group 3D geo-informatie, die de implementatie van standaarden bevorderen en kunnen leiden tot aanpassing van de geo-standaarden of andere documentatie; afstemming van geo-standaarden met internationale ontwikkelingen, e-overheid, KING, Inspire en bijvoorbeeld de Bouw, en vertalen van nieuwe ontwikkelingen naar onze standaarden Standaardisatie en kwaliteit 4.2 Platform Linked Data Nederland De overheid beschikt over veel verschillende datasets met gegevens die wel een relatie hebben, maar nu niet aan elkaar zijn gelinkt. Door bijvoorbeeld beleidsstukken, voorlichting, jurisprudentie en uitvoeringsaanwijzingen te koppelen aan wet- en regelgeving creëer je samenhang. Door relaties zichtbaar te maken, kan linked data ook fungeren als lijm tussen de basisregistraties. Tegelijkertijd bieden de basisregistraties een solide ondergrond om linked data tot bloei te laten komen. Om de mogelijkheden van Linked Data voor de overheid te onderzoeken, zijn eerder twee succesvolle pilots uitgevoerd. In het najaar van 2014 is het Platform Linked Data Nederland gestart, een initiatief van Geonovum om samen met partijen uit de overheid, het bedrijfsleven en de wetenschap de innovatieve toepassingsmogelijkheden van Linked Data verder te verkennen. Met deze focus op implementatie acteren we op het snijvlak van (technisch) inhoudelijke kennis inzetten voor echte praktijk cases. Het platform Linked Data Nederland is een levendige community, die kennis en ervaring deelt rond het maken, beheren en toepassen van Linked Data. Door de (technisch) inhoudelijke kennis in te zetten in toepassingscases levert het platform een innovatieve bijdrage aan toepassingen met Linked Data in Nederland. Het open en toegankelijke platform verbindt mensen uit overheid, bedrijfsleven en wetenschap, en biedt daarnaast hulpmiddelen om aan de slag te gaan met Linked Data. Onderwerpen die aanbod komen in het platform Linked Data Nederland zijn onder meer gerelateerd aan de URI-strategie (ook actueel voor INSPIRE), semantiek (INSPIRE, BGT, DRO) en de BGT. Met het platform willen we Linked Data blijvend op de kaart zetten en de hoeveelheid experts, maar ook managers, consultants, projectleiders, die kennis hebben van Linked Data vergroten, zodat innovaties op basis van Linked Data vereenvoudigd worden. Resultaten 2015 vergroot, ook bestuurlijk, bewustzijn van potentie en aandachtspunten voor Linked Data actieve Nederlandse community rond Linked Data verzorgen van de overall leiding van het Platform Linked Data Nederland adviseren en uitvoeren van de communicatie over het platform uitwerken van praktijkcases inbrengen van onze expertise over geo-standaarden en Linked Data bij cases en thema s vertalen van de ervaringen waar relevant naar de geo-standaarden Geonovum Uitvoeringsplan

12 Platform Linked Data Nederland Partners Kadaster, Ministerie van IenM, TNO Status Loopt Informatie- en Communicatietechnologie, SLO 4.3 Making Sense for Society: Living Lab for the Internet of Everything Samen met zes partners is Geonovum in 2014 gestart met Making Sense for Society, het Living Lab for the Internet of Everything. Inmiddels zijn er zo n 75 organisaties actief betrokken bij dit living lab. Het Internet of Everything (IoE) is een technologische ontwikkeling, waarbij allerlei uiteenlopende voorwerpen (lantaarnpaal, goederencontainer, beveiligingscamera s, schoenen, etc.) zijn aangesloten op het internet en voorzien van een microcomputer. Hierdoor wordt het mogelijk met deze voorwerpen te communiceren, hun te bevragen (via sensoren), opdrachten te geven (via actuatoren), en op elkaar te laten reageren. Maar ook mensen (Internet of People) zijn steeds meer aangesloten op het internet en produceren grote hoeveelheden data. Deze op internet aangesloten voorwerpen en mensen vormen een nieuwe groep van actoren in de leefomgeving. In het Smart City concept worden deze nieuwe actoren ingezet om een stad efficiënter, veiliger en aangenamer te maken. Om toepassing van deze ontwikkelingen gemakkelijker te maken voor de overheid, het bedrijven en burgers, is inpassing in de nationale geo-informatie infrastructuur nodig. Voor deze inpassing zijn nog veel vragen te beantwoorden. Vragen over de techniek van data-acquisitie, -opslag en -fusie, maar ook vragen voor het beleid (open sensordata, open devices), governance en privacy. Deze vraagstukken pakken we op in het living lab. In het living lab werken we diverse maatschappelijke thema s uit aan de hand van cases van nu de gemeenten Nijmegen, Zwolle, Eindhoven en Den Haag en de Wageningen Universiteit over privacy, 3D visualisatie en sensorstandaarden. In alle cases ligt de nadruk op hoe maatschappelijke vraagstukken met nieuwe sensordata, datafusie en big data analytics kunnen leiden tot nieuwe oplossingen. De onderwerpen, die we oppakken variëren van lokale luchtkwaliteitsmonitoring en dynamische verkeersmanagement (gemeente Nijmegen), ouderenhuisvesting en polsbandjes (gemeente Zwolle), strand en parkeerproblemen in Den Haag tot energie-sensing in gebouwen (campus Wageningen Universiteit). Het living lab biedt ruimte voor nieuwe cases. De kennis en ervaring uit het living lab zijn onder meer van belang voor de implementatie van INSPIRE in Nederland. INSPIRE vereist namelijk dat op termijn gegevens uit de landelijke publieke meetnetten (sensordata) toegankelijk worden gemaakt. Dat vergt dus aanpassing van onze infrastructuur. Ook verwachten we kennis op te doen die nodig is bij de ontwikkeling van de Laan van de Leefomgeving. vergroot bewustzijn van de potentie en specifieke aandachtspunten voor sensordata, het Internet of Things en Smart Cities Nederlandse community voor sensordata en het Internet of Things verzorgen van de overall leiding van het living lab adviseren en uitvoeren van de communicatie erover inbrengen van onze expertise over geo-standaarden, -date en -architectuur bij cases en thema s borgen en beschikbaar stellen van de kennisproducten uit het living lab vertalen van de ervaringen waar relevant naar de geo-standaarden Making sense for Society: Living Lab for the Internet of Everything Partners Gemeente Nijmegen, Gemeente Zwolle, Status Loopt Gemeente Den Haag, Gemeente Eindhoven, Ministerie van IenM, Ministerie van EZ - NSO, Geonovum Uitvoeringsplan

13 RIVM, Rijkswaterstaat 4.4 Doorbraak naar Nederland in 3D In 2015 werken we mee aan de realisatie van het initiatief Doorbraak naar Nederland in 3D. We zijn mede initiatiefnemer om in een samenwerking van bedrijfsleven, overheid en wetenschap de versnippering rond 3D (van inwinning en beheer tot ontsluiting en gebruik) aan te pakken. Op die manier zorgen we dat we over een aantal jaren niet alle ruimtelijke vraagstukken vanzelfsprekend meer platslaan naar onze 2D modellen en werkprocessen. Maar dat we in plaats daarvan 3D als standaardaanpak gebruiken om onze complexe omgeving te plannen, beheren en voorspellen. Ten behoeve van kennisuitwisseling en standaardisatie bij partijen uit de overheid, het bedrijfsleven en de wetenschap onderhoudt Geonovum de Special Interest Group 3D Nederland (3D-SIG). In 2015 richten we ons op de verdere ontwikkeling van de afspraken over de 3D component en implementatietools voor 3D geo-informatie. Ook werken we mee aan de werkgroep voor de pilot rond 3D geo-informatie en de Omgevingswet in samenwerking met onder meer het Ministerie van IenM en de Gemeente Den Haag. Resultaten 2015 opstellen van de Roadmap Doorbraak 3D en agenderen van de uitvoering daarvan; vergroot bewustzijn van de potentie en specifieke aandachtspunten voor 3D geo-informatie; Nederlandse community voor 3D geo-informatie. samenwerken in het initiatief Nationale Doorbraak 3D en werkgroep voor de pilot rond 3D geoinformatie en de Omgevingswet. Doorbraak naar Nederland in 3D Partners Ministerie van IenM, Kadaster, Rijkswaterstaat, Geologische Dienst Nederland, Gemeente Den Haag, GeobusinessNL, NCG, Steunbetuigers Doorbraak Manifest Status Loopt 4.5 R&D open geo-standaarden Het Europese project European Location Framework (ELF) onderzoekt het bredere gebruik, het beter benutten van geo-informatie. Het wil een platform vormen voor het creëren van toegevoegde waarde diensten. De infrastructuur die ELF ontwikkelt, zal op Europese schaal geharmoniseerde INSPIRE-data serveren. De ELF-infrastructuur wordt gebaseerd op cloud-principes met een veelzijdige en gestapelde servicearchitectuur. Via tools en open standaarden worden nationale referentiedatasets naadloos, coherent en consistent ontsloten op het internet. ELF services voor referentiedatasets worden aangeboden volgens het Data as a Service model. Verder ondersteunt ELF GIS-platforms, die worden aangeboden volgens het Software as a Service model, een model dat door veel innovatieve organisaties al wordt ingezet. De ELFinfrastructuur zal tijdens en na het project worden beheerd en beschikbaar zijn voor verdere applicatieontwikkeling. Ook zal hergebruik van de infrastructuur worden gewaarborgd. Als partner van het Kadaster, voert Geonovum twee werkpakketten uit binnen het project ELF. Het eerste richt zich op de validatie van informatiemodellen en services, zodat de implementatie van open standaarden kan worden getoetst. Het tweede werkpakket betreft de ontwikkeling van open source software voor het automatisch service-gebaseerd koppelen van attribuutgegevens aan geometrie via een Table Joining Service (TJS), toegepast voor het ontsluiten van statistieken over de menselijke gezondheid. Dit doen wij in nauwe samenwerking met het CBS en het RIVM. In 2015 kijken we hoe we de TJS ook in Nederland kunnen verankeren, bijvoorbeeld in PDOK. Geonovum Uitvoeringsplan

14 werkende TJS infrastructuur op het ELF Oskari platform voor de toepassing gezondheidsstatistieken een omgeving voor lokale en online validatie van INSPIRE en andere geo-services ontwikkeling van TJS-software (Geoserver extensie) en uitrol op testplatform data-uitrol: ruimtelijke data en gezondheidsstatistieken conform de INSPIRE methode testen en uitrollen validator European Location Framework Opdrachtgever Kadaster Status Loopt 4.6 Overstap van RD naar ETRS89 Een mogelijke overstap van het nationaal en land georiënteerde Rijksdriehoekstelsel (RD) naar het internationaal georiënteerde en ook op zee geldende ETRS89 is verkend door de overheidspartijen die verantwoordelijk zijn voor de Nederlandse geodetische infrastructuur op land en zee. Dit zijn het Kadaster, Rijkswaterstaat en de Dienst der Hydrografie en Geonovum als procesbegeleider en standaardisatieexpert. De verkenning heeft medio 2014 geleid tot een advies om ETRS89 als uitwisselingscoördinatenreferentiestelsel tussen overheidspartijen en hun leveranciers in te voeren. In opdracht van de stuurgroep Verkenning RD / ETRS89 wordt als eerste vervolgstap een impactanalyse uitgevoerd van een overstap van RD naar ETRS89. De projectgroep RD / ETRS89 leidt de impactanalyse. Deze projectgroep bestaat uit experts van het Kadaster, Rijkswaterstaat, de Dienst der Hydrografie en Geonovum, als procesbegeleider, trekker, penvoerder, standaardisatie-expert. Vertegenwoordigers van gemeenten, provincies, waterschappen en GeoBusiness Nederland zijn betrokken in een begeleidingsgroep. Mede op basis van de impactanalyse volgt een advies aan het GI-beraad. Bij een positief besluit voor een overstap naar ETRS89 volgt een transitieperiode. Ook in die fase vervult Geonovum graag de rol van procesbegeleider. impactanalyse: inzicht in welke impact het overstappen dan wel niet overstappen heeft, in hoe de overstap het beste vorm gegeven kan worden, wat het werkveld vindt en wat de maatschappelijke kosten en baten zijn van het wel of niet overstappen (MKBA) een advies aan het GI-beraad over het vervolg uitvoeren van een kwalitatieve impactanalyse, scenario-analyse, openbare consultatie en maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA); heldere communicatie naar het werkveld over de mogelijke overstap. Overstap van RD naar ETRS89 Opdrachtgever Ministerie van IenM, Kadaster, Rijkswaterstaat Status Loopt 4.7 Omgevingswet: Laan van de Leefomgeving en Informatiehuizen Het ministerie van IenM werkt aan de bundeling, vereenvoudiging, modernisering en versobering van het omgevingsrecht in brede zin. De minister van IenM wil de vele wetten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving, zoals de Wro, Wabo en de Tracéwet, vervangen door een wet die de belangrijkste delen van het omgevingsrecht zowel procedureel als materieel omvat: de Omgevingswet. Geonovum Uitvoeringsplan

15 Een belangrijk speerpunt bij de ontwikkeling van de Omgevingswet is de vernieuwing en digitalisering van de informatievoorziening, met als belangrijkste doelen het vergroten van de ruimte voor eigen initiatieven van burgers en bedrijven, het terugdringen van administratieve lasten, het vergroten van de efficiëntie in het overheidsapparaat en het versnellen van procedures voor planvorming en vergunningverlening. De huidige informatievoorziening over de fysieke leefomgeving is nu nog versnipperd, wisselend van kwaliteit en onvoldoende toegerust op het verlenen van vergunningen en andere besluiten met rechtsgevolgen. Met het concept van de Laan van de Leefomgeving beoogt het ministerie van IenM in het programma Gegevensvoorziening Omgevingswet voor Activiteiten in de Leefomgeving (GOAL) alle beschikbare informatie met een klik op de kaart beschikbaar te maken. Het voorgestelde stelsel bestaat uit drie hoofdonderdelen: De gebruiker krijgt toegang tot de laan via gebruikerstoepassingen; De laaninfrastructuur leidt de vragen van de gebruiker op een veilige en efficiënte wijze door naar de informatiehuizen; De informatiehuizen aan de laan geven de antwoorden. In de huizen wordt de ruwe data die in een domein beschikbaar is, omgezet naar de vraag toegespitste informatieproducten. In 2014 hebben wij voor GOAL een bijdrage geleverd aan de definitiefase van het programma. We hebben een globale architectuurschets opgesteld voor de laaninfrastructuur, waarin is beschreven welke generieke componenten en standaarden een rol spelen. Informatie en (bestaande) ICT-voorzieningen worden met behulp van standaarden op een logische wijze met elkaar verbonden. Ook hebben wij een verkenning uitgevoerd voor semantische knelpunten. Voor een effectieve en efficiënte uitvoering van de Omgevingswet is het namelijk van belang dat begrippen en definities, die worden gebruikt in de nieuwe wetgeving, zoveel mogelijk eenduidig zijn en in het digitale stelsel gerelateerd zijn aan begrippen uit de administratieve werkelijkheid. Het ontwerp van de nieuwe wet is een uitgelezen kans om bestaande problemen rondom semantiek aan te pakken. De werkzaamheden in 2015 staan in het verlengde van onze bijdrage in de definitiefase in We willen het gegevensverkeer op de laaninfrastructuur nader beschrijven, en analyseren welke bouwstenen al beschikbaar zijn voor hergebruik. Een belangrijke component is de gegevenscatalogus. Hierin ligt vast welke gegevens waar gevonden kunnen worden. We maken een functioneel ontwerp hoe zo n catalogus eruit komt te zien. Wat semantiek betreft richten wij ons op het verder inrichten van het proces om tijdens de verdere ontwikkeling van de regelgeving zoveel mogelijk van geharmoniseerde begrippen gebruik te maken, en de doorwerking naar de informatievoorziening te borgen. Het beschikbaar stellen van informatie gebeurt in de informatiehuizen. Om de informatie goed door te laan te kunnen laten stromen is het van belang dat de gegevens zijn beschreven en op elkaar afgestemd. We werken een format uit voor een informatiemodel, waar de informatiehuizen mee aan de slag kunnen. functioneel ontwerp van de gegevenscatalogus systematiek voor de harmonisatie van begrippen format voor informatiemodellering voor informatiehuizen advisering binnen diverse gremia over de digitale aspecten van de Omgevingswet Omgevingswet: Laan van de Leefomgeving en Informatiehuizen Opdrachtgevers Ministerie van IenM, Rijkswaterstaat, Kadaster, Provincies/IPO, KING, Informatiehuizen Status Kans Geonovum Uitvoeringsplan

16 4.8 Omgevingswet: Standaarden Kerninstrumenten Op 1 januari 2018 treedt volgens de huidige planning de Omgevingswet in werking. Op dat moment worden de kerninstrumenten van de Omgevingswet digitaal vastgesteld en ontsloten, op een niveau dat minimaal gelijkwaardig is aan de huidige Wro voorzieningen. Om dit mogelijk te maken, is er allereerst een informatiemodel nodig dat deze kerninstrumenten ondersteunt. Dit informatiemodel is een doorontwikkeling van de huidige IMRO Standaarden. Geonovum staat aan de lat om samen met partners vorm te geven aan dit Informatiemodel Omgevingsrecht (IMOR). Op dit moment is er nog veel dynamiek in de besluitvorming rond de Omgevingswet. Het is echter onverkort noodzakelijk om IMOR in 2015 goeddeels te ontwikkelen, om zodoende voldoende ruimte te scheppen voor implementatie in centrale voorzieningen (Ruimtelijkeplannen.nl met de opvolger in de vorm van het Informatiehuis Ruimte) en implementatie bij bronhouders wordt dus het jaar van het Informatiemodel Omgevingsrecht (IMOR). Een uitgewerkt deelprogrammaplan Een informatiemodel Omgevingsrecht (IMOR) voor de ontsluiting van de kerninstrumenten Omgevingswet Validatieregels ten behoeven van de controleservice die gegevens controleert op technische juistheid (Validator) Afstemming tussen IMOR en de landelijke voorziening die de kerninstrumenten ontsluit Afstemming tussen het (juridische) overgangsrecht en de (informatiekundige) transitie bij de overgang van Wro naar Omgevingswet Het opzetten van een nieuwe adviesgroep ten behoeve van de inhoudelijke voeding vanuit de diverse werkvelden. Dit is de bredere opvolger van de huidige Beheergroep RO Standaarden. Het opstellen van een projectplan en het starten van het project IMOR als onderdeel van het programma voor het Informatiehuis Ruimte. Het modelleren van de kerninstrumenten in samenspraak met onze partners binnen de RO en de overige domeinen van de fysieke leefomgeving in een dynamisch basismodel. Het betreft een volledig model met zowel geo-objecten als tekstobjecten die in samenhang worden opgesteld. Publieke consultatie van concept voorstellen indien nodig. Het opstellen van business rules die als validatieregels geïmplementeerd kunnen worden in de landelijke voorziening. Structurele afstemming met Kadaster voor een succesvolle implementatie van de kerninstrumenten in een vernieuwd ontwerp van de landelijke voorziening. Bijdrage aan het ontwerp van de uitwisselmethodiek van de informatie tussen bronhouders en de landelijke voorziening, in samenspraak met Kadaster. OW: Standaarden kerninstrumenten Opdrachtgever Ministerie van IenM Status Kans 4.9 Ruimtelijke Ordening standaarden Voor het opstellen en uitvoeren van het ruimtelijk beleid is het digitale stelsel van de ruimtelijke ordening, waaronder de RO Standaarden en de landelijke voorziening ruimtelijkeplannen.nl, een essentieel instrument. Samen met het ministerie van IenM, het Kadaster als beheerder van de landelijke voorziening en de stakeholders in het RO-werkveld houden wij het stelsel in stand en actueel. Dat doen wij door het stelsel en de voorzieningen af te stemmen op de ontwikkelingen uit de wetgeving en bovenliggende ICTen geo-standaarden. In 2015 heeft de ontwikkeling van het omgevingsrecht grote invloed op het stelsel. Geonovum houdt de RO Standaarden actueel (wijzigingsproces, signaleren behoefte van het ROwerkveld), geeft er advies en voorlichting over en ondersteunt de implementatie en toepassing ervan. Ook Geonovum Uitvoeringsplan

17 bieden wij mogelijkheden om RO-plannen te valideren en zorgen wij voor afstemming van de RO Standaarden op relevante internationale en Europese standaarden, waaronder INSPIRE, en nationale standaarden. Daarnaast onderhouden wij het contact tussen de Afdeling Bestuursrechtspraak van Raad van State en het RO-werkveld in verband met het verwerken van uitspraken in bijvoorbeeld bestemmingsplannen. Het belangrijkste resultaat van het beheer van de RO Standaarden in 2015 is dat de primaire doelgroep de RO Standaarden 2012 goed toepast, mede door de ondersteuning en voorlichting van Geonovum. uitvoeren van het regulier beheer van de RO Standaarden, waaronder: - helpdesk en beheren van de website; - opstellen van validatieregels werkafspraken; - organiseren en faciliteren van reguliere overleggen van Beheergroep RO Standaarden (BROS) en softwareleveranciers; - afstemmen van RO Standaarden op relevante internationale, Europese en nationale standaarden; geven van algemene voorlichting en informatie over de RO Standaarden, lobbyen voor het gebruik en de toepassing van deze standaarden bij de primaire doelgroep en faciliteren van kennisuitwisseling tussen de bronhouders en hun ondersteuners. RO Standaarden Opdrachtgever Ministerie van IenM Status Loopt 4.10 Informatiemodel Welstand Om welstandnota s digitaal vindbaar en raadpleegbaar te maken, is het informatiemodel welstand (IMWE) ontwikkeld. Als het informatiemodel is toegepast op een welstandsnota, zijn de welstandseisen van een locatie of object eenvoudig digitaal te raadplegen als interactieve kaart, in combinatie met bijvoorbeeld het bestemmingsplan en cultuurhistorie. Hierdoor zijn welstandseisen beter toegankelijk voor wie een bouwplan indient. De ambtenaar die bouwplannen toetst, profiteert eveneens. Hij of zij kan, als de standaard is toegepast, welstandsinformatie in combinatie met het bestemmingsplan in één oogopslag raadplegen. IMWE wordt in 2015 als facultatieve standaard aan de set van RO Standaarden 2012 toegevoegd. Het is daardoor voor de gemeenten mogelijk welstandeisen op dezelfde wijze als bijvoorbeeld bestemmingsplannen beschikbaar te maken en te ontsluiten. De welstandeisen worden naar verwachting in de huidige site van Ruimtelijkeplannen.nl vanaf 2015 ontsloten. IMWE standaard die zonder grote hinder kan worden toegepast in de praktijk en onderdeel is van de set RO Standaarden IMWE standaard die actueel is en aansluit op de eisen van wet- en regelgeving rondom welstand beheer van het informatiemodel verzorgen van de helpdesk en geven van voorlichting over IMWE Informatiemodel Welstand Opdrachtgever Ministerie van BZK, Ministerie van IenM Status Loopt Geonovum Uitvoeringsplan

18 4.11 BGT en IMGeo De BGT is een registratie in wording met een basis in het Informatiemodel Grootschalige Geografie (IMGeo). De BGT wordt de topografische ondergrond voor de Nederlandse overheid voor informatie met een schaal van 1:500 tot 1: In het stelsel van basisregistraties vervult de BGT vanwege zijn objectgeometrie een strategische plek. De BGT bevat de authentieke, verplichte basisgegevens en IMGeo de optionele gegevens. Geonovum is sinds 2012 beheerder van de BGT IMGeo standaard. Het beheer omvat de gegevenscatalogus BGT, het informatiemodel IMGeo, het objectenhandboek BGT, de berichtenstandaard, de visualisatiehandreiking, templates en kleuren- en symbologieschema s, voorbeeldbestanden, certificeringsdocumenten en instrumentarium, mappings naar NLCS en NEN en validatietools. Ook ondersteunen wij IenM bij de uitvoering van communicatie over de BGT. Wij organiseren het BGTcongres, een bijdrage aan de Overheid en ICT en voorlichtingsbijeenkomsten en we maken voorlichtingsmateriaal. Daarnaast voert Geonovum adviesopdrachten uit, die gerelateerd zijn aan BGT IMGeo standaard en ondersteunend aan de gehele BGT-keten. Deze opdrachten worden in de loop van 2015 gedefinieerd. Een BGT IMGeo standaard, die voldoende aansluit bij het beleid en de praktijk De primaire doelgroep past de BGT IMGeo standaard goed toe, mede door de ondersteuning en voorlichting over de standaarden door Geonovum BGT-congres en communicatiemiddelen Ontwikkeling en beheer: advies en uitvoering van het inhoudelijk beheer van de BGT IMGeo standaard: - intake en behandeling van wijzigingsverzoeken en releasematige wijziging met gestructureerde betrokkenheid en invloed van gebruikers (gebruiksbeheer) - organiseren van de stuurgroep en het softwareleveranciersoverleg - helpdesk en website - afstemming met het stelsel van basisregistraties en NEN afstemming met ontwikkelingen op het gebied van 3D geo-informatie Validatie: ontwikkeling en beschikbaar stellen van validatietools, testdatasets en testberichten voor de BGT IMGeo standaard Communicatie en advies: stimulering van de implementatie, het gebruik van en de kennis over de BGT IMGeo standaard, regulier tactisch en operationeel overleg met vertegenwoordigers van bronhouders, gebruikers, softwareleveranciers, Kadaster, SVB-BGT en het ministerie van IenM BGT IMGeo standaard Opdrachtgever Ministerie van IenM Status Loopt 4.12 Informatiemodel Kabels en Leidingen Samenwerkende partners in het KLIC-domein hebben in 2014 het programma KLIC WIN gestart. Dit programma beoogt de implementatie van de Nederlandse implementatiewet INSPIRE voor het thema Utilities and Governmental services (nutsvoorzieningen) in een nieuwe versie van de voorziening KLIC On-line. De implementatie hiervan heeft direct betrekking op de objecten in het KLIC-domein. Uitgangspunt in dit programma is de integratie van de INSPIRE-vereisten met de doelstelling van WION KLIC. Samenwerking tussen beide geeft synergievoordelen door voorkoming van dubbele lasten en versterken van effectieve toepassingen. Geonovum Uitvoeringsplan

19 In het kader van dit programma heeft Geonovum in 2014 een nieuwe versie van het informatiemodel Kabels en Leidingen (IMKL) ontwikkeld. Het doel van deze nieuwe versie is bevordering van de synergie tussen WION en INSPIRE. Deze nieuwe versie van IMKL beschrijft de inhoud van het dataverkeer tussen een datavoorziening en de afnemers, dat moet voldoen aan de realisatie van de gezamenlijke doelstelling van WION en INSPIRE. Na oplevering neemt Geonovum mogelijk het model in beheer in opdracht van de sector. Nader te bepalen Nader te bepalen Beheer IMKL 2015 Opdrachtgever Stuurgroep KLIC-WIN Status Kans 4.13 Koppelvlakken voor de energiesector Interoperabiliteit en informatieverwerking zijn sleutelwoorden bij de totstandkoming van Smart Grids. Het gebruik van de juiste normen en standaarden is hiervoor cruciaal. Het project Combineren van Energie- en Ruimtelijke Informatie Standaarden als Enabler Smart Grids (CERISE-SG) richt zich op interoperabiliteit, toegespitst op informatiekoppelingen van Smart Grids met haar omgeving. In het bijzonder de basisregistraties in het overheidsdomein en het geo-domein, zoals de BGT en IMGeo. Deze registraties bevatten immers gekwalificeerde gegevens, die in de praktijk vaak niet benut worden. Aan de hand van use cases worden de state-of-the-art methodieken geïnventariseerd en wordt in één of meerdere proeftuinen de werking van de te bouwen koppelvlakken getest. Het betreft hier koppelingen waar ook de semantiek, de betekenis van informatie, onderdeel van uitmaakt. Het benutten van deze koppelingen levert nieuwe functionaliteit en grote besparingen op. Ook biedt het kansen voor leveranciers die daardoor aantrekkelijker producten en diensten kunnen ontwikkelen voor de grote internationale markt voor Smart Grids. Het project wordt mede gefinancierd uit de Subsidieregeling energie en innovatie, Smart Grids, en loopt tot en met Geonovum is partner in het project. Wij brengen kennis in op het gebied van semantische koppelingen, het proces van standaardisatie en basisregistraties en ons netwerk. De in het project ontwikkelde koppelvlakken brengen wij in bij de relevante thematische werkgroepen van INSPIRE en bij de OGC Workgroup Smart Grid and Spatial Data Infrastructures en de OGC Energy & Utilities Domain Working Group: Smart Grids. ontwerp, test en realisatie van betekenisvolle informatie-uitwisseling met het informatiemodel Smart Grid toepassing van het informatiemodel Smart Grid in een testbed voor energiebalancering use case beschrijving Energiekaart Nederland en Crisismanagement Onze belangrijkste activiteiten in 2015 zijn: bijdragen aan het opstellen van het informatiemodel Energiebalancering voor Smart Grid ondersteuning van het testbed voor informatie-uitwisseling energiebalancering bijdragen aan beschrijvingen van use cases Energiekaart Nederland en Crisismanagement doorontwikkeling van het informatiemodel Smart Grid adviseren over de harmonisatie van de uit te wisselen gegevens en mappings tussen de sectorspecifieke informatiemodellen Geonovum Uitvoeringsplan

20 Koppelvlakken voor energiesector CERISE-SG Partners Alliander, Dutch Power, Geodan, Kadaster, Normalisatieplatform Smart Grids, Stichting Kien, TNO, TU Delft Status Loopt 4.14 CB-NL en het Loket Open BIM-standaarden De Bouw Informatie Raad (BIR) maakt zich sterk voor een succesvolle transitie naar ontwerpen, bouwen en beheren met BIM (Building Information Modelling; Building Smart). Eén van de belangrijkste obstakels om hiertoe te komen is het gebrek aan eenduidige taalafspraken in de bouwketen. De BIR heeft daarom in 2013 en 2014 het project Nederlandse conceptenbibliotheek voor de Bouw (CB-NL) uitgevoerd. Het doel was de ontwikkeling en het beheer van een conceptenbibliotheek voor de bouw vorm te geven als open standaard. CB-NL zorgt voor een gemeenschappelijke taal in de bouwsector, waarmee uitwisseling van informatie tussen ketenpartners via geautomatiseerde ICT-processen een stuk eenvoudiger wordt. In 2015 krijgt CB-NL een vervolg, als onderdeel van het Loket Open BIM-standaarden. Dit loket geeft invulling aan de noodzaak om te komen tot een integrale benadering. Om te komen tot processtandaardisatie (ketenintegratie) is het noodzakelijk dat er integraal afstemming van de standaarden plaats vindt. Dit is het beste te borgen als dit vanuit één punt wordt gecoördineerd. Het Loket Open BIM-standaarden wordt opgezet door BIR in nauwe samenwerking met kennisorganisaties buildingsmart, CROW, ETIM, SBRCurnet, STABU, in de bouw en Geonovum. De doelstellingen van het loket is het stimuleren van de implementatie van BIM voor de Nederlandse bouwsector door: Integraal beheer van Nederlandse Open BIM Standaarden; Het gebruik van Open BIM Standaarden bevorderen; Het vanuit één centraal punt voorlichten van de gebruikers; Verbinden van de bestaande kennisorganisaties; Coördineren en versterken van de (inter)nationale aansluiting. CB-NL is de gestandaardiseerde taal op basis waarvan objectgeoriënteerde communicatie moet gaan plaatsvinden in de Bouw & Utilities (B&U) en Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW). CB-NL is een conceptenbibliotheek die op begripsniveau de relaties legt tussen de verschillende BIM standaarden. Geo-informatie heeft veel waarde in een aantal bouwprocessen. Geonovum blijft ook in 2015 als adviseur en expert betrokken bij de ontwikkeling van CB-NL. Daardoor wordt naast de B&U en GWW ook geoinformatie betrokken. Mogelijke worden we ook betrokken als expert op het gebied van geo-standaarden en linked data bij het programma VCON. Dit is een programma van Rijkswaterstaat samen met TNO, TrafikVerkert en CSTB over het toepassen van Building Information Modelling (BIM) op de constructie en het beheer van wegen. Hierbij speelt ook de toepassing van GIS een rol en het overbruggen van de kloof tussen BIM en GIS. Eerste release van CB-NL, gevuld met de belangrijkste begrippen en met relaties tussen de begrippen Opname van CB-NL in bestekken bij de opdrachtgevers van de overheid Aansluiting van bouwsoftware op CB-NL Uitbreiding van de relaties tussen CB-NL en de geo-informatie begrippen, zodat optimaal elkaars standaarden en gegevens worden gebruikt harmonisatie van begrippen tussen geo-informatie en met name de systematieken en standaarden vanuit GWW Geonovum Uitvoeringsplan

Verkenning voor sensoren in de openbare ruimte. Hans Nouwens

Verkenning voor sensoren in de openbare ruimte. Hans Nouwens Verkenning voor sensoren in de openbare ruimte Hans Nouwens Smart Cities: een wereld van afspraken Schaalbaar door afspraken Invulling van de middag Proloog Consultatie ronde: Wat is het probleem? Consultatie

Nadere informatie

Uitvoeringsplan Geonovum. Datum 3 december Versie 1.0

Uitvoeringsplan Geonovum. Datum 3 december Versie 1.0 Uitvoeringsplan 2016 Geonovum Datum 3 december 2015 Versie 1.0 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 GEONOVUM IN VOGELVLUCHT... 4 2.1 MISSIE... 4 2.2 DOELEN... 4 2.3 ACTIVITEITEN... 4 2.4 ORGANISATIE...

Nadere informatie

Roadmap BIM Loket. Versie 7, 1 december 2015. 1.1 Inleiding

Roadmap BIM Loket. Versie 7, 1 december 2015. 1.1 Inleiding Roadmap BIM Loket Versie 7, 1 december 2015 1.1 Inleiding Eind april 2015 is de Stichting BIM Loket opgericht. Afgelopen maanden is de organisatie ingericht en opgestart. Mede op verzoek vanuit de BIR

Nadere informatie

Digitale Plannen en de nieuwe WRO

Digitale Plannen en de nieuwe WRO Digitale Plannen en de nieuwe WRO Afstemming tussen Geo-Informatiemodellen Paul Janssen, Geonovum Presentatie Wie is Geonovum? Wat is een geo-informatiemodel? Rol van een geo-informatiemodel Stelsel van

Nadere informatie

Digitalisering en de Omgevingswet wat betekent dat in de praktijk?

Digitalisering en de Omgevingswet wat betekent dat in de praktijk? Digitalisering en de Omgevingswet wat betekent dat in de praktijk? VIAG congres 2 november 2015 Even voorstellen.. Monique van Scherpenzeel Geonovum Provero Ruimtelijke ordening en ICT Digitale aspecten

Nadere informatie

Nieuwe Sturing op de Basisregistraties. Doorontwikkeling in Samenhang. De I-agenda van IenM. Presentatie DGRW. Ruud van Rossem

Nieuwe Sturing op de Basisregistraties. Doorontwikkeling in Samenhang. De I-agenda van IenM. Presentatie DGRW. Ruud van Rossem Nieuwe Sturing op de Basisregistraties De I-agenda van IenM. Presentatie DGRW Doorontwikkeling in Samenhang Ruud van Rossem Open Geo Dag 31 mei 2017 6 juni 2017 Basisregistraties In het kader van de Generieke

Nadere informatie

Open data en trends binnen de overheid. André van der Zande

Open data en trends binnen de overheid. André van der Zande Open data en trends binnen de overheid André van der Zande Open data en trends binnen de overheid 23 januari 2014 Kennisuitwisseling 2 Pheidipidus 490 voor chr. Ptolemaeus 150 na chr. Submarine Cable Map

Nadere informatie

Addendum betreffende het implementeren en gebruiken van het StUF-koppelvlak Geo BAG

Addendum betreffende het implementeren en gebruiken van het StUF-koppelvlak Geo BAG Addendum betreffende het implementeren en gebruiken van het StUF-koppelvlak Geo BAG tussen Geonovum, KING en Leveranciers Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers Versie: 003 Datum: december

Nadere informatie

Nota IPP. Onderwerp: Voortgang ontwikkeling Informatie en Participatie Platform (IPP) Inleiding

Nota IPP. Onderwerp: Voortgang ontwikkeling Informatie en Participatie Platform (IPP) Inleiding Nota IPP Onderwerp: Voortgang ontwikkeling Informatie en Participatie Platform (IPP) Inleiding In de huidige maatschappij neemt het gebruik van data een grote vlucht. Termen als open data, big data en

Nadere informatie

BIM-loket draagt bij aan BIM in de praktijk van RWS

BIM-loket draagt bij aan BIM in de praktijk van RWS BIM-loket draagt bij aan BIM in de praktijk van RWS Herman Winkels/Jacqueline Meerkerk Programmamanager BIM/Directeur BIM Loket GeoBuzz Den Bosch 25 november 2015 Wat is BIM? 1. BIM is een 3-dimensionaal

Nadere informatie

Catalogus Omgevingswet PLDN 18 april 2017 Peter Stolk projectmanager Kadaster

Catalogus Omgevingswet PLDN 18 april 2017 Peter Stolk projectmanager Kadaster PLDN 18 april 2017 Peter Stolk projectmanager Kadaster Onderwerpen Verbeterdoelen Omgevingswet Digitaal Stelsel Omgevingswet Linked Data URI Strategie Linked Data Theatre Begrippen Herkomst begrippen /

Nadere informatie

Digitalisering en de Omgevingswet wat betekent dat in de praktijk?

Digitalisering en de Omgevingswet wat betekent dat in de praktijk? Digitalisering en de Omgevingswet wat betekent dat in de praktijk? BWT congres 29 oktober 2015 Even voorstellen.. Monique van Scherpenzeel Geonovum Provero Ruimtelijke ordening en ICT Digitale aspecten

Nadere informatie

Provero bijeenkomst. Utrecht, 15 november 2016 Ernst Koperdraat Jos Dolstra

Provero bijeenkomst. Utrecht, 15 november 2016 Ernst Koperdraat Jos Dolstra Provero bijeenkomst Utrecht, 15 november 2016 Ernst Koperdraat Jos Dolstra Doel Informeren Met elkaar verkennen van de strategie voor invoering van de Omgevingswet Vraag: hoe ver is uw organisatie? Hoe

Nadere informatie

Verkennende Impactanalyse

Verkennende Impactanalyse Verkennende Impactanalyse Aanleiding onderzoek Onderzoek onder: Provincies Gemeenten Omgevingsdiensten Waterschappen Rijk Bedrijfsleven Verkennen hoe organisaties de impact van de Omgevingswet en AMvB

Nadere informatie

Visualisatie Toepassingsprofiel AMvB. 12 juli 2017

Visualisatie Toepassingsprofiel AMvB. 12 juli 2017 Visualisatie Toepassingsprofiel AMvB 12 juli 2017 Inhoudsopgave - Inleiding - Huidige situatie - Nieuwe situatie - Betekenis voor werkproces - Overzicht nu en straks Inleiding Inleiding Omgevingswet Inleiding

Nadere informatie

Addendum betreffende het implementeren en gebruiken van het koppelvlak StUF-Geo BAG

Addendum betreffende het implementeren en gebruiken van het koppelvlak StUF-Geo BAG Addendum betreffende het implementeren en gebruiken van het koppelvlak StUF-Geo BAG tussen Geonovum, KING en Leveranciers Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers Versie: 003 Datum: december

Nadere informatie

Wat zijn de plannen van Geonovum voor de periode 2014-2017? Dat leest u in deze folder.

Wat zijn de plannen van Geonovum voor de periode 2014-2017? Dat leest u in deze folder. Op weg naar 2018 Wat zijn de plannen van Geonovum voor de periode 2014-2017? Dat leest u in deze folder. Geonovum gaat voort op de ingeslagen weg, met een aantal andere accenten. We zijn op een punt gekomen

Nadere informatie

Digitaal Stelsel Omgevingswet: de laan van de leefomgeving. Emissiesymposium Lucht 16 juni Martijn van Langen. EB- Digitalisering Omgevingswet

Digitaal Stelsel Omgevingswet: de laan van de leefomgeving. Emissiesymposium Lucht 16 juni Martijn van Langen. EB- Digitalisering Omgevingswet Digitaal Stelsel Omgevingswet: de laan van de leefomgeving Emissiesymposium Lucht 16 juni 2015 Martijn van Langen EB- Digitalisering Omgevingswet 1 Waar lopen gebruikers vandaag tegen aan? De initiatiefnemer

Nadere informatie

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan.

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. JAARPLAN 2014 Inleiding Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. De vereniging heeft vertrouwen in

Nadere informatie

Basisregistraties en Inspire

Basisregistraties en Inspire Basisregistraties en Inspire Stand van zaken Beleid en Perspectieven Noud Hooyman 23 maart 2011 7 april 2011 Onderwerpen en Uitdaging Positionering Geo-informatie Gideon Geo-Basisregistraties Stelsel en

Nadere informatie

Samen organiseren van de Omgevingswet

Samen organiseren van de Omgevingswet Samen organiseren van de Omgevingswet Digitaal Stelsel,Klantreizen en Serviceformules Bestuurdersdag 30 november 2016 Erik Dolle (VNG) Hanneke Kunst (KING) Inhoud: Invoering van de Omgevingswet Wat betekent

Nadere informatie

Verslag Workshop Omgevingswet / Laan van de Leefomgeving

Verslag Workshop Omgevingswet / Laan van de Leefomgeving Verslag Workshop Omgevingswet / Laan van de Leefomgeving Datum: Dinsdag 14 april 2015 Tijd: 13.00 tot 17.00 uur Waar: GeoBusiness Nederland Woerden Verslag: Camille van der Harten 1 1 Inleiding De omgevingswet

Nadere informatie

Opname geo-standaarden op de lijst voor pas toe of leg uit en status uitstekend beheer. Forum Standaardisatie Stuurgroep Standaardisatie

Opname geo-standaarden op de lijst voor pas toe of leg uit en status uitstekend beheer. Forum Standaardisatie Stuurgroep Standaardisatie 11. FS 141028.04B Opname geo-standaarden op de lijst voor pas toe of leg uit en status uitstekend beheer FORUM STANDAARDISATIE 28 oktober 2014 Agendapunt 04. Open standaarden, lijsten Stuk 04B. Forumadvies

Nadere informatie

Hoe spreek je het uit? Heb je wel eens gehoord van PDOK? Nico Claij 6 juni 2013 6/11/2013

Hoe spreek je het uit? Heb je wel eens gehoord van PDOK? Nico Claij 6 juni 2013 6/11/2013 Heb je wel eens gehoord van PDOK? Nico Claij 6 juni 2013 Hoe spreek je het uit? Péé Déé Ooo Kaa PuhDOK Péé DOK Publieke Dienstverlening Op de Kaart 1 Programma 1. Inleiding 2. Het merk PDOK 3. Beleidskader

Nadere informatie

Basisregistratie Ondergrond BRO

Basisregistratie Ondergrond BRO Basisregistratie Ondergrond BRO Martin Peersmann Programmabureau BRO Directoraat-Generaal Ruimte & Water 25 februari 2015 Programmatische aanpak BRO Actielijnen Beleid en aansturing Wet en regelgeving

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23581 27 december 2011 Besluit van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 12 december 2011, nr.

Nadere informatie

Collectiviteit en Sourcing

Collectiviteit en Sourcing Collectiviteit en Sourcing 16 september 2016 Wim Bakkeren Wimfred Grashoff Wat gaan we vandaag doen Verkennen thema collectiviteit - Aan de hand van casus omgevingswet - Wat kunnen we collectief doen -

Nadere informatie

Programma Invoering Omgevingswet Gemeenten

Programma Invoering Omgevingswet Gemeenten Wat is het probleem met het Omgevingsrecht? Programma Invoering Omgevingswet Gemeenten Perspectief 2016-2019 Oktober 2016 Programma Invoering Omgevingswet Gemeenten Ernst Koperdraat Het omgevingsrecht

Nadere informatie

De BGT: de kaart van Nederland

De BGT: de kaart van Nederland De BGT: de kaart van Nederland AGIV 27 november 2014 Ruud van Rossem, Programmamanager BGT 1 december 2014 Waarom de BGT? 2 1 december 2014 Doel van de BGT De hele overheid gebruikt dezelfde basisset grootschalige

Nadere informatie

Verkenning Omgevingwet & Archivering

Verkenning Omgevingwet & Archivering Verkenning Omgevingwet & Archivering PBLQ in opdracht van GOAL Cees Moons Congres Archiefinnovatie Decentrale Overheden, 9 maart 2015 Introductie Introductie Cees Moons en GOAL Wie in de zaal? Gemeente

Nadere informatie

Standaarden voor omgevingsdocumenten

Standaarden voor omgevingsdocumenten Standaarden voor omgevingsdocumenten Tijdens deze sessie Omgevingsdocumenten Context Registratie Standaardisatie Digitalisering Omgevingswet Inwerkingtreden van de wet Minimaal huidig niveau van digitalisering

Nadere informatie

Adviesgroep Informatievoorziening. Omgevingswet. Erna Roosendaal

Adviesgroep Informatievoorziening. Omgevingswet. Erna Roosendaal Adviesgroep Informatievoorziening Omgevingswet Erna Roosendaal Inhoud De Omgevingswet Impact gemeenten Governance model Omgevingsplan versus bestemmingsplan Invoeringsondersteuning Eerste resultaten impactanalyse

Nadere informatie

Duurzaamheid. Op weg naar de. 4 Geo-Info

Duurzaamheid. Op weg naar de. 4 Geo-Info Op weg naar de 4 Geo-Info Laan van de Leefomgeving Door Sytske Postma en Roelof Keppel AIM staat voor Activiteiten Internet Module en OLO voor Omgevingsloket Online. Net als Ruimtelijkeplannen.nl zijn

Nadere informatie

Feiten over de BGT op zakformaat. Basisregistratie Grootschalige Topografie

Feiten over de BGT op zakformaat. Basisregistratie Grootschalige Topografie Feiten over de BGT op zakformaat Basisregistratie Grootschalige Topografie Inhoud Samenwerking is de sleutel tot succes 4 Wat is de BGT? 7 De BGT is onderdeel van een groter geheel 9 Meerwaarde door standaarden

Nadere informatie

Experimenteren met digitale vormgeving pilot-omgevingsplannen

Experimenteren met digitale vormgeving pilot-omgevingsplannen Experimenteren met digitale vormgeving pilot-omgevingsplannen De Omgevingswet komt eraan. Vooruitlopend hierop waart de geest van deze wet al rond. Veel gemeenten bereiden zich voor en zoeken oplossingen

Nadere informatie

De Omgevingswet brengt ons bij elkaar!? Arend van Beek, VIAG

De Omgevingswet brengt ons bij elkaar!? Arend van Beek, VIAG De Omgevingswet brengt ons bij elkaar!? Arend van Beek, VIAG Er is overlap en raakvlakken van verschillende vakdisciplines en de uitdagingen die daarbij horen. Een kans om zaken anders aan te pakken als

Nadere informatie

Voorbeelden van Geoinformatie. gemeentelijke overheid. Kadastrale kaart. Grootschalige Basiskaart Rioolbeheergegevens. Groenbeheergegevens

Voorbeelden van Geoinformatie. gemeentelijke overheid. Kadastrale kaart. Grootschalige Basiskaart Rioolbeheergegevens. Groenbeheergegevens Agenda Wat is Geo-informatie? Even voorstellen: Geonovum Wat houdt het geo-werkveld bezig? NORA dossier Geo-informatie / Geo in Gemma Geo-standaarden Laan van de leefomgeving Voorbeelden van Geoinformatie

Nadere informatie

Foto plaatsen. Roadshow Waterschap Scheldestromen 27 juni Joost van Halem Jolanda Verwegen

Foto plaatsen. Roadshow Waterschap Scheldestromen 27 juni Joost van Halem Jolanda Verwegen Foto plaatsen Roadshow Waterschap Scheldestromen 27 juni 2016 Joost van Halem Jolanda Verwegen Een beweging komt op gang Kern Omgevingswet (1): eenvoudiger wetgeving Van 26 wetten naar 1 wet Van 5000 naar

Nadere informatie

Digitalisering van de Omgevingswet. Laan van de Leefomgeving. Inge Kure Yvette Ellenkamp. Uitvoeringsprogramma GOAL. Schakeldag 26 juni 2014

Digitalisering van de Omgevingswet. Laan van de Leefomgeving. Inge Kure Yvette Ellenkamp. Uitvoeringsprogramma GOAL. Schakeldag 26 juni 2014 Digitalisering van de Omgevingswet Laan van de Leefomgeving Inge Kure Yvette Ellenkamp Uitvoeringsprogramma GOAL Schakeldag 26 juni 2014 1 De Omgevingswet Eén integrale wet..die ontwikkeling stimuleert

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de keten Jeroen van der Veen Ketenmanager BGT

Ontwikkelingen in de keten Jeroen van der Veen Ketenmanager BGT Ontwikkelingen in de keten 2015 Jeroen van der Veen Ketenmanager BGT Inhoud 1. Afgeronde ontwikkeling 2014 2. Doorontwikkeling keten 2015 Lopende ontwikkelingen Automatisch berichtenverkeer Verdere doorontwikkeling

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 44665 8 december 2015 Regeling van de Minister van Infrastructuur en Milieu, van 7 december 2015, nr. IENM/BSK-2015/161734,

Nadere informatie

Geo-informatie is dood Leve geo-informatie!

Geo-informatie is dood Leve geo-informatie! Geo-informatie is dood Leve geo-informatie! Geo aspecten van NORA Ron Bloksma, namens Geonovum ron.bloksma@grontmij.nl NORA Wie kent NORA 2.0? Nederlandse Overheid Referentie Architectuur eoverheid & 1Overheid

Nadere informatie

De Omgevingswet en 3D gaan hand in hand.

De Omgevingswet en 3D gaan hand in hand. De Omgevingswet en 3D gaan hand in hand. Timo Erinkveld 1 3D ontwikkelingen staan niet stil Omgevingsplannen in 3D niet altijd even verhelderend 2 Omgevingswet: mijn invalshoek Omgevingswet: veel inhoudelijke

Nadere informatie

CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW

CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW versie 2013.12.04 (definitief) 1. Inleiding De Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) en het InformatieHuis Water

Nadere informatie

BGT-keten in opbouw. Marcel Reuvers Ernst Koperdraat

BGT-keten in opbouw. Marcel Reuvers Ernst Koperdraat BGT-keten in opbouw Marcel Reuvers Ernst Koperdraat 16 september 2013 Agenda Vertikale keten 1. Stapsgewijs naar een volledig werkende keten 2. De plateauplanning 2013-2016 3. Het komende jaar 4. Wat betekent

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

De Interbestuurlijke Visie op het Digitaal Stelsel Omgevingswet in Provero-Congres 24 mei 2016 Evert-Jan Lameris, Marjan Bevelander

De Interbestuurlijke Visie op het Digitaal Stelsel Omgevingswet in Provero-Congres 24 mei 2016 Evert-Jan Lameris, Marjan Bevelander De Interbestuurlijke Visie op het Digitaal Stelsel Omgevingswet in 2024 Provero-Congres 24 mei 2016 Evert-Jan Lameris, Marjan Bevelander Gezamenlijk naar 2024 Het Digitaal Stelsel Omgevingswet is een ketensamenwerkingsproject.

Nadere informatie

Geo samenhang in de basisregistraties

Geo samenhang in de basisregistraties Geo samenhang in de basisregistraties Dag van de geo-standaarden Geonovum, 19 mei 2010 Dirk Moree Yvette Ellenkamp Aanleiding Basisregistraties BRK (kadaster) BRT (kleinschalige topografie) BAG (adressen

Nadere informatie

Archivering en de Omgevingswet. Archiefinnovatie decentrale overheden Nieuwegein 7 april 2016

Archivering en de Omgevingswet. Archiefinnovatie decentrale overheden Nieuwegein 7 april 2016 Archivering en de Omgevingswet Archiefinnovatie decentrale overheden Nieuwegein 7 april 2016 Wim van Oekel, 07.04.2016 Onderwerpen Omgevingswet (Ow) Doelen en Inhoud Stand van zaken Digitaal Stelsel Omgevingswet

Nadere informatie

De Raad en de Omgevingswet

De Raad en de Omgevingswet De Raad en de Omgevingswet Stelling Ik ben tevreden met de huidige werkwijze en instrumenten voor de fysieke leefomgeving! Inhoud Waarom de Omgevingswet? Wat is de Omgevingswet? Wat verandert er door de

Nadere informatie

3D GeoInformatie: wat kun je ermee?

3D GeoInformatie: wat kun je ermee? 3D GeoInformatie: wat kun je ermee? Prof dr Jantien Stoter Delft University of Technology Inhoud 3D intro Wat is er al? 3D BGT 3D BAG 3D TOP10NL Manifest Doorbraak 3D Wat is 3D? Wat is 3D? Hoogte, diepte

Nadere informatie

Foto plaatsen. Roadshow Groningen Mei 2016

Foto plaatsen. Roadshow Groningen Mei 2016 Foto plaatsen Roadshow Groningen Mei 2016 Opzet presentatie Kern Omgevingswet Context Veranderopgave Het programma Strategie en werkwijze Doelen en acties in 2016 Kern Omgevingswet: eenvoudiger wetgeving

Nadere informatie

Beleid en standaarden

Beleid en standaarden Beleid en standaarden Grondstof voor Nationale en Europese Geo-Infrastructuren Noud Hooyman 17-11-2004 Inhoud Wat is een Nationale Geo Infrastructuur Waar doen we het voor Stroomlijning Basisgegevens:

Nadere informatie

Voortgang en planning. Leo van der Sluijs Productmanager PDOK

Voortgang en planning. Leo van der Sluijs Productmanager PDOK Voortgang en planning Leo van der Sluijs Productmanager PDOK Klantendag PDOK, INSPIRE, BGT 20 november 2013 Agenda PDOK Highlights tweede helft 2013 Klantsignalen BRK en PDOK Planning 2014 Hoofddoelstelling

Nadere informatie

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening.

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. Foto: Mugmedia Het Kadaster gaat de levering van kadastrale informatie ingrijpend vernieuwen. Het huidige proces van verwerken van kadastrale

Nadere informatie

Foto plaatsen. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect

Foto plaatsen. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect Foto plaatsen Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect Kern Omgevingswet: ondersteund met een digitaal stelsel Waarschijnlijk

Nadere informatie

gisiben IM BOR IM BOR de logische opvolger van IM GEO Baten van IM BOR Welke onderlinge samenhang is er Wie voelt zich geroepen?

gisiben IM BOR IM BOR de logische opvolger van IM GEO Baten van IM BOR Welke onderlinge samenhang is er Wie voelt zich geroepen? gisiben IM BOR IM BOR de logische opvolger van IM GEO Probleemstelling: Elk beheersysteem heeft een eigen datamodel Enkelvoudige eenduidige registraties bestaan niet in het openbare domein Uitwisseling

Nadere informatie

Handreiking Informatiemodellen

Handreiking Informatiemodellen Handreiking Informatiemodellen Geonovum datum 25 februari 2015 versie 1.0 Definitief rechtenbeleid Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken 3.0 Nederland (CC BY-ND 3.0) Inhoudsopgave 1 Toepassing informatiemodellen

Nadere informatie

Informatievoorziening met BIM de basis voor assetmanagement

Informatievoorziening met BIM de basis voor assetmanagement Informatievoorziening met BIM de basis voor assetmanagement GeoBuzz BIM Programma - 24 november 2015 Niels Reyngoud Provincie Gelderland 1 Assetmanagement Assetmanagement Pijlers (1/2) Assetmanagement

Nadere informatie

(Gemeentelijke) Samenwerking in het Geo-domein

(Gemeentelijke) Samenwerking in het Geo-domein (Gemeentelijke) Samenwerking in het Geo-domein Gabriel van Tiggelen senior beleidsmedewerker informatiebeleid VNG ambtelijk voorzitter Gemeentelijk Geo Beraad Geo-informatie Belang (Geo) informatie bij

Nadere informatie

Basisregistratie Ondergrond

Basisregistratie Ondergrond Basisregistratie Ondergrond De rol van GEO-ICT bedrijven Stephan Gruijters Geologische Dienst van Nederland - TNO 1 Stelsel van Basisregistraties uitkering (BLAU) Inkomen (BRI) Persoon (RNI) Persoon (GBA)

Nadere informatie

en in praktijk Intergraph Shuttle Geo in Business Intelligence Shuttle

en in praktijk Intergraph Shuttle Geo in Business Intelligence Shuttle Bijpraatsessies geostandaarden Geo-standaarden in bedrijf en in praktijk Geo-standaarden in bedrijf en in praktijk Bijpraatsessies geo-standaarden in de e- overheid 10:00-10:20 NEN 3610 Oracle en Open

Nadere informatie

NEN 3610: mei 2010

NEN 3610: mei 2010 NEN 3610: 2010 Paul Janssen, Geonovum IMRO IMWA IMLG IMNAB IMOOV IMKL IMKAD IMKICH IMWE IMGeo IM0101 IMBRO IMTOP IMMetingen IM... Wat is NEN 3610? Stelsel van Geo-informatiemodellen Hoe ISO ISO standaarden

Nadere informatie

Feiten over de BGT op zakformaat. Basisregistratie Grootschalige Topografie

Feiten over de BGT op zakformaat. Basisregistratie Grootschalige Topografie Feiten over de BGT op zakformaat Basisregistratie Grootschalige Topografie Inhoud Samenwerking is de sleutel tot succes 4 Wat is de BGT? 7 De BGT is onderdeel van een groter geheel 9 Meerwaarde door standaarden

Nadere informatie

Digitaal & Eenvoudig Beter

Digitaal & Eenvoudig Beter Digitaal & Eenvoudig Beter Wie zijn wij? Wat is.. www.jongleefomgeving.nl Digitaal & Eenvoudig Beter Introductie Omgevingswet (Juul) Concept achter de Laan van de leefomgeving (Lukasz) Innovatie met omgevingsdata

Nadere informatie

Raadsvoorstel 2013 Rockanje, 1 oktober 2013 Nr. 83169/74225

Raadsvoorstel 2013 Rockanje, 1 oktober 2013 Nr. 83169/74225 Raadsvoorstel 2013 Rockanje, 1 oktober 2013 Nr. 83169/74225 Raadsvergadering van 28 en 31 oktober 2013 Agendanummer 11 Aan Onderwerp: de gemeenteraad. Krediet Basisregistratie Grootschalige Topografie

Nadere informatie

Informatie op Maat. De organisatie van. Peter van Capelleveen Hoofd Onderzoek & Informatie

Informatie op Maat. De organisatie van. Peter van Capelleveen Hoofd Onderzoek & Informatie Informatie op Maat De organisatie van Peter van Capelleveen Hoofd Onderzoek & Informatie voorstellen 1987 HBCS 84 AA 84-86 ICW 86-91 1993 1991-1997 1997-2006 2006-nu 2 Van Data tot Informatie Beetje historie

Nadere informatie

De Raad en de Omgevingswet

De Raad en de Omgevingswet De Raad en de Omgevingswet Inhoud - Wat is de Omgevingswet? - Wat betekent deze wet voor de gemeenten - Wat is de rol en de invloed van de raad op de wet - Waar liggen de kansen van de raad en waar moet

Nadere informatie

Open GIS: kans of bedreiging?

Open GIS: kans of bedreiging? Open GIS: kans of bedreiging? Gereedschap om tot een zorgvuldige afweging te komen Marc Vloemans Partner Age of Peers TMC Nederland Forum 2011 Achtergrond Achtergrond Achtergrond Achtergrond Achtergrond

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie. 2. INSPIRE 3. TJS in meer detail 4. Implementatie TJS 5. Conclusies. Table Joining Service. Belofte voor de toekomst?

Agenda. 1. Introductie. 2. INSPIRE 3. TJS in meer detail 4. Implementatie TJS 5. Conclusies. Table Joining Service. Belofte voor de toekomst? Table Joining Service Belofte voor de toekomst? Pieter Bresters CBS, Michel Grothe, Thijs Brentjens, Geonovum Open Geodag 6 juni 2013 Agenda 1. Introductie 2. INSPIRE 3. TJS in meer detail 4. Implementatie

Nadere informatie

Bouw Informatie Raad (BIR) Hans Nijssen Workshop Kennis (Excelleren met BIM) 29 juni 2011

Bouw Informatie Raad (BIR) Hans Nijssen Workshop Kennis (Excelleren met BIM) 29 juni 2011 Bouw Informatie Raad (BIR) Hans Nijssen Workshop Kennis (Excelleren met BIM) 29 juni 2011 Missie Bouwkwaliteit verhogen door samenwerking in de keten te verbeteren, ondersteund door Bouw Informatie Modellen

Nadere informatie

Het stelsel werkt, ook voor de WOZ

Het stelsel werkt, ook voor de WOZ Het stelsel werkt, ook voor de WOZ Dataland Congres 2014 12-6-2014 Harmen Tjeerdsma Agenda Voorstellen Trends Stelsel en Neuron Ontwikkelingen WOZ Neuron WOZ Registratie Samenwerking En verder Vragen en

Nadere informatie

SETU Wijzer. U wilt met de SETU-standaard werken, maar waar moet u beginnen?

SETU Wijzer. U wilt met de SETU-standaard werken, maar waar moet u beginnen? SETU Wijzer U wilt met de SETU-standaard werken, maar waar moet u beginnen? Deze wijzer biedt u een overzicht van de SETU-standaarden en wat SETU voor u kan betekenen. Alle lichtblauwe kaarten bevatten

Nadere informatie

Digitaal Stelsel Omgevingswet Van bestuursakkoord naar realisatie

Digitaal Stelsel Omgevingswet Van bestuursakkoord naar realisatie Digitaal Stelsel Omgevingswet Van bestuursakkoord naar realisatie Pieter Meijer, Rijkswaterstaat Trekker deelprogrammateam Digitaal Stelsel Omgevingswet 06-51397577, pieter.meijer@rws.nl Inhoud presentatie

Nadere informatie

Taal van de Laan WAZZUP? Hoeveel doekoe kost die fatoe? Paul Janssen - Geonovum p.janssen@geonovum.nl

Taal van de Laan WAZZUP? Hoeveel doekoe kost die fatoe? Paul Janssen - Geonovum p.janssen@geonovum.nl Taal van de Laan Hoeveel doekoe kost die fatoe? WAZZUP? Paul Janssen - Geonovum p.janssen@geonovum.nl Digitaal Stelsel Omgevingswet Digitaal Stelsel Omgevingswet Eén loket Eén Virtuele databank Standaarden

Nadere informatie

Invoering Omgevingswet

Invoering Omgevingswet Invoering Omgevingswet Projectplan Versie 1.2 Datum: 19-09-2016 Opsteller: Linda Roeterink Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Projectomschrijving... 2 2.1. Aanleiding... 2 2.2. Totstandkoming projectplan... 2

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 XII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII) voor het jaar 2012 Nr. 138 BRIEF VAN DE MINISTER

Nadere informatie

Stuurgroep open standaarden Datum: 25 mei 2017 Versie 1.0

Stuurgroep open standaarden Datum: 25 mei 2017 Versie 1.0 FS 170614.2B Forum Standaardisatie Wilhelmina van Pruisenweg 52 2595 AN Den Haag Postbus 96810 2509 JE Den Haag www.forumstandaardisatie.nl FORUM STANDAARDISATIE Agendapunt: FS 170614.2B Betreft: Intake-advies

Nadere informatie

Ligt uw uitdaging in het aansluiten op de voorzieningen en de distributie van basisgegevens?

Ligt uw uitdaging in het aansluiten op de voorzieningen en de distributie van basisgegevens? INTEGRATIE PLATFORM Ligt uw uitdaging in het aansluiten op de voorzieningen en de distributie van basisgegevens? Met het Neuron Integratie Platform kunt u uw informatievoorziening op betrouwbare en efficiënte

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Kenmerk Bijlage(n)

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Kenmerk Bijlage(n) > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070 456

Nadere informatie

There is no business like GeoBusiness

There is no business like GeoBusiness There is no business like GeoBusiness GeoBusiness Nederland de geo-community voor bedrijven netwerken en samenwerken Speerpunten: Eerlijk en transparante markt Economische groei Onderwijs en Onderzoek

Nadere informatie

Presentatie NORA/MARIJ

Presentatie NORA/MARIJ Presentatie NORA/MARIJ 6 november 2009 Peter Bergman Adviseur Architectuur ICTU RENOIR RENOIR = REgie NuP Ondersteuning Implementatie en Realisatie Overzicht presentatie Families van (referentie-)architecturen

Nadere informatie

Doorbraakproject Open Geodata als grondstof voor groei en innovatie. Belemmeringen rondom Open Geodata wegnemen

Doorbraakproject Open Geodata als grondstof voor groei en innovatie. Belemmeringen rondom Open Geodata wegnemen Doorbraakproject Open Geodata als grondstof voor groei en innovatie Belemmeringen rondom Open Geodata wegnemen De aanleiding Topsectoren aanpak onder Rutte 1 Wat is er gebeurd Digitale Agenda.nl (17 mei

Nadere informatie

Meer duurzaamheid in de GWW: Laat je inspireren en leer van elkaar!

Meer duurzaamheid in de GWW: Laat je inspireren en leer van elkaar! Meer duurzaamheid in de GWW: Laat je inspireren en leer van elkaar! Lie Chahboun 14 april 2015 Programmabureau Duurzaam GWW RVO.nl Wie heeft (nog) Duurzaam Inkopen beleid? Wie koopt 100% duurzaam in? Wie

Nadere informatie

Foto plaatsen. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Pieter Meijer

Foto plaatsen. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Pieter Meijer Foto plaatsen Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Pieter Meijer Inhoud Wat is het Digitaal Stelstel Omgevingswet? Gebruikers, processen en systemen Scenario s uit het Bestuursakkoord Klik op de kaart

Nadere informatie

CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA

CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA BIJLAGE CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA De documenten waarnaar wordt verwezen zijn opgesteld met inachtneming van de kabinetsrichtlijnen voor grote ICT-projecten.

Nadere informatie

BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR

BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR DB-vergadering 08-02-2010 BEANTWOORDING VAN VRAGEN UIT VERGADERINGEN VAN HET DAGELIJKS BESTUUR, DE COMMISSIES EN HET ALGEMEEN BESTUUR vraag van uit de vergadering van dagelijks bestuur dagelijks bestuur

Nadere informatie

Omgevingswet en VIVO. Verkenning InformatieVoorziening Omgevingswet

Omgevingswet en VIVO. Verkenning InformatieVoorziening Omgevingswet Omgevingswet en VIVO Verkenning InformatieVoorziening Omgevingswet Theo van den Brink, s-hertogenbosch, 24.11.2015 Even voorstellen Theo van den Brink VNG / KING Projectleider VIVO Lid Projectteam Omgevingswet

Nadere informatie

Doorbraakproject Open Geodata als grondstof voor groei en innovatie. Belemmeringen rondom Open Geodata wegnemen

Doorbraakproject Open Geodata als grondstof voor groei en innovatie. Belemmeringen rondom Open Geodata wegnemen Doorbraakproject Open Geodata als grondstof voor groei en innovatie Belemmeringen rondom Open Geodata wegnemen Agenda Context Wat gaan we doen Belemmeringen De aanleiding Topsectoren aanpak onder Rutte

Nadere informatie

De Open Datasamenleving

De Open Datasamenleving Gevolgen voor standaarden en interoperabiliteit Interoperabiliteit = Het vermogen tot samenwerken Afspraken zijn nodig voor interoperabiliteit tussen organisaties Rol van TNO TNO werkt aan het mogelijk

Nadere informatie

Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains. Vincent van Pelt

Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains. Vincent van Pelt Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains Vincent van Pelt Congres architectuur in de Zorg 18 juni 2015 Vincent van Pelt, MD Senior adviseur, Nictiz vvpelt@nictiz.nl IHE voorzitter werkgroep

Nadere informatie

Ruimte voor verandering Vragenlijst Verkenning impact Omgevingswet voor Gemeenten

Ruimte voor verandering Vragenlijst Verkenning impact Omgevingswet voor Gemeenten OUDING EN GEDRAG / MEDEWERKERS ORGANISATIE ORGANISATIE Ruimte voor verandering Vragenlijst Verkenning impact Omgevingswet voor Gemeenten THEMA'S, ONDERWERPEN EN VRAGEN Onderwerpen Wetgeving (en AMvB's)

Nadere informatie

Organisatie- en invoeringsstrategieën Omgevingswet

Organisatie- en invoeringsstrategieën Omgevingswet Organisatie- en invoeringsstrategieën Omgevingswet Kennismarkt Omgevingswet 11 oktober 2016 Ron Visscher De vier verbeterdoelen Inzichtelijkheid, voorspelbaarheid en gebruiksgemak Samenhangende benadering

Nadere informatie

een toetsende rol. Het nee tenzij denken wordt vervangen door het ja mits perspectief;

een toetsende rol. Het nee tenzij denken wordt vervangen door het ja mits perspectief; Omgevingswet: wat verandert er voor gemeenten? Met de invoering van de omgevingswet veranderen er veel zaken voor gemeenten. Het doel van de omgevingswet is om de verschillende verordeningen en versnipperde

Nadere informatie

LSV GBKN Het Heden: de veranderende rol van de partijen

LSV GBKN Het Heden: de veranderende rol van de partijen LSV GBKN Het Heden: de veranderende rol van de partijen De Technisch / Inhoudelijk uitdagingen tijdens de mars Gebruikersmiddag Stichting GBKN Zuid-Holland en Utrecht 2008 "Qui audet adipiscitur" Woensdag

Nadere informatie

Raadsvoorstel agendapunt

Raadsvoorstel agendapunt Raadsvoorstel agendapunt Aan de raad van de gemeente IJsselstein Zaaknummer : 65537 Datum : 8 juli 2014 Programma : bestuur Blad : 1 van 6 Cluster : Bestuur Portefeuillehouder: dhr. H.C.V. Veldhuijsen

Nadere informatie

ICT-ontwikkelingen. Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city

ICT-ontwikkelingen. Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city ICT-ontwikkelingen Gemeentelijke Informatievoorziening op weg naar de Smart city Wouter van de Kasteele, Hoofd van de sector I&B en Johannes van Veen, Strategisch adviseur, CIO office, sector Strategie

Nadere informatie

Omgevingswet 17 april 2017

Omgevingswet 17 april 2017 Omgevingswet 17 april 2017 1 Ben Roetgerink Jeroen van der Veen De Omgevingswet Huidig recht 26 wetten, 4700 artikelen 120 Algemene Maatregelen van Bestuur 120 Ministeriële Regelingen Omgevingswet 1 wet,

Nadere informatie

Omgevingswet en impact voor gemeenten

Omgevingswet en impact voor gemeenten Omgevingswet en impact voor gemeenten Onderwerpen 1. Achtergrond Omgevingswet 2. Veranderingen en samenhang 3. Impactanalyse 2 Waarom een Omgevingswet? de koning wil het De Omgevingswet vereenvoudigt en

Nadere informatie

www.geonovum.nl Geonovum in vogelvlucht

www.geonovum.nl Geonovum in vogelvlucht www.geonovum.nl Geonovum in vogelvlucht Voorwoord Rode draad in het werk van Geonovum is het faciliteren van overheden om geoinformatie met elkaar te delen. En daar Rob van de Velde Geonovum afspraken

Nadere informatie