Gevalbeschrijving faciliteren. Accreditatie opleiding tot expert-facilitator Bij dé experts in België

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gevalbeschrijving faciliteren. Accreditatie opleiding tot expert-facilitator Bij dé experts in België"

Transcriptie

1 Gevalbeschrijving faciliteren Accreditatie pleiding tt expert-facilitatr Bij dé experts in België

2 Faciliteren van grepen betekent het begeleiden van een vergadering f wrkshp p dusdanige manier dat men de samenwerking en het resultaat vergemakkelijkt (= faciliteert). Bij een bedrijf als General Electric laat men al sinds de jaren 1980 werkgrepen begeleiden dr een neutrale facilitatr. Deze manier van werken werd vral bekend dr hun cncept Wrk Out. Brainstrmen in grep kan iedereen (?), maar beslissingen nemen in grep p een participatieve manier, dat is een veel meilijker zaak. De meeste vergaderingen waar men met gede bedelingen start, eindigen in everlze discussies en gaan uiteen znder beslissing f een manager die zijn geduld verliest en dan maar zelf de knp dr hakt. Vervlgens stellen deze managers dan maar dat participatie niet werkt in de praktijk, terwijl de plssing eenvudig is: met de gepaste structuur en dankzij gebruik te maken van gede tls en technieken is participatie best haalbaar! Perfrmance Caching biedt aan haar klanten naast een pleiding in facilitatin skills (zie de flder nder pen aanbd ) eveneens aan m vr meilijker dssiers zelf als facilitatr p te treden vr u. Het beste denken we ng u te kunnen inzage geven in nze aanpak p basis van een aantal gevalbeschrijvingen: Faciliteren van een wrkshp rnd visievrming De marketingafdeling van een grt distributiebedrijf heeft zpas een fikse herschikking van verantwrdelijkheden en psities achter de rug. De directeur die deel uitmaakt van het directiecmité beseft dat er een grte ndzaak is aan een duidelijke richting f visie. Onder begeleiding van Perfrmance Caching wrdt een 2-daagse wrkshp gerganiseerd m met het kernteam (de directe medewerkers van de leidinggevende) een visietekst en strategische pijlers te ntwerpen.

3 De directeur leidt de wrkshp in en stelt de facilitatr vr. Deze facilitatr (cnsulent van Perfrmance Caching) legt vervlgens zijn neutrale rl uit en legt het plan van aanpak uit dat werd gedgekeurd dr de directeur. Dan gaat men aan de slag: p basis van de vragen Waar zu u binnen 5 jaar willen staan? He zu u willen dat men naar uw afdeling kijkt? schrijft iedere deelnemer een visieverhaal van een 15-tal regels maximum. Deze ntwerpverhalen wrden vervlgens gekpieerd en aan iedereen vrgelegd. De deelnemers dienen in de tekst de passages te nderlijnen die zij aantrekkelijk vinden. Tijdens de pauze die erp vlgt verwerkt de facilitatr deze gegevens en telt heveel keer elke passage vrkmt. Hij zet de passages vervlgens in een nnsenstekst in de vlgrde van het aantal keer dat een passage werd nderlijnd. Dan gaan de deelnemers pnieuw aan de slag in subgrepen m van deze tppassages een nieuwe tekst te maken. Deze vrstellen wrden vervlgens getetst aan een blad met de criteria van een gede visietekst die Perfrmance Caching p basis van wetenschappelijk nderzek heeft pgemaakt. De werkgrepen gaan pnieuw aan de slag m de hiaten p te vullen (p basis van de criteria). Vervlgens wrdt aan een nieuw samengestelde werkgrep gevraagd m p basis van de teksten van de werkgrepen een finaal tekstvrstel te maken. Dit wrdt dan vervlgens dr de ganse grep gescrd p de 8 criteria. Deze tekst wrdt ng een laatste keer bijgeschaafd samen met de directeur en zal de daarpvlgende week wrden vrgelegd ter berdeling aan een piltgrep. Als de piltgrep deze tekst p basis van de criteria zal gedkeuren, is deze klaar vr ruime verspreiding. Op dag 2 van het seminarie buigen de deelnemers zich dan met de facilitatr ver de vlgende vragen: welke strategische pijlers hebben we ndig m deze visie te realiseren? Via de cnsensus-methde zeken ze naar vereenstemming ver de strategische pijlers, en deze wrden vervlgens in subgrepen (ingedeeld naargelang hun vrkeur en cmpetentie) verder praktisch uitgewerkt

4 ( Welke acties kunnen we cncreet ndernemen? ): er wrdt gebrainstrmd en de resultaten van de brainstrm wrden grndig drgesprken p basis van een cst/benefit matrix. Tensltte wrden er afspraken gemaakt ( Wie det wat, wanneer en he? ) m het geheel verder uit te werken. Faciliteren van een wrkshp rnd teamdelstellingen In een grt nutsbedrijf wil men af van de zuiver tp-dwn pgelegde delstellingen. De persneelsdienst wil zelf het gede vrbeeld geven en wil zveel mgelijk delstellingen bekmen waarvr mensen gemtiveerd zijn. De wrkshp wrdt ingeleid dr de leiding-gevende, vervlgens wrdt de rl van de facilitatr tegelicht en deze legt de agenda uit. Eerst start men met een individuele denkefening met de vraag: Op welke manier kunnen wij bijdragen tt deze delstelling?. Iedereen schrijft maximaal 5 delstellingen vr het team p de daarte vrziene fiches. Vervlgens buigt de grep zich p dezelfde manier ver de vraag: Wat denk jij dat ndig is vr nszelf m aan te werken vlgend jaar? Welk del denk je dat nuttig is, ls van wat de bedrijfstp al wil realiseren?. Terwijl iedere medewerker zich ver deze vraag buigt, begint de facilitatr de vrige vraag te inventariseren in een speciaal daarvr ntwrpen spreadsheet. Terwijl de deelnemers in pauze zijn, verwerkt hij k de vlgende. Na de pauze det de facilitatr een rndvraag wie verduidelijking wil ver welk idee. Waar nuttig, laat de facilitatr de gefrmuleerde delstelling verduidelijken dr de aanbrenger. Vervlgens drukt de facilitatr al de delstellingen af p een screblad en bezrgt iedere deelnemer een exemplaar. De deelnemers dienen elke plssing vervlgens twee maal te scren p basis van twee vragen (die niet tegelijkertijd wrden gesteld): Heveel zin heb jij m hieraan mee te werken? en als alle thema s p die manier gescrd zijn: Ls van het feit f je hier zin in hebt, he zinvl en belangrijk denk je dat deze delstelling is? Dit nemen we de techniek van emtineel en ratineel scren. Op die manier bekmt de grep gemiddelden van de twee scres en ziet men in een gpslag welke delstellingen het meest dr de grep gedragen wrden. De

5 leidinggevende cntrleert finaal f vldende delstellingen werden weerhuden die aansluiten bij de delstellingen van de tp van het bedrijf. Omdat dit bleek het geval te zijn, werden de hgst scrende delstellingen weerhuden, en werd tensltte gevraagd wie welke delstelling p zich wenste te nemen (in du f met drie). Daarbij kzen zals verwacht de deelnemers die delstellingen, waaraan zij eerder de hgste emtinele scre hadden gegeven Op die manier waren de delstellingen autmatisch verdeeld met de grtst mgelijke zekerheid dat mensen er met plezier zuden aan werken. He faciliteren kan helpen m kernwaarden cncreet te maken Een grte internatinale financiële grep kiest vr één set van kernwaarden vr de ttale rganisatie in alle landen. De directeur van een Belgische dchter krijgt de pdracht deze waarden lkaal te integreren. Om ervr te zrgen dat deze waarden geen lze wrden p een affiche aan de muur zijn vraagt hij Perfrmance Caching m hulp. Een cnsulent uit ns team maakt eerst een aantal duidelijke afspraken met de directeur, de spnsr in deze pdracht. Samen bepalen ze de stappen in de eerste fase van het prces waarin de directie zich dient te buigen ver de inhud van deze waarden. In 2 sessies van een halve dag begeleiden wij het prces waarbij iedere directeur wrdt gevraagd de 5 waarden individueel te cncretiseren vr zijn eigen afdeling in bserveerbaar gedrag (General management, Finance, Sales, Operatins en HR). Vervlgens kn men de eigen vrstellen in een plenaire rnde telichten. Aansluitend zcht ieder directielid gelijkenissen tussen de eigen vrstellen en die van de cllega s m z weer tt algemeen bserveerbaar gedrag te kmen dat vr de hele rganisatie van tepassing is. Via de techniek van emtinele en ratinele scre bleef er een selectie van gedragingen ver die dr heel de directie gedragen werd. Als afsluitende efening werken de directieleden in subgrepen de vlgende pdracht uit: Waar staat een bepaalde waarde NIET vr?

6 Bijvrbeeld: Ambitie is de beste willen zijn in wat je det en niet veruren presteren. Het eindresultaat van deze 2 dagen werd samengevat in een dcument van 5 slides waarin de 5 waarden in bserveerbaar gedrag (WEL-NIET) beschreven stnd. Vervlgens faciliteerden wij een vervlgsessie waarbij de directie de 5 waarden mest verbrengen aan het middle management. De 2 criteria waaraan deze vertaalslag mest vlden waren: duidelijke bdschap en enthusiasme creëren. He hebben we deze pdracht uitgeverd? Ieder directielid nam het peterschap p zich van één waarde en kreeg daarbij de pdracht: leg aan grepjes van ngeveer 3 tt 4 managers in 20 minuten uit waar deze waarde vr staat. Gebruik hiervr het bserveerbare gedrag (WEL-NIET) en geef bij iedere gedrag enkele praktijkvrbeelden. Werk met deze managers vervlgens een creatieve pdracht uit tt een tastbaar resultaat waarbij we de hulp kregen van een muzikant, acteur, regisseur, ftgraaf en cartnist. Het resultaat mcht er zijn: de waarden waren vlledig tt leven gekmen bij alle leidinggevenden, eenieder kende de cncrete betekenis van iedere waarde en kn zich er naar gaan gedragen. Dit was uiteindelijke het beste bewijs vr alle medewerkers dat de waarden geen lze wrden zijn maar een handleiding bieden in het dagdagelijkse werk. He faciliteren kan helpen m samenwerking in het team te ptimaliseren De manager van een Departement Cmmerciële Ondersteuning in een bank vindt dat zijn managementteam te weinig als team functineert: de neuzen staan nvldende in dezelfde richting, de teamleden zitten teveel p een eiland, de samenwerking verlpt stref, er is te weinig nderling vertruwen. De manager det berep p een externe facilitatr van Perfrmance Caching m een teamseminarie te faciliteren rnd knelpunten in samenwerking en he deze aan te pakken. De cnsulent spreekt af met de pdrachtgever m de verschillende fasen van het facilitatieprces te drlpen.

7 In een vrbereidende fase wrden de teamleden via een schriftelijke vragenlijst en intakegesprekken bevraagd ver de verschillende facetten van CORPI: he duidelijk zijn de cntext (C) en het (gemeenschappelijk) bjectief (O), de rllen en verantwrdelijkheden (R), de prcedures (P) en he verlpt de interactie (I). Uit deze bevraging blijkt dat de grtste knelpunten zich bevinden p het vlak van de nderlinge cmmunicatie en interactie. Tijdens een residentieel seminarie van 2 dagen, wrdt gestart met het briefen van de rde draad drheen de intakegesprekken en de schriftelijke bevraging. Enkele belangrijke vaststellingen zijn dat de delstellingen wel helder zijn, maar teveel individueel gericht (geen teamdelstellingen) en dat de langetermijnvisie nduidelijk is. Daarnaast blijkt dat er behrlijk wat nduidelijkheden zijn ver de rllen en verantwrdelijkheden (R), die aanleiding geven tt heel wat spanningen (I), zeker tussen binnen- en buitendienst, maar k binnen de diensten nderling. In subgrepen brainstrmen de teamleden ver mgelijke rzaken. Via de cnsensusmethde wrden de belangrijkste rzaken afgelijnd. In een vlgende stap (plssingen bedenken) zeken de deelnemers via een vrm van brainwriting wat mgelijke plssingen kunnen zijn. De rzaken wrden bvenaan een flip genteerd (één rzaak per flip; bvb. te weinig pen cmmunicatie) en de teamleden wandelen van de ene flip naar de andere m plssingen te nteren. Ze wrden daarbij geïnspireerd dr ideeën van cllega s die reeds p de flip genteerd staan. Nadien wrden de ideeën tegelicht dr diegene die ze heeft genteerd. De brainwriting levert een veelheid aan ideeën p. Per flip wrdt in een vlgende stap een eerste selectie gemaakt van ideeën. Hierbij wrdt gebruikt gemaakt van de stickermethde f multivting, waarbij de deelnemers 3 stickertjes kleven naast de vr hen beste plssing. Aansluitend wrdt gecheckt f er cnsensus ver bestaat m met de 3 ideeën die de meeste vrkeur genieten aan de slag te gaan.

8 De vlgende fase (acties definiëren) wrdt enkel vrbereid tijdens de wrkshp. De flips wrden nu verdeeld ver de verschillende deelnemers, die hiermee verantwrdelijkheid nemen m plssingen (bvb. kennisdeling en ervaringsuitwisseling, gestructureerde cmmunicatie mbt prjecten, installeren van ad hc dienstver-schrijdend verleg, ) m te zetten naar cncrete acties. Om de acties z cncreet mgelijk te maken, en m de buy-in te vergrten, wrden in deze fase de medewerkers betrkken. De diensthfden faciliteren deze fase zelf in hun teams f een specifieke werkgrep. De tl die zal gebruikt wrden is het actieplan dat alle diensten kennen als tl binnen de dagdagelijkse peratinele werking binnen het Departement. Afspraak is dat de actieplannen 6 weken nadien gefinaliseerd zijn. Tijdens een verleg van het managementteam (gefaciliteerd dr de manager) wrden de actieplannen drgesprken, bijgestuurd en afgestemd p elkaar. De manager neemt de verantwrdelijkheid m de verschillende actieplannen te cnslideren en nu verder p te vlgen via het tweewekelijks werkverleg met zijn diensthfden. Een 3-tal maanden na het teamseminarie, faciliteert dezelfde cnsulent van Perfrmance Caching een wrkshp rnd rllen en verant-wrdelijkheden (deze waren immers een brn van veel nduidelijkheid en spanningen). In de vrmiddag analyseren de diensthfden de verschillende stappen van de prcessen waarvan zij eigenaar zijn. In de namiddag wrden alle medewerkers van de dienst betrkken. De diensthfden nemen nu de rl p van c-facilitatr in de sub-grepen. Via de cnsensusmethde verleggen de deelnemers ver wie welke rllen en verantwrdelijkheden pneemt in de verschillende stappen van het prces. Gebruik makend van de tl swimming lanes brengen de deelnemers in kaart wie welke rllen en verantwrdelijk-heden pneemt in de verschillende stappen van het prces. De rllen en verantwrdelijkheden die binnen andere diensten liggen, wrden nadien afgestemd met de andere subgrepen (drschuifwerkvrm, waarbij elke subgrep elke andere subgrep ntmet).

9 Faciliteren van een strategie-efening De manager van een Departement Cmmerciële Ondersteuning in een bank vindt dat zijn managementteam Een van nze klanten uit de Hr-cnsultancy, wenst p ns een berep te den in het kader van de uitbuw van een (ver)nieuw(d)e cmmerciële strategie. Vrafgaand aan nderstaande gevals-beschrijving werden k de Missie-Visie- Waarden p punt gezet nder nze begeleiding. De vraag: Waar willen we naarte? werd dus al beantwrd. Vervlgens gingen we k eens dieper in p de vraag: Waar staan we vandaag?. De tl die we hiervr gebruikten was de SWOT-analyse: een sterktezwakteanalyse die intern de sterktes & zwaktes, en extern de kansen & bedreigingen analyseert. Op basis hiervan kan vervlgens de strategie bepaald wrden. De Engelse term SWOT staat vr: Strengths, Weaknesses, Opprtunities & Threats. Iedereen heeft er wel al eens van gehrd, maar helaas wrdt dit mdel zelden crrect gebruikt! Een wrdje uitleg bij nze aanpak en de gevlgde stappen: de deelnemers krijgen een aantal pst-its waarp zij (individueel) sterke en zwakke punten van de huidige rganisatie en de verleende diensten (afznderlijk) kunnen nteren. Het gaat dus expliciet m de interne elementen. Al deze pst-its wrden vervlgens verzameld en geclusterd nder begeleiding van de facilitatr. Elke deelnemer gaat vervlgens p dezelfde manier pschrijven waar hij kansen en bedreigingen ziet in de externe mgeving: recente ntwikkelingen, invleden, marktmstandigheden waaraan de rganisatie f de dienstverlening nderhevig is (f zal zijn). Vervlgens maken we gebruik van de zgenaamde cnfrntatie-matrix waarbij de 5 belangrijkste interne en externe elementen p Metaplan brden tegenver elkaar geplaatst wrden in een matrix. Nu gaan we p zek naar cmbinaties

10 tussen de interne en externe factren. De facilitatr plaatst de deelnemers in du s die (achtereenvlgens) samen een antwrd zeken p vlgende vragen: Wat kunnen we den m nze (grtste) zwakten te verbeteren nderhevig als we zijn aan externe bedreigingen? He kunnen we gebruik makend van nze sterktes inspelen p pprtuniteiten? He kunnen we gebruik makend van nze sterktes het hfd bieden aan externe bedreigingen? Wat kunnen we den m nze (grtste) zwakten m te buigen en te verbeteren rekening hudend met de (externe) kansen die zich aanbieden? Tensltte bepalen de deelnemers bepalen samen de pririteiten in de vrgestelde acties f strategieën, en gaan vervlgens in du s zrgen vr de verdere uitvering van het actieplan.

11 Glssarium Algemeen Faciliteren Faciliteren is het begeleiden van grepen van mensen die samenwerken aan een delstelling p een zdanige manier dat het prces effectief en efficiënt verlpt. Wrkshp Een wrkshp is een activiteit waarbij de deelnemers in grep kennis, ervaringen en ideeën uitwisselen en verwerken ver een specifiek thema. Een ged gerganiseerde wrkshp maakt maximaal gebruik van de kennis en ervaring van alle teamleden. Fasen van het facilitatieprces Opstart Analyse (wat lpt er fut en he kmt het) Oplssingen bedenken Bespreken, evalueren en kiezen van plssingen Definiëren van acties. Rllen in een facilitatieprces Opdrachtgever/Spnsr

12 De persn f grep die het prject steunt en/f de financiële middelen beschikbaar stelt. Facilitatr Persn die een ntwikkeling f prces faciliteert. C-facilitatr Persn die de facilitatr bijstaat in zijn rl (bvb. wanneer er in subgrepen gewerkt wrdt). Thema s/nderwerpen Missie-Kernwaarden-Visie-Strategie Missie (Waarm bestaan we?) Een beknpte verklaring (tekst) ver de identiteit van een rganisatie, de reden waarm ze bestaat. Het gaat hier dus ver de essentie, het primaire del waarp haar activiteiten zijn gericht. De missie blijft dus in de tijd een vrij stabiel gegeven, die enkel wijzigt bij grte veranderingen. Kernwaarden (Waar gelven we in?) Verklaring van de waarden die de rganisatie wil uitdragen, waarden die als leidraad fungeren vr de werkzaamheden van de medewerkers.

13 Visie (Waar willen we naarte?) Een beknpte verklaring (tekst) ver het tekmstbeeld van de rganisatie p middellange tt lange termijn (3 tt 5 à 10 jaar). Het gaat hier ver de gedrmde psitie, de visie met duidelijk maken he de rganisatie intern en dr de buitenwereld wil wrden gezien. Criteria visietekst - Attractief - Zingevend - Ambitieus maar niet utpisch - Status qu verschrijdend - Gericht maar flexibel tekmstperspectief - Legt een link met de kernwaarden - Cmmuniceerbaar Strategie (He we dit willen bereiken?) Strategische beslissingen lpen ver een langere peride en vrmen daarmee het centrale uitgangspunt vr deelbeslissingen die p krte tt middellange termijn (1 tt 3 jaar) genmen meten wrden. In smmige sectren (bijvrbeeld infrastructuur f energiewinning) gelden langere termijnen. Strategische pijlers Belangrijkste pijlers m de visie en strategie te realiseren (bvb. kwaliteit, klantentevredenheid, prijsbeleid, resultaatgerichtheid, leiderschap, medewerkers ntwikkelen, innvatie )

14 Andere mgelijke thema s die in aanmerking kmen m te faciliteren: (team)delstellingen bepalen, teambuilding, prblemen analyseren, plssingen bedenken, beslissingen nemen, kwaliteit verbeteren, veranderingsprcessen, definiëren van rllen en verantwrdelijkheden, actieplan pstellen, participatief prestatiemanagement (PrMES), diversifiëren Tls en technieken Fishbnediagram Een fishbne is een rzaak gevlgdiagram. Dit diagram wrdt k wel Ishikawadiagram genemd (naar de uitvinder Karu Ishikawa die de techniek vr het eerst in de jaren zestig tepaste) f visgraatdiagram, wegens zijn vrm. Flwchartdiagram Een flwchart is een grafische representatie van alle activiteiten in een prces. Vrbeelden van activiteiten: peratie, vertraging, beslissing, pslag van infrmatie, cntrle, enz. Een tp-dwn flwchart deelt een prces p in grte stappen m vervlgens de gedetailleerde strmen te tnen binnen elke grte stap. SWOT-analyse De sterkte-zwakteanalyse is een bedrijfskundig mdel dat intern de sterktes en zwaktes analyseert en in de mgeving de kansen en bedreigingen; p basis hiervan wrdt vervlgens de strategie bepaald. De Engelse term SWOT-analyse wrdt k

15 vaak in het Nederlands gebruikt en bevat de vier elementen: Strengths, Weaknesses, Opprtunities & Threats. Brainwriting Brainwriting is het schriftelijk vrleggen van een centrale vraag van aan anderen (bv. cllega s) m ideeën en suggesties te verzamelen. Het is een techniek m in een stimulerend grepsverband creatieve en riginele ideeën vrt te brengen rnd een bepaald thema f vraag. Essentieel is dus dat het verzamelen van ideeën hier schriftelijk gebeurt zdat beïnvleding en dminantie dr bepaalde mensen vermeden wrdt. Brainstrmen Brainstrmen is een techniek m snel, veel nieuwe ideeën ver een bepaald nderwerp f vraagstuk te genereren. Het kenmerk van een brainstrmsessie is dat het waarderdeel ver de gepperde ideeën wrdt uitgesteld ttdat alle ideeën zijn pgesmd. Essentieel is dus het psplitsen van de fasen ideeën bedenken en ideeën evalueren. Een brainstrm leidt meestal niet tt echte creativiteit, daarvr zijn betere methden. Metaplan Metaplan is een visuele vrstelling via pst-its van een cmplexe prbleemanalyse f van een brainstrming. Sms wrdt deze techniek wel stickeren f pst-itten genemd.

16 Cnsensusmethde De cnsensusmethde is een methde m beslissingen te nemen waarbij niemand zich uitgeslten velt, maar een beslissing waarin iedereen zich vertegenwrdigd velt. Het resultaat is een beslissing waar iedereen achter staat (in tegenstelling tt een cmprmis; een beslissing waartegen niemand ng bezwaar aantekent). Cst/benefitmatrix Dit is een vrstelling in vier kwadranten waarmee de ksten en baten van ideeën f vrstellen wrden afgewgen. Het idee is gebaseerd p the bstn bx van de Bstn Cnsulting Grup uit de jaren Emtineel en ratineel scren Een grep heeft een aantal ideeën gegenereerd. Het kiezen van het beste idee dr deze ideeën enerzijds emtineel (welk gevel? enthusiast?) te scren en vervlgens k ratineel (haalbaar? realistisch?), nemt men emtineel en ratineel scren. Swimming lanes Een swimming lane is een beschrijving van een nieuw prces; het lijkt erg p het pstellen van een flwchart (prcesstappen) en gebruikt dan k de grafische symblen, maar integreert k de entiteiten die erbij betrkken zijn. Het is dus eveneens een grafische representatie van alle activiteiten in een prces, uitgebreid met de partijen die erbij betrkken zijn.

17 Multivting Vting is het laten stemmen van een grep ver ideeën, vrstellen f beslissingen. Bij deze variant krijgt elke deelnemer meerdere stembriefjes en kan deze tekennen vlgens een bepaalde verdeelsleutel aan de ideeën die zijn vrkeur genieten. Actieplan Een (prject)actieplan geeft een verzicht van de vele acties, die dr meerdere mensen f teams meten wrden gedaan, en dit tegen bepaalde deadlines. Meestal wrdt dit aangevuld met andere technieken (frce field analysis, stakehlder analysis ) m een inschatting van tekmstige bstakels f de aanvaarding in de rest van de rganisatie, klanten enz. in te schatten.

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode samen beslist beter besluiten Training Faciliteren dr middel van de mderatiemethde Training Techniek Resultaat Tepasbaar. Dynamisch. Interactief. Visueel. Zelfdcumenterend. Overzichtelijk. Betrkkenheid.

Nadere informatie

Projectcyclusbeheer: een handige tool bij het uitbouwen van een werking

Projectcyclusbeheer: een handige tool bij het uitbouwen van een werking Prjectcyclusbeheer: een handige tl bij het uitbuwen van een werking Inhud Bij het starten met een Brede Schl is het, na het verkennen van partners en mgelijkheden, belangrijk m structureel de werking uit

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen

Vergaderen Informatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7. Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 1 van 7 Vergaderen Vergaderen Infrmatieblad (VP) IEV1 Bladzijde 2 van 7 Vergaderen Elke vergadering kent een vaste structuur en een vaste vlgrde. Deze structuur

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces

Checklist Veranderaanpak Inhoud en Proces list Veranderaanpak Inhud en Prces AdMva 2011 www.admva.nl www.arbcatalgusvvt.nl list Veranderaanpak Inhud en Prces www.arbcatalgusvvt.nl Clfn Sturen p Werkdrukbalans en Energie AdMva 2011 Erna van der

Nadere informatie

Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderopvang

Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderopvang Klachtenbeleid Stichting KOM Kinderpvang KOM Kinderpvang verzrgt kinderpvang vr kinderen in de leeftijdsgrep 0 tt en met 12 jaar. Alle medewerkers van de stichting zetten zich vlledig in m kwalitatief

Nadere informatie

Samenvattend rapport Operationeel Leidinggevenden

Samenvattend rapport Operationeel Leidinggevenden Samenvattend rapprt Operatineel Leidinggevenden Organisatie: Bevragingsperide: Rapprtdatum: ttaal 25/11/2014-24/12/2014 27/01/2015 He situeert u dit rapprt? Dit rapprt bevat het glbale verzicht van de

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting -1-

Kenneth Smit Consulting -1- Versneld en cntinu verbeteren van de perfrmance en de resultaten van uw medewerkers en rganisatie. Perfrmance en rendementsverbetering van uw rganisatie is de fcus waarp de activiteiten van Kenneth Smit

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

Oproep erkenning en subsidiëring van groepsgericht aanbod. opvoedingsondersteuning door vrijwilligers

Oproep erkenning en subsidiëring van groepsgericht aanbod. opvoedingsondersteuning door vrijwilligers Oprep erkenning en subsidiëring van grepsgericht aanbd pvedingsndersteuning dr vrijwilligers In het kader van het versterken van aanbd pvedingsndersteuning in de Huizen van het Kind lanceert Kind en Gezin

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding. Module. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Ondernemingscmmunicatie Mdule MarketingManagement Cde A2 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte ttale studiebelasting (in uren) 1 Mgelijkheid tt JA aanvragen

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING VERTEGENWOORDIGER RETAIL

FUNCTIEBESCHRIJVING VERTEGENWOORDIGER RETAIL 1. Functietitel : FUNCTIEBESCHRIJVING VERTEGENWOORDIGER RETAIL Vertegenwrdiger retail 2. Afdeling in de rganisatie : Sales departement unit retail 3. Psitinering binnen het bedrijf : De vertegenwrdiger

Nadere informatie

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas.

Succesvol samenwerken met ouders. Onderzoek Ouderbetrokkenheid. Bundel in te kijken in de leraarskamer. http://flob.sint-niklaas. Onderzek Ouderbetrkkenheid V.U. : Lieve Van Daele, Grte Markt 1, 9100 Sint-Niklaas Succesvl samenwerken met uders Bundel in te kijken in de leraarskamer http://flb.sint-niklaas.be ONDERZOEK GOK-PROJECT

Nadere informatie

Ace! E-book. Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management

Ace! E-book. Ace! Management Partners Training Coaching Consulting Interim Management Ace! Management Partners Training Caching Cnsulting Interim Management Den Haag Amsterdam Den Bsch Rtterdam Zwlle Utrecht Arnhem Amersfrt Breda Eindhven Maastricht Brussel Antwerpen Ace! E-bk Ace! E-bk

Nadere informatie

Actieplan van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren betreffende de toepassing van ISQC 1 11.08.2014

Actieplan van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren betreffende de toepassing van ISQC 1 11.08.2014 Actieplan van het Instituut van de Bedrijfsrevisren betreffende de tepassing van ISQC 1 11.08.2014 Algemene beschuwingen 1. De Raad van het IBR is zich bewust van de meilijkheden die de cnfraters ndervinden

Nadere informatie

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing Bintica Wrkshp Zelfredzaamheid & Zelfsturing Visie p Zelfredzaamheid & Zelfsturing Lgica van het gevel, Arnld Crnelis, 1998, ISBN 90-72258- 02-9 Het verbrgen prgramma vr het menselijk leren is aangebren

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

IT Management Group. Samenvatting PRINCE2 2009

IT Management Group. Samenvatting PRINCE2 2009 IT Management Grup Samenvatting PRINCE2 2009 ITIL is a Registered Trade Mark f the Office f Gvernment Cmmerce in the United Kingdm and ther cuntries. PRINCE2 is a Registered Trade Mark f the Office f Gvernment

Nadere informatie

Saxionstudent.nl CE 1

Saxionstudent.nl CE 1 Thema: Marktanalyse (semester 1) Prject: Desk en Fieldresearch 56357 Vrwrd Vr u ligt het plan van aanpak vr het prject Desk en Fieldresearch, vr het thema marktanalyse van semester 1. Het is de bedeling

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

van gebruikers, en het toekennen van lees- en schrijfrechten (zie hiervoor http://www.grensregio.eu/project-indienen/ ).

van gebruikers, en het toekennen van lees- en schrijfrechten (zie hiervoor http://www.grensregio.eu/project-indienen/ ). LEIDRAAD AANMELDING Bij het aanmaken van een prjectaanmelding in het digitale e-lket kunnen er verschillende vragen bij u pkmen, zals: He lang mag een tekst zijn? Welk detailniveau wrdt er gevraagd? Waar

Nadere informatie

IKZ DEEL II : De informatieronde

IKZ DEEL II : De informatieronde Vanuit het standpunt van de zn is de schaduw nzichtbaar (Gethe) IKZ DEEL II : De infrmatiernde Het is méér dan een cliché f butade: m aan een breed kwaliteitsbeleid te werken, heb je écht steun, inbreng

Nadere informatie

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement 6. Opleidingskader vr de prcespleiding Infrmatiemanagement In het prject GROOTER wrden nder andere een aantal pleidingskaders ntwikkeld vr prcessen nder Bevlkingszrg. Hiernder wrdt het pleidingskader vr

Nadere informatie

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen UITWERKING

Nadere informatie

procesbegeleiders (en beleidsmedewerkers)

procesbegeleiders (en beleidsmedewerkers) prcesbegleiders (en beleidsmedewerkers) prcesbegeleiders (en beleidsmedewerkers) Deze thematische fiche wil inzicht verschaffen in de vereenkmsten en de verschillen van een prcesbegeleider en een beleidsmedewerker

Nadere informatie

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone

Schade protocol Zuiderpark Stadswalzone Schade prtcl Zuiderpark Stadswalzne Gemeente s-hertgenbsch december 2012 Schadeprtcl Zuiderpark - Stadswalzne In dit dcument staat he de gemeente s-hertgenbsch mgaat met schadeclaims. Het is er p gericht

Nadere informatie

Stap 4: 4. Zelfevaluatie in de hand

Stap 4: 4. Zelfevaluatie in de hand Stap 4: 4. Zelfevaluatie in de hand 1 Del De 5 vinger methdiek is een brainstrmtechniek die als del heeft m de deelnemers de huidige werksituatie te analyseren, vanuit een ttaalverzicht, en tevens p zek

Nadere informatie

Transmuraal Programma Management

Transmuraal Programma Management Transmuraal Prgramma Management Een prpsitie van Vitha versie 1 Inhudspgave 1 Inleiding... 3 2 Transmurale behandelpraktijken... 3 2.1 Transmurale zrg nader gedefinieerd... 3 2.2 Transmurale zrg in de

Nadere informatie

GOVERNANCE MVO PLATFORM

GOVERNANCE MVO PLATFORM Gvernancedcument MVO Platfrm, 22 nvember 2012 GOVERNANCE MVO PLATFORM Inleiding Het MVO Platfrm is een in 2002 pgericht infrmeel samenwerkingsverband van maatschappelijke rganisaties 1 en vakbndsrganisaties

Nadere informatie

Notulen van de Raad voor Maatschappelijk Welzijn Zitting van 25 juni 2014

Notulen van de Raad voor Maatschappelijk Welzijn Zitting van 25 juni 2014 Ntulen van de Raad vr Maatschappelijk Welzijn Zitting van 25 juni 2014 Aanwezig: Luc Op de Beeck, vrzitter; Stephan Brdeyne, Jan Bulliard, Clara Calis, Gnda Claessen, Erik De Quick, Laurent de Vries, Rudy

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

Stap 4: 6. Droomsessie handleiding

Stap 4: 6. Droomsessie handleiding Stap 4: 6. Drmsessie handleiding 1 Del De drmsessie is een brainstrmtechniek die als del heeft m de deelnemers vlledig ut f the bx te laten denken. De deelnemers mgen hun fantasie de vrije lp laten gaan,

Nadere informatie

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren LEERVRAAG 2 Leervraag (wat is /he kan ik vraag) He krijg ik een vllediger beeld van de hulp die Daan krijgt? Activiteiten uit stappenpla n - infrmeren - bserveren - middelen zeken - actie ndernemen - evalueren

Nadere informatie

Voorbeeld oefentypes online e-learningmodules CommArt Int.

Voorbeeld oefentypes online e-learningmodules CommArt Int. Vrbeeld efentypes nline e-learningmdules CmmArt Int. In dit dcument wrdt verwezen naar de specifieke inhud van een van nze e- learningmdules. De efentypes wrden echter gebruikt in alle e-learningmdules

Nadere informatie

Denktank Boeien & Binden. De gesprekscyclus

Denktank Boeien & Binden. De gesprekscyclus Denktank Beien & Binden De gesprekscyclus Dóór bedrijven, vóór bedrijven Aan de denktanks Beien & Binden binnen TechniekTalent.nu namen in 2009 de vlgende bedrijven deel: DKC Installatiegrep (Nijmegen),

Nadere informatie

Strategisch project Fortengordels rond Antwerpen

Strategisch project Fortengordels rond Antwerpen Strategisch prject Frtengrdels rnd Antwerpen Vrtgangsrapprt 1 September 2014 maart 2015 Strategisch prject Frtengrdels rnd Antwerpen Vrtgangsrapprt 1 2 Inhud Inhud... 2 1. Inleiding... 3 2. Stand van zaken

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

Confidentieel. 16 januari 2013 2013/11989. Sectorbrief Themaonderzoek Uitbesteding Vermogensbeheer. Geacht bestuur,

Confidentieel. 16 januari 2013 2013/11989. Sectorbrief Themaonderzoek Uitbesteding Vermogensbeheer. Geacht bestuur, Tezicht pensienfndsen en beleggingsndernemingen Middelgrte en kleine pensienfndsen Pstbus 98 1000 AB Amsterdam Cnfidentieel Datum Bijlage(n) 1 Onderwerp Sectrbrief Themanderzek Uitbesteding Vermgensbeheer

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING ONTHAALMEDEWERKER

FUNCTIEBESCHRIJVING ONTHAALMEDEWERKER FUNCTIEBESCHRIJVING ONTHAALMEDEWERKER Identificatiegegevens Functie: administratief medewerker Functietitel: nthaalmedewerker Niveau/rang: administratief medewerker C 1-3 Plaats in het rgangram: de nthaalmedewerkers

Nadere informatie

PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN

PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN PROJECTBESCHRIJVING HISTORISCHE PLEKKEN Leerlijn Cultureel Erfged Thema Identiteit Grep 5 en 6 Maart 2016 Cultuurnderwijs p zijn Haags Leerlijn Cultureel Erfged Thema Identiteit Grep 5 en 6 Maart 2016

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT BIJLAGE 1 IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT 1. Inleiding Op 1 juli 2013 is de Wet verplichte meldcde huiselijk geweld en kindermishandeling

Nadere informatie

Met vriendelijke groet, mede name;j(s,^hr. W. .CM. Schellekens, hoofdinspecteur curatieve zorg.

Met vriendelijke groet, mede name;j(s,^hr. W. .CM. Schellekens, hoofdinspecteur curatieve zorg. WERKGEBIED ZUIDWEST Bezekadres Pstadres Telefeen Telefax Internet Wilhelmina van Pruisenweg 52 Den Haag Pstbus 90700 2509 LS Den Haag (070)304 15 00 (070) 304 15 00 www.igz.nl STAATSTOEZICHT OP DE VOLKSGEZONDHEID

Nadere informatie

Functiefamilie: Directie

Functiefamilie: Directie Bijlage 3 bij Regeling ntwikkelen, functineren en berdelen (Cmpetenties per functieprfiel) Functiefamilie: Directie Cmpetentie: Netwerken De mate waarin de persn relaties en/f samenwerkingsverbanden binnen

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2014/341

Statenvoorstel nr. PS/2014/341 Statenvrstel nr. PS/2014/341 Initiatiefvrstel Cde Maatschappelijke Participatie Datum Inlichtingen bij 23 april 2014 mevruw G.J. Overmeen-Bakhuis Aan Prvinciale Staten Onderwerp Initiatiefvrstel Cde Maatschappelijke

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backoffice

FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backoffice FUNCTIEBESCHRIJVING ADMINISTRATIEF MEDEWERKER backffice Identificatiegegevens Functie: administratief medewerker Functietitel: administratief medewerker backffice Niveau/rang: administratief medewerker

Nadere informatie

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State EVALUATIE TER STATE Marin Matthijssen, Marn van Rhee Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) juli 2005 In pdracht van Raad van State Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) Auteur: Marin Matthijssen en

Nadere informatie

Analytische boekhouding

Analytische boekhouding Analytische Bekhuding Analytische bekhuding 1 Vrbereiding... 2 1.1 Dssier instellingen... 2 1.2 Analytische rekeningen maken... 3 2 Analytisch beken... 4 2.1 Kppeling... 5 2.2 Bekingsvrstellen (mdellen)...

Nadere informatie

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most

Stichting de Wielborgh Wonen, zorg en welzijn. Van harte welkom. Training Meten moet! Casper van der Most Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Van harte welkm Training Meten met! Casper van der Mst Stichting de Wielbrgh Wnen, zrg en welzijn Prfessinele rganisatie Meten Analyseren Plannen Verbeteren Reviews

Nadere informatie

BETER IN BEDRIJF. Voel je Beter in Bedrijf! Uw organisatie Beter in Bedrijf. Verzuimbegeleiding & Arboadvies

BETER IN BEDRIJF. Voel je Beter in Bedrijf! Uw organisatie Beter in Bedrijf. Verzuimbegeleiding & Arboadvies BETER IN BEDRIJF Vel je Beter in Bedrijf! Uw rganisatie Beter in Bedrijf Verzuimbegeleiding & Arbadvies Beter in Bedrijf levert, naast reguliere arbdienstverlening, vral maatwerk in verzuimbegeleiding

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu De denkstijltest Wat is het? Uw manier van denken bepaalt in sterke mate he u zich velt en he u handelt. Dat geldt vr individuen, maar k vr teams en rganisaties. MindSnar is een methde waarmee denkstijlen

Nadere informatie

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning.

Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwoording 2. Doelstellingen 3. Model 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning. Beleidsplan directe instructie : 1. Verantwrding 2. Delstellingen 3. Mdel 4. Kijkwijzer 5. -Werkwijze en tijdsplanning 1 Verantwrding: Wij willen binnen het nderwijs dat wij geven rekening huden met de

Nadere informatie

ALS OUDERS GAAN SCHEIDEN. BILOCATIE ALS KANS? Visie van de vereniging Bemiddeling vzw *

ALS OUDERS GAAN SCHEIDEN. BILOCATIE ALS KANS? Visie van de vereniging Bemiddeling vzw * ALS OUDERS GAAN SCHEIDEN. BILOCATIE ALS KANS? Visie van de vereniging Bemiddeling vzw * Wanneer uders bij een scheiding cnflicten hebben, dan heeft dat vaak grte gevlgen vr de ntwikkeling van de kinderen.

Nadere informatie

Stappenplan beleidsplan. Sportvereniging

Stappenplan beleidsplan. Sportvereniging Stappenplan beleidsplan Sprtvereniging 2012 Vrwrd Een beleidsplan is een plan dat de kers aangeeft die een vereniging in een bepaalde peride (meestal 3 tt 5 jaren) wil varen. Elke vereniging hrt een beleidsplan

Nadere informatie

DAVGOS. Werkgroep Preventieadviseurs F. Wauters P. De Roissart I. Van Durme. Vergadering: 24 maart 2011 Nr.: 2011/01

DAVGOS. Werkgroep Preventieadviseurs F. Wauters P. De Roissart I. Van Durme. Vergadering: 24 maart 2011 Nr.: 2011/01 DAVGOS Werkgrep Preventieadviseurs F. Wauters P. De Rissart I. Van Durme Vergadering: 24 maart 2011 Nr.: 2011/01 Agendapunt Verslag Opmerkingen/actiepunt 1. Verwelkming Patrick Verhasselt, pedaggisch begeleider

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

Functie- en competentieprofiel

Functie- en competentieprofiel GEMEENTE WINGENE Het Gemeentebestuur van Wingene wenst ver te gaan tt het aanwerven van een vltijds Stafmedewerker HRM en Beleid (m/v) in statutair verband. Functie- en cmpetentieprfiel Functie-benaming

Nadere informatie

Aanbod inspiratie en introductie workshops

Aanbod inspiratie en introductie workshops Aanbd inspiratie en intrductie wrkshps Overzicht van de inspiratie en intrductie wrkshps Inspiratie en kennismaking met systeemdenken en duurzaam ndernemen Deze reeks wrkshps belicht een reeks aspecten

Nadere informatie

Tussenrapportage: plan van aanpak raadsenquête grondexploitatie Duivenvoordecorridor.

Tussenrapportage: plan van aanpak raadsenquête grondexploitatie Duivenvoordecorridor. Tussenrapprtage: plan van aanpak raadsenquête grndexplitatie Duivenvrdecrridr. Enquêtecmmissie grndexplitatie Duivenvrdecrridr 16 februari 2015 Inhudspgave: 1. Inleiding 2. Organisatie 3. Verfijning nderzeksvraag

Nadere informatie

Een natuurlijk proces

Een natuurlijk proces Ik vel het weer. Het is er weer. Sms even, dan de hele tijd. Ik wil je niet kwetsen. Ik wil het niet weer zeggen, maar het is er weer. (Gijs Hrvers) Overprikkeling Veel mensen met autisme hebben gede intellectuele

Nadere informatie

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014 Evaluatierapprt Scalda - Grep 3 29 januari 26 maart 2014 1. Inleiding, deelnemers en activiteiten In dit dcument wrden de bevindingen weergegeven van begeleiders en deelnemers die betrkken waren bij de

Nadere informatie

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn Praktijk Beroepstaak E Startbekaam OPLEIDING tt Verzrgende-IG Ondersteuningsmagazijn Berepstaak E Startbekaam Albeda cllege Branche gezndheidszrg Kwalificatieniveau 4 Chrt: 2010-2011 Fase: Startbekaam Naam student:. P.E1-3.start.gesprek

Nadere informatie

HERSTELPLAN Bachelor in de Vroedkunde Vives Noord, campus Brugge

HERSTELPLAN Bachelor in de Vroedkunde Vives Noord, campus Brugge 1 HERSTELPLAN Bachelr in de Vredkunde Vives Nrd, campus Brugge INLEIDING Op basis van de externe berdeling die p 21 en 22 maart 2013 heeft plaatsgevnden, heeft de pleiding Vredkunde p 18 nvember 2013 het

Nadere informatie

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023 Nvember 2013 Actieplan leeftijdsbewust persneelsbeleid 2013-2023 Actie 1: Ontwikkelen van een stagebeleid. Stagiaires zijn ptentiële nieuwe cllega s. Een stageperide kunnen we aanzien als een inwerkperide.

Nadere informatie

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan Handleiding Het pstellen van een diacnaal beleidsplan Versie 1.0 Generale diacnale cmmissie Datum: augustus 2015 Generale diacnale cmmissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefn (0318) 505541 Website:

Nadere informatie

Vlaanderen: Primair onderwijs Brongebruik Kerndoel 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen.

Vlaanderen: Primair onderwijs Brongebruik Kerndoel 7: De leerlingen kunnen op hun niveau verschillende informatiebronnen raadplegen. Lesbeschrijving Brn vr Werk Aan de hand van deze 5 lessen ntdekken de leerlingen dat de Schelde veel mgelijkheden biedt vr werk. En daarmee van essentieel belang is vr nze regi. Relatie met kerndelen:

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

HOE WERKT HET INTERGOVERNMENTAL PANEL ON CLIMATE CHANGE (IPCC)?

HOE WERKT HET INTERGOVERNMENTAL PANEL ON CLIMATE CHANGE (IPCC)? HOE WERKT HET INTERGOVERNMENTAL PANEL ON CLIMATE CHANGE (IPCC)? Wat is IPCC en wat is het niet? Het Intergvernmental Panel n Climate Change van de VN is pgericht dr de Wrld Metelgical Organizatin ( WMO)

Nadere informatie

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen Vrbereidingsjaar hger nderwijs vr anderstaligen Prvincieplein 1 Cntact: Functieprfiel: Leerndersteuner Vrbereidingsjaar Hger Onderwijs vr Anderstaligen Samenvatting Als leerndersteuner begeleid en ndersteun

Nadere informatie

Verkorte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013

Verkorte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013 Verkrte Handleiding Versie Medewerker Januari 2013 Starten met OTIB-skillsmanager OTIB-skillsmanager is een instrument m het gesprek dat u gaat veren met uw leidinggevende vr te bereiden. U wrdt gevraagd

Nadere informatie

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes Samengevat 2011 Guidea - Kenniscentrum vr Terisme en Hreca vzw Deze infrmatie werd met de grtste zrg samengesteld.

Nadere informatie

Training Werken aan Welbevinden. Opleidingscurriculum. Facit, Velsen-Noord Februari 2011

Training Werken aan Welbevinden. Opleidingscurriculum. Facit, Velsen-Noord Februari 2011 Training Werken aan Welbevinden Opleidingscurriculum Facit, Velsen-Nrd Februari 2011 Inhudspgave Inleiding 3 1. Algemene beschrijving van de pleiding 4 1.1 Delgrep 4 1.2 Kwalificaties 4 1.3 Uitgangspunten

Nadere informatie

HANDLEIDING: AANVRAAG VOOR EEN SUBSIDIE IN HET ZUIDEN INVULFORMULIER

HANDLEIDING: AANVRAAG VOOR EEN SUBSIDIE IN HET ZUIDEN INVULFORMULIER 1 JUNI 2015 HANDLEIDING: AANVRAAG VOOR EEN SUBSIDIE IN HET ZUIDEN INVULFORMULIER SEYS VEERLE PROVINCIEBESTUUR WEST-VLAANDEREN Hug Verriesstraat 22 8800 ROESELARE Vrwrd Sinds 1971 ndersteunt de prvincie

Nadere informatie

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Delstellingen Diepgaand inzicht krijgen in infrmatiebehefte m.b.t. WOII persnlijke betekenis WOII ntstaan interesse in WOII beiende/interessante thema s gebruik en

Nadere informatie

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting MatchWinners Rermnd jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting Matchwinners Rermnd 1. Intr Sinds 2009 biedt

Nadere informatie

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015 Beleidsregels vrziening jbcaching Participatiewet 2015 1-7-2015 Jbcaching Reginale beleidsregels jbcaching Participatiewet regi Achterhek Inleiding Jbcaching gaat ver het ndersteunen van mensen bij het

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

SIG Groene ICT & Duurzaamheid jaarverslag 2014 / jaarplan 2015

SIG Groene ICT & Duurzaamheid jaarverslag 2014 / jaarplan 2015 SIG Grene ICT & Duurzaamheid jaarverslag 2014 / jaarplan 2015 Inleiding Hiernder treft u het jaarverslag 2014 en het jaarplan 2015 van de Special Interest Grup Grene ICT & Duurzaamheid aan. Het jaarverslag

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Energiefonds Overijssel

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Energiefonds Overijssel Inkp- en aanbestedingsbeleid Energiefnds Overijssel 2013 Inhudspgave 1 Inleiding 3 2 Het beleid 4 2.1 Rechtmatigheidsthema's 4 Prcedures 4 Meerwerk en herhalingspdrachten 4 2B-diensten 5 Integriteit 5

Nadere informatie

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019

Boschveld on Tour. Herijking Sociale Visie Boschveld 2015-2019 Bschveld n Tur Herijking Sciale Visie Bschveld 2015-2019 Inleiding Vr u ligt het verslag van de herijking van de sciale visie van Bschveld vr de peride 2015 2019. In 2007 is de sciale visie van Bschveld

Nadere informatie

LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Periode 1 t/m periode 3

LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Periode 1 t/m periode 3 LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Peride 1 t/m peride 3 In leerjaar 4 met je de keus gaan maken; wat wil jij gaan den wanneer je het vmbdiplma hebt? Om te laten zien dat je uiteindelijk een studie, die bij je

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

POLITIEK EN IK? 3 DE GRAAD LO 1 STE GRAAD A-STROOM + B-STROOM

POLITIEK EN IK? 3 DE GRAAD LO 1 STE GRAAD A-STROOM + B-STROOM POLITIEK EN IK? 3 DE GRAAD LO 1 STE GRAAD A-STROOM + B-STROOM INFORMATIE OVER DE ACTIVITEIT Delgrep Duur Materiaal Delstellingen 3 de graad lager nderwijs en 1 ste graad A-strm + B-strm 2 u Dit materiaal

Nadere informatie

Deelprojectplan. Projectadministraties

Deelprojectplan. Projectadministraties Deelprjectplan Prjectadministraties Het beheersen van prjectadministraties dr de invering van een hgeschlbrede methdiek. 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Prbleemverkenning en stelling 3. Prjectdelen 4.

Nadere informatie

Missie, visie en strategie Informatievoorziening veiligheidsregio s Definitief RBC 5/11/14

Missie, visie en strategie Informatievoorziening veiligheidsregio s Definitief RBC 5/11/14 Missie, visie en strategie Infrmatievrziening veiligheidsregi s Definitief RBC 5/11/14 Inleiding Relatie met prgrammaplan en werkplannen Deze missie, visie en strategie vrmen de basis vr het Prgramma Infrmatievrziening

Nadere informatie

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020.

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020. Handleiding Handleiding Cmmunicatie vr Prmtren Eurpees Fnds vr Reginale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020 1 Eurpese Unie Inhud 1 Inleiding... 1 2 De minimale cmmunicatieverplichtingen... 1 a) Weergave

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Windekind Leuven. Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Windekind Leuven. Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Windekind Leuven Adresgegevens: Schapenstraat 98 3000 Leuven 2) Dmein van expertise: Cmmunicatie 3) Beschrijving expertise: Alle kindjes met EMB

Nadere informatie

PROJECTWEDSTRIJD Promoot de Week van de Fair Trade 2015!

PROJECTWEDSTRIJD Promoot de Week van de Fair Trade 2015! PROJECTWEDSTRIJD Prmt de Week van de Fair Trade 2015! De Week van de Fair Trade is een jaarlijkse campagne die als del heeft m Belgen te sensibiliseren rnd fair trade. Het is een initiatief van het Trade

Nadere informatie

Contract gedragsverandering

Contract gedragsverandering Cntract gedragsverandering Stappenplan m je delen te bereiken Tips m je delen te bereiken Cntract vr gedragsverandering (vrbeeld) Del/gedrag Om deel te nemen aan de Dam tt Dam lp met mijn vriendengrep

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

Infovergadering algemene offerteaanvraag 2012/10252

Infovergadering algemene offerteaanvraag 2012/10252 Infvergadering algemene fferteaanvraag 2012/10252 Onderwerp: een samenwerking realiseren p het vlak van strategie en creatie vr de cmmunicatie van de VDAB, m tt eenvrmigheid te kmen in de interne en externe

Nadere informatie

Justitieasssitent (M/V)

Justitieasssitent (M/V) MOD WVG afdeling Persneel Kning Albert II-laan 35 bus 30 1030 BRUSSEL T 02 553 31 52 F 02 553 34 77 persneel@wvg.vlaanderen.be FUNCTIEBESCHRIJVING ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie