De rol van (niet-)kostendekkende vergoedingen in de btw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De rol van (niet-)kostendekkende vergoedingen in de btw"

Transcriptie

1 De rol van (niet-)kostendekkende vergoedingen in de btw Door: mr. S. (Simon) M.P. Bakhuys 2011/ 2012

2 Inhoudsopgave 1 Inleiding Inleiding Opbouw verhandeling 4 2 Belastingplicht Inleiding Economische activiteit Prestaties om niet Prestaties tegen symbolische vergoeding Prestaties tegen vergoeding Europese jurisprudentie Enkler-arrest Hotel Scandic-arrest SPÖ-arrest Commissie/Finland-arrest Nationale jurisprudentie Gehandicaptenvervoer Leerlingenvervoer Analyse van de jurisprudentie Aftrek van voorbelasting Inleiding Europese jurisprudentie Midlandbank-arrest Abbey National I-arrest Cibo-arrest De Midland-doctrine AB SKF-arrest Analyse van de jurisprudentie Conclusie.. 25 Literatuurlijst 27 Europese Jurisprudentie Nationale Jurisprudentie

3 Lijst van gebruikte afkortingen A-G Advocaat-Generaal art. Artikel bijv. Bijvoorbeeld btw Belasting over de toegevoegde waarde Btw-richtlijn Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde Hoge Raad Hoge Raad der Nederlanden HvJ EU Hof van Justitie van de Europese Unie (voor de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 januari 2009: Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap) o.a. onder andere r.o. rechtsoverweging Tweede Richtlijn Richtlijn 67/228/EEG van de Raad van 11 april 1967 betreffende de harmonisatie van wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting Wet OB Wet op de omzetbelasting 1968 Zesde Richtlijn Richtlijn 77/388/EEG van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der Lid-Staten inzake omzetbelasting Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme grondslag 2

4 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Inleiding De omzetbelasting wordt geheven volgens het stelsel van heffing over de toegevoegde waarde met aftrek van voorbelasting. Dit houdt in dat iedere belastingplichtige 1 over de totale verkoopprijs omzetbelasting verschuldigd is tegen het daarvoor geldende tarief en hierop de belasting die hij aan andere belastingplichtigen heeft betaald, in mindering brengt. Op deze manier voldoet de belastingplichtige belasting over zijn toegevoegde waarde en wordt uitsluitend de eindverbruiker belast. Een belasting over de toegevoegde waarde veronderstelt verkoopprijzen die tenminste kostendekkend zijn. Voor de belastingplicht in de btw is het echter niet vereist dat winst wordt beoogd of gemaakt. Het btw-stelsel gaat immers uit van een subjectieve heffingsmaatstaf, waarbij bepalend is welke prijs twee partijen zijn overeengekomen. Op deze manier kunnen de daadwerkelijke uitgaven in de btw-heffing betrokken worden en is het dus mogelijk dat de prijs afwijkt van de marktprijs. De Btw-richtlijn stelt ook uitdrukkelijk dat het oogmerk of resultaat van de economische activiteiten niet relevant is. Na een tweetal in 2009 verschenen arresten van het HvJ EU 2 lijkt de hoogte van de opbrengst wel van belang voor de belastingplicht. Daarnaast lijkt na een in 2010 gewezen arrest van het HvJ EU 3 de gemaakte kosten te moeten worden doorberekend in de verkoopprijs van de uitgaande prestaties voor de bepaling van het recht op aftrek van voorbelasting. Enerzijds zal ik in deze verhandeling onderzoeken in hoeverre de nietkostendekkende vergoeding de belastingplicht beïnvloedt. Anderzijds zal ik onderzoeken of in het licht van het arrest SKF 4 het aftrekrecht wordt beïnvloedt bij een belastingplichtige die presteert tegen niet-kostendekkende vergoedingen. 1 Hoewel de Wet OB het begrip ondernemer gebruikt en in de Btw-richtlijn het begrip belastingplichtige staat, komen aan beide begrippen dezelfde betekenis toe (HR 2 mei 1984, nr , BNB 1984/295 met noot van A.L.C. Simons) en zal ik hierna eenvoudigheidshalve spreken van het Europese begrip belastingplicht. 2 HvJ EU 6 oktober 2009, C-267/08 (SPÖ Landesorganisation Kärnten) en HvJ EU 29 oktober 2009, C-246/08 (Commissie/Finland) 3 HvJ EU 29 oktober 2009, C-29/08 (AB SKF) 4 HvJ EU 29 oktober 2009, C-29/08 (AB SKF) 3

5 1.2 Opbouw verhandeling In hoofdstuk 2 zal ik ingaan op de wet- en regelgeving omtrent de belastingplicht in de btw en de jurisprudentie die hierop betrekking heeft. Onderzocht wordt in hoeverre de belastingplicht wordt beïnvloed door nietkostendekkende vergoedingen. Vervolgens komt in hoofdstuk 3 de wet- en regelgeving omtrent de aftrek van voorbelasting aan de orde en de jurisprudentie die hierop betrekking heeft. Onderzocht wordt of in het licht van het arrest SKF 5 het aftrekrecht wordt beïnvloedt bij een belastingplichtige die presteert tegen niet-kostendekkende vergoedingen. In hoofdstuk 4 zal ik tenslotte mijn conclusies weergeven. 5 HvJ EU 29 oktober 2009, C-29/08 (AB SKF) 4

6 Hoofdstuk 2 Belastingplicht 2.1 Inleiding De levering van goederen en diensten zijn belastbaar als zij door een als zodanig handelende belastingplichtige worden verricht 6. De Btw-richtlijn omschrijft de belastingplichtige als volgt: Als belastingplichtige wordt beschouwd eenieder die zelfstandig een economische activiteit verricht, ongeacht het oogmerk of het resultaat van die activiteit 7. In deze verhandeling ga ik nader in op de begrippen economische activiteit en ongeacht het oogmerk of het resultaat van die activiteit. Deze elementen staan dan ook centraal in de volgende paragrafen. 2.2 Economische activiteit Art. 9 van de Btw-richtlijn geeft nadere invulling aan het begrip economische activiteit : alle werkzaamheden van een fabrikant, handelaar of dienstverrichter worden als een economische activiteit beschouwd. Uit het gebruik van het woord alle en uit de jurisprudentie van het HvJ EU 8 blijkt dat aan het begrip economische activiteit een ruime werkingssfeer wordt gegeven. Toch kan het voorkomen dat bepaalde prestaties van een belastingplichtige niet als economische activiteit worden aangemerkt. Voor de vraag of er sprake is van economische activiteiten door een belastingplichtige voor de btw, zijn er 3 soorten prestaties te onderscheiden: a. Prestaties om niet; b. Prestaties tegen symbolische vergoeding; c. Prestaties tegen vergoeding. Dit onderscheid komt in de volgende paragrafen aan de orde. 6 Art. 2, eerste lid aanhef en onderdeel a en onderdeel c van de Btw-richtlijn 7 Art. 9, eerste lid van de Btw-richtlijn 8 Zie bv. HvJ EU 14 februari 1985, 268/83 (Rompelman) en HvJ EU 29 februari 1996, C- 110/94 (Intercommunale voor zeewaterontzilting INZO) 5

7 2.2.1 Prestaties om niet Iemand die regelmatig, doch uitsluitend prestaties verricht zonder vergoeding, verricht volgens het HvJ EU geen economische activiteit en kan niet worden aangemerkt als belastingplichtige in de zin van art. 4 van de Tweede richtlijn 9. Dit volgt rechtstreeks uit het Hong Kong Trade Development Council-arrest Prestaties tegen symbolische vergoeding Evenmin is er volgens het HvJ EU sprake van een economische activiteit indien de prestatie op grond van de berekende tegenprestatie als vrijgevigheid moet worden beschouwd 11. Wat onder vrijgevigheid moet worden verstaan, geeft het HvJ EU overigens niet aan. Van Hilten en Van Kesteren leggen het begrip uit als ontbloot van zakelijke belangen 12. De Hoge Raad overweegt in lijn met het HvJ EU dat er geen sprake is van een economische activiteit indien de vergoeding slechts symbolisch is 13. Om te bepalen of hiervan sprake is, kan volgens de Hoge Raad van belang zijn welke vergoeding voor soortgelijke in het maatschappelijke verkeer verrichte prestaties worden bedongen. Als er voor prestaties een vergoeding in rekening wordt gebracht die niet in verhouding staat tot de kostprijs wil dat echter volgens de Hoge Raad nog niet zeggen dat er sprake is van vrijgevigheid en dat er voor die prestaties geen belastingplicht bestaat 14. Hoewel symbolische vergoedingen uiteraard eveneens niet kostendekkend zijn, zal ik in deze verhandeling niet verder ingaan op de prestaties die uit vrijgevigheid worden verricht Prestaties tegen vergoeding Van een prestatie onder bezwarende titel kan op grond van Europese jurisprudentie alleen sprake zijn indien: a. een tegenprestatie wordt bedongen; b. tussen de verrichter en de ontvanger van de prestatie een rechtsbetrekking bestaat waarbij over en weer prestaties worden uitgewisseld; c. de door de dienstverrichter ontvangen vergoeding de werkelijke 9 De Btw-richtlijn luidt op dit punt niet anders, zodat deze beslissing van het HvJ EU nog steeds van belang is. 10 HvJ EU 1 april 1982, nr. 89/91 (Hong Kong Trade Development Council) 11 HvJ EU 21 september 1988, 50/87 (Commissie tegen Frankrijk) 12 Van Hilten, Van Kesteren 2010, prof. Mr. M.E. van Hilten en prof. Dr. H.W.M. van Kesteren, Omzetbelasting, Fed Fiscale Studieserie nr. 6, Deventer, Kluwer 2010, blz HR 11 februari 2005, nr , BNB 2005/ HR 11 juli 2008, nr , BNB 2008/254 6

8 tegenwaarde vormt voor de aan de ontvanger verleende dienst 15 ; d. en een rechtstreeks verband bestaat tussen de verrichte dienst en de ontvangen tegenwaarde 16. Om van een economische activiteit te kunnen spreken is in eerste instantie van belang dat er een prestatie wordt verricht aan een derde onder bezwarende titel 17. Dit impliceert dat de belastingplichtige dient te streven naar opbrengst. Dit is verwarrend, aangezien in het eerder genoemde art. 9 van de Btw-richtlijn expliciet is vermeld dat het oogmerk of het resultaat van de activiteit niet relevant is. Volgens Van Hilten en Van Kesteren 18 heeft de zinsnede ongeacht het oogmerk of het resultaat echter betrekking op het gegeven dat voor het aannemen van een economische activiteit niet is vereist dat er winst wordt gemaakt en/of hiernaar wordt gestreefd, hetgeen iets anders is dan het streven naar opbrengst. Toch lijkt het volgens de recentere Europese en nationale jurisprudentie dat het resultaat wel degelijk van belang is of er sprake is van een economische activiteit die leidt tot belastingplicht. In de volgende paragrafen staat de jurisprudentie waarin de niet-kostendekkende vergoedingen een rol spelen dan ook centraal. 15 Zie onder meer HvJ EU 3 maart 1994, C-16/93 (Tolsma), HvJ EU 5 juni 1997, C-2/95 (SDC) en HvJ EU 26 juni 2003, C-305/01 (MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring) 16 HvJ EU 8 maart 1988, 102/86 (Apple and Pear Development Council), HvJ EU 16 oktober 1997, C-258/95 (Filibeck) en HvJ EU 12 september 2000, zaak C-260/98 (Commissie/Griekenland). 17 Op grond van HvJ EU 6 februari 1997, C-80/95 (Harnas & Helm) kan het ook voorkomen dat een belastingplichtige activiteiten om niet en/of uit vrijgevigheid verricht die het rechtstreekse, duurzame en noodzakelijke verlengstuk vormen van zijn overige economische activiteiten en daardoor toch binnen zijn economische activiteiten vallen. 18 Mr. Dr. M.E. van Hilten, prof. Dr. H.W.M. van Kesteren, Omzetbelasting 2007, Kluwer, blz. 59/60 7

9 2.3 Europese jurisprudentie Enkler-arrest Renate Enkler 19, werkzaam bij het belastingadviesbureau van haar echtgenoot, liet zich registreren als bedrijfsmatig verhuurder van kampeerwagens. Zij kocht een kampeerwagen en trok de voorbelasting af, terwijl zij de kampeerwagen uitsluitend voor privé-doeleinden had gebruikt. In de jaren 1985 en 1986 gaf zij een geringe omzet aan, een deel ontvangen van haar echtgenoot en een deel ontvangen vanwege tweemaal verhuur aan derden tegen een lage vergoeding. In een geschil met de Duitse belastingdienst rijst de vraag of Renate Enkler wel belastingplichtige is voor de btw. Het HvJ EU overweegt allereerst dat de doelstellingen of de resultaten van de activiteit als zodanig niet relevant zijn voor de afbakening van de werkingssfeer van BTW-Richtlijn 20. Vervolgens merkt het HvJ EU het volgende op: Ofschoon voorts criteria verband houdend met de resultaten van de activiteit op zich niet geschikt zijn om te bepalen of de activiteit erop gericht is duurzaam opbrengsten te verkrijgen, kunnen bij dat onderzoek de werkelijke duur van de verhuur van de zaak, de omvang van de clientèle en het bedrag van de opbrengsten - factoren dus die tot het geheel van de omstandigheden van het concrete geval behoren - tezamen met andere factoren in aanmerking worden genomen 21. De hoogte van de opbrengst is dus volgens het HvJ EU weliswaar geen op zichzelf staand criterium, maar kan wel mede bepalend zijn of er sprake is van een economische activiteit. In het volgende arrest denkt de HvJ EU daar weer anders over Hotel Scandic-arrest Scandic 22, een Zweedse vennootschap die opereert in de hotelbranche, verstrekt aan haar personeel in een speciaal door de onderneming ingerichte kantine, lunches tegen vergoeding. Het personeel betaalt een prijs die in eerste instantie hoger ligt dan de kostprijs. In de toekomst kan deze prijs evenwel onder de kostprijs komen te liggen. De Zweedse belastingdienst is van mening dat Scandic een symbolische vergoeding berekent en daarmee btw-betaling zou kunnen worden ontweken als de personeelsleden een goed 19 HvJ EU 26 september 1996, zaak C-230/94 (Renate Enkler) 20 HvJ EU Renate Enkler, reeds aangehaald, r.o HvJ EU Renate Enkler, reeds aangehaald, r.o HvJ EU 20 januari 2005, zaak C-412/03 (Hotel Scandic Gasaback) 8

10 of dienst voor een symbolisch bedrag zouden kunnen verkrijgen en op grond van deze tegenprestatie zouden kunnen worden belast. De Zweedse belastingdienst wil daarom btw heffen op grond van de bepalingen van de Zweedse btw-wetgeving inzake onttrekkingen (art. 26, eerste lid, sub b, Btwrichtlijn). De door de Zweedse Regeringsrätten gestelde vragen, worden door het HvJ EU als volgt samengevat: De aan het Hof gestelde vragen betreffen de bepaling van de maatstaf van heffing voor een handeling van een belastingplichtige, bestaande in een goederenlevering aan of een dienstenverrichting voor zijn personeelsleden, tegen een prijs die lager is dan de kostprijs. Zij zijn met name gesteld om de verwijzende rechter in staat te stellen de verenigbaarheid met de bepalingen van de Zesde richtlijn te beoordelen van de Zweedse wet waarin de regels van de artikelen 5, lid 6, en 6, lid 2, sub b, van de richtlijn worden toegepast in een geval waarin voor de goederenlevering of de dienst wel een vergoeding wordt betaald, maar deze vergoeding lager is dan de kostprijs van dit goed of deze dienst. In r.o. 26 van het Hotel Scandic-arrest stelt het HvJ EU allereerst vast dat uit de verwijzingsbeschikking van de Zweedse rechter niet blijkt dat er sprake is van een symbolische vergoeding. Vervolgens beslist het HvJ EU dat de artikelen 2, 5, lid 6, en 6, lid 2, sub b, van de Zesde richtlijn moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale regeling die handelingen waarvoor een werkelijke tegenprestatie wordt betaald, als een onttrekking van een goed of een verrichting van een dienst voor privé doeleinden beschouwt, ook indien deze tegenprestatie lager is dan de kostprijs van het geleverde goed of de dienst. Met andere woorden, indien er voor een prestatie vergoeding wordt betaald, ook al is deze niet kostendekkend, vormt deze tegenprestatie de maatstaf van heffing voor de geleverde prestatie en kan er dus gesproken worden van een economische activiteit SPÖ-arrest SPÖ Landesorganisation Kärnten 23 verrichtte als landelijke afdeling van de Oostenrijkse politieke partij SPÖ voor haar regionale en plaatselijke afdelingen een aantal werkzaamheden op het gebied van public relations, reclame en voorlichting, die als externe propaganda zijn aangemerkt. Zij heeft met name vóór de verkiezingen reclamemateriaal aangekocht dat zij vervolgens tegen facturering aan de verschillende regionale en lokale 23 HvJ EU SPÖ Landesorganisation Kärnten, reeds aangehaald 9

11 organisaties heeft verstrekt naargelang van de behoeften van deze organisaties, en zij heeft elk jaar het bal van de SPÖ georganiseerd. De inkomsten van de Landesorganisation bestonden tussen 1998 en 2004 vooral uit de doorberekening van prestaties aan de regionale en plaatselijke afdelingen en uit de verkoop van entreebewijzen voor het jaarlijkse bal van de SPÖ. Daartegenover staat dat slechts een gering deel van de kosten van de Landesorganisation aan de onder deze laatste ressorterende afdelingen in rekening is gebracht. Dit heeft tot gevolg dat de Landesorganisation het grootste deel van de door de betrokken propaganda-activiteiten opgekomen kosten zelf moet dragen. De daarvoor ontstane verliezen konden worden gedekt door overheidssubsidies, lidmaatschapsbijdragen, partijbelastingen en donaties. De Landesorganisation is van mening belastingplichtige te zijn en (volledig) recht te hebben op aftrek van voorbelasting. De Oostenrijkse rechter verzocht het HvJ EU aan te geven of er sprake was van een economische activiteit in de zin van art. 4 Zesde Richtlijn (thans art. 9 Btw-richtlijn). Het HvJ EU besliste dat art. 4 Zesde Richtlijn aldus moet worden uitgelegd dat er slechts sprake is van een belaste dienst indien tussen verrichter en ontvanger een rechtsbetrekking bestaat waarbij over en weer prestaties worden uitgewisseld. Er moet sprake zijn van een rechtstreeks verband tussen prestatie en vergoeding. Het HvJ EU gaat verder echter niet in op de vraag of er sprake is van zo'n rechtstreeks verband of niet. Vervolgens gaat het HvJ EU onderzoeken of de activiteiten van SPÖ een duurzame opbrengst opleveren, zoals is bedoeld in art. 4, tweede lid, Zesde richtlijn (nu: art. 9, eerste lid, derde volzin, Btw-richtlijn). Dat is vreemd, omdat mijns inziens exploitatie betekent dat handelingen worden verricht die bedoeld zijn om uit het betrokken goed duurzaam opbrengst te verkrijgen. Dat in onderhavige zaak een dergelijke exploitatie niet aan de orde is, lijkt mij duidelijk. De activiteiten in kwestie, de propaganda-activiteiten, leveren geen duurzame opbrengsten op. Haar enige duurzame inkomsten is volgens het HvJ EU de overheidsmiddelen en lidmaatschapsbijdragen. De activiteit van de SPÖ bestaat er meer bepaald in, met name via de Landesorganisation, bij te dragen aan de politieke wilsvorming met het oog op deelneming aan de uitoefening van de politieke macht. Door deze activiteit is de SPÖ echter niet werkzaam op de een of andere markt 24. Het HvJ EU concludeert: "Art. 4, leden 1 en 2, van de Zesde richtlijn ( ) moet aldus worden uitgelegd dat externe propaganda-activiteiten van een afdeling van een politieke partij in een lidstaat niet als een economische activiteit kunnen worden aangemerkt. 24 HvJ EU SPÖ Landesorganisation Kärnten, reeds aangehaald, r.o

12 2.3.4 Commissie/Finland-arrest In het Commissie/Finland-arrest 25 ging het om het volgende. In Finland is het zo geregeld dat indien een particulier niet over de financiële middelen beschikt om rechtsbijstand te bekostigen, men een aanvraag kan doen om deze te laten financieren door de Finse overheid. Deze rechtsbijstand wordt volledig gratis dan wel tegen geringe bijbetaling verleend, afhankelijk van het inkomen en vermogen van de aanvrager. De rechtsbijstand wordt in beginsel verleend door juristen van openbare rechtsbijstandsbureaus. Deze bureaus worden voor het grootste deel uit de openbare middelen gefinancierd. Een belanghebbende kan zich echter ook laten bijstaan door een particuliere advocaat die zich hiertoe bereid heeft verklaard. Betreft het belanghebbenden beneden de bijstandsnorm, dan betaalt de overheid de rekening van de advocaat volledig. In geval van een deelbetaling door een belanghebbende betaalt de overheid het restant. Het honorarium van een particulier advocaat en dat van een openbaar bureau wordt berekend aan de hand van dezelfde maatstaven. De cliënt betaalt in beide gevallen dezelfde bijdrage, ongeacht door wie de rechtsbijstand wordt verleend. Het enige verschil is dat een particuliere advocaat onderworpen is aan btw-heffing en de openbare bureaus niet. De Europese Commissie startte daarom een inbreukprocedure tegen Finland. De Commissie geeft aan dat zij zich kan vinden in het standpunt van Finland dat de gratis rechtsbijstand door de openbare bureaus voor mensen die voldoen aan de norm, buiten de heffing van btw blijft omdat de diensten niet onder bezwarende titel worden verricht. De rechtsbijstand tegen een gedeeltelijke betaling door belanghebbenden dient naar haar mening wel te worden onderworpen aan de heffing, aangezien dan wel sprake is van een economische activiteit als bedoeld in art. 2, eerste lid, Zesde richtlijn, terwijl sprake is van concurrentieverstoring van enige betekenis in de zin van art. 4, vijfde lid van de richtlijn. Het HvJ EU merkt allereerst op dat het begrip "economische activiteiten" een ruime werkingssfeer heeft en dat die activiteiten op zichzelf worden beschouwd ongeacht oogmerk en resultaat van die activiteiten. Vervolgens onderzoekt het HvJ EU of de diensten van de openbare bureaus worden verricht tegen vergoeding. Een dienst wordt immers enkel onder bezwarende titel verricht indien er een rechtstreeks verband bestaat tussen prestatie en vergoeding. Het HvJ EU oordeelde dat de retributie die de aanvrager moest betalen geen vergoeding vormde voor de rechtsbijstand, omdat de ontvanger van de rechtsbijstand slechts een bijdrage hoefde te betalen die afhankelijk was van zijn inkomen en vermogen en niet wordt bepaald door het aantal bestede uren of de moeilijkheidsgraad van de zaak HvJ EU Commissie/Finland, reeds aangehaald 26 HvJ EU Commissie/Finland, reeds aangehaald, r.o

13 . Daarnaast moet worden vastgesteld dat het HvJ EU expliciet overweegt dat de vergoeding slechts marginaal de gemaakte kosten dekt. In r.o. 50 staat dat de hoogte van de door de bureaus in 2007 ontvangen vergoedingen 1,9 miljoen bedroeg, terwijl de kosten 24,5 miljoen bedroegen. Een dergelijk verschil geeft volgens het HvJ EU aan dat de vergoedingen geen beloning voor de verrichte diensten vormen, zodat de diensten niet kwalificeerden als economische activiteit. 2.4 Nationale jurisprudentie Gehandicaptenvervoer 27 In deze procedure stond de vraag centraal of belanghebbende, een gemeente (hierna: Gemeente X), als ondernemer vervoersprestaties jegens gehandicapten verricht, en of belanghebbende aldus recht heeft op aftrek van aan haar in rekening gebrachte voorbelasting. In de Wet voorzieningen gehandicapten is onder meer bepaald dat elk gemeentebestuur zorgdraagt voor de verlening van onder meer vervoersvoorzieningen ten behoeve van de deelneming aan het maatschappelijke verkeer van in de gemeente woonachtige gehandicapten en daartoe bij verordening regels dient te stellen. Gemeente X heeft een contract gesloten met C waarin C zich verbindt zorg te dragen voor het vervoer van gehandicapten binnen de gemeente en omstreken. C ontvangt van Gemeente X een vergoeding per cliënt per rit, doch minimaal f ,- per jaar, een en ander onder aftrek van de eigen bijdragen die de gehandicapten per rit voldoen. De gehandicapten betalen een eigen bijdrage van f 2,50 per rit rechtstreeks aan de chauffeur van C bij de aanvang van het vervoer. Op basis van de overeenkomst tussen C en Gemeente X komt deze eigen bijdrage ten goede aan de gemeente. Tussen Gemeente X en C vindt periodiek een afrekening plaats. Deze afrekening houdt in dat Gemeente X de ritprijzen vergoedt aan C onder aftrek van de door C geïnde c.q. ontvangen eigen bijdragen. Het Hof heeft geoordeeld dat belanghebbende het opzetten en het uitvoeren van het collectief aanvullend vervoersysteem verricht als overheid in de zin van art. 4, lid 5, van de Zesde richtlijn. Naar 's Hofs oordeel kan in zoverre slechts belastingplicht ontstaan op grond van art. 4, lid 5, derde volzin, van de Zesde richtlijn, te weten indien sprake zou zijn van het door belanghebbende verrichten van personenvervoer in de zin van Bijlage D, onderdeel 5, van de Zesde richtlijn. Het Hof heeft geoordeeld dat dit niet het geval is, aangezien 27 Hoge Raad, 25 november 2005, nr , V-N 2005/

14 belanghebbende, gelet op art. 8:1140 van het Burgerlijk Wetboek privaatrechtelijk niet als vervoerder kan worden beschouwd hetgeen voorts, aldus het Hof, in overeenstemming is met de bewoordingen van de Overeenkomst. Dit brengt naar het oordeel van het Hof mee dat C in juridisch en feitelijk opzicht als vervoerder geldt die de vervoersprestatie verricht jegens de reizigers, in dit geval de gehandicapten. De Hoge Raad oordeelt in tegenstelling tot het hof dat Gemeente X prestaties verricht als bedoeld in art. 4, lid 5, derde volzin, van de Zesde richtlijn, en wel personenvervoer in de zin van onderdeel 5 van Bijlage D van die richtlijn. Zij heeft zich immers jegens door haar geaccepteerde gehandicapte personen verbonden om tegen vergoeding, de eigen bijdrage, deze personen te vervoeren, aldus het middel. Dat zij daarbij een derde inschakelt om het vervoer feitelijk te verrichten, doet daaraan volgens het middel niet af, evenmin als de omstandigheid dat tussen belanghebbende en degenen die worden vervoerd, geen sprake is van een overeenkomst van personenvervoer in de zin van art. 8:1140 van het Burgerlijk Wetboek. Het ging in onderhavig geval weliswaar om de vraag of Gemeente X handelde als overheid of als belastingplichtige, de vergoeding die de gemeente berekende was alles behalve kostendekkend. Toch oordeelde de Hoge Raad dat sprake was van een economische activiteit, zodat Gemeente X kwalificeerde als belastingplichtige voor de omzetbelasting. Hierdoor voldeed Gemeente X over de zeer geringe ontvangen vergoeding btw en had zij recht op aftrek van de vele malen hogere btw die de vervoerder aan de gemeente in rekening had gebracht. Vijf jaar later werd een soortgelijke casus voorgelegd aan rechtbank s-gravenhage inzake leerlingenvervoer Leerlingenvervoer 28 Op grond van een gemeentelijke verordening kunnen ouders van in de gemeente verblijvende leerlingen in het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs ten behoeve van het schoolbezoek een vervoersvoorziening krijgen. De vervoersvoorziening wordt op aanvraag verstrekt in de vorm van bekostiging in geld of in de vorm van vervoer dat de gemeente verzorgt of doet verzorgen. De verordening bepaalt dat indien de gemeente het vervoer zelf verzorgt of doet verzorgen, de ouders een eigen bijdrage betalen afhankelijk van de afstand van de woning tot de school en het verzamelinkomen van de ouders. Ouders van leerlingen die door een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke handicap niet of niet zelfstandig met het openbaar vervoer kunnen reizen, hoeven geen eigen bijdrage te betalen. De gemeente heeft voor het leerlingenvervoer overeenkomsten gesloten met vervoersbedrijven die zich hebben verplicht om de betreffende leerlingen van 28 Rechtbank s-gravenhage, 29 december 2010, AWB 10/625 OB en AWB 10/638 OB (niet gepubliceerd) 13

15 en naar school te brengen. De vergoeding die door de vervoersbedrijven is bedongen is uitgedrukt in een bepaald bedrag per dag of per rit. De gemeente heeft in aan eigen bijdragen ontvangen, terwijl de kosten van het leerlingenvervoer in bedroegen. Allereerst stelt rechtbank s-gravenhage vast dat op grond van reeds eerder genoemde jurisprudentie van het HvJ EU een dienst enkel onder bezwarende titel wordt verricht in de zin van (thans) art. 2, eerste lid, letter c, van de Btwrichtlijn wanneer tussen de verrichter en de ontvanger van de dienst een rechtsbetrekking bestaat waarbij over en weer prestaties worden uitgewisseld en waarbij de door de dienstverrichter ontvangen vergoeding de werkelijke tegenwaarde vormt voor de aan de ontvanger verleende dienst 29. Overeenkomstig de rechtspraak van het HvJ EU dient er daarnaast een rechtstreeks verband te bestaan tussen de verrichte dienst en de ontvangen tegenwaarde 30. Vervolgens stelt de rechtbank vast dat niet voor alle leerlingen die van de vervoersprestaties gebruik maken een vergoeding wordt betaald en dat voor zover wel een vergoeding wordt betaald, deze verre van kostendekkend is. Voorts vergelijkt de rechtbank de situatie met die in het HvJ EU-arrest Commissie/Finland 31. Volgens de rechtbank vormt de eigen bijdrage de werkelijke tegenwaarde voor het door de gemeente verleende leerlingenvervoer. Deze eigen bijdrage vertegenwoordigt weliswaar een aandeel in de vergoedingen die de vervoersbedrijven aan de gemeente in rekening brengen, maar wordt niet op basis van deze vergoedingen berekend. Veelal het verzamelinkomen van de ouders bepaalt namelijk de hoogte van de eigen bijdrage en niet de afstand waarover en de frequentie waarmee het vervoer plaatsvindt. De rechtbank constateert vervolgens dat de eigen bijdrage die de ouders betalen voor het leerlingenvervoer, slechts gedeeltelijk wordt bepaald door de reële waarde van de verleende diensten en dat hoe bescheidener het inkomen, hoe losser het verband met die waarde 32. Gezien het hiervoor overwogene concludeert de rechtbank dat geen sprake is van rechtstreeksheid tussen de vervoersprestatie en de vergoeding. Hierdoor is naar het oordeel van de rechtbank geen sprake van een economische activiteit, waardoor de gemeente voor deze handelingen niet als belastingplichtige wordt aangemerkt. 29 Zie reeds aangehaalde arresten: HvJ EU Tolsma, HvJ EU SDC en HvJ EU MKG- Kraftfahrzeuge-Factoring 30 Zie reeds aangehaalde arresten: HvJ EU Apple and Pear Development Council, HvJ EU Filibeck en HvJ EU Commissie/Griekenland 31 Rechtbank s-gravenhage, 29 december 2010, reeds aangehaald, punt Vergelijk reeds aangehaalde arrest HvJ EU Commissie/Finland, r.o

16 2.5 Analyse van de jurisprudentie In het Enkler-arrest werd duidelijk dat hoewel het geen op zichzelf staand criterium is, de hoogte van de opbrengst mede bepalend kan zijn of er sprake is van een economische activiteit. In het Hotel Scandic-arrest overwoog het HvJ EU vervolgens dat het niet uitmaakt dat een economische handeling wordt uitgevoerd tegen een niet-kostendekkende vergoeding, zolang er maar sprake is van een handeling onder bezwarende titel. In de arresten SPÖ en Commissie/Finland blijkt dat het HvJ EU bij de beoordeling van de belastingplicht voor de btw meer dan voorheen betekenis toekent aan het kostendekkende aspect van de vergoeding. In het SPÖ-arrest concludeert het HvJ EU dat er geen sprake is van een rechtstreeks verband tussen prestatie en vergoeding. Het HvJ EU laat zich hier echter niet expliciet over uit. Vervolgens overweegt het HvJ EU dat er geen sprake is van duurzame opbrengsten. Naast andere overwegingen lijkt dus ook de hoogte van de opbrengsten te hebben meegewogen bij het oordeel dat geen sprake is van economische activiteiten. Daarnaast is SPÖ volgens het HvJ EU als politieke partij niet actief op "een of andere markt" en heeft daarbij mijns inziens dan ook niet het doel om deel te nemen aan het economische verkeer. Deze factoren tezamen doet het HvJ oordelen dat de activiteiten van SPÖ niet leiden tot belastingplicht. In de zaak Commissie/Finland ging het om rechtsbijstand die werd verleend door van overheidswege ingestelde bureaus voor rechtshulp. Deze bureaus werden gefinancierd uit de algemene middelen. Daarnaast moest de aanvrager van de rechtsbijstand een bepaalde bijdrage betalen, waarvan de hoogte slechts gedeeltelijk werd bepaald door de reële waarde van de dienst en verder door de hoogte van het inkomen en/of de vermogenspositie van de begunstigde. De hoogte van de vergoeding werd bijv. niet beïnvloed door het aantal gewerkte uren of de moeilijkheidsgraad van de rechtsbijstandzaak in kwestie. Het HvJ EU geeft ook aan dat dat de vergoeding slechts marginaal de gemaakte kosten dekt. Dit vormt een aanwijzing dat het veeleer gaat om een heffing dan om een vergoeding in het economisch verkeer. Het Hof concludeerde dat tussen de verrichte dienst en de gevraagde retributie niet de rechtstreeksheid aanwezig was die noodzakelijk is om er een prestatie tegen vergoeding in te zien. Deze analyse leidt tot de conclusie dat het HvJ EU in bovenstaande zaak slechts onder de gegeven feiten en omstandigheden geoordeeld heeft dat het rechtstreeks verband tussen de vergoeding en de prestatie ontbrak. Dit oordeel vindt zijn grond niet zozeer in het feit dat de vergoeding afhankelijk was van de situatie van de afnemer van de prestatie als wel in het samenstel van de retributie die de afnemer moest betalen. Het feit dat de vergoeding voor een prestatie variabel is en mogelijk afhankelijk van bijv. het inkomen 15

17 van de afnemer, brengt met zich mee dat de vergoeding niet de werkelijke tegenwaarde vormt voor de prestatie. Het moge duidelijk zijn dat de arresten SPÖ en Commissie/Finland met de bijzondere situaties betreffen, te weten een politieke partij en openbare rechtsbijstandsbureaus, waarvan kan worden gezegd dat zij niet tot doel hebben om deel te nemen aan het economische verkeer. De overwegingen uit deze arresten kunnen daarmee, volgens mij, niet zonder meer worden toegepast op andere situaties waarin sprake is van een niet-kostendekkende exploitatie, waarbij men is aangewezen op overheidsgelden en niet actief is op de "een of andere markt". De rol van niet-kostendekkende vergoedingen is voor de belastingplicht (en daarmee ook voor het volledige aftrekrecht) na de arresten SPÖ en Commissie/Finland wel degelijk aanwezig in de btw, maar alleen in uitzonderlijke situaties en nooit als een op zichzelf staand criterium. Het zijn juist alle factoren in onderlinge samenhang bezien die het HvJ EU brengen tot de conclusie dat geen sprake is van belastingplicht voor de btw. Het uitgangspunt blijft art. 9 van de Btw-richtlijn waarin wordt gezegd dat men een economische activiteit verricht ongeacht het oogmerk of resultaat. Van belang blijft hierbij dat de door de dienstverrichter ontvangen vergoeding de werkelijke tegenwaarde vormt voor de aan de ontvanger verleende dienst en een rechtstreeks verband bestaat tussen de verrichte dienst en de ontvangen tegenwaarde. Voordat de arresten SPÖ en Commissie/Finland waren gewezen, heeft de Hoge Raad geoordeeld dat een gemeente die tegen vergoeding gehandicaptenvervoer verzorgde, een ondernemersprestatie verrichtte, terwijl de kosten velen malen hoger waren dan de opbrengsten. De vraag is of de uitkomst nu met de arresten Commissie/Finland en SPÖ in het achterhoofd hetzelfde zou zijn. Onlangs kwam rechtbank s-gravenhage in een vergelijkbare zaak dan ook tot het oordeel dat alle factoren bezien, alsmede de niet-kostendekkendheid van de vergoedingen, er juist geen sprake was van een economische activiteit, waardoor de gemeente voor haar vervoershandelingen niet als belastingplichtige werd aangemerkt. 16

18 Hoofdstuk 3 Aftrek van voorbelasting 3.1 Inleiding In het vorige hoofdstuk heb ik de arresten SPÖ en Commissie/Finland besproken, waarin de vergoeding niet kostendekkend was. Dit leidde mede tot de conclusie dat geen sprake was van een economische activiteit, geen belastingplicht en derhalve geheel niet werd toekomen aan aftrek van voorbelasting. Op grond van art. 168 Btw-richtlijn 33 kan een belastingplichtige de btw op door hem gemaakte kosten voor aan hem verrichte leveringen en diensten in aftrek brengen, voor zover hij de goederen en diensten gebruikt voor zijn belaste handelingen. Om in aanmerking te komen voor het aftrekrecht, dient derhalve aan 3 voorwaarden te worden voldaan, namelijk dat: a. er sprake is van een belastingplichtige; b. die de afnemer is van de verrichte prestaties; c. en deze prestaties op zijn beurt weer gebruikt voor zijn belaste handelingen. In deze verhandeling ga ik er gemakshalve vanuit dat aan de eerste 2 voorwaarden is voldaan. Wat wordt verstaan onder gebruikt voor zoals dit is geformuleerd in de laatstgenoemde voorwaarde, zal duidelijk worden aan de hand van de volgende Europese jurisprudentie. 3.2 Europese jurisprudentie Midland Bank-arrest Midland Bank 34 is een bank die zowel vrijgestelde als belaste prestaties verrichtte. Zij verkocht een deelneming aan een Amerikaanse afnemer. Na de verkoop ontstond er een geschil met de afnemer. In verband met dit geschil maakte Midland Bank advocaatkosten. Midland Bank wenste de op de advocaatkosten drukkende btw volledig in aftrek te brengen, omdat de kosten betrekking hadden op een vrijgestelde financiële prestatie aan een afnemer buiten de EU (zie art. 169, letter c, jo. art. 135, lid 1, letter f, Btw-richtlijn). De Britse belastingdienst meende dat de op de advocaatkosten drukkende voorbelasting slechts aftrekbaar was op basis van de voor de bank geldende pro rata. Het HvJ EU overwoog het volgende: 20. Zoals het Hof reeds heeft geoordeeld, regelt art. 17, lid 5, van de Zesde richtlijn, tegen de achtergrond waarvan lid 2 van dat artikel moet 33 En art. 15, eerste lid, Wet OB 34 HvJ EU 8 juni 2000, C-98/98 (Midland Bank) 17

19 worden uitgelegd, het recht op aftrek van voorbelasting die betrekking heeft op handelingen in een eerder stadium die door de belastingplichtige zowel worden gebruikt voor handelingen als bedoeld in de leden 2 en 3, als voor handelingen waarvoor geen recht op aftrek bestaat. De formulering gebruikt voor wijst erop, dat het in lid 2 bedoelde recht op aftrek een rechtstreekse en onmiddellijke samenhang vereist tussen de verworven goederen of diensten en de handelingen in een later stadium waarvoor recht op aftrek bestaat, en dat het doel dat de belastingplichtige uiteindelijk beoogt te bereiken, niet relevant is (zie arrest van 6 april 1995, BLP Group, C-4/94, Jurispr. blz. I-983, punten 18 en 19). 30. Uit dat beginsel en uit de in punt 19 van het reeds aangehaalde arrest BLP Group geformuleerde regel, dat voor het recht op aftrek een rechtstreekse en onmiddellijke samenhang tussen de gebruikte goederen of diensten en de belaste handelingen vereist is, volgt, dat het recht op aftrek van de btw die op deze goederen of diensten drukt, vooronderstelt dat de kosten die voor het verwerven van die goederen of diensten zijn gemaakt, een van de bestanddelen van de prijs van de belaste handelingen zijn. Die kosten moeten dus een onderdeel zijn van de prijs van de in een later stadium verrichte handelingen waarbij gebruik wordt gemaakt van die goederen en diensten. Om die reden moeten die elementen van de kostprijs normalerwijze zijn ontstaan vóór de belastingplichtige de belaste handelingen verricht, waarop zij betrekking hebben. 31. Daaruit volgt, dat, anders dan Midland betoogt, er normaliter geen rechtstreekse en onmiddellijke samenhang in de zin van het reeds aangehaalde arrest BLP Group bestaat tussen een handeling in een later stadium en diensten die een belastingplichtige heeft gebruikt wegens en na het verrichten van die handeling. De kosten die voor het verwerven van die diensten zijn gemaakt, zijn weliswaar wegens de handeling in een later stadium gemaakt, maar vormen normalerwijze niet een van de bestanddelen van de kostprijs van de in een later stadium verrichte handeling, zoals door art. 2 van de Eerste richtlijn wordt vereist. Er is dus geen rechtstreekse en onmiddellijke samenhang tussen die diensten en de handeling in een later stadium. De kosten van die diensten maken daarentegen deel uit van de algemene kosten van de belastingplichtige en zijn als zodanig bestanddelen van de prijs van de producten van een onderneming. Er is derhalve een rechtstreekse en onmiddellijke samenhang tussen dergelijke diensten en de bedrijfsactiviteit van de belastingplichtige, zodat het recht op aftrek van de btw daarover wordt geregeld door art. 17, lid 5, van de Zesde richtlijn, en de btw volgens die bepaling slechts ten dele kan worden afgetrokken. 18

20 3.2.2 Abby National I-arrest Abbey National 35 verkocht en leverde (rechten op) onroerende zaken die zij volledig belast exploiteerde. De overdracht was buiten de btw-heffing gebleven omdat daarop de op art. 5, lid 8, Zesde richtlijn gebaseerde Britse bepaling van toepassing was. Ten behoeve van de overdracht had Abbey National kosten gemaakt waarop btw drukte. Deze btw wilde zij volledig in aftrek brengen. De Britse fiscus betoogde dat aangezien de ten behoeve van de overdracht gedane uitgaven zijn aangewend voor een niet-belaste handeling, geen recht op aftrek van de over deze uitgaven betaalde voorbelasting bestond. Het HvJ EU overwoog: 35. De kosten van deze diensten maken evenwel deel uit van de algemene kosten van de belastingplichtige en zijn als zodanig bestanddelen van de prijs van de producten van een onderneming. Zelfs in geval van overdracht van het geheel van een algemeenheid van goederen moeten, wanneer de belastingplichtige na gebruik van voormelde diensten geen handelingen meer verricht, de kosten ter zake van deze diensten worden beschouwd als onlosmakelijk verbonden met de gehele economische activiteit van de onderneming vóór de overdracht. (...) 36. De verschillende door de overdrager ten behoeve van de overdracht van het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van goederen gebruikte diensten houden dus in beginsel rechtstreeks en onmiddellijk verband met de gehele economische activiteit van deze belastingplichtige Cibo-arrest Cibo 36 is een tussenhoudster die belangrijke participaties heeft in drie gespecialiseerde ondernemingen in de rijwielsector. Cibo wenste de voorbelasting in aftrek te brengen die drukte op een aantal door derden verrichte en in rekening gebrachte diensten in verband met de verwerving van deelnemingen in haar dochterondernemingen. Deze diensten betroffen met name de doorlichting van bedrijven, bemiddeling bij de onderhandelingen over de aankoopprijs van de aandelen, het realiseren van de overname van de bedrijven en een verrichting op juridisch en fiscaal gebied. Cibo betoogde dat zij zich tegen vergoeding in het beheer van de dochterondernemingen mengde en dat de kosten in verband met haar deelnemingen als algemene kosten moesten worden aangemerkt. De Franse belastingdienst meende echter dat Cibo niet kon worden aangemerkt als een moeiende houdster, daarom niet belastingplichtig was en geen recht op aftrek genoot. Het HvJ EU overwoog: 35 HvJ EU 22 februari 2001, C-408/98 (Abbey National) 36 HvJ EU, 27 september 2001, C-16/00 (Cibo Participations SA) 19

21 32. Vastgesteld moet worden, dat er geen rechtstreeks en onmiddellijk verband bestaat tussen de diverse door een holding gebruikte diensten bij de verwerving van een deelneming in een dochteronderneming, en een of meer in een later stadium verrichte handelingen waarvoor recht op aftrek bestaat. De door de holding betaalde btw over de uitgaven voor die diensten drukt namelijk niet rechtstreeks op de diverse bestanddelen van de prijs van zijn handelingen in een later stadium waarvoor een recht op aftrek bestaat. Die uitgaven maken geen deel uit van de kosten van in een later stadium verrichte handelingen waarbij genoemde diensten worden gebruikt. 33. De kosten van die diensten maken daarentegen deel uit van de algemene kosten van de belastingplichtige, en zijn als zodanig bestanddelen van de prijs van de producten van een onderneming. Er is derhalve in beginsel een rechtstreekse en onmiddellijke samenhang tussen dergelijke diensten en de volledige bedrijfsactiviteit van de belastingplichtige De Midland-doctrine A-G Overgauw noemt de ontwikkelde leer in de vorengenoemde 3 arresten, de Midland-doctrine 37. Dit is een soort tweetrapsraket en houdt het volgende in. Aftrek van voorbelasting is ten eerste mogelijk indien de vooraf aangeschafte goederen en diensten een rechtstreeks en onmiddellijk verband hebben met en worden gebruikt voor uitgaande belaste handelingen. Dit is het geval wanneer de voor het verwerven van die goederen en diensten gemaakte kosten worden doorberekend in de verkoopprijs van de uitgaande belaste prestaties 38. Kosten die zijn gemaakt nádat de belaste handeling is verricht, en die vooraf niet zijn voorzien, kunnen volgens deze redenering niet zijn opgenomen in de verkoopprijs van belaste handelingen. Aftrek van voorbelasting is echter in dit geval niet direct uitgesloten. Indien er géén rechtstreeks en onmiddellijk verband van de aangeschafte goederen en diensten bestaat met de uitgaande belaste prestaties, kunnen de kosten volgens de Midland-doctrine vervolgens nog als algemene kosten worden beschouwd. Dit houdt in dat er een rechtstreeks en onmiddellijk verband is van de goederen en diensten met de algehele bedrijfsactiviteit van de belastingplichtige 39. De belastingplichtige dient wel met objectieve 37 Zie par in de bijlage bij de conclusie van A-G Overgauw van 10 april 2007, bij de zaken en , V-N 2007/ HvJ EU Midland Bank, reeds aangehaald, r.o. 20 en HvJ EU Abbey National reeds aangehaald, r.o. 36 en HvJ EU Cibo reeds aangehaald, r.o

22 elementen aan te tonen, dat deze algemene kosten als zodanig zijn doorberekend in de verkoopprijs van de producten van de onderneming 40. Deze Midland-doctrine is voor het laatst herhaald in het volgende arrest AB SKF AB SKF 41 (hierna: SKF) is een Zweedse moedermaatschappij van een industrieel concern met activiteiten in verschillende landen. SKF mengt zich actief in het beheer van haar dochtermaatschappijen en levert hun tegen vergoeding diensten op het vlak van beheer, administratie en marketing. SKF factureert deze diensten aan de dochtermaatschappijen en is hierover btwplichtig. In het kader van een reorganisatie van het concern is SKF voornemens om al haar aandelen te verkopen van een 100% dochtermaatschappij. Daarnaast zal SKF overgaan tot de verkoop van haar deelneming van 26,5% in een andere vennootschap die voorheen een 100% dochtermaatschappij was en waarvoor zij als moedermaatschappij met btw belaste diensten verrichtte. De verkoop gebeurt om kapitaal vrij te maken voor de financiering van andere activiteiten van het concern. In verband met deze transacties heeft SKF diensten afgenomen van derden. Het betrof diensten die specifiek betrekking hebben op de aandelentransactie en diensten die meer in het algemeen betrekking hebben op de reorganisatie. Eén van de vragen die werden gesteld aan het HvJ EU was de vraag of, ook al hangen de kosten van de in een eerder stadium verkregen diensten rechtstreeks samen met de vrijgestelde verkoop van aandelen, niettemin aanspraak bestaat op aftrek van voorbelasting, zoals bij algemene kosten. Volgens het HvJ EU bestaat er recht op aftrek indien de belastingplichtige kan aantonen dat de kosten niet rechtstreeks en onmiddellijk verband houden met de vrijgestelde aandelenverkoop of de hiermee vergeleken handelingen die buiten de heffingssfeer van de btw vallen. Wil belastingplichtige aftrek kunnen claimen, dan zal hij aan moeten kunnen tonen dat de kosten uitsluitend deel uitmaken van de bestanddelen van de prijs van haar producten en daarmee geen onderdeel zijn van de prijs van de aandelen. Uit het door de verwijzende rechter voorgelegde feitencomplex kan het HvJ EU niet vaststellen of de door SKF afgenomen diensten rechtstreeks en onmiddellijk verband houden met de voorgenomen aandelenoverdrachten, dan wel met haar gehele economische activiteit. Het HvJ EU legt daarom de opdracht terug bij de verwijzende rechter om vast te stellen of de gedane uitgaven kunnen worden opgenomen in de prijs van de aandelen die SKF wil overdragen, dan wel of zij uitsluitend deel uitmaken van de bestanddelen van 40 HvJ EU Midland Bank reeds aangehaald, r.o HvJ EU AB SKF, reeds aangehaald 21

23 de prijs van de producten van SKF. Het aanmerken van de verkoopkosten als algemene kosten, betekent dat hierover aftrek kan worden geclaimd op basis van het pro-rata-aftrekpercentage van belastingplichtige. 3.3 Analyse van de jurisprudentie Het HvJ EU overwoog voor het laatst in het SKF-arrest dat een rechtstreeks en onmiddellijk verband valt vast te stellen door te analyseren of de gedane uitgaven kunnen worden opgenomen in de prijs van de aandelen die SKF wilde overdragen, dan wel of zij uitsluitend deel uitmaakte van de bestanddelen van de prijs van handelingen die tot de economische activiteiten van de belastingplichtige behoorden. Hieruit lijkt te volgen dat het feit of kosten daadwerkelijk kunnen worden doorberekend in de prijs van één of meerdere producten doorslaggevend is voor het aftrekrecht. Dat volgens de vorengenoemde jurisprudentie kosten moeten worden doorberekend in de prijs van de belaste handelingen, is afkomstig van het uitgangspunt van het btw-systeem dat in elke schakel waarde wordt toegevoegd. De Midland-doctrine toepassend op niet-kostendekkende vergoedingen zal echter betekenen dat voor activiteiten die wél kwalificeren als belaste economische activiteiten, veelal geen volledige aftrek mogelijk is. Niet alle kosten kunnen dan immers worden doorberekend in de prijs van de producten. Te denken valt aan het geval dat de belastingplichtige belastbare prestaties verricht tegen niet-kostendekkende vergoedingen wegens de ontvangst van subsidies. Hierdoor worden blijkbaar niet alle gemaakte kosten doorberekend in de verkoopprijs van de uitgaande belaste prestaties. Dit zou mijns inziens betekenen dat bij de ontvangst van subsidies en de Midlanddoctrine hanterend, bijna nimmer volledig aftrekrecht kan worden bewerkstelligd. Door het HvJ EU is echter eerder reeds geoordeeld dat als een belastingplichtige volledig belaste prestaties verricht, zijn aftrek niet kan worden beperkt, ook als zij niet belastbare subsidies ontvangen 42. Met andere woorden, indien een belastingplichtige prestaties verricht tegen een nietkostendekkende vergoeding vanwege de ontvangst van subsidies, bestaat er toch een integraal recht op aftrek van voorbelasting. Er zijn meerdere gevallen waarbij het HvJ EU het aftrekrecht heeft bepaald op een andere wijze dan de Midland-doctrine. Met name in situaties waarin in verband met omstandigheden geen belastbare activiteiten konden volgen. Zo kwamen de activiteiten in de arresten INZO 43 en Ghent Coal 44 uiteindelijk niet tot stand na toekenning van de status van belastingplichtige. De gemaakte kosten kwamen daardoor niet in de prijs van enige belastbare 42 HvJ EU 6 oktober 2005, C-204/03 (Commissie/Spanje), r.o. 25, 26 en HvJ EU INZO, reeds aangehaald 44 HvJ EU 15 januari 1998, nr. 37/95 Ghent Coal Terminal NV) 22

Verkoop van deelnemingen in de economische en niet-economische sfeer

Verkoop van deelnemingen in de economische en niet-economische sfeer Verkoop van deelnemingen in de economische en niet-economische sfeer Door: N. Tanouti M. Sc. 2010/ 2011 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding... 4 Hoofdstuk 2 Belastingplicht van houdstermaatschappijen bij

Nadere informatie

Leerlingenvervoer en btw Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie

Leerlingenvervoer en btw Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie Leerlingenvervoer en btw Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie In deze nieuwsbrief informeren wij u over de laatste ontwikkelingen inzake de procedures over btw en leerlingenvervoer.

Nadere informatie

Hoe kan worden aangetoond dat uitgaven zijn opgenomen in de prijs van uitgaande goederen en diensten?

Hoe kan worden aangetoond dat uitgaven zijn opgenomen in de prijs van uitgaande goederen en diensten? Hoe kan worden aangetoond dat uitgaven zijn opgenomen in de prijs van uitgaande goederen en diensten? - Op zoek naar heldere criteria voor de aftrek van voorbelasting. Door: Sjoerd Harbers 2010 / 2011

Nadere informatie

Over aandelen en btw en btw over aandelen

Over aandelen en btw en btw over aandelen Over aandelen en btw en btw over aandelen Een analyse van HvJ EG 29 oktober 2009, SKF, C29/08 Jan Sanders >>Ahead of Tax 2010 HvJ EG 29 oktober 2009, SKF, C-29/08 casus SKF is moeiende houdster beheer,

Nadere informatie

Het recht op aftrek van btw bij evenementen die gratis toegankelijk zijn

Het recht op aftrek van btw bij evenementen die gratis toegankelijk zijn Het recht op aftrek van btw bij evenementen die gratis toegankelijk zijn Door: Petra Pleunis MSc 2011/ 2012 Inhoudsopgave Lijst met gebruikte afkortingen Blz 3 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Algemeen Blz 4

Nadere informatie

Fiscaal Portaal Gemeenten

Fiscaal Portaal Gemeenten Procedurenummer(s) : AWB 10/365 en 11/5109 Uitspraakdatum : 26-01-2012 Publicatiedatum : 02-02-2012 RECHTBANK ARNHEM Uitspraak uitspraak ingevolge artikel 8:77 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van

Nadere informatie

In haar verwijzigingsbeslissing heeft de Hoge Raad de volgende vraag aan het HvJ EG voorgelegd:

In haar verwijzigingsbeslissing heeft de Hoge Raad de volgende vraag aan het HvJ EG voorgelegd: Drie musketiersverliezenstrijd koepelvrijstelling In haar verwijzigingsbeslissing heeft de Hoge Raad de volgende vraag aan het HvJ EG voorgelegd: Moet artikel 13 A lid 1 letter f van de Zesde Richtlijn

Nadere informatie

De pro rata: De omzet werkelijk gebruikt?

De pro rata: De omzet werkelijk gebruikt? De pro rata: De omzet werkelijk gebruikt? Door: Mw. drs. S. van de Snepscheut 2007/ 2008 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding Blz. 2 Hoofdstuk 2 De aftrek van voorbelasting Blz. 3 2.1 Nederlandse wetgeving

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989*

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989* SKATTEMINISTERIET / HENRIKSEN ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 13 juli 1989* In zaak 173/88, betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag van het Højesteret, in het aldaar aanhangig

Nadere informatie

2014 KPMG Meijburg & Co, belastingadviseurs, is een samenwerkingsverband van besloten vennootschappen en maakt deel uit van KPMG International

2014 KPMG Meijburg & Co, belastingadviseurs, is een samenwerkingsverband van besloten vennootschappen en maakt deel uit van KPMG International 2014 KPMG Meijburg & Co, belastingadviseurs, is een samenwerkingsverband van besloten vennootschappen en maakt deel uit van KPMG International Cooperative ("KPMG International"), een Zwitserse entiteit.

Nadere informatie

Btw-vrij reizen in Nederland, het kan echt!

Btw-vrij reizen in Nederland, het kan echt! Btw-vrij reizen in Nederland, het kan echt! Door mr. J.P. Hulshof * 20 Op 15 mei 2009 heeft de HR uitspraak gedaan in een aantal vergelijkbare zaken over buitenlandse reisbureaus die reizen organiseerden

Nadere informatie

Hoge Raad 24-04-2015 24-04-2015 13/03775. Belastingrecht. Cassatie. Rechtspraak.nl

Hoge Raad 24-04-2015 24-04-2015 13/03775. Belastingrecht. Cassatie. Rechtspraak.nl ECLI:NL:HR:2015:1084 Instantie Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Hoge Raad 24-04-2015 24-04-2015 13/03775 In cassatie op

Nadere informatie

VRAAG 1 VRAAG 2. Intracommunautaire levering

VRAAG 1 VRAAG 2. Intracommunautaire levering VRAAG 1 Intracommunautaire levering Op grond van art. 12, lid 2, onderdeel a, 2 Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968 is voor de toepassing van het nultarief voor intracommunautaire leveringen vereist

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 8 november 2012 (*)

ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 8 november 2012 (*) ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 8 november 2012 (*) Zesde btw-richtlijn Artikel 17, lid 5, derde alinea Recht op aftrek van voorbelasting Goederen en diensten die zowel voor belastbare als voor vrijgestelde

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 24.11.2009 COM(2009)641 definitief Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD waarbij de Portugese Republiek wordt gemachtigd een maatregel toe

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen

HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen De wijze waarop internationale transacties in de heffing van btw worden betrokken, wordt bepaald door de systematiek van de btw-wetgeving.

Nadere informatie

De Rechtbank te Haarlem (nr. AWB 05/6797) heeft het tegen die uitspraak ingestelde beroep ongegrond verklaard.

De Rechtbank te Haarlem (nr. AWB 05/6797) heeft het tegen die uitspraak ingestelde beroep ongegrond verklaard. LJN: BO3637, Hoge Raad, 09/00760 Print uitspraak Datum uitspraak: 22-04-2011 Rechtsgebied: Belasting Soort procedure: Cassatie Inhoudsindicatie: Omzetbelasting; art. 5, lid 3, en art. 13, B, aanhef en

Nadere informatie

11558/02 jv 1 DG G I

11558/02 jv 1 DG G I RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 augustus 2002 (28.08) (OR. fr) 11558/02 FISC 216 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Sylvain BISARRE, directeur, namens de secretaris-generaal van de Europese Commissie

Nadere informatie

ECONOMISCHE ACTIVITEIT:

ECONOMISCHE ACTIVITEIT: ECONOMISCHE ACTIVITEIT: DE EXPLOITATIE VAN EEN (ON)LICHAMELIJKE ZAAK OM ER DUURZAAM OPBRENGST UIT TE VERKRIJGEN Door: Mr. drs. J.R. Vollering 2013/2014 1 INHOUDSOPGAVE LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN...

Nadere informatie

Bachelor Thesis Fiscale Economie 2012/2013. De onbelastbare subsidie en het recht op aftrek van voorbelasting.

Bachelor Thesis Fiscale Economie 2012/2013. De onbelastbare subsidie en het recht op aftrek van voorbelasting. Bachelor Thesis Fiscale Economie 2012/2013 De onbelastbare subsidie en het recht op aftrek van voorbelasting. Naam: Guusje Mulders ANR: S. 930486 Faculteit: Economie en bedrijfswetenschappen Studierichting:

Nadere informatie

Bachelor Thesis Fiscale Economie

Bachelor Thesis Fiscale Economie Bachelor Thesis Fiscale Economie Heeft een belastingplichtige recht op aftrek van de voorbelasting die hij heeft voldaan over de verwerving van investeringsgoederen die bestemd zijn voor gratis gebruik

Nadere informatie

De niet-economisch handelende belastingplichtige. Wat is zijn aftrekrecht?

De niet-economisch handelende belastingplichtige. Wat is zijn aftrekrecht? De niet-economisch handelende belastingplichtige Wat is zijn aftrekrecht? Door: Myrthe (M.M.) Hinskens LL.M 2010/2011 Inhoudsopgave Lijst met gebruikte afkortingen 3 Hoofdstuk 1 Inleiding 4 1.1 Probleemstelling

Nadere informatie

Naar aanleiding van uw brief van 18 oktober 2011 heb ik de eer het volgende op te merken.

Naar aanleiding van uw brief van 18 oktober 2011 heb ik de eer het volgende op te merken. Den Haag, 2 9 NOV 2011 Kenmerk: DGB 2011-6473 Motivering van het beroepschrift in cassatie (rolnummer 11/04540) tegen de uitspraak van het Gerechtshof te 's-hertogenbosch van 2 september 2011, nr. r, 2

Nadere informatie

Masterscriptie Fiscale Economie

Masterscriptie Fiscale Economie Masterscriptie Fiscale Economie De behandeling van de aftrek van voorbelasting bij de verkoop van een deelneming getoetst aan het fiscale neutraliteitsbeginsel Naam: H.J.L. van der Sanden Opleiding: Master

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 25 oktober 2012 (*)

ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 25 oktober 2012 (*) ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 25 oktober 2012 (*) Btw Richtlijn 2006/112/EG Artikelen 306-310 Bijzondere regeling voor reisbureaus Vervoerdienst die door reisbureau handelend in eigen naam wordt verricht

Nadere informatie

Eiseres heeft op haar aangifte voor het eerste kwartaal van omzetbelasting voldaan.

Eiseres heeft op haar aangifte voor het eerste kwartaal van omzetbelasting voldaan. Rechtbank Haarlem 5 oktober 2010, nrs. 09/3619 en 09/3620 Uitspraak RECHTBANK HAARLEM Sector bestuursrecht, meervoudige belastingkamer Zaaknummers: AWB 09/3619 en AWB 09/3620 Uitspraakdatum: 5 oktober

Nadere informatie

mr. T. (Ton) Verveer 4/15/2010

mr. T. (Ton) Verveer 4/15/2010 Btw en transport per 1 januari 2010 mr. C.F.C. C (Frank) Resseler mr. T. (Ton) Verveer 1 Btw in perspectief Btw en transport INHOUD Btw en met transport samenhangende diensten Bemiddeling Verhuur vrachtwagens

Nadere informatie

Het recht op aftrek van voorbelasting bij het verrichten van niet-economische activiteiten

Het recht op aftrek van voorbelasting bij het verrichten van niet-economische activiteiten Het recht op aftrek van voorbelasting bij het verrichten van niet-economische activiteiten Zitten het Hof van Justitie EU en de Hoge Raad op dezelfde lijn? Naam: Anne Bommeljé Plaats: Rotterdam Opleiding:

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 21/06/2016

Datum van inontvangstneming : 21/06/2016 Datum van inontvangstneming : 21/06/2016 Vertaling C-238/16-1 [DDP de référence: C-412/15] Zaak C-238/16 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 26 april 2016 Verwijzende rechter: Finanzgericht

Nadere informatie

Ondernemerschap door voorbereiding

Ondernemerschap door voorbereiding Ondernemerschap door voorbereiding Een onderzoek naar de invloed van duurzame voorbereidende handelingen op het btw-ondernemerschap ingeval van incidentele prestaties Door: Jeroen de Jong 2011/ 2012 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Hoe kan er in de omzetbelasting een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen economische activiteiten en niet-economische activiteiten?

Hoe kan er in de omzetbelasting een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen economische activiteiten en niet-economische activiteiten? BACHELOR THESIS Hoe kan er in de omzetbelasting een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen economische activiteiten en niet-economische activiteiten? Naam: Anr: Studierichting: Datum: Begeleider:

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2017: Geding in cassatie. Uitspraak

ECLI:NL:HR:2017: Geding in cassatie. Uitspraak ECLI:NL:HR:2017:185 Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 10-02-2017 Datum publicatie 10-02-2017 Zaaknummer 15/04877 Formele relaties In cassatie op : ECLI:NL:GHSHE:2015:3523, (Gedeeltelijke) vernietiging

Nadere informatie

Kluwer Online Research. Weekblad voor Fiscaal Recht De onlosmakelijke samenhang tussen kosten en belastbare handelingen

Kluwer Online Research. Weekblad voor Fiscaal Recht De onlosmakelijke samenhang tussen kosten en belastbare handelingen Weekblad voor Fiscaal Recht De onlosmakelijke samenhang tussen kosten en belastbare handelingen Auteur: Mr. dr. A.J. van Doesum en prof. dr. H.W.M. van Kesteren[1] De onlosmakelijke samenhang tussen kosten

Nadere informatie

Bachelor thesis fiscale economie. Het met mist omhulde begrip economische activiteit in de omzetbelasting

Bachelor thesis fiscale economie. Het met mist omhulde begrip economische activiteit in de omzetbelasting Bachelor thesis fiscale economie Het met mist omhulde begrip economische activiteit in de omzetbelasting J.J.P. Hukkelhoven 370804 onder begeleiding van: D. Euser MSc tweede corrector: mr. dr. G.J. van

Nadere informatie

Nationale-Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

Nationale-Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2013-113 d.d. 15 april 2013 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en mr. B.F. Keulen, leden en mevrouw mr. F.E. Uijleman, secretaris)

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 02/02/2016

Datum van inontvangstneming : 02/02/2016 Datum van inontvangstneming : 02/02/2016 Vertaling C-690/15-1 Zaak C-690/15 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 21 december 2015 Verwijzende rechter: Cour administrative d appel

Nadere informatie

CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL E. SHARPSTON van 7 maart 2013 (1) Zaak C 219/12

CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL E. SHARPSTON van 7 maart 2013 (1) Zaak C 219/12 CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL E. SHARPSTON van 7 maart 2013 (1) Zaak C 219/12 Finanzamt Freistadt Rohrbach Urfahr tegen Unabhängiger Finanzsenat Außenstelle Linz [verzoek van het Verwaltungsgerichtshof

Nadere informatie

Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur?

Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur? Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur? Onlangs heeft de rechtbank Arnhem uitspraak gedaan in een zaak waarbij de Belastingdienst een naheffingsaanslag omzetbelasting heeft opgelegd,

Nadere informatie

De overdracht van een algemeenheid van goederen bij de verkoop van een deelneming: Is er sprake van een kijkdoos gedachte?

De overdracht van een algemeenheid van goederen bij de verkoop van een deelneming: Is er sprake van een kijkdoos gedachte? De overdracht van een algemeenheid van goederen bij de verkoop van een deelneming: Is er sprake van een kijkdoos gedachte? Door: J.I. (Joanna) Rossa MSc 2012/2013 Inhoudsopgave Lijst van gebruikte afkortingen

Nadere informatie

Opinie inzake Voorzieningenrechter Rechtbank Utrecht 17 augustus 2007, LJN: BB1867 (Sint Antonius Ziekenhuis)

Opinie inzake Voorzieningenrechter Rechtbank Utrecht 17 augustus 2007, LJN: BB1867 (Sint Antonius Ziekenhuis) Opinie inzake Voorzieningenrechter Rechtbank Utrecht 17 augustus 2007, LJN: BB1867 (Sint Antonius Ziekenhuis) mr. J.C. (Kees) van de Water, KW Legal, juli 2008 Aan de orde in onderhavige zaak is (mede)

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 16 januari 2014 (*)

ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 16 januari 2014 (*) ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 16 januari 2014 (*) Belasting over toegevoegde waarde Handelingen van reisbureaus Verlening van korting aan reizigers Bepaling van heffingsmaatstaf voor diensten in het

Nadere informatie

Voorstel van decreet. van de heren Sven Gatz, Dirk Van Mechelen, Marino Keulen en Sas van Rouveroij. 367 ( ) Nr. 1 9 februari 2010 ( )

Voorstel van decreet. van de heren Sven Gatz, Dirk Van Mechelen, Marino Keulen en Sas van Rouveroij. 367 ( ) Nr. 1 9 februari 2010 ( ) stuk ingediend op 367 (2009-2010) Nr. 1 9 februari 2010 (2009-2010) Voorstel van decreet van de heren Sven Gatz, Dirk Van Mechelen, Marino Keulen en Sas van Rouveroij houdende wijziging van artikel 159

Nadere informatie

Bob Appels. 1b. Prestaties om niet en prestaties tegen vergoeding

Bob Appels. 1b. Prestaties om niet en prestaties tegen vergoeding Bob Appels ANR: 238248 Recht op aftrek van voorbelasting Is aftrek van voorbelasting, drukkende op aangeschafte investeringsgoederen toegestaan indien deze goederen direct bedoeld zijn voor gratis gebruik

Nadere informatie

Ongewenst zwanger van een gedrocht? Wat zijn de gevolgen voor de aftrek van voorbelasting van het meer richtlijnconform maken van de Wet OB?

Ongewenst zwanger van een gedrocht? Wat zijn de gevolgen voor de aftrek van voorbelasting van het meer richtlijnconform maken van de Wet OB? Ongewenst zwanger van een gedrocht? Wat zijn de gevolgen voor de aftrek van voorbelasting van het meer richtlijnconform maken van de Wet OB? mw. mr. H.J.M. van Hoof Ernst & Young Belastingadviseurs 2006/

Nadere informatie

Effectenbezittersvereniging heeft toch recht op btw-aftrek

Effectenbezittersvereniging heeft toch recht op btw-aftrek Effectenbezittersvereniging heeft toch recht op btw-aftrek HofDen Haag is van oordeel dat X recht heeft op aftrek van voorbelasting, nu de collectieve juridische acties en daarmee ook de kosten rechtstreeks

Nadere informatie

138 De Pensioenwereld in 2014

138 De Pensioenwereld in 2014 17 138 De Pensioenwereld in 2014 Beleggingen 139 EU-claims: geen grijs gedraaide plaat Auteurs: Susan Groot Koerkamp en Erwin Nijkeuter In de meeste Europese landen worden of werden buitenlandse pensioenfondsen

Nadere informatie

DUIDING VAN DE PROBLEMATIEK

DUIDING VAN DE PROBLEMATIEK Algemene Administratie van de Fiscaliteit Operationele Expertise en Ondersteuning Dienst BTW Belasting over de toegevoegde waarde Beslissing BTW nr. E.T.127.884 d.d. 05.10.2015 Reisbureaus Verzekeringen

Nadere informatie

Incidenteel beroep in cassatie zaaknummer F 13/00282

Incidenteel beroep in cassatie zaaknummer F 13/00282 i Incidenteel beroep in cassatie zaaknummer F 13/00282 Edelhoogachtbaar College, De uitspraak van de Rechtbank te Arnhem van 6 december 2012, nr. 11 / 04103, betreft de X in geschil zijnde vraag of belanghebbende,

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 10/06/2014

Datum van inontvangstneming : 10/06/2014 Datum van inontvangstneming : 10/06/2014 I' Hoge Raad der Nederlanden Derde Kamer w ~e' {J.J ::li "~.8 ;.l_~ ( E..::r,",'_ t"::) ('0",,1 l:'jt:: ~~ ~ )(, ::li oe i~..- ~ c:: L'..J Nr. 12/03718 28 maart

Nadere informatie

Fiscaal bouwrecht. belastingplichtige onder bezwarende titel worden verricht; 2. de invoer van goederen.'

Fiscaal bouwrecht. belastingplichtige onder bezwarende titel worden verricht; 2. de invoer van goederen.' Tijdschrift voor Bouwrecht Fiscaal bouwrecht TBR 2013/150 Hof van Justitie EU, 8 november 2012 C 299/Ï1 (Reikwijdte integratieheffing) A. Tizzano, A. Borg Barthet, M.Ilesic (rapporteur), E. Levits en M.

Nadere informatie

Artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen

Artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen Memo Van prof. Mr. Ch.P.A. Geppaart Onderwerp Artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen 1. Via het hoofd van de afdeling Directe belastingen van het Ministerie van Financiën ontving ik Uw

Nadere informatie

61991C0020. Conclusie van de advocaat generaal. Downloaded via the EU tax law app / web

61991C0020. Conclusie van de advocaat generaal. Downloaded via the EU tax law app / web Downloaded via the EU tax law app / web @import url(./../../../../css/generic.css); EUR-Lex - 61991C0020 - NL Belangrijke juridische mededeling 61991C0020 Conclusie van advocaat-generaal Jacobs van 27

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vastgoed

Nieuwsbrief Vastgoed Nieuwsbrief Vastgoed 15 juli 2014 Nieuwbouw en verbouwing scholen door gemeente. Recht op btw-aftrek? De Hoge Raad heeft zich in april tweemaal uitgelaten over omzetbelasting (of: btw) bij de bouw/verbouwing

Nadere informatie

ABC-transacties binnen de interne markt: geen koud kunstje

ABC-transacties binnen de interne markt: geen koud kunstje ABC-transacties binnen de interne markt: geen koud kunstje mr. I.M. Duinker; mr. P. de Kock 1 Met ingang van 1 januari 2012 zijn in de Wet op de omzetbelasting 1968 wijzigingen aangebracht in het kader

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Tweede kamer) 20 juni 2013 (*)

ARREST VAN HET HOF (Tweede kamer) 20 juni 2013 (*) Page 1 of 7 ARREST VAN HET HOF (Tweede kamer) 20 juni 2013 (*) Zesde btw-richtlijn Artikel 4, leden 1 en 2 Begrip economische activiteiten Aftrek van voorbelasting Exploitatie van fotovoltaïsche installatie

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Het leerstuk kosten voor gemene rekening

Het leerstuk kosten voor gemene rekening Het leerstuk kosten voor gemene rekening Naam: Imke van der HooftStudierichting: Fiscale economie Administratienummer: 465058 Maand en jaar: December 2011 Samenstelling examencommissie: W.J.C. De Bakker

Nadere informatie

2. In het arrest van 20 september 2001 heeft het Hof uitspraak gedaan over twee prejudiciële vragen die respectievelijk betrekking hadden op:

2. In het arrest van 20 september 2001 heeft het Hof uitspraak gedaan over twee prejudiciële vragen die respectievelijk betrekking hadden op: Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 juni 2002 (26.06) (OR. fr) PUBLIC 9893/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0111 (COD) LIMITE 211 MI 108 JAI 133 SOC 309 CODEC 752 BIJDRAGE VAN DE IDISCHE

Nadere informatie

Aftrek van voorbelasting voor niet-economische activiteiten

Aftrek van voorbelasting voor niet-economische activiteiten Aftrek van voorbelasting voor niet-economische activiteiten Door: R.J.M.C. Lantman MSc 2007/ 2008 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 2 Hoofdstuk 2 Definitie niet-economische activiteiten 4 Hoofdstuk 3

Nadere informatie

uitspraak van de meervoudige kamer van 30 mei 2016 in de zaak tussen Gemeente [gemeente], eiseres

uitspraak van de meervoudige kamer van 30 mei 2016 in de zaak tussen Gemeente [gemeente], eiseres Rechtbank DEN HAAG Team belastingrecht zaaknummer: SGR 15/6058 uitspraak van de meervoudige kamer van 30 mei 2016 in de zaak tussen Gemeente [gemeente], eiseres en de inspecteur van de Belastingdienst/Belastingen,

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 14.12.2006 COM(2006) 802 definitief Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD waarbij Estland, Slovenië, Zweden en het Verenigd Koninkrijk worden gemachtigd

Nadere informatie

Gevolgen wijziging aftrekbeperking artikel 15 van de Wet op de omzetbelasting 1968 Toegespitst op (deels) gesubsidieerde instellingen

Gevolgen wijziging aftrekbeperking artikel 15 van de Wet op de omzetbelasting 1968 Toegespitst op (deels) gesubsidieerde instellingen Gevolgen wijziging aftrekbeperking artikel 15 van de Wet op de omzetbelasting 1968 Toegespitst op (deels) gesubsidieerde instellingen Elise Braas Studentnummer: 0563390 President Steynstraat 12 1091 NC

Nadere informatie

Rechtbank Oost-Nederland 14 maart 2013, nrs. AWB 12/1843 en AWB 12/3008

Rechtbank Oost-Nederland 14 maart 2013, nrs. AWB 12/1843 en AWB 12/3008 Rechtbank Oost-Nederland 14 maart 2013, nrs. AWB 12/1843 en AWB 12/3008 Uitspraak van de meervoudige kamer ingevolge artikel 8:77 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van 14 maart 2013 inzake [X], wonende

Nadere informatie

De BTW-positie van houdstervennootschappen en Bidco s in de praktijk

De BTW-positie van houdstervennootschappen en Bidco s in de praktijk De BTW-positie van houdstervennootschappen en Bidco s in de praktijk Verslaglegger: mw mr. P.C. (Pieternel) van den Brink Inleiders: Prof. dr. H.W.M. (Herman) van Kesteren is Partner bij PwC en tevens

Nadere informatie

De Nederlandse integratieheffing in Europees perspectief: Is het einde van de Nederlandse integratieheffing nabij?

De Nederlandse integratieheffing in Europees perspectief: Is het einde van de Nederlandse integratieheffing nabij? De Nederlandse integratieheffing in Europees perspectief: Is het einde van de Nederlandse integratieheffing nabij? Door: mr. A.M. Kruijer 2012/2013 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 De integratieheffing

Nadere informatie

VERMOGENSETIKETTERING VOOR RECHTSPERSONEN?

VERMOGENSETIKETTERING VOOR RECHTSPERSONEN? VERMOGENSETIKETTERING VOOR RECHTSPERSONEN? Naam Petra de Waal Adres Albert Schweitzerstraat 15 Postcode en woonplaats 6836 LA Arnhem Telefoonnummer 06 4251 6878 e-mail adres p.dewaal@uvt.nl Universiteit

Nadere informatie

Bachelor thesis. Welke invloed hebben onbelastbare subsidies op het recht op aftrek van voorbelasting? Michelle Stok Administratienummer:

Bachelor thesis. Welke invloed hebben onbelastbare subsidies op het recht op aftrek van voorbelasting? Michelle Stok Administratienummer: Bachelor thesis Welke invloed hebben onbelastbare subsidies op het recht op aftrek van voorbelasting? Naam: Michelle Stok Administratienummer: 885855 Studierichting: Fiscale Economie Datum: november 2012

Nadere informatie

Prestaties om niet en prestaties tegen vergoeding

Prestaties om niet en prestaties tegen vergoeding Prestaties om niet en prestaties tegen vergoeding Wordt het recht op aftrek toegestaan van btw kosten voor activiteiten die gratis worden verricht door een ondernemer als die ondernemer voor het overige

Nadere informatie

Zaak A 2005/1 - Bovemij Verzekeringen N.V. / Benelux-Organisatie voor de Intellectuele Eigendom

Zaak A 2005/1 - Bovemij Verzekeringen N.V. / Benelux-Organisatie voor de Intellectuele Eigendom COUR DE JUSTICE BENELUX GERECHTSHOF ~ Zaak A 2005/1 - Bovemij Verzekeringen N.V. / Benelux-Organisatie voor de Intellectuele Eigendom Nadere conclusie van de Advocaat-Generaal L. Strikwerda (stuk A 2005/1/13)

Nadere informatie

De Rechtbank te 's-gravenhage (nr. AWB 10/5062) heeft het tegen die uitspraak ingestelde beroep ongegrond verklaard.

De Rechtbank te 's-gravenhage (nr. AWB 10/5062) heeft het tegen die uitspraak ingestelde beroep ongegrond verklaard. 11 Oktober 2013 nr. 12/04012 Arrest gewezen op het beroep in cassatie van [X] te [Z] (hierna: belanghebbende) tegen de uitspraak van het Gerechtshof te 's-gravenhage van 10 juli 2012, nr. BK-11/00544,

Nadere informatie

De Skandia-zaak: Hoofdhuis en vaste inrichting samen in de fiscale eenheid btw?

De Skandia-zaak: Hoofdhuis en vaste inrichting samen in de fiscale eenheid btw? De Skandia-zaak: Hoofdhuis en vaste inrichting samen in de fiscale eenheid btw? Een onderzoek naar de mogelijkheden om een grensoverschrijdend hoofdhuis of vaste inrichting op te nemen in de fiscale eenheid

Nadere informatie

Informatie over btw en publiek-private samenwerking bij onderzoek en onderwijs

Informatie over btw en publiek-private samenwerking bij onderzoek en onderwijs Informatie over btw en publiek-private samenwerking bij onderzoek en onderwijs Deze informatie gaat over de btw-heffing bij publiek-private samenwerking. In deze informatie worden de btw-regels uitgelegd,

Nadere informatie

Datum van inontvangstne ming : 24/05/2012

Datum van inontvangstne ming : 24/05/2012 Datum van inontvangstne ming : 24/05/2012 C-181/12-1 Zaak C-181/12 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 18 april 2012 Verwijzende rechter: Finanzgericht Düsseldorf (Duitsland) Datum

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 9 juli 1992 *

ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 9 juli 1992 * K" LINE AIR SERVICE EUROPE ARREST VAN HET HOF (Zesde kamer) 9 juli 1992 * In zaak C-131/91, betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag van de Rechtbank van eerste aanleg te Brussel,

Nadere informatie

Workshop. Casus woningen en beperking btw druk. Bedrijfsonroerend goed; leegstand en btw aftrek. pagina 1

Workshop. Casus woningen en beperking btw druk. Bedrijfsonroerend goed; leegstand en btw aftrek. pagina 1 Workshop Casus woningen en beperking btw druk Bedrijfsonroerend goed; leegstand en btw aftrek pagina 1 Casus Ontwikkelende bouwer bouwt woningen en verkoopt die aan woningbelegger Grond 100 ovb 6 Bouwkosten

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611

JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611 JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611 ARREST VAN HET HOF (DERDE KAMER) VAN 24 SEPTEMBER 1987. BESTUUR VAN DE SOCIALE VERZEKERINGSBANK TEGEN J. A. DE RIJKE. VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 302 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2016) Nr. 103 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/06/2013

Datum van inontvangstneming : 14/06/2013 Datum van inontvangstneming : 14/06/2013 Vertaling C-258/13-1 Zaak C-258/13 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 13 mei 2013 Verwijzende rechter: Varas Cíveis de Lisboa (Portugal)

Nadere informatie

HRo - Omzetbelasting -- Deel 2

HRo - Omzetbelasting -- Deel 2 Omzetbelasting les 2 programma Vrijgestelde prestaties Uitbreiding begrippen levering en dienst Afwijkende plaats van de prestatie Verleggingsregeling Gemengde prestaties Ondernemer en fiscale eenheid

Nadere informatie

Aan- of inbesteden en de btw-gevolgen

Aan- of inbesteden en de btw-gevolgen Aan- of inbesteden en de btw-gevolgen Menig btw-vraagstuk wordt tegen het licht gehouden van de Europese BTW-richtlijn en de uitlegging daarvan door het Hof van Justitie (HvJ). Het Hof streeft naar eenheid

Nadere informatie

Voorstel voor een UITVOERINGSBESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een UITVOERINGSBESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.5.2015 COM(2015) 231 final 2015/0118 (NLE) Voorstel voor een UITVOERINGSBESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Beschikking 2009/790/EG waarbij Polen wordt gemachtigd een bijzondere

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-22 d.d. 24 januari 2012 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en mr. A.W.H. Vink, leden, en mr. F.E. Uijleman, secretaris)

Nadere informatie

Fiscaal Portaal Gemeenten

Fiscaal Portaal Gemeenten Zaak gemeente Borsele Een gemeente die zoals in het hoofdgeding schoolvervoer organiseert door een beroep te doen op externe vervoersondernemingen en die van de ouders van de leerlingen bijdragen ontvangt

Nadere informatie

RB bijeenkomst Btw actualiteiten

RB bijeenkomst Btw actualiteiten RB bijeenkomst Btw actualiteiten Annette Pol-Habing 8 februari 2016 Hengelo Btw-actualiteiten Ondernemerschap Holdingvennootschap Aftrek van voorbelasting Afnemer van de prestatie Leegstand Privé gebruik

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD >r >r COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 30.1.2004 COM(2004) 53 definitief Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD waarbij Italië wordt gemachtigd een maatregel toe te passen die afwijkt

Nadere informatie

De Hoge Raad der Nederlanden,

De Hoge Raad der Nederlanden, 2 januari 1980. nr. 19.623 DG. De Hoge Raad der Nederlanden, Gezien het beroepschrift in cassatie van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Y B.V. te Z tegen de uitspraak van het Gerechtshof

Nadere informatie

Masterscriptie Fiscale Economie

Masterscriptie Fiscale Economie Masterscriptie Fiscale Economie Educatie in het economische verkeer Een onderzoek naar het btw-ondernemerschap van instellingen die wettelijk geregeld onderwijs verzorgen Auteur: R.A.W. (Rob) Konings ANR:

Nadere informatie

1. DOEL EN TOEPASSINGSBEREIK

1. DOEL EN TOEPASSINGSBEREIK EUROPESE COMMISSIE Directoraat-generaal Concurrentie Beleid en coördinatie inzake staatssteun Brussel, DG D(2004) COMMUNAUTAIRE KADERREGELING INZAKE STAATSSTEUN IN DE VORM VAN COMPENSATIES VOOR DE OPENBARE

Nadere informatie

Verruiming btw-sportvrijstelling

Verruiming btw-sportvrijstelling omzetbelasting Verruiming btw-sportvrijstelling FISCAAL PRAKTIJKBLAD 2015-16 6 oktober 2015 De btw-sportvrijstelling voor sportverenigingen moet op termijn verruimd worden. Dit heeft de Staatssecretaris

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 505 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2011) Nr. 7 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 26 oktober

Nadere informatie

I. ALGEMEEN. Memorie van toelichting. 1. Inleiding

I. ALGEMEEN. Memorie van toelichting. 1. Inleiding Wijziging van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 in verband met de invoering van een tussenregeling voor valutaresultaten op deelnemingen (Tussenregeling valutaresultaten op deelnemingen) Memorie

Nadere informatie

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 23 april 2015 (*)

ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 23 april 2015 (*) ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 23 april 2015 (*) Prejudiciële verwijzing Fiscale bepalingen Zesde btw-richtlijn Artikel 11, A Bestemming van een goed die wordt gelijkgesteld met een levering onder bezwarende

Nadere informatie

INZAKE PRIVÉGEBRUIK AUTO

INZAKE PRIVÉGEBRUIK AUTO MEMO INZAKE PRIVÉGEBRUIK AUTO AAN : VOLGERS BTW-PLAZA VAN : VAN DRIEL FRUIJTIER BTW-SPECIALISTEN DATUM : 30 JUNI 2011 1 Inleiding Het is al jaren onrustig ten aanzien van de btw-aftrekcorrectie voor het

Nadere informatie

De heer R.J.A.M. Sadée wil ik bedanken voor zijn kritische blik en zijn bijdrage aan het redigeren van mijn scriptie.

De heer R.J.A.M. Sadée wil ik bedanken voor zijn kritische blik en zijn bijdrage aan het redigeren van mijn scriptie. Voorwoord Beste lezer, Voor u ligt mijn masterscriptie, waarin ik de herzieningsregels in de btw onder de loep neem. Met deze scriptie komt een einde aan mijn zeven jaar durende studententijd waarvan ik

Nadere informatie

Private Equity fondsen. Omzetbelasting. mr. D.A. Koeprijanov Post-Master Indirecte Belastingen, 2013/2014

Private Equity fondsen. Omzetbelasting. mr. D.A. Koeprijanov Post-Master Indirecte Belastingen, 2013/2014 Private Equity fondsen en Omzetbelasting Door: mr. D.A. Koeprijanov Post-Master Indirecte Belastingen, 2013/2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Afkortingenlijst... 2 Inleiding... 3 1 Wat is een Private

Nadere informatie

BTW-ASPECTEN WATERVILLA ZILVEREN SCHOR

BTW-ASPECTEN WATERVILLA ZILVEREN SCHOR BTW-ASPECTEN WATERVILLA ZILVEREN SCHOR In deze brochure worden de belangrijkste vragen op het gebied van de Wet op de Omzetbelasting 1968 (hierna Wet OB) behandeld die zich voordoen bij de aankoop, de

Nadere informatie

Een onderzoek naar de reikwijdte van de vrijstelling voor het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen

Een onderzoek naar de reikwijdte van de vrijstelling voor het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen Een onderzoek naar de reikwijdte van de vrijstelling voor het beheer van gemeenschappelijke beleggingsfondsen Masterthesis Fiscale Economie Naam: Ruby- Jane de Jong Administratienummer: s505882 Universiteit:

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 19/06/2012

Datum van inontvangstneming : 19/06/2012 Datum van inontvangstneming : 19/06/2012 Vertaling C-218/12-1 Zaak C-218/12 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 10 mei 2012 Verwijzende rechter: Landgericht Saarbrücken (Duitsland)

Nadere informatie

2014 -- Omzetbelasting -- Deel 2

2014 -- Omzetbelasting -- Deel 2 Omzetbelasting week 3 programma Ondernemer en fiscale eenheid Uitbreiding begrippen levering en dienst Afstandsverkopen Gemengde prestaties Afwijkende plaats van dienst 1 Ondernemer 1 van 2 Artikel 7 1.

Nadere informatie

Wie is de afnemer voor de btw?

Wie is de afnemer voor de btw? Wie is de afnemer voor de btw? By: mr. N.M. Brueker, Post-Master indirecte belastingen, 2016-2017 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Lijst met gebruikte afkortingen... 2 1. Inleiding... 3 2. De systematiek

Nadere informatie