Jaarverslag 01. Coronel Instituut Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag 01. Coronel Instituut Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam"

Transcriptie

1 Jaarverslag 01 Coronel Instituut Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Netherlands Center for Occupational Diseases Annual Report 2001

2 Jaarverslag 01

3 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual Report 2001

4 Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, Amsterdam 2002 Photography: Hollandse Hoogte: Ge Dubbelman (cover), Marc de Haan (p. 6), Marcus Peters (p. 11), Teake Henstra (p. 16), Hans van der Meer (p. 19), Jan Boeve (p. 24) Design: Philip Stroomberg Grafisch ontwerp, Amsterdam Printing: Drukkerij Mart.Spruijt bv, Amsterdam

5 Inhoud Contents 4 Inleiding Introduction 5 Melding en registratie Notification and registration 5 Melding en registratie Arbo-diensten Notification and registration through Occupational Health Services 8 ArbeidsDermatosen Surveillance (ADS) ArbeidsDermatosen Surveillance (ADS) 10 Peilstation Arbeidsgebonden Longaandoeningen (PAL) Measurement Station for Work-related Lung Diseases 10 Europese samenwerking European cooperation 10 Verdiepingsprojecten In-depth projects 14 Kenniscentrum voor beroepsziekten Knowledge center for occupational diseases 14 Helpdesk Helpdesk 17 Website Website 17 Signaleringsrapport Beroepsziekten 01 Alert Report on Occupational Diseases Participatie in het Kennisnetwerk Participation in the Knowledge Network 18 Internationale contacten International contacts 20 Klinische arbeidsgeneeskunde Clinical Occupational Medicine 20 Solvent Team project Solvent Team project 22 Beschouwing en een blik vooruit Consideration and prospects 22 Melding en registratie Notification and registration 22 Kenniscentrum Knowledge center 23 Patiëntenzorg Patient care 23 Communicatie en samenwerking Communication and collaboration 25 Bijlagen Appendices 25 Medewerkers NCvB The NCvB s staff 25 Presentaties Presentations 28 Commissies en werkgroepen Committees and working parties 29 Werkbezoeken Working visits 30 Publicaties 2001 Publications in 2001

6 Inleiding De missie van het NCvB is: Het bevorderen van de kwaliteit van preventie, (vroeg)diagnostiek, behandeling en begeleiding van beroepsziekten en arbeidsgebonden aandoeningen. Een belangrijke activiteit in het licht van deze missie is het in kaart brengen van de omvang en verspreiding van beroepsziekten in Nederland, alsmede het signaleren van trends. De gegevens die de registraties van het NCvB opleveren en de interpretatie daarvan, worden beschreven in het Signaleringsrapport Beroepsziekten. Dit rapport wordt jaarlijks opgesteld in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Deze gegevens kunnen een bijdrage leveren aan preventiebeleid door de overheid, sociale partners en Arbodiensten. Het NCvB participeert samen met de Kenniscentra, Medwerk en STECR (Stichting Expertisecentrum Reïntegratie) in het kennisnetwerk arbeidsrelevante aandoeningen. In het verslagjaar was het Medwerkconsortium in opbouw. Een samenwerkingsproject van het kennisnetwerk is de helpdesk voor arbeid en gezondheid. Het NCvB geeft inmiddels invulling aan de gezamenlijke frontoffice. Hiervoor is subsidie verleend door ZonMw (Zorgonderzoek Nederland-Medische wetenschappen). Introduction The mission of the NCvB is: To improve the quality in prevention, (early) diagnosis, treatment and rehabilitation of occupational and workrelated diseases. An important activity in light of this mission is identifying the scope and spread of occupational diseases in the Netherlands as well as highlighting trends. The data obtained from the registrations of the NCvB and their interpretation are described in the Alert Report on Occupational Diseases. This report is drawn up every year by order of the Ministry for Social Affairs & Employment. This data can contribute to a policy of prevention by the government, social partners and Occupational Health Services. Together with the Knowledge Centers, Medwerk and STECR (Expert Reintegration Studies Center), NCvB participates in the national knowledge network for work-related diseases. The Medwerk consortium was in preparation during the reporting year. The helpdesk for work and health is a collaborative project of the knowledge network. The NCvB has already given substance to the joint front office. ZonMw (Council for Medical and Health Research) granted subsidy for this. Het NCvB heeft een spilfunctie in het netwerk van deskundigen op het terrein van de klinische arbeidsgeneeskunde. Het Solvent Team project voor de diagnostiek en begeleiding van patiënten is een voorbeeld van een multidisciplinaire benadering van arbeidsgeneeskundige problematiek in een klinische setting. Het NCvB had in 2001 drie activiteitsgebieden: het Registratiebureau, het Kenniscentrum en de Klinische Arbeidsgeneeskunde. In dit verslag worden de activiteiten van het NCvB in die volgorde besproken. Het laatste hoofdstuk geeft een beschouwing en vooruitblik op de komende jaren. The NCvB plays a pivotal role in the network of experts in the area of clinical occupational medicine. The Solvent Team project for the diagnosis and rehabilitation of patients is an example of a multidisciplinary approach to occupational medicine in a clinical setting. The NCvB had three areas of activity in 2001: the Registration Bureau, the Knowledge Center and the Clinical Occupational Medicine Department. The NCvB s activities are addressed in this order in this report. The last section discusses considerations and prospects for the future. 4 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual Report 2001

7 Melding en registratie Een centrale activiteit van het NCvB is de organisatie van de landelijke melding en registratie van beroepsziekten door Arbo-diensten. Het NCvB is hiertoe aangewezen door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Doelstelling van de registratie is het verkrijgen van inzicht in het vóórkomen en de verspreiding van beroepsziekten binnen bedrijfstakken en beroepsgroepen en verschuivingen en trends hierin. Ook het genereren van signalen ( alerts ) over beroepsziekten of over knelpunten in de preventie of zorg is een belangrijke functie van het registratiesysteem. Een groep meldingen of zelfs een enkele melding kan aanleiding zijn een verdiepingsproject te starten. Verdiepingsprojecten leveren extra kennis op over een specifieke beroepsziekte. Het NCvB heeft registratierichtlijnen opgesteld als ondersteuning voor bedrijfsartsen die beroepsziekten melden. Deze registratierichtlijnen staan vermeld op de website van het NCvB. Beroepsziekten kunnen gemeld worden middels een formulier, via de website of via een meldingssysteem van de Arbo-dienst zelf. Naast het centrale registratiesysteem door Arbodiensten heeft het NCvB een aantal peilstations opgezet of is voornemens deze op te zetten. Deze registraties geven aanvullende informatie over het vóórkomen en de verspreiding van beroepsziekten en verschuivingen en trends hierin. Notification and registration One of the NCvB s main activities is the organisation of notification and registration of occupational diseases in the Netherlands by Occupational Health Services. The NCvB was appointed to do so by the Ministry for Social Affairs & Employment. The purpose of registration is to obtain insight into the occurrence and spread of occupational diseases within industrial sectors and occupational groupings, and the shifts and trends therein. Another important function of the registration system is the generation of warning signs (alerts) on occupational diseases or on bottlenecks in prevention or care. A group of notifications or even a single notification can be reason to launch an in-depth project. In depth projects provide additional knowledge on a specific occupational disease. The NCvB has drawn up registration guidelines to support the occupational physicians who notify occupational diseases. These registration guidelines can be found on the NCvB s website. Occupational diseases can be notified by means of a form, the website or through a notification system of the Occupational Health Service itself. In addition to the central registration system through Occupational Health Services, the NCvB has established or has plans to establish a number of monitoring projects. These registrations provide additional information on the occurrence and spread of occupational diseases and the shifts and trends therein. Melding en registratie Arbo-diensten Participatie Arbo-diensten De participatie van Arbo-diensten en bedrijfsartsen aan het registratieproject is nog verre van volledig. Het NCvB heeft een onderzoek uitgevoerd naar de belemmeringen voor het melden van beroepsziekten door bedrijfsartsen. De belangrijkste belemmeringen die uit dit onderzoek naar voren kwamen zijn samengevat in tabel 1. Notification and registration through Occupational Health Services Participation of Occupational Health Services The participation of Occupational Health Services and occupational physicians in the registration project is still far from complete. The NCvB has conducted research into the obstacles in the notification of occupational diseases by occupational physicians. The most important obstacles illustrated by this research are summarised in Table 1. Reden van niet (alles) melden Reason for not notifying (everything) Aantal keren aangegeven Number of times indicated Melden kost mij teveel tijd Notification takes too much time 359 (43,3%) Ik heb onvoldoende gegevens over causaliteit I do not have enough information on causality 340 (41,0%) Melding geeft risico op claims werknemer Notification causes risk of claims by employees 194 (23,4%) Criteria voor het melden zijn mij onduidelijk Criteria for notification are not clear to me 190 (22,9%) Melden van beroepsziekten leeft niet binnen onze Arbo-dienst 165 (19,9%) Notification of occupational diseases is not an issue within our Occupational Health Service TABEL 1: DE 5 BELANGRIJKSTE REDENEN WAAROM BEDRIJFSARTSEN NIET (ALLES) MELDEN AAN HET NCVB (N= 829) TABLE 1: THE 5 MOST IMPORTANT REASONS WHY OCCUPATIONAL PHYSICIANS DO NOT NOTIFY (EVERYTHING) TO THE NCVB (N= 829) Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 01 5

8 Het onderwijs voert de ranglijst aan van sectoren waarin werkgebonden psychische aandoeningen worden gemeld. De werkdruk en de emotionele belasting zijn er hoog. Infectieziekten en stemproblemen zijn andere voorbeelden van beroepsgerelateerde gezondheidsproblemen in deze sector. The education sector tops the list of sectors in which work-related psychological problems are notified. The pressure of work and the emotional stress are high in this sector. Other examples of work-related health problems are infectious diseases and voice problems. Werkdruk in het onderwijs Work-stress in education

9 Om de participatie te bevorderen heeft het NCvB een aantal activiteiten ondernomen: 1. Intensieve instructie en voorlichting aan bedrijfsartsen Er is een nieuwe brochure en registratiemap voor bedrijfsartsen gemaakt. Deze wordt uitgereikt tijdens voorlichtingsbijeenkomsten. In 2001 zijn 44 voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd. Ook genoemd dient te worden dat drie nascholingsmodules samen met de NSOH (Netherlands School of Occupational Health) zijn ontwikkeld en dat er een stevige verankering is in het basiscurriculum van de NSOH en de SGBO (Sociaal Geneeskundig Bedrijfsartsen opleiding) Nijmegen. 2. Intensief netwerk contactpersonen Arbo-diensten Het NCvB onderhoudt een netwerk van contactpersonen. Het NCvB heeft inmiddels via contactpersonen afspraken gemaakt met Arbo-diensten over de wijze van aanleveren van meldingen. Arbo-diensten zijn uitgebreid geïnformeerd over de introductie van het nieuwe melding- en registratiesysteem. Gestreefd wordt naar implementatie van het melden van beroepsziekten in het administratieve systeem van Arbo-diensten. 3. Regelmatig feedback over de meldingen Feedback over meldingen in algemene zin gebeurt via de Nieuwsbrief. In de Nieuwsbrief verschijnt nu meer informatie uit het registratiesysteem. Bedrijfsartsen worden benaderd middels een brief bij onduidelijke meldingen. Bij interessante cases worden bedrijfsartsen persoonlijk benaderd. Bij invoering van het nieuwe systeem wordt de terugkoppeling beter (bij elke melding een reactie). Ook wordt het voor de beroepsziektespecialisten gemakkelijker in het systeem te kijken en regelmatig te reageren naar melders. 4. Protocol melden beroepsziekten en contractclausule Het NCvB heeft een protocol voor bedrijfsartsen voor het melden van beroepsziekten opgesteld. Dit protocol kan de onzekerheden wegnemen bij de bedrijfsarts over de juridische consequenties van het melden van beroepsziekten. Tevens is een contractclausule opgesteld die Arbo-diensten kunnen opnemen in hun contracten met klanten. Upgrading meldingssysteem In 2001 is gewerkt aan de verbetering van het registratiesysteem. De aanleidingen om dit project te starten waren de toename van het aantal meldingen, de behoefte aan betere analyse- en presentatiemogelijkheden en de wens het registratiesysteem gebruikersvriendelijker, robuuster en veiliger te maken. In februari 2002 heeft het NCvB het nieuwe systeem in gebruik genomen. Bedrijfsartsen kunnen melden via het nieuwe systeem vanaf mei The NCvB has undertaken a number of activities to encourage participation: 1. Intensive instruction and information to occupational physicians A new brochure and registration folder have been drawn up for occupational physicians. These are handed out at informational meetings. In 2001, 44 informational meetings were organised. It should also be mentioned that three refresher course modules have been developed in cooperation with the NSOH (Netherlands School of Occupational Health), and that there are strong links in the basic curriculum for occupational health physicians of the NSOH and the SGBO (socio-medical professional training course) in Nijmegen. 2. Intensive network of contact persons within Occupational Health Services The NCvB maintains a network of contact persons. Through contact persons, the NCvB has already entered into agreements with the Occupational Health Services on the method of making notifications. Occupational Health Services have received extremely detailed information on the introduction of the new notification and registration system. The aim is to implement the notification of occupational diseases in the Occupational Health Services administration system. 3. Regular feedback on notifications General feedback on notifications is given in the Newsletter. The Newsletter now contains more information from the registration system. In the event of unclear notifications, occupational physicians are approached by means of a letter. In the event of interesting cases, occupational physicians are approached personally. When implementing the new system, the feedback will improve (a reaction to each notification). It will also become easier for occupational disease specialists to look into the system and regularly respond to notifiers. 4. Protocol for notifying occupational diseases and contract clause The NCvB has drawn up a protocol for occupational physicians for notification of occupational diseases. This protocol can dispel uncertainties for the occupational physician with regard to the legal consequences of notifying occupational diseases. In addition, a contract clause has been drawn up which the Occupational Health Services can include in their contracts with clients. Upgrading the notification system In 2001, work was done to improve the electronic registration system. The reasons to commence this project were the increase in the number of notifications, the need for better analysis and presentation options and the wish to Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 01 7

10 De voordelen van het nieuwe systeem zijn: Het melden zal gebruikersvriendelijker worden, vooral via de website; Bedrijfsartsen krijgen betere feedback op de melding (bij iedere melding); De verwerking en opslag van gegevens door het NCvB is sterk verbeterd; Het uitdraaien van overzichten gaat sneller en eenvoudiger; De analyse- en presentatiemogelijkheden zijn verbeterd; De veiligheid van het systeem is groter, het risico op fake-meldingen is fors verminderd. Registratiegegevens In 2001 zijn 5593 meldingen verricht door 981 artsen. Het aantal meldingen is dus iets teruggelopen vergeleken bij Tabel 2 geeft een overzicht van het aantal meldingen, het aantal meldende bedrijfsartsen en het uitvalpercentage in 1999, 2000 en Tabel 3 geeft een overzicht van de gemelde diagnosecategorieën in 1999, 2000 en Tabel 4 geeft een overzicht van het aantal gemelde beroepsziekten in de verschillende branches. Een nadere analyse en bespreking van de gegevens zal plaatsvinden in het signaleringsrapport beroepsziekten Dit rapport zal verschijnen in het najaar van 2002 en zal tevens via internet beschikbaar zijn. ArbeidsDermatosen Surveillance (ADS) In 2000 is gestart met het peilstation voor beroepsgebonden huidaandoeningen (ADS). Een geselecteerde groep dermatologen stuurt elke maand een kaart op met daarop de vermelde beroepshuidaandoeningen die zij de afgelopen maand hebben gesignaleerd. Het peilstation wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met het Kenniscentrum voor arbeidsrelevante huidaandoeningen Nederlands Kenniscentrum ArbeidsDermatosen- NECOD. Contact met de deelnemende dermatologen wordt onderhouden via een nieuwsbrief en een jaarlijkse bijeenkomst. Tabel 5 geeft een overzicht van de meldingen in make the registration more user-friendly, solid and safe. The NCvB put the new system into use in February Occupational physicians will be able to make notifications with the new system as from May The advantages of the new system are: Notification becomes more user friendly, particularly through the website; Occupational physicians receive better feedback on the notification (for each notification); The processing and storage of data by the NCvB has been substantially improved; Printing out summaries is quicker and easier; The analysis and presentation options have been improved; The safety of the system is enlarged; the risk of fake notifications has been reduced significantly. Registration data In 2001 there were 5593 notifications by 981 physicians. Thus, the number of notifications was slightly lower than in Table 2 gives a summary of the number of notifications, the number of notifying occupational physicians and the percentage of notifications that don t fulfil the criteria for registration in 1999, 2000 and Table 3 gives a summary of the diagnostic categories notified in 1999, 2000 and Table 4 gives a summary of the number of notified occupational diseases in the different sectors. The data will be analysed and discussed further in the 2002 Alert Report on Occupational Diseases. This report will be published in the autumn of 2002 and will also be available on the Internet. ArbeidsDermatosen Surveillance-ADS (Occupational Dermatoses Surveillance) The measurement station for occupational skin diseases (ADS) was launched in A select group of dermatologists send a card to the NCvB stating the workrelated skin diseases they have identified in the previous month. The measurement station is operated in close collaboration with NECOD, the Netherlands Expert Center for Occupational Dermatoses. Contact with the participating dermatologists is maintained by means of a newsletter and an annual meeting. Table 5 shows a summary of the notifications in Aantal meldingen Number of notifications Aantal meldende bedrijfsartsen Number of notifying occupational physicians Gemiddeld aantal meldingen per meldende bedrijfsarts 6,1 6,0 5,7 Average number of notifications per notifying physician TABEL 2: AANTAL MELDINGEN, MELDENDE BEDRIJFSARTSEN IN 1999, 2000 EN 2001 TABLE 2: NUMBER OF NOTIFICATIONS, NOTIFYING OCCUPATIONAL PHYSICIANS AND AVERAGE NUMBER OF NOTIFICATIONS PER NOTIFYING PHYSICIAN IN 1999, 2000 AND Netherlands Center for Occupational Diseases Annual Report 2001

11 Aantal % Aantal % Aantal % Number Number Number Ziekten van botspierstelsel Musculoskeletal diseases , , ,2 Psychische aandoeningen en gedragsstoornissen , , ,1 Psychological and behavioural disorders Gehooraandoeningen Occupational hearing loss , , ,1 Huidaandoeningen Skin diseases 230 5, , ,6 Aandoeningen van het zenuwstelsel Nervous system diseases 77 1,9 99 1, ,1 Luchtwegaandoeningen Respiratory diseases 93 2, ,6 91 1,6 Aandoeningen van de spijsvertering Digestive system diseases 17 0,4 25 0,4 42 0,8 Oogaandoeningen Eye diseases 5 0,1 8 0,1 14 0,3 Aandoeningen van het hartvaatstelsel Cardiovascular diseases 19 0,5 15 0,2 10 0,2 Overige aandoeningen Other diseases 57 1,4 67 1, ,0 Totaal Total TABEL 3: OVERZICHT GEMELDE DIAGNOSECATEGORIEËN BEROEPSZIEKTEN 1999, 2000 EN 2001 TABLE 3: SUMMARY OF NOTIFICATIONS OF OCCUPATIONAL DISEASES BY DIAGNOSTIC CATEGORY IN 1999, 2000 AND Aantal % Aantal % Aantal % Number Number Number Industrie Heavy industry , , ,2 Gezondheids- en welzijnszorg Healthcare and welfare , , ,3 Verhuur en handel, roerend en onroerend goed en zakelijke dienstverlening 350 8, , ,0 Leasing and selling of movable and immovable property and commercial services Vervoer, opslag en communicatie Transport, storage and communications 144 3, , ,5 Bouwnijverheid Building industry , , ,4 Openbaar bestuur, overheidsdiensten Public administration, government services 169 4, , ,9 Reparatie,consumentenartikelen en handel Repairs, consumer goods and trade 270 6, , ,3 Onderwijs Education 165 4, , ,0 Milieudienstverlening, cultuur, recreatie en overige dienstverlening 109 2, , ,6 Environmental services, culture, recreation and other services Financiële instellingen Financial institutions 89 2, , ,1 Productie distributie elektra, aardgas, water 46 1,1 32 0, ,9 Production and distribution of electricity, natural gas, water Landbouw en visserij Agriculture and fishing 59 1,4 99 1,6 65 1,2 Horeca Hotel & catering industry 25 0,6 51 0,8 43 0,8 Winning van delfstoffen Extraction of minerals 7 0,2 7 0,1 27 0,5 Onbekend Unknown 169 4, , ,3 Totaal Total TABEL 4: OVERZICHT VAN HET AANTAL MELDINGEN IN DE VERSCHILLENDE BRANCHES TABLE 4: SUMMARY OF THE NUMBER OF NOTIFICATIONS BY ECONOMIC SECTOR Diagnose Diagnosis Aantal Number % Contact eczeem Contact eczema ,9 Kwaadaardige aandoeningen Malignant diseases ,3 Overige dermatosen Other dermatoses 40 3,5 Contact urticaria Contact urticaria 33 2,9 Mechanisch trauma Mechanical trauma 12 1,1 Infecties Infections 8 0,7 Nagels Nails 3 0,3 Folliculitis Folliculitis 3 0,3 Overig Other 1 0,1 Totaal Total TABEL 5: OVERZICHT VAN MELDINGEN VAN BEROEPSHUIDAANDOENINGEN VIA HET ADS IN 2001 TABLE 5: SUMMARY OF NOTIFICATIONS OF OCCUPATIONAL SKIN DISEASES THROUGH THE ADS IN 2001 Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 01 9

12 Peilstation Arbeidsgebonden Longaandoeningen (PAL) In analogie met het ADS is in juni 2001 het peilstation voor arbeidsgebonden longaandoeningen van start gegaan. Het peilstation wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met het Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen-NKAL. Ondanks een aantal aanloopproblemen is inmiddels wel een netwerk van longartsen opgezet met interesse voor arbeidsgebonden luchtwegproblematiek. Europese samenwerking Het NCvB heeft intensieve contacten met buitenlandse instituten en internationale verbanden die zich bezig houden met beroepsziekten. Het NCvB participeert het Eurostatproject European Occupational Diseases Statistics (EODS), dat tot doel heeft te komen tot betere afspraken over criteria en codering van beroepsziekten in Europese landen. Dit moet uiteindelijk beter vergelijkbare beroepsziektestatistieken opleveren. Het NCvB levert hiervoor gegevens aan. Ook participeert het NCvB in een werkgroep van het European Forum of insurances against accidents at work and occupational diseases. Deze werkgroep heeft als taak vergelijking van beleid ten aanzien van signalering en preventie van beroepsziekten tussen de verschillende Europese landen. Verdiepingsprojecten Afgerond in 2001 Secundaire analyse van het meldingsformulier beroepsziekten Dit project is uitgevoerd door een bedrijfsarts van de NSOH. Het doel van dit verdiepingsproject was meer inzicht te krijgen in de relatie tussen beroepsziekte, opsporingswijze, advisering/inlichting van personen/ instanties en de mate van causale relatie tussen aandoening en werk van de bij het NCvB gemelde beroepsziekten. De resultaten van dit onderzoek zijn beschreven in een onderzoeksverslag. Een artikel in een nationaal tijdschrift is in voorbereiding. Lopende projecten 2001 Kwaliteit van meldingen van psychische beroepsziekten Dit project wordt uitgevoerd door bedrijfsartsen in opleiding aan de NSOH. Melders van meer dan tien psychische beroepsaandoeningen worden geïnterviewd. Doelstelling is te komen tot verbetering van de criteria voor de registratie van psychische beroepsziekten. Dit project wordt in 2002 afgerond (coördinatie: B. Sorgdrager). Measurement Station for Work-related Lung Diseases Analogous to the ADS, the measurement station for workrelated lung diseases was launched in June The measurement station is operated in close collaboration with the Knowledge Center for Work-related Lung Diseases (NKAL). In spite of a few initial problems, a network of lung specialists with an interest in work-related respiratory problems has been established. European cooperation The NCvB has intensive contacts with foreign institutions and international associations involved with occupational diseases. The NCvB participates in the Eurostat project European Occupational Diseases Statistics (EODS), which aims to realise better agreements with regard to criteria and coding of occupational diseases in European countries. This should ultimately result in occupational disease statistics which can be compared more easily. The NCvB provides data for this. The NCvB also participates in a working group of the European Forum of insurances against accidents at work and occupational diseases. The task of this working group is to compare differences in policy with regard to identification and prevention of occupational diseases between the different European countries. In-depth projects Completed in 2001 Secondary analysis of the notification form for occupational diseases This project was carried out by an occupational physician of the NSOH. The purpose of this in-depth project was to gain more insight into the relationship between occupational disease, method of detecting, advising/informing of persons/institutions and the extent of the causal relationship between disease and work of the occupational diseases notified to the NCvB. The results of this study were described in a research report. An article for a national magazine is being prepared. Current projects 2001 Quality of notifications of psychological occupational diseases This project is being carried out by occupational physicians in training at the NSOH. Notifiers of more than ten psychological occupational diseases are interviewed. The aim is to arrive at the formulation of improved criteria for the registration of psychological occupational diseases. This project will be completed in 2002 (coordination: B. Sorgdrager). Huidaandoeningen bij tandtechnici Dit project wordt uitgevoerd door een bedrijfsarts in opleiding aan de NSOH. Doelstelling is een inventarisa- Skin diseases among dental technicians This project is being carried out by an occupational physician in training at the NSOH. The aim is to take stock 10 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual Report 2001

13 Zware fysieke belasting in de bouw Heavy physical stress in the construction industry Lichamelijke overbelasting als gevolg van zwaar werk is een bekende beroepsziekte in de bouw, die frequent aan het NCvB wordt gemeld. Andere beroepsziekten in de bouw zijn: huid- en luchtwegaandoeningen door blootstelling aan chemische stoffen en lawaaislechthorendheid door blootstelling aan lawaai. Physical stress as a result of heavy work is a well-known occupational disease in the construction industry and is frequently notified to the NCvB. Other occupational diseases in the construction industry include: skin and respiratory diseases caused by exposure to chemicals and occupational hearing loss caused by exposure to noise.

14 tie van de prevalentie van huidaandoeningen bij tandtechnische bureau s. Dit gebeurt aan de hand van het PAGO-instrument van het Centrum Huid en Arbeid. Dit project wordt in 2002 afgerond (coördinatie: B. Sorgdrager). of the prevalence of skin diseases among staff at dental laboratories. This is done with the help of the PAGO instrument of the Centrum Huid en Arbeid (a center for occupational skin diseases). This project will be completed in 2002 (coordination: B. Sorgdrager). Follow-up meldingen beroepsastma Dit project wordt uitgevoerd door bedrijfsartsen in opleiding aan de NSOH. Doelstelling is inzicht te krijgen in het beloop van beroepsastma en de interventies die door Arbo-diensten worden gedaan. Hiertoe wordt follow-up onderzoek gedaan bij de meldingen van beroepsastma aan het NCvB. Het project wordt afgerond in 2002 (coördinatie: T.M. Pal). Follow-up notifications of work-related asthma This project is being carried out by occupational physicians in training at the NSOH. The aim is to gain insight into the course of work-related asthma and the interventions by Occupational Health Services. To this end, a follow-up study of the notifications of work-related asthma to the NCvB is being conducted. The project will be completed in 2002 (coordination: T.M. Pal). Screening CAT-bestanden aangeboren afwijkingen op beroep ouders Bestaande bestanden van aangeboren afwijkingen worden gescreend op informatie over het beroep van de ouders. Doelstelling is te inventariseren of een analyse van bestaande bestanden nieuwe kennis op kan leveren over de relatie tussen beroepsmatige exposities en het optreden van aangeboren afwijkingen. Het project wordt afgerond in 2002 (coördinatie en uitvoering: T. Brand). Screening of CAT files of congenital defects by parents occupations Existing files of congenital defects are screened for information on the parents occupations. The aim is to determine whether an analysis of existing files can provide new knowledge on the relationship between occupational exposure and the occurrence of congenital defects. The project will be completed in 2002 (coordination and realisation: T. Brand). Inventarisatie bestaande registraties voor infectieziekten op informatie over relatie met werk Bestaande bestanden voor infectieziekten worden gescreend op informatie over de relatie met werk. Doelstelling is te inventariseren of een analyse van bestaande bestanden nieuwe kennis op kan leveren over de werkgerelateerdheid van infectieziekten. Het project wordt afgerond in 2002 (coördinatie en uitvoering: H.P.J. Stinis). Dossieronderzoek asbestslachtoffers Dit project is tot stand gekomen in samenwerking met het Instituut Asbestslachtoffers en wordt uitgevoerd door bedrijfsartsen in opleiding aan de NSOH. Doelstelling is het beter in kaart brengen van de blootstellingshistorie van mesothelioomslachtoffers. Dit gebeurt door middel van dossieronderzoek. Het project start in 2002 (coördinatie: G. van der Laan). Kwaliteit verwijzingen naar het Solvent Team Dit project wordt uitgevoerd door bedrijfsartsen in opleiding aan de NSOH. Er wordt een analyse gemaakt van de kwaliteit van verwijzingen naar het Solvent Team. Dit project moet leiden tot het opstellen van kwaliteitscriteria voor verwijzingen van bedrijfsartsen. Het project start in 2002 (coördinatie: G. van der Laan). Beroepsaandoeningen ten gevolge van ploegendienst Dit project wordt uitgevoerd door een bedrijfsarts in opleiding aan de NSOH. Doelstelling is inzicht te krijgen Taking stock of existing registrations for infectious diseases for information on relationship with work Existing files on infectious diseases are screened for information on the relationship with work. The aim is to determine whether an analysis of existing files can provide new knowledge into the relationship between work and infectious diseases. The project will be completed in 2002 (coordination and realisation: H.P.J. Stinis). Case file study of asbestos victims This project was established in collaboration with the Instituut Asbestslachtoffers (Asbestos Victims Institute) and will be carried out by occupational physicians in training at the NSOH. The aim is to identify more accurately the exposure history of mesothelioma victims. This is done by means of a case file study. The project will commence in 2002 (coordination: G. van der Laan). Quality of referrals to the Solvent Team This project will be carried out by occupational physicians in training at the NSOH. The quality of referrals to the Solvent Team will be analysed. This purpose should lead to the drawing up of quality criteria for referrals by occupational physicians. The project will commence in 2002 (coordination: G. van der Laan). Occupational diseases as a result of shift work This project is being carried out by an occupational physician in training at the NSOH. The aim is to gain insight into the background of notifications of occupational 12 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual Report 2001

15 in de achtergrond van meldingen van beroepsaandoeningen ten gevolge van ploegendienst. Bedrijfsartsen die meldingen hebben gedaan, waarbij ploegendienst als oorzakelijke factor wordt aangegeven worden benaderd met het verzoek achtergrondinformatie te verschaffen bij deze meldingen. Het project wordt afgerond in 2002 (coördinatie: B. Sorgdrager). Vervolgproject belemmeringen voor het melden van beroepsziekten Als vervolg op het onderzoek naar belemmeringen voor het melden van beroepsziekten worden een aantal interviews gehouden met functionarissen in Arbo-diensten. Doelstelling is het opsporen van belemmeringen voor het melden van beroepsziekten in de werkwijze van Arbo-diensten en oplossingen aan te dragen voor het wegnemen van deze belemmeringen. Dit project wordt in 2002 afgerond (coördinatie: I. Braam en D. Spreeuwers). diseases as a result of shift work. Occupational physicians who have made notifications in which shift work was indicated as a causal factor are approached with the request of providing background information on these notifications. The project will be completed in 2002 (coordination: B. Sorgdrager). Follow-up project on obstacles to notification of occupational diseases As a follow-up to the study into obstacles to notification of occupational diseases, a number of interviews will be held with officials of the Occupational Health Services. The aim is to identify obstacles to the notification of occupational diseases in the operating procedure of the Occupational Health Services and to suggest solutions for removing these obstacles. This project will be completed in 2002 (coordination: I. Braam en D. Spreeuwers). Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 01 13

16 Kenniscentrum voor beroepsziekten Het NCvB stelt zich ten doel kennis over beroepsziekten toegankelijk te maken voor de doelgroepen en het genereren van signalen over beroepsziekten. Doelgroepen zijn Arbo-diensten, de curatieve zorg, overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties, patiëntenorganisaties en andere relevante maatschappelijke partijen. Verschillende kanalen worden gebruikt om kennis over te dragen: de website geeft informatie over beroepsziekten en over de activiteiten van het NCvB; via de helpdesk kunnen vragen gesteld worden over beroepsziekten; het NCvB verzorgt voorlichting en nascholing; tweemaal per jaar wordt de Heijermanslezing gehouden; jaarlijks verschijnt het Signaleringsrapport Beroepsziekten; elk kwartaal geeft het NCvB een Nieuwsbrief uit; het NCvB publiceert in diverse vaktijdschriften. De vier kenniscentra voor arbeidsrelevante aandoeningen en STECR en de regionale Medwerkcentra zijn belangrijke samenwerkingspartners van het NCvB. Het NCvB participeert in de stuurgroep van de kenniscentra. Met een aantal kenniscentra voert het NCvB gezamenlijke projecten uit. Helpdesk Het NCvB heeft een helpdesk voor o.a. bedrijfsartsen, huisartsen, specialisten, arboprofessionals en beleidsmedewerkers. Het doel van de helpdesk is het ondersteunen van deze professionals bij diagnostiek, behandeling en preventie van beroepsziekten. Vragen aan de helpdesk kunnen gesteld worden via de telefoon ( ) of via De binnengekomen vragen worden gearchiveerd. Op deze wijze krijgt het NCvB een indruk van de kennisbehoefte op het gebied van beroepsziekten in het professionele veld. Knowledge center for occupational diseases The aim of the NCvB is to make knowledge on occupational diseases accessible to the target groups and to give early warnings on occupational diseases. The target groups are the Occupational Health Services, curative healthcare, the government, employers and employees organisations, patient support organisations and other relevant social parties. Several channels are used to make this knowledge available: the website provides information on occupational; diseases and on the NCvB s activities; via de helpdesk, questions can be asked on occupational diseases; the NCvB provides information and refresher courses; the Heijermans Lecture is given twice a year; the Alert Report on Occupational Diseases is published every year; the NCvB publishes a Newsletter each quarter; the NCvB publishes in various specialist journals. The four knowledge centers for work-related diseases and STECR and the regional Medwerk centers are important collaborative partners of the NCvB. The NCvB participates in the steering committee of the knowledge centers. The NCvB carries out joint projects with a number of knowledge centers. Helpdesk The NCvB has a helpdesk for occupational physicians, general practitioners, specialists, occupational health professionals, policy workers and others. The purpose of the helpdesk is to support these professionals in the diagnosis, treatment and prevention of occupational diseases. The helpdesk is available to answer questions by telephone ( ) or through The questions received are filed. This way the NCvB gains an impression of the need for knowledge in the area of occupational diseases in the professional field. In 2001 zijn 480 vragen geregistreerd bij het NCvB. In tabel 6 is weergegeven van wie de vragen afkomstig waren. In tabel 7 is weergegeven over welke onderwerpen vragen zijn gesteld. Het relatief groot aantal vragen over neurologische aandoeningen heeft te maken met de aanwezigheid van het Solvent Team binnen het NCvB. In 2001, 480 questions were registered at the NCvB. Table 6 shows who the questions came from. Table 7 shows the subjects about which questions were asked. The relatively large number of questions on neurological diseases is related to the presence of the Solvent Team within the NCvB. 14 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual Report 2001

17 Bedrijfsarts Occupational physician 234 Beleidsmedewerker Policy worker 70 Journalist Journalist 32 Patiënt Patient 26 Student Student 25 Arbo-adviseur Occupational health adviser 25 Medisch specialist Medical specialist 23 Jurist Lawyer 18 Huisarts General practitioner 13 Overige Other 14 Totaal Total 480 TABEL 6: HELPDESK: VAN WIE WAREN DE VRAGEN AFKOMSTIG TABLE 6: HELPDESK: WHO THE QUESTIONS CAME FROM Beroepsziekten algemeen Occupational diseases in general 85 Aandoeningen houding- en bewegingsapparaat 52 Musculoskeletal diseases Psychische aandoeningen Psychological diseases 16 Huidaandoeningen Skin diseases 20 Long- en luchtwegaandoeningen 46 Pulmonary and respiratory diseases Neurologische aandoeningen Neurological diseases 62 Infectieziekten Infectious diseases 19 Kanker Cancer 22 Reproductiestoornissen Reproductive disorders 8 Overige beroepsziekten Other occupational diseases 31 Overige vragen Other questions 119 Totaal Total 480 TABEL 7: HELPDESK: ONDERWERPEN WAAROVER VRAGEN WERDEN GESTELD TABLE 7: HELPDESK: SUBJECTS ABOUT WHICH QUESTIONS WERE ASKED HELPDESKVRAGEN: EEN BLOEMLEZING Bestaat er een Nederlandse lijst van beroepsziekten? Wat voor beroepsziekten komen bij de politie voor? Is mijn beroepsziekte wel door de bedrijfsarts gemeld? Welk onderzoek kan gedaan worden bij ex-asbestwerkers? Sinusitis bij een verfmenger, causaal verband aannemelijk? Een epidemie van longontsteking bij lassers? Is deukdij een echte beroepsziekte? Bestaat de Tonerziekte? Wordt astma erger door werkstress? Beroepsastma door bouwstof? Een keurmeester in een kippenslachterij met allergie voor antibiotica? Heroine allergie bij een verpleegkundige in de verslavingszorg? Airborne dermatitis door conserveermiddel in verf? Allergie tegen wortelenzaad? Ganglion door kortcyclische arbeid? Hypertonie trapezius bij doventolk? Iliopsoasbursitis door veel in- en uitstappen? Beroepsinfectieziekten in laboratorium? Risico s voor de vrucht bij het werk met cyclooctadieen? Diabetes door zwaar fysiek werk? Multiple chemical hypersensitivity syndroom (MCHS)? Anafylactische shock bij een kapster? HELPDESK QUESTIONS: A SAMPLE Is there a Dutch list of occupational diseases? What kind of occupational diseases occur in the police force? Was my occupational disease notified by my occupational physician? What research can be conducted among former asbestos workers? Can a causal relationship be assumed for a paint mixer suffering from sinusitis? A pneumonia epidemic among welders? Is ribbed thigh (lipoatrophia semicircularis) really an occupational disease? Does a toner disease exist? Is asthma worsened by work stress? Occupational asthma caused by building dust? An inspector in a poultry slaughterhouse with an allergy to antibiotics? Heroin allergy in a nurse who works in the care and treatment of drug addicts? Airborne dermatitis through preservatives in paint? Allergy to carrot seed? Ganglion through repetitive work? Hypertonic trapezium in interpreter for the deaf? Iliopsoas bursitis through getting on and off frequently? Occupational infectious diseases in laboratory? Risks to the foetus when working with cyclooctadiene? Diabetes through heavy physical work? Multiple chemical hypersensitivity syndrome (MCHS)? Anaphylactic shock in a hairdresser? Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 01 15

18 Lange werkdagen in de horeca Long hours in the hotel & catering industry De werkbelasting in de horeca is vaak hoog met lange en onregelmatige werkdagen. Stress en klachten van het bewegingsapparaat doen zich vaak voor in deze sector. Ook huidklachten door veelvuldig contact van de handen met water en voedingsmiddelen zijn een bekend probleem in deze sector. The workload in the hotel & catering industry is often high with long and irregular working days. Stress and musculoskeletal problems often occur in this sector. Skin problems caused by the hands being in frequent contact with water and foodstuffs are another well-known problem in this sector.

19 Website De website is een communicatiemiddel voor het NCvB dat steeds belangrijker wordt. Bedrijfsartsen kunnen beroepsziekten melden via de website. De registratiecriteria zijn vermeld op de website en relevante publicaties zoals jaarverslagen en het signaleringsrapport worden integraal op de website geplaatst. Het NCvB heeft een redactieraad ingesteld voor het inhoudelijk onderhoud van de website. Website The website is a communication tool that is becoming increasingly important for the NCvB. Occupational physicians can notify occupational diseases through the site. The registration criteria are listed on the website and relevant publications such as annual reports and the alert report are integrally placed on the website. The NCvB has appointed an editorial board which is responsible for maintaining the content of the website. In het verslagjaar is de website van het NCvB ca keer bezocht. Met name het Signaleringsrapport Beroepsziekten en het Saltsa-rapport (met richtlijnen voor de vaststelling van RSI) zijn frequent gedownload. Signaleringsrapport Beroepsziekten 01 In opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken wordt jaarlijks een trendrapport opgesteld over beroepsziekten. Het Signaleringsrapport Beroepsziekten 2001 besteedt speciaal aandacht aan zogenaamde nieuwe beroepsziekten. Een aantal nieuwe beroepsziekten zijn vermeld in het kader op deze pagina. During the reporting year, the NCvB s website was visited approximately 10,000 times. In particular the Alert Report on Occupational Diseases and the SALTSA Report (with guidelines for diagnosing RSI) were downloaded frequently. Alert Report on Occupational Diseases 01 On the instructions of the Ministry for Social Affairs & Employment, the NCvB draws up an annual report on the trends in occupational diseases. The 2001 Alert Report on Occupational Diseases pays special attention to new occupational diseases. A number of new occupational diseases are listed in the box on this page. EEN AANTAL NIEUWE BEROEPSZIEKTEN UIT HET SIGNALERINGSRAPPORT BEROEPSZIEKTEN 2001 A NUMBER OF NEW OCCUPATIONAL DISEASES FROM THE 2001 ALERT REPORT ON OCCUPATIONAL DISEASES De toename van beeldschermwerk en mobiele telefonie leidt tot bezorgdheid over de risico s van blootstelling aan elektromagnetische straling. Epidemiologische studies bevestigen die risico s niet. Een recente publicatie over een mogelijk verband tussen mobiel bellen en uveaal melanoom (tumor in het oog) zaait echter nieuwe twijfel. The increase in computer work and mobile telephony is leading to concern about the risks of exposure to electromagnetic radiation. Epidemiological studies do not confirm these risks. However, a recent publication on a possible link between the use of mobile telephones and uveal melanoma (tumour in the eye) is prompting new doubts. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat vrouwen die vaak in nachtdienst werken 50% meer kans hebben op het krijgen van borstkanker. Het werken in ploegendienst verhoogt de kans op hart- en vaatziekten met 40%. De oorsprong van chronische ziekten bij volwassenen kan liggen in het feit dat hun ouders ooit zijn blootgesteld aan schadelijke stoffen. Over beroepsmatige blootstelling zijn echter nauwelijks onderzoeksgegevens beschikbaar. In een onderzoek werd een relatie gevonden tussen blootstelling aan haarbewerkingsvloeistoffen bij kapsters en een minder goede neuropsychologische ontwikkeling van hun kinderen. Recent studies have shown that women who frequently work night shifts have a 50% higher chance of developing breast cancer. Work at night increases the chance of cardiovascular diseases by 40%. Chronic diseases in adults can be the result of their parents having been exposed to dangerous materials at some time. However, there is hardly any research data available on occupational exposure. A study has shown a relationship between exposure of hairdressers to hair processing fluids and a decline in the neuropsychological development of their children. Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 01 17

20 Participatie in het Kennisnetwerk Het NCvB participeert samen met de Kenniscentra, Medwerk en STECR in het kennisnetwerk arbeidsrelevante aandoeningen. In het verslagjaar was het Medwerk-consortium in opbouw. Een samenwerkingsproject van het kennisnetwerk is de helpdesk voor arbeid en gezondheid. Het NCvB geeft inmiddels sinds 1 april 2002 invulling aan de gezamenlijke frontoffice. Hiervoor is subsidie verleend door ZonMw. Internationale contacten Het NCvB onderhoudt contacten met diverse buitenlandse instituten en internationale organisaties. Een aantal van deze contacten en internationale projecten zijn reeds benoemd onder het hoofdstuk Melding & Registratie. Het NCvB is actief in verschillende werkgroepen van het International Commitee for Occupational Health (ICOH). Het NCvB neemt deel aan het project Global Burden of Disease van de WHO als een van de Collaborative Centers on Occupational Health van de WHO. Participation in the Knowledge Network Together with the Knowledge Centers, Medwerk and STECR, NCvB participates in a the knowledge network for work-related diseases. The Medwerk consortium was in preparation during the reporting year. The helpdesk for work and health is a collaborative project of the knowledge network. Since 1 April 2002, the NCvB has already given substance to the joint front office. ZonMw granted subsidy for this. International contacts The NCvB maintains contacts with several foreign institutions and international organisations. Some of these contacts and international projects have already been mentioned in the section Notification & Registration. The NCvB is actively involved in several working parties of the International Committee for Occupational Health (ICOH). The NCvB participates in the WHO s Global Burden of Disease project as one of the WHO s Collaborative Centers on Occupational Health. 18 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual Report 2001

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

De missie van het NCvB is: Het bevorderen van de kwaliteit van preventie, (vroeg)diagnostiek, behandeling en begeleiding van beroepsziekten en

De missie van het NCvB is: Het bevorderen van de kwaliteit van preventie, (vroeg)diagnostiek, behandeling en begeleiding van beroepsziekten en De missie van het NCvB is: Het bevorderen van de kwaliteit van preventie, (vroeg)diagnostiek, behandeling en begeleiding van beroepsziekten en arbeidsgebonden aandoeningen. Hiertoe ontplooit het NCvB activiteiten

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

Instruction project completion report

Instruction project completion report Instruction project completion report The project completion report is in fact a final progress report providing a comparison between the start of the project and the situation at the end of the project.

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. Innovaties in de revalidatiezorg. Nieuwe vormen van revalidatie.

Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. Innovaties in de revalidatiezorg. Nieuwe vormen van revalidatie. Inleiding in de revalidatiegeneeskunde 2011. Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. De rol van de zorgverzekeraars. Innovaties in de revalidatiezorg. Wat is multidisciplinair. Pijnrevalidatie.

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

Jaarverslag 03. Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Netherlands Center for Occupational Diseases Annual report

Jaarverslag 03. Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Netherlands Center for Occupational Diseases Annual report Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 03 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual report Coronel Instituut, Academisch Medisch Centrum, Universiteit van Amsterdam Nederlands Centrum

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland

Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland Informatie voor niet verzekerde patiënten en/of in het buitenland verzekerde patiënten Ook als u geen ziektekostenverzekering heeft of in het buitenland verzekerd bent, kunt u voor behandeling terecht

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

impact from intervention strategies A case example from the baking industry

impact from intervention strategies A case example from the baking industry Prospective evaluation of the health impact from intervention strategies A case example from the baking industry Samenwerking Nick Warren, Health and Safety Laboratory Dick Heederik, IRAS, Utrecht University

Nadere informatie

Welke functies moeten ingevuld worden?

Welke functies moeten ingevuld worden? Welke functies moeten ingevuld worden? De herziene Wod van papier naar praktijk! Jan-Bas Prins 17 juni 2014 Relevante documenten Europa 2010/63/EU EC Implementation, interpretation and terminology of Directive

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter?

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Emiel Krahmer, Erwin Marsi & Paul van Pelt Site visit, Tilburg, November 8, 2007 Plan 1. Introduction: A short

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Is valpreventie kosteneffectief?

Is valpreventie kosteneffectief? Is valpreventie kosteneffectief? Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be Maart 2014 1 Reactie van de overheden op de crisis Jaarlijkse

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Van Wens naar Indicatie?!

Van Wens naar Indicatie?! Van Wens naar Indicatie?! Projectverslag over de Wmo-indicering van woonvoorzieningen én de behoefte aan hulpmiddelen en/of woningaanpassingen van cliënten met dementie in de thuissituatie en hun mantelzorger(s)

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009

De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo. Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 De social impacts van de sluiting van de bauxietmijn te Coermotibo Naam: van Cooten, Telina Paramaribo, 21 september 2009 Environmental and Social Assessment Stakeholder Engagement EIA Fishing Biodiversity

Nadere informatie

Tijdelijk en Toch Bevlogen

Tijdelijk en Toch Bevlogen De Invloed van Taakeisen, Ontplooiingskansen en Intrinsieke Arbeidsoriëntatie op Bevlogenheid van Tijdelijke Werknemers. The Influence of Job Demands, Development Opportunities and Intrinsic Work Orientation

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma Running head: HET SIGNALEREN VAN PROBLEMEN NA EEN IC-OPNAME 1 Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma The Screening of Problems 3

Nadere informatie

Overview of the presentation

Overview of the presentation 1 Intercultural mediation in health care in the EU: theory and practice Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Overview of the presentation 1. Policy issues 2. Why do we need medical

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 06

Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 06 Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 06 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual report WHO Collaborating Center in Occupational Health Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Gebruikershandleiding / User manual. Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop

Gebruikershandleiding / User manual. Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop Gebruikershandleiding / User manual Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop Gebruikershandleiding klappers bestellen Voor het bestellen van klappers via de webshop moeten de

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14)

Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of Houthandel Wijers vof (09.09.14) Quality requirements concerning the packaging of oak lumber of (09.09.14) Content: 1. Requirements on sticks 2. Requirements on placing sticks 3. Requirements on construction pallets 4. Stick length and

Nadere informatie

Pilotonderzoek behandeltraject constitutioneel eczeem Pilot research Treatment path atopic eczema

Pilotonderzoek behandeltraject constitutioneel eczeem Pilot research Treatment path atopic eczema Pilotonderzoek behandeltraject constitutioneel eczeem Pilot research Treatment path atopic eczema Kinderen in een krabpak Esther Metting Mei 2010 Bachelorthese Opleiding psychologie Faculteit Gedrags-

Nadere informatie

Guidelines for setting up a stimul lab

Guidelines for setting up a stimul lab Guidelines for setting up a stimul lab Content Chapter 1 Chapter 2 Chapter 3 Chapter 4 Chapter 5 Chapter 6 Chapter 7 Pilotproject Businessplan Samenwerkingsovereenkomst met stimul Moorsele Building requirements

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

Tilburg University. Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing. Publication date: 1999

Tilburg University. Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing. Publication date: 1999 Tilburg University Dienstenkeurmerken misbruikt Roest, Henk; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1999 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 05 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual report

Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 05 Netherlands Center for Occupational Diseases Annual report Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid Divisie Klinische Methoden en Public Health Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Jaarverslag 05 Netherlands

Nadere informatie

Dutch Construction Contracts: views from abroad

Dutch Construction Contracts: views from abroad Dutch Construction Contracts: views from abroad Dutch Construction Contracts: views from abroad Editor prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis With special thanks to: Ministry of the Interior and Kingdom Relations

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie