Wat is trading en waarom doet een organisatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat is trading en waarom doet een organisatie"

Transcriptie

1 Artikel IT control framework bij tradingorganisaties Hoe kan een IT control framework bijdragen aan de governance-structuur van een tradingorganisatie? Ivo Bolderhey en Maarten van Gerner De meeste mensen associëren trading veelal met een snelle dynamische wereld waar grote bedragen in omgaan en waar met Fingerspitzengefühl grote winsten worden behaald of nog grotere verliezen worden geleden. Uit berichtgeving over incidenten met grote financiële gevolgen valt op te maken dat IT-systemen kennelijk een rol hebben gespeeld. In dit artikel wordt een schets gegeven van tradingorganisaties en de basisprincipes van het traden, hoe risico s van trading ontstaan en worden beheerst, en hoe een IT control framework kan bijdragen aan deze risicobeheersing. Drs. I.A.J. (Ivo) Bolderhey RE RA en ing. M. (Maarten) van Gerner zijn werkzaam bij de subserviceline Technology and Security Risk Services van Ernst & Young Advisory en zijn als specialist betrokken bij assurance- en advieswerkzaamheden bij trading organisaties. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel en vertegenwoordigt niet noodzakelijkerwijs het standpunt van Ernst & Young. Wat is trading en waarom doet een organisatie aan trading? Trading is kort gezegd het aan- en/of verkopen van financiele instrumenten of grondstoffen met als doel het innemen van posities om zodoende bijvoorbeeld (prijs)risico te beperken of de behoefte aan een bepaalde grondstof veilig te stellen. Trading wordt gedaan door professionals die voor een financiële instelling of een producent werken. De tradingactiviteiten vinden plaats op beurzen waarbij voor het overgrote deel sprake is van schermenhandel. De traditionele beursvloer (open outcry) verdwijnt meer en meer. Belangrijke kenmerkende begrippen van trading zijn: snelheid, creativiteit en de gedrevenheid. Succesvolle traders kunnen zeer aanzienlijke bonussen (per trade en over het gehele jaar) behalen. Dus naast voordeel voor de organisatie waarvoor de trader werkt, is er ook sprake van persoonlijk voordeel. Trading is veelal schermenhandel waarbij vraag en aanbod via computersystemen bij elkaar worden gebracht en verder is het, met uitzondering van de handel in grondstoffen (commodities), een papieren business waarbij de kopende partij niets tastbaars in handen krijgt. Door dit alles lijkt het vakgebied omgeven met een zweem van mystiek. Trading kan worden gedaan met financiële instrumenten, zoals aandelen, obligaties, opties of andere derivaten en op de goederentermijnmarkt met commodities of futures. Commodities zijn goederen, veelal grondstoffen zoals olie, graan, elektriciteit, ijzererts en dergelijke. Futures zijn daarvan afgeleide instrumenten die naar hun aard vergelijkbaar zijn met opties: het is een recht om tegen bepaalde van tevoren vastgestelde voorwaarden te kopen of te verkopen. Eveneens kan dit recht net als bij opties worden gekocht, waarmee de koper het recht verkrijgt, dan wel verkocht waarmee de tegenpartij een recht verleend wordt en dus een verplichting voor de verkoper ontstaat. Waarom doet een organisatie aan trading? Ten onrechte wordt vaak gedacht dat trading uitsluitend draait om winst maken en om die reden wordt trading in een adem genoemd met speculatie. Voorbeelden van trading zijn: Posities afdekken: een bedrijf dat steenkool als grondstof gebruikt wil het risico van fluctuerende inkoopprijzen verminderen. Door op de termijnmarkt steenkool te kopen, is de prijs voor langere tijd vastgelegd. Een bedrijf dat zijn 22 de EDP-Auditor nummer

2 resultaten rapporteert in euro s wil geen valutarisico lopen over kasstromen in US dollars en koopt of verkoopt dollars zodra bekend is dat deze ontvangen zullen gaan worden. Hierdoor is onmiddellijk de tegenwaarde in euro s bekend en wordt geen koersrisico gelopen. Arbitrage: hierbij worden prijsverschillen die optreden tussen twee of meer markten benut door middel van gelijktijdige deals. De hypothese van de efficiënte markt, die deze verschillen uitsluit, blijkt niet altijd op te gaan. Dit kan allerlei oorzaken hebben. Zo is het mogelijk dat de reële rente wordt beïnvloed door (inschatting) van inflatie. Of omdat er bij commodity trading een fysieke component is: opslag- en transportkosten spelen mede een rol. Het verschil met speculatie is dat bij speculatie bewust open posities worden ingenomen: nu kopen in de hoop om op een later tijdstip tegen een gunstigere prijs te verkopen, zonder dat deze posities voortkomen uit de eigen behoeften van de organisatie en waarbij vraag en aanbod niet in evenwicht zijn. In opdracht van klanten: vermogensbeheerders en fondsbeheerders die met geld van derden dat zij onder beheer hebben een zo goed mogelijk resultaat proberen te behalen. Front-office Finance & control Board Mid-office Risk management Back-office Figuur 1: Gesimplificeerde weergave van een tradingorganisatie Risico s en risicobeheersing bij trading Traders kunnen zowel inkopen als verkopen. Dit doorbreekt de klassieke functiescheiding in een handelsorganisatie zoals Starreveld die voor ogen had. Traders hebben direct toegang tot de in de meeste gevallen zeer dynamische markt, waardoor de nadruk op detectieve en repressieve controls wordt gelegd. Een veel gebruikt argument hierbij is dat preventieve controles het korte moment waarop een winstmogelijkheid zich voordoet voorbij laten gaan. Hetzij omdat in de tussentijd de koers zich verder heeft ontwikkeld, hetzij omdat een andere partij in het gat gesprongen is. Echter, de risico s die samenhangen met trading kunnen door zowel preventieve als repressieve maatregelen worden geadresseerd. Bij voorkeur ontwerpen tradingorganisaties deze maatregelen in een samenhangend geheel in een zogenoemd control framework. Hierin worden zowel procedurele maatregelen opgenomen als maatregelen die in of met behulp van applicaties worden afgedwongen. Hieronder volgt een analyse van enkele beheersingsmaatregelen van een aantal voor de hand liggende risico s. Mandaten en tradingstrategie Voor het uitvoeren van de trades gelden spelregels, vastgelegd in een tradingstrategie. Deze is bedoeld om inherent met trading verbonden risico s te beperken. Aan de hand van deze strategie worden regels en mandaten voor traders opgesteld. Hierbij moet worden gedacht aan welke instrumenten zijn toegestaan, limieten per instrument waarmee een trader handelt, limieten per tegenpartij waarmee gehandeld mag worden, limieten per valuta, limieten per land, et cetera. Traders die buiten hun mandaat handelen worden rogue traders genoemd (zie kader). Functiescheiding tussen trading en de administratieve afwikkeling Vanwege het feit dat bij een trader de in- en verkoopfunctie in één hand zit, is een tradingorganisatie zodanig ingericht, dat er functiescheiding is tussen de dealers (frontoffice) en de administratieve afwikkeling in mid- of backoffice. Iedere trade wordt aan de tegenpartij bevestigd. Traders leggen hun deals vast in een tradingapplicatie, de primaire registratie. Dit proces wordt ook wel deal capturing genoemd. Functiescheiding tussen frontoffice en mid/backoffice moet voorkomen dat dealers hun eigen trades goedkeuren. Omdat Rogue trading Een rogue trader is een bevoegde medewerker die ongeautoriseerde trades doet namens zijn werkgever. De meest voorkomende variant is ongeautoriseerde financial trading, zie onderstaand overzicht van de bekendste rogue traders. Rogue trading bevindt zich in een grijs gebied tussen civiel en strafrecht, want de overtreder is wettelijk gezien een werknemer maar hij sluit overeenkomsten af namens zijn werkgever waar hij niet toe bevoegd is. Overzicht van de grootste rogue trading verliezen: Naam Verlies Instelling Markt Gevangenisstraf Nick Leeson, miljoen Barings Bank Nikkei index futures 6.5 jaar Toshihide Iguchi, miljoen Resona Holdings US Treasury bonds 4 jaar Yasuo Hamanaka, 1996 $2.6 miljard Sumitomo Corporation Copper 8 jaar John Rusnak, miljoen Allied Irish Banks FX options 7.5 jaar Luke Duffy, Oct 03 - Jan 04 AU$360 miljoen National Australia Bank FX options 16 jaar Jérôme Kerviel, $7.2 miljard Société Générale European stock index futures In onderzoek (De grootste en bekendste rogue traders. bron: Wikipedia) 23 de EDP-Auditor nummer

3 van alle trades bevestigingen worden ontvangen (door een andere afdeling dan de traders in de frontoffice) kan hiermee tevens de volledigheid van de primaire registratie worden vastgesteld. Bank A Koopt 100 aandelen Bedrijf C Bank B Opgave ter bevestiging Custodian (Beheert Portefeuille) Aanvraag voor overschrijving van 100 aandelen naar Bank A Figuur 2: Gesimplificeerde weergave van het trade proces. Risk management bewaakt de posities en de limieten Risk management is een aparte afdeling binnen de organisatie, die op basis van de dagelijkse geproduceerde resultatenrekening onder andere bewaakt: Hoe de tradingresultaten zich ontwikkelen. Dat individuele traders binnen het afgesproken mandaat blijven. Dat het kredietrisico per counterparty niet wordt overschreden. Wat de marktrisico s van gemaakte trades zijn en hoe de markt zich ontwikkelt. Bij het beoordelen van risico s dient te worden bedacht dat de menselijke factor een rol kan spelen: wanneer een trader opvalt die in het verleden al enkele succesvolle deals heeft gesloten, zal de Risk Management-afdeling geneigd zijn deze trader te vertrouwen en wordt bij afwijkende cijfers hoogstwaarschijnlijk niet direct ingegrepen door het management. Extern toezicht voor financial trading Naast interne risicobeheersing, vindt voor trading in financiele instrumenten ook toezicht door externe partijen plaats. In Nederland zijn dat de AFM (Autoriteit Financiële Markten, toezichthouder op het gedrag van deelnemers in de financiële markten, waaronder: financiële dienstverleners, beurzen, bemiddelaars en accountants) en DNB (De Nederlandse Bank). Deze toezichthouders stellen kwalitatieve en kwantitatieve eisen. Rol van IT-systemen Heden ten dage is het onmogelijk om zonder IT-systemen te handelen. Niet alleen zijn bij de meeste beurzen de beursvloeren vervangen door schermenhandel, ook bij deal capturing, waardering van deals en risk management spelen ITsystemen een rol. Het gebruik van een allesomvattende applicatie voor het gehele tradingproces is echter nog geen gemeengoed. Een voordeel van een dergelijke applicatie is dat dit zorgt voor meer overzicht en het mogelijk is de trade van begin tot eind te volgen. Toch worden dergelijke applicaties niet veel toegepast. Deels omdat deze applicaties nauwelijks op de markt zijn omdat het bijvoorbeeld erg complex is om een administratie inclusief waardering van valutadeals te integreren met realtime informatie over kasstromen. Verder kunnen deals van een dermate grote complexiteit zijn dat voor de vastlegging daarvan gespecialiseerde applicaties gebruikt moeten worden. Dit is vooral het geval bij samengestelde deals, waarbij risico s voor de organisatie worden beperkt door een mix van instrumenten en/of looptijden. Ook waarderingsvraagstukken die samenhangen met het gebruik van International Accounting Standard 39 over Financial Instruments worden vaak in afzonderlijke applicaties afgehandeld. En daar waar applicaties niet in alle informatiebehoeften voorzien of niet naadloos op elkaar aansluiten, wordt binnen tradingorganisaties traditioneel gebruik gemaakt van spreadsheets met alle bijbehorende risico s van fouten, bewuste of onbewuste datamanipulatie. Geïntegreerde systemen met Straight Through Processing maken controle gemakkelijk(er) en rapportages kunnen rechtstreeks uit de applicatie worden ontleend. Overigens moet de complexiteit (en dus de controleerbaarheid) van dergelijke applicaties niet worden onder- respectievelijk overschat. IT control framework Iedere organisatie, ongeacht of zij zich met trading bezig houdt of niet, regelt een deel van het control framework via de IT-systemen en applicaties. Onderstaand schema geeft de samenhang van de maatregelen weer. (Purely) Prevent Detect Classification of controls IT-Dependent Automated IT Generals Application Figuur 3: De relaties tussen IT general controls, Application en IT Dependent IT general controls IT general controls hebben tot doel om gebruikers in staat te stellen te vertrouwen op de resultaten van gegevensverwerking in hun applicaties. Hierdoor wordt als het ware een schil rondom de IT-systemen en applicaties gecreëerd met als doel dat uitsluitend geautoriseerde gebruikers toegang hebben tot de applicatie met rechten die passen bij hun taken. Ook worden er uitsluitend geautoriseerde en geteste wijzigingen in productie genomen. IT general controls vormen de randvoorwaarde voor effectieve application controls en IT dependent manual controls, zoals ook in figuur 3 aangegeven is. 24 de EDP-Auditor nummer

4 Application controls Binnen applicaties kunnen geprogrammeerde validaties worden gebruikt in de vorm van application controls die automatisch zekerheid bieden dat ongeoorloofde acties niet of in ieder geval niet onopgemerkt uitgevoerd kunnen worden. In tradingapplicaties kunnen voor traders harde of zachte limieten worden ingesteld per transactie, per portfolio, per beurs, per instrument en/of per tegenpartij. De limieten kunnen worden afgeleid van de richtlijnen van het management, de Risk Management-afdeling, het tradersmandaat en dergelijke. IT dependent manual controls IT dependent manual controls zijn handmatige beheersingsmaatregelen die afhankelijk zijn van geautomatiseerde gegevensverwerking in de applicaties. Een voorbeeld voor tradingorganisaties is een controle op fouten en overschrijdingen met behulp van een rapport dat door een applicatie gegenereerd wordt, zoals uitzonderingsrapportages, positierapporten en dergelijke. Het is overigens van belang dat dergelijke controlewerkzaamheden in functiescheiding worden uitgevoerd. Deze controls horen dus niet in de frontoffice thuis. Het IT control framework wordt sterker, naarmate er meer gebruik wordt gemaakt van preventieve controls. Een nadelig effect van een dergelijke framework is dat de in trading omgevingen gewenste flexibiliteit in meer of mindere mate wordt weggenomen. Toepassing bij tradingorganisaties Gelet op de inherente risico s van trading en het veelal gefragmenteerde applicatielandschap, zijn de eisen die ons inziens moeten worden gesteld aan het control framework, en dus ook aan het IT control framework, strikt, en veelal verdergaand dan bij een ander type activiteit. Dit geldt zowel voor de opzet als de naleving van de procedures. Veel tradingorganisaties hanteren een mandaat voor traders en vertrouwen in belangrijke mate op controle achteraf door middel van rapportages (zowel door applicaties gegenereerde als handmatige rapportages). Ten eerste kan men zich afvragen of de kwaliteit van deze rapportages wel voldoet aan daaraan te stellen eisen qua volledigheid, juistheid en/of tijdigheid, maar bovenal hebben deze controls een detectief karakter, waardoor corrigerende maatregelen wellicht te laat komen. De aard van tradingactiviteiten vraagt naar ons oordeel om een aantal preventieve controls. Zowel op het gebied van IT general controls als application controls. Vanuit de praktijk hebben wij enkele aandachtspunten: Voor logische toegangsbeveiliging: Functiescheiding tussen front-, mid- en backoffice functies, dient door middel van logische toegangsbeveiliging van applicaties te worden afgedwongen. Hiermee wordt voorkomen dat traders hun eigen trades kunnen accorderen en kan door het matchen van bevestigingen met de geregistreerde trades de volledigheid worden gecontroleerd. In een autorisatiematrix dient voor alle medewerkers vastgelegd te worden wat hun bevoegdheden zijn. Deze matrix omvat niet één maar alle in aanmerking komende applicaties binnen het tradingproces. De matrix moet vervolgens één-op-één toegepast worden in de onderscheiden applicaties. Wanneer een trader in of uit dienst gaat of bijvoorbeeld vanwege uitbreiding van zijn takenpakket andere rechten in een systeem moet krijgen, zal dit tijdig, door middel van een eenduidige procedure, moeten gebeuren. Hier moet in ieder geval de direct leidinggevende van de gebruiker goedkeuring verlenen. In aanvulling op het bovenstaande punt moeten periodiek alle logische toegangstabellen gecontroleerd worden. De frequentie van deze controle is afhankelijk van de importantie van de applicatie maar is ten minste eenmaal per jaar. Het instellen van complexiteitsregels en het frequent wijzigen van wachtwoorden voor applicaties en IT-systemen, zodat triviale wachtwoorden niet mogelijk zijn en wordt voorkomen dat wachtwoorden op andere wijze bekend raken bij anderen. Het maandelijks controleren en analyseren van de logbestanden om ongeoorloofde acties op te sporen en daar follow-up aan te geven. Het beheer van de database met static data (limieten etc.) en transactiegegevens mag niet in handen zijn van reguliere gebruikers. Voor change management zijn de volgende aandachtspunten van toepassing: Alleen wijzigingen in programmatuur die zijn getest en goedgekeurd door applicatiebeheerders mogen in de productieomgeving worden opgenomen. Strikte scheiding tussen ontwikkel-, test- en productieomgeving. Ontwikkelaars behoren geen toegang te hebben tot de productieomgeving. Indien ingrijpen in de productieomgeving gewenst is, dienen hiervoor de gebruikelijke change managementprocedures te worden gevolgd. Als dit vanwege tijdskritische oorzaken niet kan, dan moet een zogenoemde rode envelop procedure worden gevolgd en moeten de activiteiten van de ontwikkelaar worden gelogd en achteraf goedgekeurd worden. Application controls zijn uitermate geschikt om beperkingen die opgelegd worden door het tradingmandaat af te dwingen. Beperkingen die opgelegd kunnen worden zijn bijvoorbeeld een limiet op de waarde die een trader per transactie maximaal mag uitgeven, of een limiet op het aantal transacties dat gedaan mag worden. Deze beperkingen kunnen hard (geen trade mogelijk als de limieten worden overschreden) of zacht (waarschuwing en mogelijk ook signalering bij Risk Management-afdeling via specifieke rapporta- 25 de EDP-Auditor nummer

5 ges) worden afgedwongen. Met het gebruik van application controls wordt weliswaar de in tradingomgevingen gewenste flexibiliteit in meer of mindere mate weggenomen, maar hier komt preventieve zekerheid voor in de plaats. Dit maakt de risicobeheersing van de organisatie sterker. Niets nieuws onder de zon? Na lezing van de voorgaande analyse en aanbevelingen bekruipt menigeen wellicht het gevoel dat er geen nieuws wordt verkondigd. Recent onderzoek door Cyber-Ark wijst uit dat 42 procent van alle organisaties (niet specifiek tradingorganisaties) hun wachtwoorden nooit wijzigen, terwijl Gartner in een recent rapport heeft geconcludeerd dat bij heel veel organisaties missiekritische applicaties open staan door het gebruik van permanente administrator of superuser wachtwoorden. EDP-auditors verkondigen herhaaldelijk de boodschap om de logische toegangsbeveiliging, change management- en incidentprocedures zorgvuldig te documenteren en regelmatig te toetsen. De vraag is echter of deze boodschap wel door de organisaties wordt begrepen. Hoewel niet specifiek door ons onderzocht, kunnen we aan de hand van informatie uit openbare bronnen concluderen dat zowel bij de incidenten bij Barings als bij Société Générale sprake was van een situatie waarbij: - De IT general controls niet effectief waren in die zin dat organisatorische functiescheidingen niet in de applicaties waren afgedwongen. Traders hadden de mogelijkheid om een fictief bedrijf, een fictieve tegenpartij of het boekingschema aan te passen waardoor bepaalde deals op een tussenrekening werden geboekt. - Men geen application controls in tradingapplicaties had ingeregeld voor de in de tradingmandaten afgesproken limieten. Hierdoor hadden grote posities, overschrijding van limieten per tegenpartij en dergelijke voorkomen kunnen worden. - Voor de detectieve controles uitgevoerd door Risk Management geen adequate follow-up heeft plaatsgevonden. Zowel bij Barings als bij Société Générale kan bovendien worden getwijfeld aan de mate van controlebewustzijn, of in geval van Barings waar trading een nieuwe activiteit was deskundigheid van het management. maatregelen. Zo moeten strak ingeregelde logische toegangbeveiligingsprocedures voorkomen dat functiescheidingen doorbroken worden en wordt geregeld dat alle changes en andere ingrepen in de productieomgeving volgens een vaste procedure lopen. Preventieve application controls zorgen ervoor dat tradersmandaten nageleefd worden. Met de detectieve IT dependent manual controls wordt vervolgens toezicht gehouden op de uitkomsten van het tradingproces. En uiteraard moet de organisatie adequaat follow-up geven aan gesignaleerde afwijkingen. En zo kan IT bijdragen aan de beheersing van risico s bij tradingorganisaties c.q. kunnen incidenten worden voorkomen. Nick Leeson heeft in een commentaar op de Societe Generale gebeurtenissen gezegd: [Rogue trading] is probably a daily occurrence amongst the financial markets. Dus wie van mening is dat het allemaal zo n vaart niet loopt, adviseren wij de krant te blijven lezen. Conclusie Risicobeheersing in een tradingomgeving vraagt om specifieke aandacht. Trading is een specialistisch vakgebied dat door het gebrek aan fysieke stromen weinig tastbaar is. Risicobeheersing wordt bemoeilijkt door gecompliceerde instrumenten die hetzij worden vastgelegd in een complex geïntegreerd IT-systeem, dan wel in een verzameling applicaties en spreadsheets met elk een specifiek doel. Beheersing van risico s bij tradingactiviteiten vereist control bewustzijn van het management en dit moet ook in de organisatie door het management worden uitgedragen. Een control framework met een nadrukkelijke rol voor IT vervult hierbij een belangrijke rol. In het IT control framework wordt gebruik gemaakt van een mix van algemeen bekende 26 de EDP-Auditor nummer

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Controletechnische functiescheiding

Controletechnische functiescheiding Controletechnische functiescheiding A3040^1. Controletechnische functiescheiding drs. A.J.A. Hassing RE RA 1 1 Inleiding A3040 ^ 3 2 Functies A3040 ^ 4 2.1 Beschikken A3040 ^ 4 2.2 Bewaren A3040 ^ 4 2.3

Nadere informatie

SKPO: Financiën / blad 1. Treasury Statuut. De algemeen directeur van de Stichting Katholiek en Protestants-Christelijk Onderwijs Eindhoven e.o.

SKPO: Financiën / blad 1. Treasury Statuut. De algemeen directeur van de Stichting Katholiek en Protestants-Christelijk Onderwijs Eindhoven e.o. SKPO: Financiën / blad 1 Treasury Statuut De algemeen directeur van de Stichting Katholiek en Protestants-Christelijk Onderwijs Eindhoven e.o., hierna te noemen Stichting heeft op 01-07-2008 dit Treasury

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Inleiding In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note High Risk Equity Interest Other ING Metal Index Note 175% participatie in de mogelijke stijging van een metalen-index 60% garantie van de nominale waarde op einddatum Maximum aflossing: 187,50% van de

Nadere informatie

Treasurystatuut voor de Veiligheidsregio Utrecht

Treasurystatuut voor de Veiligheidsregio Utrecht Treasurystatuut voor de Veiligheidsregio Utrecht Versie: AB VRU 21 juni 2010 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2 Algemeen 2 Wettelijke voorschriften 2 Opbouw statuut 2 2. Uitgangspunten en doelstellingen 3 Uitgangspunten

Nadere informatie

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag

André Salomons Smart SharePoint Solutions BV. Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag André Salomons Smart SharePoint Solutions BV Cloud security en de rol van de accountant ICT Accountancy praktijkdag Cloud security moet uniformer en transparanter, waarom deze stelling? Links naar de artikelen

Nadere informatie

European Forward Extra

European Forward Extra European Forward Extra 1Productinformatie! Een valutatransactie is een overeenkomst tussen twee partijen om een afgesproken hoeveelheid van één valuta te ruilen tegen een afgesproken hoeveelheid van één

Nadere informatie

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Treasury 2014 Gemeente Lingewaard 1 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6. Rapportage 4 7.

Nadere informatie

Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard

Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard Deelplan IC ICT-omgeving 2015 Gemeente Lingewaard Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6.

Nadere informatie

Putoptie. 1Productinformatie!

Putoptie. 1Productinformatie! Putoptie 1Productinformatie! Een valutatransactie is een overeenkomst tussen twee partijen om een afgesproken hoeveelheid van één valuta te ruilen tegen een afgesproken hoeveelheid van één andere valuta.

Nadere informatie

Cylinder. 1Productinformatie!

Cylinder. 1Productinformatie! Cylinder 1Productinformatie! Een valutatransactie is een overeenkomst tussen twee partijen om een afgesproken hoeveelheid van één valuta te ruilen tegen een afgesproken hoeveelheid van één andere valuta.

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

Op naar een excellente controle

Op naar een excellente controle Op naar een excellente controle Welke controlewerkzaamheden kunnen verder geoptimaliseerd worden om kosten te besparen of om meer toegevoegde waarde te kunnen bieden aan cliënten? Hoe kunnen deze werkzaamheden

Nadere informatie

De spreadsheet van het strafbankje

De spreadsheet van het strafbankje Artikel De spreadsheet van het strafbankje Een pragmatische aanpak voor End User Computing Trudy Onland Sinds de introductie van Sarbanes Oxley wet (SOx) ontbreken duidelijke en eenduidige richtlijnen

Nadere informatie

Doxis Informatiemanagers

Doxis Informatiemanagers Substitutie Doxis Informatiemanagers Grootste adviesburo op het gebied van informatiemanagement in Nederland Zelfstandig bedrijfsonderdeel van Ernst & Young Jarenlange ervaring bij NL Overheid Gedegen

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

«De Morning Buy strategie op Europese en Amerikaanse indices»

«De Morning Buy strategie op Europese en Amerikaanse indices» Tradingstrategieën voor CFD's «De Morning Buy strategie op Europese en Amerikaanse indices» Spreker: Philippe Dassonville WH Selfinvest 1) Ons bedrijf en haar diensten 2) CFD op indices 3) Morning Buy

Nadere informatie

I B S P O L I C Y. Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS)

I B S P O L I C Y. Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS) Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS) In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Participating Forward

Participating Forward Participating Forward 1Productinformatie! Een valutatransactie is een overeenkomst tussen twee partijen om een afgesproken hoeveelheid van één valuta te ruilen tegen een afgesproken hoeveelheid van één

Nadere informatie

Rapport Richtlijn gebruik productiegegevens

Rapport Richtlijn gebruik productiegegevens Rapport Richtlijn gebruik productiegegevens Documenthistorie Datum en versienummer Auteur Opmerking Versie 1.0, 20 december 2005 M. van der Werff, B. de Wit Ter vaststelling door DPB Goedkeuring Datum

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid Clavis Family Office B.V.

Orderuitvoeringsbeleid Clavis Family Office B.V. Orderuitvoeringsbeleid Clavis Family Office B.V. Datum: 1 juli 2013 Versie 1.1 1. Inleiding Het Orderuitvoeringsbeleid zoals opgesteld door Clavis heeft betrekking op een beperkt deel van haar dienstverlening

Nadere informatie

Realiseer betere valutakoersen bij uw eigen bank!

Realiseer betere valutakoersen bij uw eigen bank! Strategic Finance Solutions Interest Rate Risk Management Currency Risk Management Februari 2014 ICC White Paper Bedrijven die valutatransacties doen in de contante ( spot ) markt krijgen op het moment

Nadere informatie

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten.

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Risicobeheersing staat aan de basis van elk beleggingsbeleid. Omdat het renterisico het belangrijkste risico voor pensioenfondsen

Nadere informatie

DATA-ANALYSES IN PRAKTIJK

DATA-ANALYSES IN PRAKTIJK DATA-ANALYSES IN PRAKTIJK 11 mrt 15 Anco Bruins Mazars Management Consultants 1 EVEN VOORSTELLEN Drs. Anco Bruins RA EMITA Manager IT Audit Mazars Management Consultants 14 jaar ervaring in de MKBaccountantscontrole

Nadere informatie

i-markets Zelf handelen op geld- en valutamarkten

i-markets Zelf handelen op geld- en valutamarkten i-markets Zelf handelen op geld- en valutamarkten De monteurs van ons bedrijf gaan de hele wereld over om de machines van onze klanten te onderhouden. De servicecontracten zijn vaak in vreemde valuta opgesteld.

Nadere informatie

FX Derivatives. Valutaoptie. ING Financial Markets

FX Derivatives. Valutaoptie. ING Financial Markets FX Derivatives Valutaoptie ING Financial Markets Inhoud Algemene Informatie... 1 Productbeschrijving... 1 Belangrijkste productkenmerken... 1 Voordelen... 2 Risico s... 2 Optiepremie... 2 Kosten... 3 Voorbeeld

Nadere informatie

Kenmerken financiële instrumenten en risico s

Kenmerken financiële instrumenten en risico s Kenmerken financiële instrumenten en risico s Aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief

Nadere informatie

Treasury reglement. 4 juni 2014. 1 van 5

Treasury reglement. 4 juni 2014. 1 van 5 Treasury reglement 4 juni 2014 1 van 5 01. Inleiding In het licht van de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners heeft Spaarnelanden een Treasuryreglement opgesteld. Dit reglement de stelt de aandeelhouder

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique

Nadere informatie

Reglement Auditcommissie WormerWonen

Reglement Auditcommissie WormerWonen Reglement Auditcommissie WormerWonen Vastgesteld in de Auditcommissie van WormerWonen Ter goedkeuring voorgelegd aan de Raad van Toezicht op 29 oktober 2014 14 oktober 2014 1 1. INHOUD 1. Doelstelling

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Vacature Hoofd Financiën

Vacature Hoofd Financiën Vacature Hoofd Financiën Gezocht: Krachtig Hoofd Financiële en Salarisadministratie Voelt u zich aangetrokken tot de dynamische ontwikkelingen binnen Voortgezet Onderwijs? Bent u de krachtige, financiële

Nadere informatie

Implementatie administratieve organisatie en interne controle.

Implementatie administratieve organisatie en interne controle. Implementatie administratieve organisatie en interne controle. BLOK A Algemeen U dient een beschrijving van de interne organisatie aan te leveren. Deze beschrijving dient te bevatten: A3 Een organogram

Nadere informatie

ING Soft Commodities Coupon Note

ING Soft Commodities Coupon Note Limited Risk Equity Interest Other ING Soft Commodities Coupon Note Profiteer van een gelijkblijvende of (licht) stijgende prijs van landbouwgrondstoffen Mogelijk coupon per jaar 97% garantie van de nominale

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

LONG/SHORT TRADING FUND

LONG/SHORT TRADING FUND LONG/SHORT TRADING FUND Frog Capital Management B.V. Van Weedestraat 3 3761 CA Soest +31 (0)35 6039201 info@frogfund.nl www.frogcapitalmanagement.com Frog Capital Management B.V. Opgericht maart 2002 Tot

Nadere informatie

Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V.

Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V. Risk & Compliance Charter Clavis Family Office B.V. Datum: 15 april 2013 Versie 1.0 1. Inleiding Het Risk & Compliance Charter (charter) bevat de uitgeschreven principes, doelstellingen en bevoegdheden

Nadere informatie

Binaire opties termen

Binaire opties termen Binaire opties termen Bij het handelen in binaire opties zijn er termen die bekend of onbekend in de oren klinken. Als voorbereiding is het dan ook handig om op de hoogte te zijn van de verschillende termen

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

Valutaoptie. Bescherming tegen koersschommelingen. Wat is valutarisico? Wat is een valutaoptie?

Valutaoptie. Bescherming tegen koersschommelingen. Wat is valutarisico? Wat is een valutaoptie? Bescherming tegen koersschommelingen Dit productinformatieblad is bedoeld voor ondernemers die internationaal zaken doen. In het kort leest u hierin wat een valutaoptie is, hoe het werkt en wat de voordelen,

Nadere informatie

Grip op diversiteit aan beveiligingseisen: Compliant zijn en blijven, maar hoe? VIAG themadag Drs. D.J. van der Poel RE RA 21 maart 2014

Grip op diversiteit aan beveiligingseisen: Compliant zijn en blijven, maar hoe? VIAG themadag Drs. D.J. van der Poel RE RA 21 maart 2014 1 Grip op diversiteit aan beveiligingseisen: Compliant zijn en blijven, maar hoe? VIAG themadag Drs. D.J. van der Poel RE RA 21 maart 2014 Inhoud 2 Inleiding: enige trends in de markt In het speelveld

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. Hoofdstuk 1 Treasury 13

Inhoud. Voorwoord 11. Hoofdstuk 1 Treasury 13 Inhoud Voorwoord 11 Hoofdstuk 1 Treasury 13 1.1 Treasurytaken 13 1.1.1 Cash & liquidity management / Financiering 14 1.1.2 Renterisicobeheer 14 1.1.3 Valutarisicobeheer 15 1.1.4 Beheer van prijsrisico

Nadere informatie

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011 DNB Pensioenseminar Parallelsessie Beleggingen 21 september 2011 Hoofdvragen I. Wat maakt iemand een goede bestuurder op het gebied van beleggingen? II. Wat verwacht u van de toezichthouder op het gebied

Nadere informatie

Voorwaarden debet effecten DEGIRO

Voorwaarden debet effecten DEGIRO Voorwaarden debet effecten DEGIRO Inhoud Artikel 1. Definities... 3 Artikel 2. Contractuele relatie... 3 Artikel 3. Debet effecten... 4 Artikel 4. Execution only... 4 Artikel 5. Orders... 5 Artikel 6.

Nadere informatie

Wie doet wat? 30-5-2013. Gebruik en beheer van applicaties. Een kader VHIC VHIC. Pagina 1. Pagina 2

Wie doet wat? 30-5-2013. Gebruik en beheer van applicaties. Een kader VHIC VHIC. Pagina 1. Pagina 2 Gebruik en beheer van applicaties Wie doet wat? Pagina 1 Een kader Pagina 2 Bron: daanrijsenbrij, Elementaire bedrijfsinformatica 1 Functioneel beheer Applicaties worden gebruikt door de gebruikersorganisatie.

Nadere informatie

Informatie over de Autoriteit Financiële Markten. Een kennismaking. Wat doet de AFM?

Informatie over de Autoriteit Financiële Markten. Een kennismaking. Wat doet de AFM? Informatie over de Autoriteit Financiële Markten Een kennismaking Wat doet de AFM? Wie is de AFM? AFM is de afkorting voor Autoriteit Financiële Markten. De AFM is de gedragstoezichthouder op de financiële

Nadere informatie

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren

Charco & Dique. Trustkantoren. Risk Management & Compliance. DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Trustkantoren DNB Nieuwsbrief Trustkantoren Sinds 2012 publiceert De Nederlandsche Bank (DNB) drie keer per jaar de Nieuwsbrief Trustkantoren. Zij publiceert de Nieuwsbrief Trustkantoren om de wederzijdse

Nadere informatie

650819 Bevestiging bij de jaarrekening 2014

650819 Bevestiging bij de jaarrekening 2014 tal Heemstede Ernst & Young Nederland LLP t.a.v. de heer R. Ellermeijer RA Postbus 7883 1008 AB AMSTERDAM Verzenddatum Bijlage Ons kenmerk Betreft 14 april 2015 650819 Bevestiging bij de jaarrekening 2014

Nadere informatie

SUPPLEMENT AANDEELHOUDERSCIRCULAIRE KONINKLIJKE KPN N.V.

SUPPLEMENT AANDEELHOUDERSCIRCULAIRE KONINKLIJKE KPN N.V. SUPPLEMENT d.d. 29 augustus 2013 bij de AANDEELHOUDERSCIRCULAIRE d.d. 21 augustus 2013 voor de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders van KONINKLIJKE KPN N.V. te houden op 2 oktober 2013

Nadere informatie

Corporate Governance Charter

Corporate Governance Charter Corporate Governance Charter Dealing Code Hoofdstuk Twee Euronav Corporate Governance Charter December 2005 13 1. Inleiding Op 9 december 2004 werd de Belgische Corporate Governance Code door de Belgische

Nadere informatie

BIJLAGE D: BEOORDELINGSCRITERIA VOOR RISICOSPECIFIEKE BEHEERSING

BIJLAGE D: BEOORDELINGSCRITERIA VOOR RISICOSPECIFIEKE BEHEERSING BIJLAGE D: BEOORDELINGSCRITERIA VOOR RISICOSPECIFIEKE BEHEERSING D1 RISICOCATEGORIE: MATCHING-/RENTERISICO Beoordeel de risicomitigerende werking van de aanwezige risicospecifieke beheersing voor de risicocategorie

Nadere informatie

Stichting Bewaarder Robeco

Stichting Bewaarder Robeco Stichting Bewaarder Robeco Jaarrekening over het boekjaar 2013 Stichting Bewaarder Robeco INHOUDSOPGAVE Pagina Algemene informatie 1 Verslag van het Bestuur 2 Algemeen 2 Ontwikkelingen gedurende het verslagjaar

Nadere informatie

Statuut middelenbeheer en betalingsverkeer

Statuut middelenbeheer en betalingsverkeer Inleiding In dit document worden de uitgangspunten voor het middelenbeheer en betalingsverkeer van vastgesteld. Het statuut wordt gebruikt om de afspraken tussen Stichting, Cedar B.V. en vermogensbeheerders/banken

Nadere informatie

Zekerheid in de Cloud. ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014

Zekerheid in de Cloud. ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014 Zekerheid in de Cloud ICT Accountancy praktijk dag: Cloud computing 27 mei 2014 Agenda - Wat speelt zich af in de Cloud - Cases - Keurmerk Zeker-OnLine - Wat is het belang van de accountant en het administratiekantoor

Nadere informatie

Governance, Risk and Compliance (GRC) tools

Governance, Risk and Compliance (GRC) tools Governance, Risk and Compliance (GRC) tools Auteurs: Peter Paul Brouwers en Maurice op het Veld Samenvatting Het voldoen aan de wet- en regelgeving met betrekking tot bijvoorbeeld de Sarbanes Oxley Act

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V.

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. I Inleiding Keijser Capital Asset Management B.V. (de Directie ) voert de directie over Add Value Fund N.V. (hierna ook Add Value Fund of Fonds ). De Directie

Nadere informatie

Verborgen gebreken in de defence in depth theorie

Verborgen gebreken in de defence in depth theorie Verborgen gebreken in de defence in depth theorie Iedere beveiligingsprofessional kent waarschijnlijk het schillenconcept. Dit staat bekend onder verschillende benamingen zoals defence in depth of layers

Nadere informatie

Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes

Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes Continuous auditing and continuous monitoring: continuous solutions? J. Jacobs en M. Hoetjes Introductie Jacco Jacobs E-mail: jacco.jacobs@nl.ey.com Internet: www.ey.com Meta Hoetjes E-mail: meta.hoetjes@csi4grc.com

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER Auditcommissie reglement def Pag. 1 Missie / doelstellingen De auditcommissie is een vaste commissie van de Raad van Toezicht. De auditcommissie

Nadere informatie

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP

KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP KLOKKENLUIDERSREGELING EUREKO GROEP Artikel 1. Definities In deze regeling wordt verstaan onder: Eureko: Raad van Bestuur: De medewerker: Externe Vertrouwenspersoon: Interne Vertrouwenspersoon: Vertrouwenscommissie:

Nadere informatie

info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013

info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013 info@zeker-online.nl www.zeker-online.nl Drs L. (Bert) F.G. Tuinsma RA, voorzitter 10 december 2013 2 Boekhouden in de cloud!! 3 Aanbod te over: 4 5 Hoe betrouwbaar en veilig is online administratieve

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance

SIS FINANCE. voor professionals door professionals. consulting. interim management. finance professionals SIS. finance FINANCE consulting interim management professionals over sis... duurzame relaties met onze opdrachtgevers gebaseerd op kennis van zaken, commitment en oplossingsgerichtheid. Finance is een middelgroot

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND I. INLEIDING Safe Harbour Fund Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder van Haven

Nadere informatie

Handleiding Systemshop

Handleiding Systemshop Handleiding Systemshop Handleiding SystemShop 1. Abonneren op een systeem 2. Activeren van een systeem 3. Stoppen met een systeem 4. Aanpassen van een factor 5. Systeem gedeactiveerd 6. Verschillende systemen

Nadere informatie

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016 Financial Control Framework Van data naar rapportage Inhoudsopgave Even voorstellen Doel van de workshop Positie van Finance & Control Inrichting van management

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

MEDEWERKER FINANCIËN voor 36 per week voor bepaalde tijd

MEDEWERKER FINANCIËN voor 36 per week voor bepaalde tijd Interne- en externe oproep Ondersteunende Diensten Afdeling Financiën Kinderen en jeugdigen hebben het recht om op een humane en evenwichtige manier op te groeien. De hulpvraag van de cliënt is het uitgangspunt

Nadere informatie

Treasurystatuut Stichting Openbare Scholengroep Vlaardingen Schiedam (OSVS)

Treasurystatuut Stichting Openbare Scholengroep Vlaardingen Schiedam (OSVS) Treasurystatuut Stichting Openbare Scholengroep Vlaardingen Schiedam (OSVS) Treasurystatuut Stichting Openbare Scholengroep Vlaardingen Schiedam vs. 1.2 28 november 2013 pagina 1 van13 Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

info@bronneberg.nl www.bronneberg.nl KvK Eindhoven: 17136847 BTW/VAT/MwSt: NL 810049429B01

info@bronneberg.nl www.bronneberg.nl KvK Eindhoven: 17136847 BTW/VAT/MwSt: NL 810049429B01 Functieomschrijving office-coördinator Taken en Werkzaamheden Tot de aandachtsgebieden van office-coördinator behoren 'Beleid', Externe contacten, Communicatie en Relatiebeheer, Financiën, Advisering,

Nadere informatie

Periodiek Inleggen. Iedere maand vast bedrag. Klein bedrag mogelijk. Spreiding instaprisico. Flexibel

Periodiek Inleggen. Iedere maand vast bedrag. Klein bedrag mogelijk. Spreiding instaprisico. Flexibel Periodiek Inleggen Met een klein maandelijks bedrag uw vermogen opbouwen 2 G emak staat centraal 3 Spreiding risico van het instapmoment Iedere maand vast bedrag Klein bedrag mogelijk Spreiding instaprisico

Nadere informatie

AG8! Derivatentheorie Les2! Furtures & Forwards. 16 september 2010

AG8! Derivatentheorie Les2! Furtures & Forwards. 16 september 2010 AG8! Derivatentheorie Les2! Furtures & Forwards 16 september 2010 1 Agenda Duration & convexity (H4 8+ 9) Futures en Forwards (H2) Hedging met Futures en Forwards (H3) Waardering Futures en Forwards (H5)

Nadere informatie

Matrix referentieprofiel Kredietbeoordelaar Lokale Banken Visie 2010+

Matrix referentieprofiel Kredietbeoordelaar Lokale Banken Visie 2010+ Kredietbeoordelaar Visie 2010+ A Kredietbeoordelaar Visie 2010+ B Kredietbeoordelaar Visie 2010+ C Kwantitatieve gegevens van de eenheid Organogram Functiegroep 6 Functiegroep 7 Functiegroep 8 Omvang van

Nadere informatie

Administratief toezicht grondstromen. Arno Don, VROM-IOD

Administratief toezicht grondstromen. Arno Don, VROM-IOD Administratief toezicht grondstromen Arno Don, VROM-IOD Waarom administratief toezicht? Administratie- en registratieverplichting in wet & regelgeving Bedrijfsactiviteiten laten sporen na in de administratie

Nadere informatie

VERGUNNING BANKGIRO LOTERIJ 2015/2016

VERGUNNING BANKGIRO LOTERIJ 2015/2016 VERGUNNING BANKGIRO LOTERIJ 2015/2016 (Geconsolideerde versie 11-06-2015) Besluit van de raad van bestuur van de kansspelautoriteit van 25 november 2014, kenmerk 8788, inzake de verlening van een vergunning

Nadere informatie

Administrateur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur dienst Afdelingshoofd

Administrateur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur dienst Afdelingshoofd Administrateur Doel Realiseren van beheersmatige, adviserende en managementondersteunende administratieve werkzaamheden ten behoeve van de instelling, dan wel onderdelen daarvan, binnen vastgestelde procedures

Nadere informatie

ICT Accountancy. Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden

ICT Accountancy. Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden ICT Accountancy Praktijkdag Webwinkels en Boekhouden Thema Betrouwbaar Administreren Misbruik Afrekensystemen Misbruik Afrekensystemen Internationaal probleem Veel oplossingsrichtingen Overleg Belastingdienst

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

Interne beheersing: Aan assurance verwante opdrachten

Interne beheersing: Aan assurance verwante opdrachten Interne beheersing: Aan assurance verwante opdrachten Naam vragenlijst: Vertrouwelijk Inleiding In het kader van de Verordening op de Kwaliteitstoetsing (RA s) is het accountantskantoor geselecteerd voor

Nadere informatie

Vervolg solvabiliteitsrichtlijnen DNB vanaf 2010

Vervolg solvabiliteitsrichtlijnen DNB vanaf 2010 Vervolg solvabiliteitsrichtlijnen DNB vanaf 2010 Ontwikkelde oplossingen voor FOV-leden Out of the box actuaries and risk professionals 1 SOLVENCY II In 2012 zal de Europese Commissie (EC) het huidige

Nadere informatie

Is uw organisatie al klaar voor EMIR? Zie ook: www.afm.nl/emir

Is uw organisatie al klaar voor EMIR? Zie ook: www.afm.nl/emir Zie ook: www.afm.nl/emir Zoals bekend moet door de invoering van EMIR iedere partij die een derivatencontract heeft gesloten of gaat afsluiten de details van deze transactie rapporteren. De AFM heeft de

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Beveiligingsbeleid Stichting Kennisnet

Beveiligingsbeleid Stichting Kennisnet Beveiligingsbeleid Stichting Kennisnet AAN VAN Jerry van de Leur (Security Officer) DATUM ONDERWERP Disclaimer: Kennisnet geeft geen enkele garantie, met betrekking tot de geschiktheid voor een specifiek

Nadere informatie