werkconferentie 26 mei 2010 Woudenberg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "werkconferentie 26 mei 2010 Woudenberg"

Transcriptie

1 Samenvattend verslag werkconferentie 26 mei 2010 Woudenberg How difficult listening is: how little we know what listening means. (Len Barton: Werkconferentie WOUDENBERG 2010) Collectief Inclusief is een samenwerking van de LBib (de Landelijke Beroepsvereniging voor intern begeleiders) en de 3 landelijke Opleidingen voor Speciale Onderwijszorg: Windesheim OSO (Zwolle), het Seminarium voor Orthopedagogiek (Utrecht) en Fontys OSO (Tilburg). Collectief Inclusief heeft als doelstelling de kennisontwikkeling over en het realiseren van Inclusief Onderwijs in Nederland te stimuleren. In 2007, 2008 en 2009 zijn er daarom landelijke conferenties georganiseerd voor het brede onderwijsveld. Op 26 mei 2010 hebben we voor een gemêleerde en deskundige groep mensen, bestaande uit ouders en ervaringsdeskundigen, vertegenwoordigers van belangengroeperingen, leerkrachten, begeleiders en ondersteuners, directeuren, bestuurders en opleiders een werkconferentie in Woudenberg georganiseerd om met hen na te denken over de toekomst van Collectief Inclusief en van hen te horen hoe we gezamenlijk een volgende stap kunnen zetten in het realiseren van Inclusief Onderwijs in Nederland. Alle deelnemers zijn voor inclusief onderwijs en hebben op enigerlei wijze ermee te maken. Op dit moment staat de komst van Passend Onderwijs en de invoering van de zorgplicht voor veel scholen hoog op de agenda, waardoor de ontwikkeling naar Inclusief Onderwijs en een inclusieve samenleving onder druk staat. Voor ons onderscheidt Inclusief Onderwijs zich van Passend Onderwijs. Inclusief Onderwijs gaat uit van het recht van elk kind en elke jongere om op te groeien en zich te ontwikkelen in dezelfde sociale omgeving als die waarin broers, zussen en leeftijdgenoten opgroeien. Samen leren als basis voor later, waarin samen leven, samen werken en met elkaar de samenleving vormgeven en kleuren, centraal staan. Dit betekent dat Inclusief Onderwijs vooral gestalte krijgt op klas- en schoolniveau, dat wil zeggen in de omgang van leraren met leerlingen; van leerkrachten leraren met ouders /verzorgers; van leerkrachten (leraren) met collega s, begeleiders, ondersteuners en externe deskundigen; maar vooral ook in de omgang van leerlingen met elkaar. Collectief Inclusief wil jullie, de deelnemers aan de werkconferentie in Woudenberg, nogmaals hartelijk bedanken voor jullie aanwezigheid en jullie inspirerende bijdrage aan de werkgroepen en tijdens de vrije momenten. Wij bieden jullie een overzicht en een analyse aan van de uitkomsten, koppelen deze aan het VN verdrag van december 2006 en de Manifesto on Inclusive Education van de EASPD en presenteren hoe wij, op basis van jullie inbreng, denken dat Collectief Inclusief verder moet gaan. Verslag WERKCONFERENTIE Woudenberg 2010 Pagina 1

2 De diversiteit van mensen is een gegeven, maar de gelijkheid van mensen is een sociale verovering, een verworven recht (Fernando Savater, 2009) Welke betekenis heeft Inclusief Onderwijs voor de deelnemers? Niveau van de samenleving Centraal stond de vraag: Welke samenleving staat ons voor ogen? Gewezen werd op het belang van een gemeenschappelijke oriëntatie op waarden. Wat zijn de kernwaarden in onze samenleving? Wat verstaan we onder democratisch burgerschap? Welke burgers staan ons hierbij voor ogen? En wat is de rol van de overheid bij het formuleren van antwoorden op deze vragen? Mensenrechten en de principiële gelijkwaardigheid van alle mensen staan in een inclusieve samenleving voorop. Iedereen hoort er vanzelfsprekend bij, heeft het recht zichtbaar te zijn. Inclusie en inclusief onderwijs als perspectief zijn geborgd in internationale verdragen (Salamanca, 1994 en de VN Conventie van 2006). Een inclusieve samenleving die streeft naar participatiemogelijkheden voor al haar burgers, onderschrijft zonder enig voorbehoud de inhoud van deze verdragen. Zij draagt in woord en daad uit dat mensen een gedeelde verantwoordelijkheid hebben voor elkaar. Het burgerschapsparadigma en the social model of disability geven hiervoor goede handvatten: mensen met elkaar verbinden met een gerichtheid op gelijke rechten en gelijke behandeling en het recht op zelfbepaling, participatie, emancipatie en empowerment. Een inclusieve samenleving bevordert actief de ontwikkeling van inclusieve scholen als de plaats waar kinderen en jongeren deze waarden leren en in de praktijk leren brengen. De leerkracht in een inclusieve school is er voor alle leerlingen. Haar opleiding bereidt haar voor om met alle leerlingen te werken en adequaat in te spelen op de diversiteit die elke groep leerlingen nu eenmaal kenmerkt. Daarbij richt zij zich vooral op de talenten waarover elke leerling beschikt. Om deze werkwijze mogelijk te maken heeft een leerkracht recht op ondersteuning vanuit de samenleving, van de politiek, van maatschappelijke organisaties, van opleidingen en van ouders. Ondersteuning met als basis waardering, begrip, een goed salaris, meer handen in de klas indien noodzakelijk en deskundigen die haar kunnen bijstaan. Leraren hebben geen keuze, er valt niets te kiezen; een kind is een kind en volwaardige en gelijkwaardig burgerschap is een mensenrecht. Bij geen enkele ouder wordt er gewacht tot die er klaar voor is. (Inge Raschaerdt: Werkconferentie WOUDENBERG 2010) Niveau van de school Het regulier onderwijs moet haar verantwoordelijkheid nemen: ontplooi initiatieven om inclusief onderwijs mogelijk te maken. Wacht niet op de overheid. Stel het hier en nu centraal: hoe gaan we verder met deze leerlingen, met deze ouders, in deze wijk? Wat willen wij voor hen betekenen? Welke meerwaarde kunnen wij bieden? Inclusieve scholen dragen uit dat zij open staan voor alle leerlingen en dat het toelaten van leerlingen een recht is en geen gunst. Verslag WERKCONFERENTIE Woudenberg 2010 Pagina 2

3 Ontschotting van de verschillende instanties die werken met ouders en leerlingen is noodzakelijk. Interdisciplinair en inter-institutioneel samenwerken eveneens. Inclusieve scholen spelen hierin een actieve rol. Centraal staan de individuele leer- en ontwikkelingsvragen van leerlingen in een inclusieve context en de ondersteuning die ouders soms nodig hebben. Het vaststellen van individuele onderwijsbehoeften betreft alle leerlingen. Inclusieve scholen dragen uit dat leraar-zijn op deze school betekent dat je dan kiest voor het werken met alle leerlingen. In een inclusieve school vindt specifieke, op maat gesneden ondersteuning en interventies zoveel mogelijk plaats in de klas. Voicing, dat wil zeggen leerlingen en ouders daadwerkelijk zeggenschap geven over het onderwijs en de ondersteuning die zij ontvangen, is een wezenlijk kenmerk van elke inclusieve school. In een inclusieve school zijn leerlingen niet leerlingen van een bepaalde leerkracht, maar leerlingen van de school. Klassen zijn geen eilanden, maar met elkaar verbonden door visie, missie, werkwijzen en collegialiteit. Welke initiatieven zijn nodig om Inclusief Onderwijs te realiseren? Verbondenheid is een antwoord op inclusie: ecologie verbinden en ontmoeten als basis voor duurzaam ontwikkelen en opvoeden vanuit een dieper bewustzijn van mens-zijn en mede-mens zijn. (Marcel van Herpen: Werkconferentie WOUDENBERG 2010) Niveau van de samenleving Inclusief onderwijs past in de ontwikkeling van een verzorgingsstaat die niet gebaseerd is op zielig-zijn, bijvoorbeeld van mensen met een beperking, maar op het recht op gelijke behandeling, participatie, emancipatie en self-empowerment. De nationale overheid speelt hierin een belangrijke rol (het aangeven van richting en het bepalen van de grote kaders), maar de lokale overheid evenzeer, namelijk het vormgeven van het samen leven, samen werken en samen leren in het dagelijkse leven van haar burgers, vanuit het idee: it takes a village to raise a child. Samenwerking van belangenorganisaties, professionals en betrokken burgers op lokaal, regionaal en nationaal niveau is eveneens noodzakelijk om invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming. Wat betreft de rol van de overheid: geld kan een effectief sturingsinstrument zijn. Benut dit instrument dan ook om good practice met betrekking tot de ontwikkeling van inclusief onderwijs te stimuleren, te verdiepen en te verspreiden. De overheid beloont goede initiatieven en innovatieve werkwijzen en vormen van samenwerking gericht op het realiseren van inclusief onderwijs. De overheid ontmoedigt labeling, dat als doel heeft extra middelen te genereren en met als bijkomend effect verwijzing mogelijk te maken. Zij stimuleert handelingsgerichte diagnostiek als alternatief om vast te stellen welke ondersteuning een leerling nodig heeft om haar talenten te ontwikkelen. Het gaat erom dat de overheid, bijvoorbeeld via de onderwijsinspectie, bij alle betrokkenen een fundamenteel andere houding stimuleert: inclusief denken en handelen als grondhouding van elke professional die werkt met leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. De overheid heeft de taak en verantwoordelijkheid om internationale en nationale verdragen waaraan ze Verslag WERKCONFERENTIE Woudenberg 2010 Pagina 3

4 zich gecommitteerd hebben, te vertalen naar congruente wetgeving en beleidsrichtlijnen, zoals de wet Gelijke Behandeling. Inclusie zit niet in de Nederlandse wetgeving. Er is een mensenrechten discussie nodig. Wat is onze antropologie, ons samenlevingsbeeld? (Jose Smit: Werkconferentie WOUDENBERGcollectief 2010) Belangengroepen Belangengroepen, bijvoorbeeld ouderorganisaties, zijn noodzakelijk voor beïnvloeding van de politieke besluitvorming. Zij vormen de voorhoede, zowel wat betreft het signaleren van misstanden, als het signaleren van nieuwe ideeën, concepten, ontwikkelingen en trends. (en ook in de rol als ervaringsdeskundige door het benoemen van (ondersteunings)behoeften. Zij wijzen bijvoorbeeld op het belang van beïnvloeding van het taalgebruik van professionals, omdat dit, wellicht onbewust, maar daarom niet minder erg, segregatie en labeling stimuleert. Belangengroepen benadrukken het belang van betekenisvolle netwerken als middel om de ontwikkeling van inclusief onderwijs en een inclusieve samenleving te stimuleren. Zij wijzen erop vooral aan te sluiten bij de kansen die er liggen, zoals de ontwikkeling van het brede school concept en het actief betrekken van ouders en ouderorganisaties. Het blijft noodzakelijk intensief te lobbyen bij de politiek. Individuele burgers zouden actief de politieke partij van hun voorkeur kunnen aanspreken op hun stellingname op het thema Inclusief Onderwijs. Hierbij is het noodzakelijk kritisch te reflecteren op en een analyse te maken van het speciaal onderwijs als machtsfactor in de Nederlandse samenleving en de politiek. Naar het onderwijs kan een bottom-up benadering mogelijk werken: als de overheid niet haar verantwoordelijkheid neemt voor het realiseren van inclusief onderwijs, dan moeten we van onderop, via de opleidingen en de scholen, er nog harder aan trekken. Inzicht in de verschillende geldstromen die bedoeld zijn leerlingen met een beperking extra ondersteuning te bieden is noodzakelijk, maar ook nagaan of dit geld inderdaad gebruikt wordt waarvoor het bedoeld is. Eisen dat geldstromen duidelijker gekoppeld worden aan wat leerlingen nodig hebben om hun individuele talenten te ontplooien. Het doel van dit alles: met elkaar in flow komen, shining eyes creëren. Weg van het beeld dat het onderwijs vooral een probleem is in deze samenleving. Onbegrip, weerstand en angst verkleinen. Opleidingen: Inclusief Onderwijs vraagt om een andere type leerkracht, om een leerkracht die voorbereid is op diversiteit als een vanzelfsprekend gegeven, een leerkracht die diversiteit waardeert als een verrijkend kenmerk van onze samenleving. De Pabo en de lerarenopleidingen moeten vanuit de opleidingsscholen actief aangesproken worden om hun studenten theoretisch en praktisch beter voor te bereiden op diversiteit als uitdaging en het recht doen aan diversiteit als een professionele opdracht. Leerkrachten hebben geen keuze waar het gaat om leerlingen waar zij wel mee willen werken en waar zij niet mee willen werken. Waarderen van, omgaan met en inspelen op diversiteit is een van de kerncompetenties van elke leerkracht. Deze kerncompetentie, deze normatieve gerichtheid, bepaalt of een leerkracht geschikt is voor haar werk: Wie ben jij als Verslag WERKCONFERENTIE Woudenberg 2010 Pagina 4

5 leerkracht? Welke betekenis wil jij hebben voor de ontwikkeling van alle leerlingen die aan jou zijn toevertrouwd? Opleidingen moeten het burgerschaps denken bij hun studenten stimuleren. Niet alleen hoe burgerschap vorm moet krijgen in de beroepspraktijk, maar ook wat dit denken voor de student zelf, voor haar rol als burger, betekent. Het competentieprofiel voor de inclusieve leerkracht is Inclusief Bekwaam. Voor leerkrachten is het belangrijk dat zij leren handelingsgericht en oplossingsgericht te denken en te handelen, ondersteund door het kunnen ontwerpen en uitvoeren van een praktijkgericht onderzoek, met het doel het eigen onderwijs te vernieuwen en te verbeteren. Leerkrachten die op deze wijze werken beschouwen hun leerlingen als volwaardig partner bij het vormgeven van het onderwijs en het bepalen van de ondersteuning die gewenst, c.q. noodzakelijk is. Een dergelijke professionals durft kwetsbaar te zijn en deze kwetsbaarheid te tonen: Ik weet het nu even niet. Ook naar ouders: Hoe komen wij er samen uit? Leerkrachten kunnen het echter niet alleen, zij hebben ondersteuning nodig van de politiek, de samenleving, van deskundigen en van alle ouders. Praktijkgericht onderzoek stimuleren. Bovenschools niveau Afstemmen en samenwerken in de keten ( van onderwijs- en zorgpartners) is noodzakelijk. Schoolniveau Een inclusieve school heeft een heldere visie en missie waarin diversiteit een vanzelfsprekend gegeven is. Alle leerlingen die zich aanmelden zijn welkom. Leraren op een dergelijke school hebben ervoor gekozen te werken met alle leerlingen. Zij voelen zich niet alleen verantwoordelijk voor de leerlingen uit de eigen klas, maar voor alle leerlingen van de school. Leerlingen, leraren en ouders /verzorgers hebben recht op ondersteuning en weten dat zij erop kunnen rekenen. De inclusieve school is trots op waarvoor zij staat, wat zij heeft bereikt en is bereid de eigen ervaring en ontwikkeling te delen met anderen. Pupils Voices: Gelegenheden creëren om de stem van de leerling te laten klinken, zal tot een andere interpretatie leiden dan objectief onderzoek: het creëert condities voor democratie in actie. Lawson, H (2007) Klasniveau Inclusief onderwijs krijgt op klassenniveau vorm. Het klassenklimaat bepaalt of elke leerling zich welkom weet en welkom voelt. De leraar als leider van de groep heeft hierin de belangrijkste rol, taak en verantwoordelijkheid. Wat betreft de talentontwikkeling van haar leerlingen heeft de inclusieve leraar als vertrekpunt: elke leerling is haar eigen meetlat. De leraar beschouwt haar leerlingen en hun ouders /verzorgers als volwaardige partners bij het creëren van een optimale leef- en leeromgeving waarin elke leerling tot haar recht komt. De inclusieve leraar weet dat zij er niet alleen voor staat, maar een beroep kan doen op ouders, collega s, begeleiders en ondersteuners, zowel in de school als daar buiten. It takes a village to raise a child, (African proverb) Verslag WERKCONFERENTIE Woudenberg 2010 Pagina 5

6 Wie spelen een rol bij het realiseren van Inclusief Onderwijs? Iedereen, inclusief onderwijs is een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid op het niveau van de samenleving, op schoolniveau en op klassenniveau. Daarvoor is het noodzakelijk dat de inclusieve school de verbinding tot stand brengt tussen school en de lokale samenleving, bijvoorbeeld via buurtnetwerken. Leerlingen en hun ouders /verzorgers spelen hierin een belangrijke rol. Ouders hebben ook de verantwoordelijkheid de school en de professionals die daar werken te ondersteunen en zorgen voor de verbinding met de lokale gemeenschap. Inclusieve opleidingsscholen, hun directeuren, de interne begeleiders /zorgcoördinatoren en de leerkrachten leraren die studenten tijdens hun stage begeleiden kunnen eisen stellen aan de initiële opleidingen wat betreft de voorbereiding van hun studenten op het waarderen van, omgaan met en inspelen op diversiteit. Als kinderen en jongeren niet tijdens hun schoolperiode goede voorbeelden van inclusief denken en handelen zien, hoe moeten zij zich dan ooit het inclusieve denken en handelen eigen maken, nodig voor een democratische, rechtvaardige en meer inclusieve maatschappij? (vrij naar Boerwinkel, 1975). Adviezen voor Collectief Inclusief Alle aanwezigen benadrukten het belang van het voortbestaan van Collectief Inclusief als platform (en als partner voor bijvoorbeeld oudergroepen): acteer als een spin in het web. Als taken voor Collectief Inclusief werden benoemd: Als collectief samenwerking zoeken met anderen (ook niet onderwijs). Met cijfers (middels onderzoek) aantonen dat inclusie werkt. In gesprek gaan met de initiële opleidingen. Verzamel inclusieve pareltjes uit de praktijk en maak dat zichtbaar voor anderen. Ondersteun uitwisseling tussen voorbeelden van good practice op het terrein van Inclusief Onderwijs en anderen die een dergelijke good practice willen ontwikkelen. Oefen invloed uit op de larenopleidingen en schoolleidersopleidingen Verbind Inclusief Onderwijs met actuele thema s als de brede school, oplossingsgericht werken en handelingsgericht werken. Help een platform creëren waar ouders en ouderverenigingen met jonge kinderen terecht kunnen. Organiseer regionale conferenties. Benader actief samenwerkingsverbanden. Blijf netwerken en verbinden en sluit aan bij andere (nationale en internationale) initiatieven. In gesprek gaan met de politiek Probeer, bijvoorbeeld bij een volgende conferentie, de politiek te mobiliseren. Start een nieuwsbrief op. Verslag WERKCONFERENTIE Woudenberg 2010 Pagina 6

7 Wij willen alle gasten van deze dag hartelijk danken voor de bijdrage en inbreng. Als collectief inclusief gaan we ons beraden op vervolgactiviteiten, waarin de belangrijkste pijlers voor ons zijn: beïnvloeding politieke besluitvorming; samenwerken met brede belangengroepen, waaronder de Coalitie voor Inclusie; stimuleren van kennisontwikkeling en onderzoek; en versterking van de pijler inclusie in de initiële en masteropleidingen in nauwe samenwerking met beroepsgroepen SEN It s an historical fact that the privileged groups seldom give up their privileges voluntary. Individuals may see the moral light and voluntarily give up their unjust posture, but, as we are reminded, groups tend to be more immoral than individuals. We know, through painful experience, that freedom is never voluntary given by the oppressor, it must be demanded by the oppressed. (Martin Luther King: in Folk, p18, Krogveld 2006). De wijze waarop we hierin initiatieven ondernemen in de komende periode kunt U volgen via onze website We gaan ook actief participeren in de activiteiten van de Coalitie voor Inclusie, op de pijler samen leren. De activiteiten van deze organisatie kunt U volgen op Namens de werkgroep collectief inclusief, Hartelijk dank voor uw actieve participatie en inbreng! Het zijn richtinggevers voor een betekenisvol vervolg. Verslag WERKCONFERENTIE Woudenberg 2010 Pagina 7

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

EASPD 02 februari 2011 Interdisciplinair werken en inclusie

EASPD 02 februari 2011 Interdisciplinair werken en inclusie EASPD 02 februari 2011 Interdisciplinair werken en inclusie Lectoraat Interdisciplinair werken Lector Hans Schuman Filmfragment Sterre Reflectie op Sterre Inter professionele, interdisciplinaire en interinstitutionele

Nadere informatie

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan Juni 2013 Erica de Bruïne (Hogeschool Windesheim) Hans van Huijgevoort (Fontys OSO) Hettie Siemons (Hogeschool Utrecht, Seminarium

Nadere informatie

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

Tekst: Anita Michgelsen, Magda van der Wulp & Alyce Zandbergen

Tekst: Anita Michgelsen, Magda van der Wulp & Alyce Zandbergen De intern begeleider is een belangrijke professional als het gaat om de kwaliteit van het onderwijs. Je bent de spil in de ondersteuning van leraren bij de begeleiding van hun leerlingen en hebt, afhankelijk

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Inhoud. 9 aanraders. Meer weten? 97 Reeds verschenen 99. TIB Tool_nr.12.indd 3 09-07-15 09:30

Inhoud. 9 aanraders. Meer weten? 97 Reeds verschenen 99. TIB Tool_nr.12.indd 3 09-07-15 09:30 Inhoud 9 aanraders 1. Een kader voor voicing 04 2. Voicing: oog voor dialoog 12 3. Voicing in leren en presenteren 26 4. Voicing en participeren 40 5. Voicing en creëren 50 6. Voicing en je innerlijke

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT Meerwaarde voor onderwijs De Pijlers en de Plus van FLOT De vijf Pijlers: Cruciale factoren voor goed leraarschap Wat maakt een leraar tot een goede leraar? Het antwoord op deze vraag is niet objectief

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

2: Continuüm (regulier separaat tussenvormen) Rechten van het Kind. Knelpunten. Historie en wetgeving. Uitgangspunten.

2: Continuüm (regulier separaat tussenvormen) Rechten van het Kind. Knelpunten. Historie en wetgeving. Uitgangspunten. Rechten van het Kind Passend Onderwijs Handelingsgericht Werken & Ouders Kind heeft recht om samen te leren Kinderen mogen niet uitgesloten worden vanwege een beperking Geen wettelijke reden om kinderen

Nadere informatie

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Handelingsgericht Werken Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Doelen Kennismaking met de uitgangspunten HGW Reflecteren op uitgangspunten HGW Zicht op de betekenis van HGW op de eigen praktijksituatie

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts

Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Petri Embregts Ervaringsdeskundigheid in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Petri Embregts Inhoud Waarom een kans in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking? Inzetbaarheid en effectiviteit

Nadere informatie

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs Aanbevelingen voor scholen, ouders en andere betrokkenen, om inclusief onderwijs mogelijk te maken. Uit de ervaringen van ouders, scholen en hun netwerk in het project Van hinderpaal naar mijlpaal (2012-2014)

Nadere informatie

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK:

Project Innoveren en Excelleren in Onderwijs INSTEEK: In de Review Wat Werkt? van Kim Bellens en Bieke De Fraine (2012) lezen we in verband met de CIPO Proces Instructiestijl dat het vooropstellen van duidelijke doelen door de leerkracht en deze communiceren

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Opbrengst-en handelingsgericht werken Ad Kappen, Gerdie Deterd Oude Weme Programma 16.00 16.15 17.30 17.45 18.30 20.30 opening Marielle lezing ogw

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Perspectief op de ontwikkeling van kinderen.. als kijken in een glazen bol? Wat is het ontwikkelingsperspectief?

Nadere informatie

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding

Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding artikel Zone Pendelen tussen stagepraktijk en opleiding Op de pabo van de Hogeschool van Amsterdam bestaat sinds 2009 de mogelijkheid voor studenten om een OGOspecialisatie te volgen. Het idee achter het

Nadere informatie

Werken aan actief burgerschap & sociale integratie. Tekst: Daan Fens, Lieke Eijsackers, Cees de Wit en Detje de Kinderen

Werken aan actief burgerschap & sociale integratie. Tekst: Daan Fens, Lieke Eijsackers, Cees de Wit en Detje de Kinderen Datum Werken aan actief burgerschap & sociale integratie Tekst: Daan Fens, Lieke Eijsackers, Cees de Wit en Detje de Kinderen Stevige mensen worden die ergens voor staan en voor gaan, die hun plek in de

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Pijnpunten PBS. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Pijnpunten PBS. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Pijnpunten PBS Programma Welkom en voorstellen Pijnpunten SWPBS - Pijnpunten kort toelichten - World café: pijnpunten verkennen - Plenair inventariseren Wettelijk kader SWPBS Pedagogische kwaliteit van

Nadere informatie

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs Aanleidingen voor het ontstaan van De Vreedzame School (1999) toenemende gedragsproblematiek in scholen grensoverschrijdend

Nadere informatie

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt

De Klankhof t Kofschip waar iedereen tot zijn recht komt Positionering De Klankhof en t Kofschip, Etten-Leur Kernwoorden: Je mag er zijn Vertrouwen Positief kijken naar jezelf en anderen Meervoudige intelligentie Samen de merkbelofte van De Klankhof t Kofschip:

Nadere informatie

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen?

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Sanneke Bolhuis emeritus lector Fontys Lerarenopleiding senior onderzoeker Radboudumc zetel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek Stuurgroep

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

Handelingsgerichte diagnostiek, gelijkwaardigheid en transparantie

Handelingsgerichte diagnostiek, gelijkwaardigheid en transparantie Handelingsgerichte diagnostiek, gelijkwaardigheid en transparantie Het multidisciplinair overleg (MDO) tussen ouders, leerlingen en school in Zuid-Kennemerland Met de invoering van passend onderwijs verandert

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke

Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke Achtergrond (Toekomstige) leraren voelen zich niet voorbereid (o.a. Cook 2001, Loreman e.a., 2005) Handelingsverlegenheid Consequenties naar

Nadere informatie

Inclusieproject 28/01/2015

Inclusieproject 28/01/2015 Inclusieproject 28/01/2015 Wat doen we deze namiddag? 1. Kennismaking en doel project 2. Inclusief onderwijs 3. Co-teaching 4. Actie-onderzoek Reflective practioner 5. Praktische afspraken 1. Kennismaking

Nadere informatie

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het?

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? werkgroep bundelen van expertise, 25 mei 2012 Aanleiding voor een team passend onderwijs Passend onderwijs betekent dat iedere leerling het onderwijs en

Nadere informatie

De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE

De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE Lid en Nederlandse vertegenwoordiger van de European Union of Supported Employment De 7 Competenties van de jobcoach NVS/EUSE Competenties van de jobcoach NVS/EUSE bestaan uit de integratie van Kennis,

Nadere informatie

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Proloog Assessment binnen de context van inclusief onderwijs is een aanpak van assessment binnen het reguliere onderwijs waarbij

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013 Gericht Werken als bril om naar het zorgbeleid te kijken zorg Handelings- Leerlingenbegeleiding fase 0 fase 1 HGW HGW Leren & studeren Studieloopbaanbegeleiding Socioemotioneel fase 2 fase 3 HGW HGW centrale

Nadere informatie

BOOR speciaal, speciaal BOOR VERANTWOORDEN

BOOR speciaal, speciaal BOOR VERANTWOORDEN STRATEGISCH BELEIDSPLAN SO /VSO Stichting BOOR BOOR speciaal, speciaal BOOR en VERANTWOORDEN BOOR speciaal,speciaal BOOR Kernopdracht (koers) Kernwaarden Kwaliteit van de koers Onderwijsconcept Ondersteunende

Nadere informatie

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen Leerlingen met een opvallende ontwikkeling Hoe ga je om met leerlingen met speciale onderwijsbehoeften? Cruciaal in de zorgstructuur is de kwaliteit van instructie. Maar inspelen op onderwijsbehoeften

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

De paradox van de burger als uitgangspunt

De paradox van de burger als uitgangspunt GEMEENTE WINTERSWIJK De paradox van de burger als uitgangspunt De dialoog als methodiek Rhea M. Vincent 1-11-2013 In het nieuwe zorgstelsel staat de vraag van de burger centraal. De professional en de

Nadere informatie

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren Jongeren leren organiseren Hoe kunnen jongeren regie hebben over eigen handelen en toch in verbinding zijn met alles om hen heen? Hoe verstaan jongeren de kunst om te bouwen aan netwerken, om een positie

Nadere informatie

VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT. WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys.

VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT. WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys. VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys.nl VOICING Welke associaties heb je? VOICING VOICING INNERLIJKE

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

Eigenzinnige zorg van Zideris Wij zijn er voor jou!

Eigenzinnige zorg van Zideris Wij zijn er voor jou! Eigenzinnige zorg van Zideris Wij zijn er voor jou! Eigenzinnige zorg, wat verstaan jullie daar onder? vragen mensen mij wel eens. De claim zet je ook aan het denken, want het betekent ook dat je eigenwijs

Nadere informatie

Vormgeving christelijke identiteit binnen PricoH

Vormgeving christelijke identiteit binnen PricoH Stoekeplein 8a 7902 HM Hoogeveen tel.: 0528-234494 info@pricoh.nl www.pricoh.nl PricoH heeft acht christelijke basisscholen onder haar beheer. Binnen deze acht scholen werken ruim 200 medewerkers, in diverse

Nadere informatie

Inhoud. Steunpunt Diversiteit en Leren 17/03/2010. Brede School in Vlaanderen en Brussel

Inhoud. Steunpunt Diversiteit en Leren 17/03/2010. Brede School in Vlaanderen en Brussel Inhoud Vooraf: Steunpunt Diversiteit en Leren 1. Wat is een Brede School? 2. Welke impact ervaren de proefprojecten? 3. Brede school in de toekomst 4. Standpunt VVJ Brede School in Vlaanderen en Brussel

Nadere informatie

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid 17 juni 2009 Inleiding Onderwijs en gezondheid hebben een

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Wat is verbeterd sinds 2004? 1. Meer evidence-based 5-9-2014. maar wat voor evidentie (Van Yperen, 2014)?

Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Wat is verbeterd sinds 2004? 1. Meer evidence-based 5-9-2014. maar wat voor evidentie (Van Yperen, 2014)? Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) Ontmoetingsdag 2014, Antwerpen Recente ontwikkelingen HGD & relatie met handelingsgericht werken (HGW) Noëlle Pameijer, school/kinderpsycholoog, stichting Elan & samenwerkingsverband

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring

Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring Bijlage 1: voorstel toelaatbaarheidsverklaring en toelaatbaarheidscommissie PPO Rotterdam Auteur: N. Teeuwen e.a. 1 Versie Datum 27-5-2014 Overzicht besluitvormingstraject Datum: Datum: 12 juni 2014 Projectbestuur

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK Onderwerpen Niels Hermens en Erik Puyt De Buurtsportvereniging Positief opvoed- en opgroeiklimaat Sport en het sociaal domein: Vier beleidsterreinen met wetenschappelijk effect

Nadere informatie

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Samenvatting Scores Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Uit de opmerkingen van de deelnemers blijkt dat zij de training als leerzaam, interactief en praktijkgericht

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08

Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08 Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08 Op dinsdag 30 september kwamen zo n 25 mensen in Utrecht bijeen om met elkaar te kijken welke onderwerpen van belang zijn om als Coalitie verder

Nadere informatie

Specialisatie VO/MBO. Beschrijving van de onderwijseenheden

Specialisatie VO/MBO. Beschrijving van de onderwijseenheden Jongeren op weg naar de volwassenheid maken een boeiende en soms ook verwarrende levensfase door. Je bent nog geen volwassene maar je wordt wel geacht je te gedragen naar de regels die de maatschappij

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Concept Voorstel Conferentie VN Verdrag voor mensen met een beperking. Versie 2.0 27-03-09

Concept Voorstel Conferentie VN Verdrag voor mensen met een beperking. Versie 2.0 27-03-09 Concept Voorstel Conferentie VN Verdrag voor mensen met een beperking. Versie 2.0 27-03-09 Aanleiding De Coalitie voor Inclusie is een beweging van mensen en organisaties die het maatschappelijke draagvlak

Nadere informatie

Visie op Onderwijs en Onderzoek: Van strangers in the night naar een gelukkig huwelijk?

Visie op Onderwijs en Onderzoek: Van strangers in the night naar een gelukkig huwelijk? Visie op Onderwijs en Onderzoek: Van strangers in the night naar een gelukkig huwelijk? Sanneke Bolhuis Lector Fontys Lerarenopleiding Tilburg (www.fontys.nl/lectoraten/leerstrategieen) Conferentie Lessen

Nadere informatie

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010 Visiedocument Actief Burgerschap Januari 2010 Gereformeerde scholen voor speciaal basisonderwijs Het Baken en De Drieluik Inleiding Actief Burgerschap U staat op het punt ons visiestuk actief burgerschap

Nadere informatie

MEE op Weg. IJsseloevers

MEE op Weg. IJsseloevers IJsseloevers MEE op Weg Vanuit haar droom van een inclusieve samenleving en missie MEE maakt meedoen mogelijk heeft MEE IJsseloevers het initiatief genomen tot het project MEE op Weg. MEE op Weg Vanuit

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Leiding geven aan leren Waarom en voor wie Onderwijsgevenden in het primair onderwijs (regulier en speciaal onderwijs),

Nadere informatie

Dublin, Ierland, 12-13 November 2009

Dublin, Ierland, 12-13 November 2009 INTERNATIONALE CONFERENTIE INCLUSIE EEN SCHOOL VOOR ALLEN Salamanca - 15 jaar later Dublin, Ierland, 12-13 November 2009 Georganiseerd door EASPD, in samenwerking met de Europese Commissie, de Raad van

Nadere informatie

Leraar basisonderwijs LB

Leraar basisonderwijs LB Leraar basisonderwijs LB Functiewaardering: 43343 43333 43 33 Salarisschaal: LB Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Simeacongres 12 december Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Programma Welkom en toelichting: interactie!!!! Inventarisatie

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Goed project maar geen geld? Fonds1818 helpt!

Goed project maar geen geld? Fonds1818 helpt! Goed project maar geen geld? Fonds1818 helpt! Emma s Hof Den Haag Aanvraag indienen Op de website www.fonds1818.nl kunt u het digitale aanvraagformulier invullen. Of u stuurt een uitgewerkt projectplan

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

marit.vanluijn@vanuitautismebekeken.nl

marit.vanluijn@vanuitautismebekeken.nl Symposium Autisme in verbinding met zorg en onderwijs 2 maart 2016 marit.vanluijn@vanuitautismebekeken.nl Omdat een andere blik je leven verrijkt! Missie waar streven we naar? Een inclusieve samenleving,

Nadere informatie

Cultuurverandering. Van Oort & Ros Partners bij ontwikkeling. Inhoudsopgave 1. Visie op cultuurverandering 2. Schema Afstemming individu organisatie 5

Cultuurverandering. Van Oort & Ros Partners bij ontwikkeling. Inhoudsopgave 1. Visie op cultuurverandering 2. Schema Afstemming individu organisatie 5 Van Oort & Ros Partners bij Ontwikkeling Adres: Kerkedijk 11, 1862 BD Bergen Website: www.vanoort-ros.nl E-mail: info@vanoort-ros.nl Telefoon: 072-5814749 Cultuurverandering Inhoudsopgave 1 Visie op cultuurverandering

Nadere informatie

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel.

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel. missie en VISIE Het GielsBos wil een veilige en geborgen thuis bieden aan volwassenen en kinderen met een beperking. We bieden deze mensen en hun leefomgeving een brede ondersteuning vanuit ervaring en

Nadere informatie

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent!

Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De missie van onze school: Samen leren jezelf te zijn, kansrijk en uniek Wij maken werk van talent! De visie van onze school: A: Goed onderwijs, opbrengstgericht Door middel van een gevarieerd lesaanbod

Nadere informatie

Bijlage 2. Uitwerking zorgplicht

Bijlage 2. Uitwerking zorgplicht Bijlage 2 Uitwerking zorgplicht Inleiding Het streven is om met ingang van 1 augustus 2012 een zorgplicht voor schoolbesturen in te voeren. Het begrip zorgplicht en de betekenis daarvan, roept de nodige

Nadere informatie

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD ILS Nijmegen Mei 2009 Voorwoord: Dit voorstel voor een competentieprofiel van de spd is ontworpen op verzoek van de directies van ILS- HAN en ILS-RU door de productgroep

Nadere informatie

Goede praktijkvoorbeelden als strategie voor onderwijsvernieuwing?

Goede praktijkvoorbeelden als strategie voor onderwijsvernieuwing? Goede praktijkvoorbeelden als strategie voor onderwijsvernieuwing? Problematiseren en er voorbij Geert Kelchtermans Praktijkvoorbeelden zijn in PV in de hitparade van populair onderwijsjargon Eenvoudige

Nadere informatie

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Tijdschema Inleiding Anje (15 minuten) Praktijk casus Anja (10

Nadere informatie

Handelingsgericht werken in het secundair onderwijs. Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Artevelde

Handelingsgericht werken in het secundair onderwijs. Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Artevelde + Handelingsgericht werken in het secundair onderwijs Ontmoetingsdag HGW 16 september 2010 Artevelde + Inspiratiebronnen + Algemeen Reflecties over HGW + Uitgangspunten HGW We zijn gericht op het geven

Nadere informatie

We#doen#alleen#nog#maar#wat#goed#is#voor#kinderen!#!! We!doen!alleen!nog!maar!wat!goed!is!voor!kinderen!!Dat!lijkt!een!open!deur,!niets!is!

We#doen#alleen#nog#maar#wat#goed#is#voor#kinderen!#!! We!doen!alleen!nog!maar!wat!goed!is!voor!kinderen!!Dat!lijkt!een!open!deur,!niets!is! We#doen#alleen#nog#maar#wat#goed#is#voor#kinderen# WedoenalleennogmaarwatgoedisvoorkinderenDatlijkteenopendeur,nietsis echterminderwaarinonshuidigeonderwijsbestel,datvelenvanons,waaronderikzelf veelgoedsgebrachtheeft.voorafhechtikeraanomtevermeldendatallemensendie

Nadere informatie

PEDAGOGIEK IN EEN SOCIAL WORK OPLEIDING. 05-10-2015 Instituut voor Sociale Opleidingen Leonie le Sage, Joop Berding & Martine van der Pluijm

PEDAGOGIEK IN EEN SOCIAL WORK OPLEIDING. 05-10-2015 Instituut voor Sociale Opleidingen Leonie le Sage, Joop Berding & Martine van der Pluijm PEDAGOGIEK IN EEN SOCIAL WORK OPLEIDING 05-10-2015 Instituut voor Sociale Opleidingen Leonie le Sage, Joop Berding & Martine van der Pluijm AGENDA Pedagogiek in een social work opleiding De pedagogische

Nadere informatie

Wij, de overheid - samenvatting

Wij, de overheid - samenvatting Wij, de overheid - samenvatting Inleiding: de complexe overheid Overal waar een grens wordt gelegd, ontstaat behoefte aan samenwerking en kennisuitwisseling over die grens heen, binnen organisaties, tussen

Nadere informatie

Leren van binnenuit 2009-2011. KHLIM, KHLeuven, HuB, Groep T education college

Leren van binnenuit 2009-2011. KHLIM, KHLeuven, HuB, Groep T education college Leren van binnenuit Diversiteitsproject SoE 2009-2011 KHLIM, KHLeuven, HuB, Groep T education college Opzet van vandaag 1. Korte voorstelling van het project 2. Verkenning van de begeleidingsmethodiek

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden

Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden Thema van de bijeenkomst We leven in een spannende periode: de economie kantelt, de participatiesamenleving

Nadere informatie

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd Subsidie: Bernard van Leer Foundation Inhoud presentatie Onze Klas Mijn Wereld Ontwikkeling:

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010 Evaluatierapport Workshop Bewust en positief omgaan met ADHD Universiteit van Tilburg Forensische psychologie 23 april 2010 Drs. Arno de Poorter (workshopleider) Drs. Anne van Hees (schrijver evaluatierapport)

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Werk ik wel volgens de uitgangspunten van de Wmo en

Nadere informatie

Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders

Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders Tekst: Bob Schoorel Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders Windesheim in Zwolle gaat aan de slag met de leerwerkplaats Handelingsgericht Werken (HGW). De leerwerkplaats HGW is een concept waarbij professionals

Nadere informatie