Denkraam. gratis magazine voor en door cliënten in de regio Rijnmond nummer 22 - augustus 2006

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Denkraam. www.denkraam.info. gratis magazine voor en door cliënten in de regio Rijnmond nummer 22 - augustus 2006"

Transcriptie

1 Denkraam Geestelijke Gezondheidszorg Maatschappelijke Opvang Verslavingszorg gratis magazine voor en door cliënten in de regio Rijnmond nummer 22 - augustus 2006 [1]

2 Colofon Redactie: José Bonouvrier, Liesbeth Vollemans, Irmlinda de Vries, Koos Bijlholt, Michiel van Gog, Yvonne Barning, Carla Berkhof, Susan Leijnse, Erwin Tukker, Natasja Schreuder, Loyce van den Berg, en Ester de Bruin. Eindredactie: Ernest Smit, Jan B. Burger, Martin Luycx en Bas van Bellen. Correspondenten: Susan Leijnse (werkgroep herstel), Bas van Bellen, Mr. Helen, Henri Sunant, Natasja Schreuder, Liesbeth Vollemans, Isabella Fabri, Erwin Tukker, Anja, Virginia, Jolanda Antonio, Helena Kats, Madeleine en Miny Warman. Fotografie: Erwin Tukker, Michiel van Gog, Jan B Burger, Bas van Bellen en Liesbeth Vollemans. Voorkant: Christian Dogterom, door Jan B. Burger. Achterkant: Pentekening gemaakt door Christian Dogterom. Illustraties: Christian Dogterom, Jan Beijl en Kito. Strip: Ferry van Wing. Vormgeving en druk: Argus, Rotterdam. Verzendklaar maken: Datawerk, Rotterdam. Distributie: Postdienst Vredehof, Rotterdam. Verspreidingsgebied: Regio Rijnmond, de Hoekse Waard, Voorne-Putten en de Zuid Hollandse Eilanden. Oplage: 2700 exemplaren. Redactieadres: (ook voor een gratis abonnement) Postbus 21078, 3001 AB Rotterdam tel: / Website: Deadline nummer 23: 18 september 2006 Verschijning: vanaf 12 oktober 2006 Projectondersteuning: Teus van Wijk, Basisberaad Rijnmond (hoofdredacteur) Tel: / , Fax: Denkraam is een onafhankelijk magazine. Het is een product van de gezamenlijke cliëntenraden uit de GGZ, Maatschappelijke Opvang en Verslavingszorg uit regio Rijnmond in samenwerking met Basisberaad Rijnmond. Aan de totstandkoming van deze uitgave is de uiterste zorg besteed. Voor informatie die desondanks onvolledig of onjuist is opgenomen aanvaardt de redactie geen aansprakelijkheid. Alle in deze uitgave opgenomen artikelen mogen niet worden overgenomen zonder toestemming van de opsteller. De redactie kan besluiten ingezonden bijdragen zonder opgave van reden niet te plaatsen, in te korten en/of taalkundig te bewerken. [2] Publiceren onder pseudoniem mag, mits naam en adres bij de redactie bekend zijn. [Denkraam] Inhoud augustus In memoriam Christian Dogterom Gedicht-Standbeeld oude tijd Nagelaten werk In nagedachtenis Christian Dogterom 9. Herstel: de verslaving voorbij? Door de Werkgroep Herstel. 12. De Pauluskerk Op 23 juni werden de deuren gesloten van de Pauluskerk. Een interview met Hans Visser 15 Mijn verslavende poging tot zelfvernietiging Of zelfbeschadiging verslavend is? Een discussie tussen hulpverlening en ervaringsdeskundigen, waar ik zelf een beetje tussensta. 18 Tips voor de nuchtere Wat doe je als een familielid of naaste verslaafd is aan de alcohol. 20 Drugs om de maatschappij rustig te houden. Welke drugs mogen wel en welke niet? Over de rol van onder andere alcohol in de maatschappij. 21 Pluspunt Pluspunt biedt opvang en ondersteuning aan thuislozen in Rotterdam. 22 Mijn Herstel Begin 2005 kwam ik weer langzaam tot mijzelf na een barre tocht door de hel, ook wel mijn geest genoemd. Aan de grond, alleen. 24 Legale en illegale drugs Wat kan er wel en wat kan er niet? En wat zijn de gevolgen van deze drugs. 26 Het heft in eigen handen Op 29 juni kwamen bezoekers en medewerkers van dagactiviteitencentra bijeen om te praten over cliëntgestuurde projecten. En verder: 8 Verslaafde vogels column Henri Sunant 13 Verslavingen column Erwin Tukker 14 Nicotinevervangers, een tikkeltje verraderlijk 14 Verslavend nasmaakje 19 Gokverslaving 22 Reactie Het heft in eigen handen 29 Strip Henkie Denkie 30 Mr. Helens rechthoekje 31 Recept

3 Openbare redactie vergadering Denkraam Datum: vrijdag 8 september 2006 Tijd: Lokatie: uur Basisberaad Rijnmond Zomerhofstraat CM Rotterdam Gebouw Vijverhof (2e etage) Tel: De redactie nodigt de lezers van Denkraam van harte uit om deze vergadering bij te wonen. Van de redactie nummer 22 nummer 22 Op 27 juli kwam de verschrikkelijke boodschap bij de redactie van Denkraam binnen dat Christian Dogterom, op 39 jarige leeftijd, plotseling was overleden. De klap kwam hard aan bij een aantal redactieleden, ook bij mij. Christan was niet alleen redactielid maar ook een goede vriend, een dichter, een schilder en blonk uit in de urenlange filosofische gesprekken die je met hem kon voeren. In dit nummer van Denkraam staan we uitvoerig stil bij het overlijden van Chrissie. Op pagina 4 staat zijn laatste gedicht dat hij, hier op de redactie, de dinsdag voor zijn overlijden heeft geschreven. Verder nog een aantal schrijfsels die we terug vonden in onze plankmap en een aantal ingezonden stukjes van mensen die Christian hebben gekend, hetzij als vriend(in) of Christian op een andere manier, in het Rotterdamse, hebben leren kennen. Ook een mini poster van een van Christians werk mocht natuurlijk niet ontbreken. Deze vindt u ingestoken in het midden van dit nummer. Tijdens de begrafenis werd namens de redactie een gebed voorgelezen. Dit gebed wil ik u uiteraard niet onthouden. Het is een Joods gebed voor op de begraafplaats en ging als volgt: Uwe doden zullen herleven. Mijn afgestorven zullen weder opstaan! Ontwaak en juicht, gij, die in het stof ligt, want uw dauw is als der planten, en de aarde zal de overledenen terug geven. En de Eeuwige zal u bestendig geleiden, Zelf in de dorste streken zal Hij uwe ziel laven en uw gebeente sterke. En gij zult zelf zijn als een welbesproeide hof, gelijk eene waterbron, die nimmer uitdroogt! Lig in vrede, rust in vrede, totdat de vertrooster komt, die den vrede verkondigt. Chrissie we zullen je nooit vergeten en er voor zorgen dat je nooit vergeten wordt. Met veel pijn en moeite hebben we toch weer een aardig nummer in elkaar weten te zetten. De drug was groot. In dit nummer hebben we een poging gedaan om een aantal verslavingen onder de loep te nemen. Van drugs tot zelfbeschadiging, van vliegende vogels die stoned zijn, tot herstel en van de Pauluskerk naar Pluspunt. Kortom een kuur aan leuke, interessante artikelen. Wederom heel veel leesplezier toegewenst. Thema van de bijeenkomst is het magazine Denkraam zelf. Wat vind ú van Denkraam? Namens de redactie, Teus van Wijk, hoofdredacteur Kom langs op vrijdag 8 september! [3]

4 In memoriam Christian Dogterom Laatste gedicht Standbeeld oude tijd Drie hoeken strelen numeriek op vloeken onder de grond De tijd stil op t verlangen kweekt de doorgifte der kusten Uit de lijn geschreven op de ronde der kelen is n wond de ziel op tere oliewangen Strijd blinde afgiften, schaamte der lusten steekt de steeninhoud met vredeskriekende inlegminuten. De oude tranende hondekrak steekt de speerhitte als t ontvangen der schuld onder vuur der ondervraging De zorgende luit der naties, luid voor de deur der willekeur luidt achter de oude zee als onmacht over het verlies de pijnl ke wee gedragen door de angst voor de toekomst d r Re Arteneaic (Christian Dogterom 25 juli 2006 Hé die Teus Ouwe reus. Hier een paar tekstjes. Ik hoop dat je het leuk acht. Misschien te publiceren. Alles gute zum familien und frau leben ist nicht sonst ohne arbeit aufs lande ohne zuschau. He what s the difference between barking madness and Metropolitan sadness an gladness. Wie man sagt: nur hoffnung ohne fortschritt hihi. Mazzel und tsjussie. (tekst dwars op los stukje muzieknotatiepapier) Chrissie Nagelaten werk Christian (gevonden in map plank op vrijdag 4 augustus 2006) He kut zeg De dag zonder karwei is de arbeid zonder rei maar he Duitse blokjes geven nog net geen rokjes Sint antidoel [4]

5 zeeën van stilte. Toekans lust Ochtend begeren, confrontatie die stug maakt, aangeslagen Het einde op t hart de vlegel is de ommedraai die t beeld in voorbijgaan met tranen stilt Voortsnellend om naar Utrecht te komen bezie ik de wijken achter Gouda. Spanningen opgebouwd in de stad verzwaren dusdanig dat ik een pad neem achter de hoofdweg door Montfoort. Een half uurtje van te voren in Gouda even een fotorolletje gekocht om onderweg te benutten. Op een twijfelachtig moment bij het verlaten van de stad sta ik op een kruising. Ik wil een foto nemen en een broodje kopen. Met de camera in de hand zie ik het dwarsliggende straatje en tracht het te beoordelen. Helaas. Ik besluit er vanaf te zien. Tot op heden staat de plek gegrift op mijn ziel. Ik stap op mijn fiets en rij de straat uit. Terug op het fietspad kom ik een vrouw in een rolstoel tegen. Ze is, aan haar benen te zien, nogal qua botten gehandicapt. Wat anders betreft heeft ze een krachtige persoonlijkheid. We groeten elkaar, waarna ik verder rij. Op het fietspad zie ik een oud huis waar de zon bovenop staat. De camera in de hand tracht ik een juiste stelling in te nemen. De bomen, enkele in een bloesemtooi, geven een fantasie over de geschiedenis van het huis. Vanuit twee hoeken druk ik af en neem mijn rust. Ontspannen onder Hollandse luchten voel ik mij leeg en verlangend (tekst op envelop) elektra explosia De terugwaartse dragelijkheid geeft de uitvaart onvoorbereid naar verre oorden. Een aantal fietsers snellen voorbij. De overkant toont zijn wegvervoer en de voortvarende stadsbehoefte en ik besluit op te stappen. Een stukje verderop zie ik een klein roeibootje. Het geeft een hoop weer. Ik neem een foto en ga verder. Het weer is heerlijk en geeft de lentezachtheid weer. Verderop tracht ik te bekijken om naar Reeuwijk te komen. Het dorpje, een paar straatjes, vraagt en nodigt uit om eventjes stil te staan bij het voortjagende leven. Ik maak even een praatje met een man die bezig is in zijn tuin en vraag de weg. Ik rij terug en bemerk dat mijn achterwiel tegen de horizontale drager vastloopt. Het kroegje op de hoek, beheerd door moeder en dochter, loop ik binnen omdat ik reparatiemiddelen vergeten ben. Ik krijg vier sleutels mee. Een wordt binnen aangereikt de andere drie bij de fiets. Ik zet het wiel vast en breng de sleutels terug. Na een ieder gegroet te hebben stap ik op de fiets en rij verder. Verderop stop ik bij een huis en schiet een foto. De bloesem staat er prachtig bij en kom in gesprek met de eigenaar. Het is een oud huis in redelijke staat. Verschillende onderwerpen passeren de revue. Meegelopen staan we op de weg en nemen afscheid. Er snellen diverse auto s voorbij zodat het oppassen geblazen mag heten. Plekjes dwarrelend door de gedachte herinnerend en bezien rij ik door het landschap richting Utrecht. Het gevoel meedragend lijkt het erop alsof de tijd even stil kan staan. Later terug op de hoofdweg rij ik richting Montfoort. Met een verlangen naar eten en velerlei gesprekken. De ontspanning op de fiets met veel plezier meedragend rij ik de stad binnen. Mensen als tegenliggers groet ik vriendelijk en heb binnenpretjes. Eenmaal door de stad heen wordt de reis vervolgd. Met veel plezier de zonnewarmte en de hoop op t geluk rij ik verder. Indrukken ten over neem ik mee met de hoop Utrecht te bereiken. Zo n fietstochtje om uiteindelijk de zaken te vinden die gezocht werden geeft met het tij aan de kust het plezier. Je zou als het ware zo een nerf kunnen uitkerven om uiteindelijk iets moois te kunnen bereiken. De akkers en velden bezien geven haast de achtergrond van tijden die in en op glas beschreven de ogen tegoed doen. Je zou kunnen denken aan de pracht die het zicht biedt aan de voorbijgangsters fietsend en lopend door de stad die een man bezien die alles omsloot om uiteindelijk een krantje te kunnen kopen die uiteindelijk als prop op de straat verder dwarrelt terwijl een voorbijgangster er een schop tegen geeft. Tekst en foto: Christian Dogterom Bewerkt door: Ernest Smit machtsstrijd die niet gesust door de wanhoop in variatie voortkuurt kan niet behagen Een jaar lijdt als zingen Angst laat zich niet bedwingen Teruggetrokken als n zegel Scheisse. The black crow ist nicht wie ihre suche zur brennung aufs sand Ihre heisse ist wie burgler aufs luft ohne zustand [5]

6 Lieve naaste familie, vrienden, collega-vrienden en lieve Christian, Op 2 augustus 2007 kwam iedereen samen om jou de laatste eer te bewijzen. Met mijn lijf kon ik er niet bij zijn. Echter in mijn bewustzijn en met mijn hart wel. Dus lieve Christian collega-vriend, wat rest mij anders dan beeldgedachten over jou, de vriendschappelijke band die door het samenwerken is ontstaan, een plek te geven. In de hoop jouw familie, vrienden en onze collega s een riem onder het hart te steken of zelfs een glimlach op het gezicht te laten verschijnen. Op de eerste plaats heeft het schrijven, en het over allerlei wereldse zaken praten ons sterk verbonden met elkaar. Je kon het zo gek niet bedenken of jij wist er veel van. Als het niet zo was, dan kon je zeker de indruk wekken dat het wel zo was. Een taalgebruik prachtig, een beetje omslachtig dat wel, maar zo eigen! Ik had mijn ideale praatsparringpartner gevonden. Ik weet nog goed dat ik je voor het eerst ontmoette ergens in Volgens mij was het juni/juli. Het was in een moeilijke periode op de hoofdlocatie van Delta Poortugaal voor mij, en ook nog in de wachtkamer bij de tandarts. Ik had morele ondersteuning bij mij, want ik ben erg bang voor de tandarts. Christian zat er ook, recht tegenover mij. Ik knalde haast uit die wachtkamer van angst en spanning. Alles bewoog aan mij en ik zal ook wel gekke gezichten hebben getrokken. Tja, er zat een man niet erg groot van stuk. Ongeschoren, een beetje slordig. Als je iemand wilt kussen om hem te begroeten is dat zeer pijnlijk! (dat is me nog blijven achtervolgen toen wij eenmaal collega s waren bij Denkraam). Hij bleef naar mij kijken en vroeg heel schattig. Ben jij soms een beetje bang? En hij keek zo ontwapenend dat ik er van in de lach schoot. Wat denk jij zelf vriend? Zie ik eruit alsof ik het reuze naar mij zin heb? Ik denk dat hij nerveus van me werd en me wilde afleiden. Eh, wat doe jij eh? Ik schrijf een beetje. Oh leuk, ik ben dichter. Er kwamen nog veel bezigheden achteraan. Christian vroeg aan mij, doe je er ook wat mee? Ik zei, ja hoor, pas een lang artikel naar Denkraam gestuurd dat is een magazine van en voor cliënten. Maar ik heb nog niets gehoord. Daar werk ik. Wat? De toevalligheid of juist niet... Jullie begrijpen het wel, ik ging helemaal stuiterend, lachend, verkocht en niet meer zo bang bij de tandarts naar binnen. We raakten aan de praat, en dat is vanaf dat moment zo gebleven als wij elkaar zagen. Je kon het zo gek niet bedenken of we zetten een wetenschappelijke filosofische boom op. We hadden elkaar gevonden en al heel snel ben ik bij Denkraam komen werken door jou eigenlijk als je het goed bekijkt. Eenmaal werkend bij Denkraam heb ik veel begrepen van de diepe dalen waar je als mens in kon bewegen. Het is altijd een schok om een dierbare of collega-vriend te verliezen aan de dood. Ik ben dankbaar dat ik je mocht kennen, dat ik met je heb kunnen werken en dat we veel aan gedachtegoed hebben uitgewisseld. Braveheart, Nu ben je verlost. Bevrijd van dit lichaam en scherpzinnige bewustzijn in dit aardse leven. Oneindig veel goeds, rust en al het sterrenlicht om jouw volgende pad te verlichten tijdens deze reis in het universum. Christian, Ik heb je lief. Untill we meet again. Isabella S. Fabri Het Onze Vader In de oecumenische versie, Onze Vader die in de hemel zijt, Uw naam worde geheiligd, Uw koninkrijk kome Uw wil geschiede, op aarde zoals in de hemel. Geef ons heden ons dagelijks brood. En vergeef ons onze schulden zoals wij onze schuldenaars vergeven. En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid in eeuwigheid. Amen. [6]

7 In memoriam Christian Dogterom Verbijsterd hebben wij vernomen dat onze oud-voorzitter, Christian Dogterom plotseling is overleden. Christian was een zeer betrokken, inspirerende en creatieve voorzitter, met een brede interesse. Christian zette zich met volle overtuiging in op het gebied van medezeggenschap. Wij wensen zijn naasten sterkte bij dit verlies. Cliëntenraad Sociale Psychiatrie, RIBW Rijnmond Rotterdam, 27 juli 2006 Gedicht Jij bent Niet meer Jouw geest Heeft de vrijheid Gevonden Geen gedichten, Gesprekken en Verhalen meer. Het is nog moeilijk Te begrijpen Christian, Ik zal je missen Anja In nagedachtenis aan Christian Dogterom kwam ik de volgende dichtregels tegen. De dichter is mij niet bekend, maar het symboliseert mijn beeld welke ik van Cristian had. Altijd anders,uitgesloten veroordeeld tot levenslang in mijzelf draag ik mijn eenzaamheid met verve mijn rug recht en mijn hoofd omhoog De pijn van altijd eenling te zijn Mij nergens achter kunnen verschuilen lijkt soms meer dan ik kan dragen Wie kent het kind dat huilt in mijn hart bij elke nieuwe trap? Maar de kwetsbaarheid Is mijn kracht Mij krijgen ze er niet onder: ik vecht voor recht op leven op mijn eigen wijze Mijn recht: het recht om anders te zijn Ik ben mijn eigen God mijn vrijheid is mijn leven en mijn vloek ik kan niet anders Jan B. Burger [7]

8 Verslaafde vogels [column] Ik heb lekkage. Bij regen sijpelen de druppels naar binnen langs het platte dak. Kan ik mooi het platte dak op met die regen. Bibberend klauter ik mijn laddertje op. Na een diepe zucht dat ik het er toch maar weer levend van afgebracht heb, zie ik ineens een gat van zo n vijf vierkante centimeter in het Ruberoid. Hoe kan dát nou weer? Stenen? Weg gewaaid? Als een getergde geit ga ik maar weer bibberend het trapje af. Pfff, wat is dat hoog. De buurvrouw vraagt: heb je iets aan je dak, lekkage of zo? Ja, zeg ik, en ik weet niet hoe het komt. Nou, zegt de buurvrouw, vorige keer zag ik van die zwarte kraaien de dakbedekking wegrukken en opvreten. Hu?, zeg ik, eten die dan bitumen dakbedekking? Wat hebben ze daar nou aan? Enige tijd later kom ik Jan tegen, een kennis van mij. Ik leg aan Jan uit dat ik een gat heb in mijn dakbedekking. Jan staat bekend om zijn grote loodgieters vaardigheden. Hij zal er wel even naar kijken. Ook de buurvrouw bemoeide zich ermee: ja, een tijdje geleden hadden van die zwarte kraaien.. Bij nadere controle bleek dat de vogels alleen de daklijm op hadden gegeten. In de lijm zit oplosmiddel die bedwelmend is. Vogels, die op z n tijd, aan de roesmiddelen zitten? Er is zelfs een film gemaakt, te weten: Animals Are Beautiful People uit gevonden op internet, met onderstaande recensie: De mooiste natuurfilm ooit gemaakt volgens mij. Dronken dieren omdat ze van vruchten eten die gaan gisten en alcohol bevatten, een aap die achterover valt omdat hij een slang onder een steen vindt, later weer bijkomt, nogmaals kijkt en weer bewusteloos valt. Een slang die een struisvogelei in zijn geheel naar binnen werkt, teveel om op te noemen. Geschikt voor iedereen omdat je geen dieren ziet die elkaar opvreten en zo. Erg humoristisch en zeker een film om op te nemen. Nog meer vogels. De eerste keer dat ik met een verslaafde vogel te maken kreeg was s nachts halverwege de jaren zestig. De oudste zoon van de buren, echt een hippe vogel, had een rare pil geslikt en wat gedronken werd er gezegd, nadat hij zich steeds liet vallen over auto s en er overheen liep. De volgende hippe vogel zat op de trappen van Metrostation Beurs, vlak bij C&A, met een lepel en aansteker. In de jaren 60 van de vorige eeuw was het Weena in Rotterdam nog een leeg grasveld en lagen er in de zomer regelmatig vogels, zonder dakbedekking, te slapen. Dat was heel gewoon in die dagen. Later bleek dat het geslaap rond het Centraal Station helemaal niet zo gewoon was. Dat waren verslaafden werd er gezegd en hadden niet eens dakbedekking. Er werd wat geregeld. In onze stad zijn de huismussen en ringmussen bijna helemaal uitgestorven. Vogelkenners hebben aangetoond dat het gebrek aan schuilplaatsen, zoals ligusterheg, de mussen hebben verjaagd. De heggen in tuinen werden door de stadbewoners gerooid en vervangen door strakke houten prefab vlechtschermen. Afgelopen jaren, en ook anno 2006 worden bijna alle voorzieningen voor de andere vogel doelgroep afgebroken of verplaatst naar het verre platte land. Wordt er nu ook stilletjes gehoopt dat ze verdwijnen, net als de mussen? Drugs Ik kom langzaam terug Op aarde Net iets te vlug Ik ga straks weer heen Opnieuw, Van iets naar geen. Obsessief, Buiten gerief. De dag van morgen Nuchter lief. Even geen grens Niet voelen als wens. Geen schaamte, geen weten, Geen benul. Totaal afgesloten, Van al mijn flauwekul. Ik was wie ik ben Ik ben nu slechts wie ik was. Toen, nu, Maar straks niet meer. NS Stoned [gedicht]en Op een eiland, onbewoond De weed, Een tikkeltje verdraaid De werkelijkheid een windje verder gewaaid Een joint gedraaid Een verslaving gezaaid Een plant, Groen, onschuld Verminkend, verslavend Uiteindelijk ongeduld Het duurt te lang De wereld draait Het plantje De rust Verminkt Allen uitgepaaid!! Henry Sunant NS [8]

9 Herstel: de verslaving voorbij? De Werkgroep Herstel Basisberaad Rijnmond gaat in op het verband tussen verslaving en herstel, presenteert diverse interessante citaten en illustreert een en ander met ervaringsverhalen Hoe zit het met verslaving en herstel? Er zijn mensen die de rest van hun leven alcohol, drugs, een gokhal enz. moeten mijden als de pest. En er zijn er die nooit weten te herstellen van hun verslaving. Maar er is ook nog een groep die met een proces van vallen en opstaan, leert om de verslaving terug te dringen tot acceptabele proporties. Wat is acceptabel eigenlijk? Daar valt over te discussiëren. Belangrijke criteria zijn volgens ons: dat je eigen leven (en dat van anderen...) niet ontwricht wordt door je gedrag. Dat je, je bewust bent van waar je mee bezig bent en je de controle niet verliest. Een verslaafde is immers niet meer vrij in zijn of haar keuzes, maar is dwangmatig bezig. Is volledig herstel van verslaving wel mogelijk? Nou is sowieso de ene verslaving de andere niet. Waar geheelonthouding bij de ene verslaving een theoretisch mogelijke keuze is, is dat bij een andere niet zo. Je kunt bijv. niet gewoon stoppen met eten. En voor een aandachtverslaafde is het skippen van aandacht ook geen gezonde optie. Herstel van dit soort verslavingen betekent dus maat leren houden. Als geheelonthouding wel mogelijk is, kun je dan spreken van een volledig herstel na een bepaalde periode? AA (Anonieme Alcoholisten) stelt: Wie eenmaal alcoholist is die blijft alcoholist. Daarom laten wij in AA juist dat eerste glas, dat onvermijdelijk weer het begin van onze terugval zou zijn, staan. (Zie Met andere woorden: je blijft je verslaving bij je houden. Onze werkgroep kent echter ook mensen die al zo lang hun gedrag in de hand hebben, dat ze vinden dat er van verslaving geen sprake meer is, dat het een gepasseerd station is. Hoe zit het ten slotte met een geïsoleerde aanpak van een verslaving? Het is immers bekend dat psychische kwetsbaarheid allerlei verslavingen in de hand kan werken. Verslaving heeft dan de vorm van overlevingsstrategie, van het dempen van chaotische gedachtes, van compensatie van gevoelens van tekortschieten, van zelfmedicatie... Een citaat dat hierbij aansluit: Ik werd zo opgevreten door die depressie, en door de drugs die ik gebruikte om ertegen te vechten, dat er niets meer van me over was... (Uit de autobiografische roman Jong en depressief, Elizabeth Wurtzel, 1995.) Afhankelijk van de ernst van de verslaving is het niet eenvoudig te bepalen of nou eerst de verslaving of de psychische problematiek aangepakt moet worden. En allebei tegelijk is nou ook niet bepaald eenvoudig..., al zou het wel het mooiste zijn. Neem deel aan de wereld, ook als je (nog) verslaafd bent Liesbeth Vollemans, ex-drugsverslaafde; bewerkt door Susan M.L. Leijnse Voor mijn gevoel ben je als verslaafde nog meer een paria dan als psychiatrisch patiënt. Je ligt er totaal uit als je een junkie bent. Ik heb dan ook behoorlijk in een isolement verkeerd. Maar je hoeft je er niet bij neer te leggen dat je wordt uitgekotst. Ik denk dat je mijn hele leven kunt zien als een voorbeeld daarvan. Verslaaft of niet, ik wilde bij de maatschappij horen en dat lukte doordat ik mij ondanks alles onder de gewone mensen bleef begeven. Ik ging naar de Vrije Academie (beeldende kunst), nam saxofoonlessen en was ondertussen dus wel verslaafd... Toen ik clean was, ging ik werken en de Sociale Academie doen maar het stigma bleef me achtervolgen. Door er open over te zijn heb ik mijzelf gewoon weer op de kaart gezet om het zo maar te zeggen. Mijn advies aan lotgenoten is: geef het niet op, blijf niet in het kringetje zitten van iedere dag naar de dagopvang en s nachts naar de nachtopvang. Dat is het leven van een dakloze, iedere dag voor een slaapplaats zorgen en alleen nog maar in aanraking komen met collega-daklozen bij de opvang! Daar moet je uitbreken, dus ga op een cursus. Of ga fitnessen maar dan niet (alleen) bij een project van de Bouman of Bavo want dat kan daar ook. Nee, gewoon tussen de mensen, je zult het zien, je krijgt weer contacten... Nog een tip: toen ik ziek was en de deur niet meer uitkwam: Internet!! Neem een weblog, ga op MSN of op een forum; je krijgt daardoor toch contacten. Echte vrienden heb ik daar inmiddels aan overgehouden... [9]

10 Voor u gelezen Medicijnverslaving: weer kapitein op je eigen schip worden Erwin Tukker, 10 jaar verslaafd geweest aan een angstremmer, opgetekend en bewerkt door Susan M.L. Leijnse Een stevige psychiatrische diagnose benam mij alle moed en ik vond het best wat ze me allemaal voorschreven, waaronder een angstremmer. Zo moe was ik van mijn draaikolk van emoties, dat de rust die het medicijn bracht me aanvankelijk de zevende hemel leek. Door een second opinion werd mijn diagnose afgezwakt en daar ging al een herstellende werking van uit. Ik kreeg weer het idee dat ik ZELF wat met mijn leven zou kunnen maar peinsde er niet over om met de Voor u gelezen Wat bedoelde Michael ermee dat hij begreep dat je lijm snoof? Hij wist hoe het bij mij thuis was. Alleen ik en mijn moeder en we hadden een bloedhekel aan elkaar. Meestal was ze stom dronken en als ze dat niet was, dan mepte ze de eerste de beste die ze zag, dat was ik meestal. Behoorlijk deprimerend. Ze heeft enorme problemen, maar ze wil er niets aan doen... ze doet gewoon de deur op slot en zinkt weg in haar roes. Heeft ze je ooit verteld wat haar problemen zijn? U bedoelt afgezien van de lichamelijke afhankelijkheid? Ik knikte. Dezelfde problemen die iedere junk heeft, denk ik, zei hij en hij haalde zijn schouders op. Angst voor het leven... voor pijn... angst om jezelf goed te bekijken voor het geval dat wat je ziet je niet bevalt. (Uit de misdaadroman De vorm van slangen, Minette Walters, 2000.) angstremmer te stoppen en kreeg moeiteloos recept na recept! Tot een sociaal-psychiatrisch verpleegkundige mij ervan wist te overtuigen dat het zo niet langer kon, dat ik medicijnverslaafd was. Met geen pen valt te beschrijven waar ik daarna allemaal doorheen moest tot ik uiteindelijk in een kliniek wist af te kicken. Voordat je een werkelijke poging kunt doen om van het leven meer te maken dan slechts overleven, moet je door een pijnlijk proces heen van erkenning van je problematiek. In mijn geval vloeide uit psychische kwetsbaarheid 10 jaar totale afhankelijkheid van een kalmerend middel voort terwijl je dat volgens de bijsluiter maximaal 6 maanden mag gebruiken! Als je een en ander eenmaal onder ogen durft te zien, moet je ook nog zien te accepteren dat je je zwakke plekken levenslang met je zult meedragen. En dat is echt knokken geblazen en brengt veel verdriet met zich mee. Maar ja, niet willoos meedeinen, betekent toch echt een Ons land telt medicijnverslaafden en alcoholverslaafden, tegenover slechts harddrugsverslaafden. Dat het harddrugsprobleem toch zoveel aandacht krijgt, heeft vooral te maken met het feit dat het in verband wordt gebracht met overlast op straat en (kleine) criminaliteit, althans door de gebruiker. Het harddrugsprobleem springt dus eerder in het oog, terwijl de kosten van het alcoholprobleem veel groter zijn. (Uit Grenzeloos, een uitgave van Bouman GGZ in opdracht van de Cliëntenraad, okt ) Mijn drang tot heroïek was, vanwege het onmatige ervan, in wezen een drang tot het onmogelijke, een neiging tot zelfoverschatting, tot het boven mezelf en anderen uitstijgen, tot meer willen presteren dan mijn prestatievermogen toeliet. En precies daarom droeg het vanaf het allereerste begin ook de kiem in zich van falen, van vallen, van ondergaan. (Uit het zelfhulpboek O Nederland, vernederland!, René Diekstra, 1998.) mentaal proces van het roer omgooien en een zee van emoties over je heen laten komen, voordat je kapitein van je eigen schip kunt worden. Van mijn voormalige kameraad, de angstremmer, heb ik dus succesvol afscheid genomen. Nu ga ik vanuit acceptatie en kracht gevoelens van verdriet en machteloosheid te lijf. Inmiddels onderneem ik van alles, ik ben redacteur en fotograaf bij Denkraam, coördineer het verzendproces van het blaadje van Clip Rijnmond* en ben lid van het Verslavingspanel*. Maar... voorzichtigheid blijft geboden. Het is steeds goed bekijken wat ik aankan. Ik wil actief mijn leven in eigen hand blijven nemen en daarbij hoort mezelf goed in de gaten houden. Clip: Clienteninformatiepunt Rijnmond (www.cliprijnmond.nl) Verslavingspanel (Basisberaad Rijnmond): denktank van ervaringsdeskundigen t.b.v. beter beleid in de verslavingszorg Uit een groot onderzoek uit 2002, waarin 119 studies naar de behandeling van eetstoornissen zijn geanalyseerd, blijkt dat van alle patiënten met anorexia of boulimia nervosa slechts 45 tot 50 procent herstelt. Dertig procent herstelt niet helemaal maar verbetert, en twintig procent houdt een eetstoornis. (Uit het artikel Eetstoornissen geen exclusieve puberziekte, Trouw, 30 mrt ) Over verslaving aan raamprostitutie: Het heeft me een jaar of drie gekost er helemaal mee te stoppen. In het begin hield ik het nog geen twee dagen uit zonder het raam, dan moest ik weer gaan zitten om me goed en sterk te voelen. Het is een verslavend vak. Men heeft me in die tijd gevraagd wat ik, naast het geld, het meest miste als ik niet werkte en dat is toch de spanning, de macht van het spel. In mijn ogen heeft de hoer spelen toch altijd met bedrog te maken gehad, een soort oplichterij waar je iedere dag weer goed of minder goed in kon zijn. (Uit de roman Geheel de uwe, Connie Palmen, 2002.) [10]

11 Mike over de drugsverslaving van zijn moeder Op een gegeven moment heeft ze voor opname gekozen om af te kicken. In het begin had ik wel twijfels. Ze kreeg ook waarschuwingen. Maar gaandeweg kreeg ik steeds meer vertrouwen dat ik mijn moeder zou terugkrijgen. Ik zag ook dat Opgetekend en bewerkt door Susan M.L. Leijnse ze weer meer interesse in me had en dat ze geen zin meer had in schulden. Maar ondertussen was ze hierdoor ook een jaar Aanvankelijk had ik het niet zo in de gaten. Er kwamen vreemde mensen over de vloer en dan ging mijn moeder naar haar slaapkamer. Achteraf waren dat dus dealers en gebruikte mijn van huis. Je kunt dat nu nog merken, dat ik eerder iets aan mijn vader vraag. Mijn moeder heeft me daarop gewezen en nu probeer ik om dat meer te verdelen want dat verdient ze. Ik moeder op haar kamer. krijg ten slotte nu Iemand die verslaafd is aan Onze relatie verslechterde: ze weer aandacht van cocaïne, komt er nooit meer van ging vaak weg en we communiceerden allebei mijn ouders en minder. Toch kon ik als ze zich onder invloed goed voelde, merken af, zei mijn leraar. Ik dacht: Mijn moeder wel! kan over alles met ze praten. Toch blijft het een gevoelig punt. Het dat ze nog steeds van me hield. En ik maakte dan wel eens gebruik van de situatie want ze was dan heel toegeeflijk. Natuurlijk was ik soms boos, bijvoorbeeld als ik s nachts niet wist waar ze was. En de reacties van de buurt waren ook moeilijk. Dat ze het openlijk hadden over die is ten slotte pas vijf jaar geleden en dat is niet zo lang op een mensenleven. Ik vind het wel goed dat ze nu voorlichting geeft. En als ik zo terugkijk, heb ik zelf van dit alles veel geleerd. Dat je niet te snel klaar moet staan met je oordeel bijvoorbeeld. junk. Maar ik bleef mijn moeder ook gewoon een mens vinden, een mens die in de fout ging weliswaar. Ze is er ook nog eens drie maanden vandoor gegaan... Tot besluit verzoeken wij u wederom om te reageren op ons artikel of input te geven voor het volgende, waarin we Mijn vader had het er moeilijk mee. Tegen het gebruik viel niet op te werken en dan nog de zorg voor de kinderen. Op aandacht besteden aan de historie van het begrip herstel binnen het Basisberaad Rijnmond. een nacht zag ik hem huilen en dat maakte grote indruk. Maar hij gaf de moed niet op en ook ik bleef hopen dat ze wel een keer zou stoppen. Dat hield me op Werkgroep Herstel Basisberaad Rijnmond Ondersteuner: Foekje Bok de been en ik zocht daarnaast veel afleiding: lekker naar buiten met vrienden, er Auteur: Susan M.L. Leijnse niet steeds aan denken. Ook was daar Jeugdzorg. Met de eerste persoon troffen we het overigens niet. Die keek naar wat er fout was in plaats van wat er nog mogelijk was om het gezin bij elkaar te houden. Zo van: als je aan de coke zit, ben je een slechte moeder, dus moeten ze bij / Denkraam t.a.v. Werkgroep Herstel, Postbus AB Rotterdam / Tel. spreekuur: dinsdag uur: => Foekje Bok belt u terug i.v.m. de kosten als u meldt dat u reageert op de Herstel-reeks) haar weg. En dat wilden we niet. Daarna kwam er echter een flexibeler persoon met meer begrip over de vloer en die luisterde ook naar mij! Daar hadden we wel wat aan. [gedicht] Verslaving is een woord zo machtig, mensen leven en mensen sterven terwijl ik denk, het is maar één woord. Het is de mens die schopt en slaat, veroordeelt en vernedert, uitsluit en vervolgt, kruizen creëert, pijn, gemis en een onvulbare leegte met levenslange garantie. Vrije wil is een illusie, keuze is luxe, dat is deviant, de werkelijke uitdaging. Mensen sterven, mensen vergeten, de propaganda van de tijd dicteert, jij wel, jij niet en om het af te maken nog een schop na, een verslaafde kan niet kiezen, tot slaaf verworden. Nou, sorry hoor. Het is een ziekte. Mag ik nu mijn medicijnen? om de symptomen te bestrijden, mensen vergeten, mensen leven. Virginia [11]

12 De Pauluskerk Interview met Hans Visser De Pauluskerk aan de Mauritsweg in Rotterdam heeft vrijdag 23 juni om middernacht de deuren gesloten. Het kerkgebouw wordt gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Met de sluiting wordt er een markante periode afgesloten. Vlak na de sluiting van de Pauluskerk gaat Denkraam in gesprek met dominee Hans Visser. Helemaal gesloten is de kerk ten schrijven van dit artikel nog niet: mensen zijn nog steeds welkom in de kerk. De Pauluskerk blijft gewoon bestaan, aldus Hans Visser. Visser opende 26 jaar geleden de deuren van de Pauluskerk. Hij zag een gebruiker buiten spuiten en hij nodigde de arme man binnen en bood hem onderdak in de kerk. Al in 1980 gaf Dominee Visser gelegenheid om te gebruiken in de kerk. De persoon kon in betere omstandigheden zijn drugs gebruiken. Beter voor de eigen gezondheid, maar ook voor die van anderen. Veilig gebruik vermindert de kans op besmettelijke ziektes. Deze benadering werd later door de politiek overgenomen en Harm Reduction genoemd. De Pauluskerk staat bekend om de opvang voor verslaafden, maar dat is niet de enige groep mensen die de Pauluskerk bezoekt: ook vluchtelingen, Molukkers, dak- en thuislozen enzovoorts. Er was behoefte aan een ontmoetingsplek voor mensen, zo begint Hans Visser, dus hebben we in de Pauluskerk een ruimte gereserveerd voor ontmoeting voor iedereen uit de samenleving. In die tijd ontmoette Hans Visser Nico Adriaans, de toenmalige voorzitter van de Rotterdamse Junkiebond. Enerzijds waren er felle discussies onderling, anderzijds leidde dit tot diverse projecten zoals het Eethuis en de Nachtopvang. Maar ook was er de gebruikersruimte in de Pauluskerk en werd er oogluikend [interview] gedeald. Het gemeentebestuur heeft het altijd oogluikend toegestaan, aldus de dominee, totdat in 2002 Leefbaar Rotterdam in de gemeenteraad kwam. De laatste jaren waren er steeds meer ingewikkelde conflicten met de gemeente. De politiek is altijd al kritisch meelevend geweest. Vanuit de samenleving waren de reacties gemengd. Men is echter de laatste jaren onverdraagzamer geworden. Vroeger werd er meer getolereerd. En de buren? Dat is inde loop der jaren goed gekomen, maar ja.het lukt nooit met iedereen, sommige buren bleven hun bezwaren houden. Vanaf het begin was de Pauluskerk een herberg en actiecentrum. Maar ook een kerk. Een kerk hoort ten dienste te staan voor mensen in de samenleving. Dit geldt voor alle mensen, dus ook voor vluchtelingen, daklozen, verslaafden. Voor iedereen doen we de deur open. Het gaat om gastvrijheid, laagdrempeligheid. Iedereen moet zich thuis kunnen voelen, de kerk is een plek voor de mensen. Belangrijk vind ik het opbouwen van een relatie met mensen. Contact met de mensen is voor mij belangrijk. Met sommigen heb ik nu nog een goede band. Ik zie dit overigens niet als een plicht, ik heb écht interesse in de mensen. De Pauluskerk heeft in de loop der tijd veel bereikt. Hans Visser ziet de kerk als een voorbeeld voor een liberaal drugsbeleid. Legalisering van drugs, en daarmee regulering, werd in ieder geval op de agenda gezet. Drugs waren taboe, het werd in ieder geval bespreekbaar gemaakt. Een aantal politieke partijen was het wel met ons eens, zo zegt Visser. Er zijn in de loop der tijd meer voorzieningen gekomen, voorzieningen die later zijn overgenomen door andere instellingen in Nederland. Denk maar eens aan de nachtopvang en de soos. Ideeën die later door anderen zijn overgenomen. We waren echt trendsetters. Ook het gedrag van de politie werd onder de loep genomen: de politie is, na veelvuldig overleg, soepeler en toleranter geworden. Vier jaar geleden kwam Leefbaar Rotterdam in groten getale in de gemeenteraad. Dit was een terugval, de geschiedenis begint weer opnieuw. Veiligheid [12]

13 en overlast waren de sleutelwoorden. Met de komst ven Leefbaar Rotterdam moest de Pauluskerk verdwijnen. Veel van het werk dat we hebben verzet is weer afgebroken. Huisdealers moesten weg, en binnenkort sluiten de gebruikersruimten in de kerk. Leefbaar Rotterdam is echt een waardeloze partij Er lijkt sprake van meer repressie, en minder tolerantie dan 25 jaar geleden. Verplicht afkicken is weer in. Ik ben voor een zekere mate van drang, zegt Hans Visser, maar ik ben tégen dwang. Na de sluiting van de gebruikersruimten in de Pauluskerk, gaat Hans Visser gewoon door met de strijd. Ik laat dit probleem niet los, aldus Visser. In de Pauluskerk blijven gebruikers welkom voor een kop koffie. De Pauluskerk wordt opnieuw gebouwd, maar het blijft open huis. De gebruikersruimten gaan nu over in de Nico Adriaans Stichting, er komen drie gebruikersruimten verspreid in de stad. Een aantal mensen zullen we dus niet meer terug zien in de Pauluskerk. Maar hoe het gaat worden? Niemand kan het voorspellen. Tekst en fotografie Bas van Bellen en Liesbeth Vollemans Aangezien ik de Pauluskerk en de hele periode van dichtbij heb meegemaakt, doet het mij pijn in het hart dat dit nu verdwijnt. Wat de dominee heeft bereikt is vaak taboedoorbrekend geweest. Altijd heeft hij een voorbeeld willen geven, soms dwars gelegen en voorstellen gedaan. Hij is trendsetter geweest waardoor het beleid soepeler is geworden. Voor de junkies nam hij het altijd op, vooral ook dat het gewoon om mensen gaat, zoals jij en ik, waar de dominee met sommige tot de dag van vandaag een goede band mee heeft opgebouwd. Maar het is toch jammer dat deze tijden veranderen. Ondanks zijn onvermoeibare strijd is het huidige klimaat harder geworden, steeds meer antidrugbeleid, meer repressie. Maar Visser blijft zijn idealen trouw ook al gaat hij ons verlaten. We zullen vast nog wel van hem horen. [mijn idee] Verslavingen Verslaving is een gevolg naar mijn idee.het begint met emotioneel shoppen. Tijdens het emotionele shoppen wil je in een andere staat verkeren dan dat je bent. Dit wil je (tijdelijk) oplossen door middel van drank, harddrugs, snoepen, seks, etc. Noem de verslavingen maar op. U vraagt, het draait. Jammer dat we eigenlijk daardoor zo weinig naar onszelf luisteren, wij vragen immers en iets buiten ons lost het op. Echter tijdelijk, totdat we het meer en meer nodig zijn, tenminste dat vertelt een gevoel ons, een gevoel dat vraagt en na een poos zelfs schreeuwt. Dat gevoel begint in de buik met een onbehaaglijke stemming.we kunnen het niet plaatsen en raken zenuwachtig, ontstemd of ontevreden. We lijken het niet gelijk zelf op te kunnen lossen, we voelen ons dan onmachtig. Bij onmacht grijpen we maar al te vaak gelijk naar middelen. Onmacht staan we niet toe. Dat is het ergste wat er is voor een mens, een situatie of een gevoel niet positief al dan niet constructief kunnen beïnvloeden door middel van het eigen gezag. We hebben iets NODIG. Dan komt de vraag. De lokale supermarkt bijvoorbeeld is niet te beroerd om aan die vraag te voldoen, immers je bent consument. Wij consumeren. De reden dat iets in onze buik vraagt om aandacht wat we niet kunnen plaatsen zijn bijvoorbeeld onverwerkte gebeurtenissen, geen tot weinig zelf acceptatie, trauma, stress. Hier wordt heden ten dagen in mijn ervaring nog amper aandacht aan besteed. Men kickt even af, houdt ondertussen vakantie en men staat weer buiten, eigenlijk bijna niks opgeschoten. Ja, de alcohol is uit het lichaam, maar de veroorzaker niet, die blijft onaangetast Triest.. Ik beschouw verslaving dan ook niet als een hersenziekte, mocht het dat uiteindelijk wel zijn dan is het slechts wederom een gevolg. Bij verslaving zijn we gaan bedelen om dat stukje aandacht wat ons berust. Hetzij cocaïne, snoepen, drinken, sigaret.. Het is wel aangeleerd gedrag, aangevuld met een soort beloningsgedrag zonder gelijk te willen stellen dat iedereen dit voor zijn plezier doet. Een beloning hoeft niet altijd goed te zijn. Die beloning verandert na bewustwording in een straf. Men beloont en straft zichzelf op deze manier. Wat niet bij elke verslaving opgaat maar het dekt wel het gros van de verslavingen. Het is een gevolg van een tweestrijd tussen gevoel en verstand. Het gevolg van acute onmacht, begonnen misschien met spielerei. Maar we hebben dan wel ondertussen geleerd dat het middel dat we gebruiken om gevoel te verdoven of te versterken werkt op commando. Geen onmacht, je hebt weer controle over de situatie. Het kloterige is dat de drugs het onbehaaglijke gevoel in de buikstreek tienmaal erger maken. Het is ook erg makkelijk te stellen dat verslaving een hersenziekte is, dat zou dan ook gelijk pathologisch verklaren waarom zoveel mensen terugvallen. Ook omdat de Bouman geen antwoord heeft op die situatie, tenminste geen bevredigend antwoord. Zal me niks verbazen als ze feitelijk met de handen in het haar zitten en het schuiven op de hersenen.weer voer voor de pillen maffia. Erwin Tukker Liesbeth. [13]

14 Verslavend nasmaakje Nicotinevervangers, een tikkeltje verraderlijk! Zonder verslaving wordt het even wennen, want dat je moet stoppen kan je niet langer ontkennen. Het is alsof je met de wijsheid zelve zo kan stoppen, terwijl je weet; Je helpt jezelf enkel en alleen naar de knoppen. Je blowt veel, dag in dag uit, Zodat je uiteindelijk op allerlei problemen stuit. Je draait stick na stick, met vrienden of alleen, Een vriend die heb je al, want om je joint kom je niet meer heen. Waarom lijkt het een genot, wat je bevordert in je vrijheid, terwijl het je na een lange tijd harteloze roof pleegt op je blijheid. Kilo s zijn er gerookt, ten lange duur. En je ervaart, over je gevoel ligt geen laagje, maar een enorme muur. Als je, je voor de grap dan ook nog een richt op een visualisatie, ben je uiteindelijk toch niets meer dan een hasj, weed combinatie. En toch blijft het trekken en laat jij je door de coffeeshop je drugs verstrekken. Vormt het geen schild? Splitst het je leven? Maakt het je hard zonder op te hoeven geven. Is het niet je masker en niet wie je wil zijn, vraag jij je niet af waarom je het nog steeds ervaart als fijn? Je zit in de coffeeshop en bestelt op je gemakje nog een blow, in je hoofd blijft het maar ratelen; Stoppen?! Dat kan ik zo!! Er is iets vergeten, het speelt in op je geweten. Zelf kan je enkel denken, dat groene plantje zal mij niet krenken. De mensen om je heen, meestal de mensen uit de shop, zien het meteen. Samen begin je te praten en met elkaar sta je open voor de zwakte van wat je gebruikt, maar zien die mensen ook dat jij hiermee je gevoel ontduikt?! Toch beheers je met een blow, wellicht met de mensen, toch die rust, acceptatie en vrede, een ieder heeft immers wel wat onder de lede. Geen redenen om je te verstoppen of verschuilen, want rook een blow en je hoeft ook niet meer te huilen! Gewoon kort vertrouwen met een vreemde omdat je hetzelfde plantje rookt, terwijl je buiten de drugs om, waarschijnlijk onrust stookt. Een reden wat het nog moeilijker maakt om daadwerkelijk te kappen, dat is omdat het probleem van blowen ook niet is te snappen. De halve wereld om je heen lijkt te blowen als een malloot, vrienden over de vloer en ritueel hetzelfde gekloot. De een druk je uit, de ander wordt gedraaid, onbewust word je verslavingsdrang gepaaid. Alles is er drugs, in je hoofd, huis of om je heen, En heb je eens geen joint, dan koop je er toch een. Je wordt geprikkeld door het draaien, de geur en door de smaak, en na even te zijn gestopt is het lullig genoeg bij de eerste al weer raak. Het geeft je een zuiver gevoel van verlangen, waardoor die eindeloze drang naar meer blijft hangen. Natuurlijk leef je wel met het besef dat je het ooit allemaal anders wil, maar tot die tijd staat toch je wereld stil. Mocht je ondanks deze vele tegenspraken, van het een in het ander haken. Er toch in slagen er niet meer naar je verslaving te talen, Geweldig, maar stiekem is de liefde voor het stofje nooit meer uit je gevoel te halen Stay Positive Natasja Schreuder Zelfs aan nicotinepleisters en nicotinekauwgom worden voorwaarden gesteld, zelfs in zulke belachelijke mate dat ik er maar een peuk bij opsteek. Geen zure dranken bij de kauwgom, geen zonlicht op de pleister. Ik word gewoon verdrietig en melig tegelijk als ik de bijsluiters lees. De conclusie is mij helder. Ik stop nog niet met roken! In beide staat vermeld dat je op afbouw van drie tot zes maanden wordt geadviseerd het middel te gebruiken. Gelijk denk ik, is dat niet wat overmoedig van de fabrikant? Op deze manier zijn die slimmeriken toch juist bezig om het meest werkzame bestandsdeel, de nicotine, in stand te houden in je lichamelijke huishouden. Staat dat dan weer niet gelijk aan de sigaretten die je op een dag rookt? De fabrikanten willen, naar zeggen, helpen in het ondersteunen van uw wilskracht, uw behoefte aan roken te weerstaan. De nicotine die je voorheen inhaleerde wordt alsnog in je bloed opgenomen. Kant en klare koek dus voor mij, vooral als ik naga dat de bijwerkingen en zelfs het kopje wat te doen bij overdosering mij nog minder wilskrachtig maken. Irritatie van huid of keel, waar de oplossing van wordt aangedragen, minder te plakken of langzamer te kauwen. Piel, piel, plak, weer een shaggie in mijn bekkie! Natuurlijk zijn er mensen bij wie deze middelen ongetwijfeld hun werk doen en zelfs echt aanzetten tot stoppen met roken. Er is inmiddels een farmaceutisch middel in de apotheek en drogist te koop dat garandeert dat je kunt stoppen met roken. Maar de bottom-line blijft: als je maar wil! Dan voeg ik er naar mijn inzien aan toe, als je maar wil, dan kan je het zelf! Natasja Schreuder [14]

15 [gedicht] Verslaving aan een Dienaar Ze kan hem nog goed herinneren Die allereerste snee Ze had eindelijk een vriend gevonden Lichamelijke pijn was meer oké Als meisje van dertien jaar Anders dan zo velen Liep ze rond met haar dienaar En zijn mes om mee te spelen Geen benul wat hiervan komen zou Haar nieuwe vriend, leek o zo trouw Hoe trouw haar vriend ook leek te dienen Innerlijke pijn was niet te bereiken Misschien wat dieper snijden En dan maar verder kijken Anders dan zo velen Vraagt ze zich wel eens af Of ze ooit nog wel zal helen Als vrouw van negentien jaar Anders dan zovele Getekend voor het leven Haar armen zijn beschreven Haar vriend, die pijn heeft zich bekeert Geworden tot verslaafde vijand, zichzelf aangeleerd Wonend tussen muren zonder kracht De automutilatie buiten macht Ja, ze kan hem nog goed herinneren Die allereerste snee In haar hoofd loopt ze er altijd nog mee Mijn verslavende poging tot zelfvernietiging Of zelfbeschadiging verslavend is? Een discussie tussen hulpverlening en ervaringsdeskundigen, waar ik zelf een beetje tussensta. Op mijn negentiende schreef ik dit bovenstaande gedicht, in gevecht met de verleiding om mijzelf pijn te doen. Om zo mijzelf te ontladen van alles wat me bezig hield, alles wat me teveel was en alles wat ik dacht niet aan te kunnen. Zelfs nu ik wat ouder ben en het constante beschadigen toch wel wat verder achter me ligt, kan het mij nog enorm bezig houden. Niet alleen omdat ik mijzelf letterlijk behoorlijk beschreven voel door mijn verleden en mijn overlevingstactiek, maar ook omdat ik af en toe stiekem nog wel.even zou willen. Is het in theorie niet verslavend, dan is het voor mij in de praktijk zeker wel zo geweest. In de ergste wanhoop momenten dacht ik dan ook maar dubbelzinnig; Snij je rijk, snij je arm Al was het alleen maar om het naar mijzelf te verantwoorden. Wat boekjes, onderzoeken of hulpverleners en vrienden denken, is al snel niet meer belangrijk als je enkel snapt dat het je op weet te luchten en even gedachteloos weet te krijgen Ik was dertien toen ik voor het eerst in mijzelf sneed. Het had een enorme verlichtende uitwerking, het bloed leek er letterlijk voor te zorgen dat alle spanningen uit me weg ebden. Het schuldgevoel en het onbegrip wat ik daarna voelde was echter nog veel heftiger en zorgde dat ik er een geheim bij had. Waarvan ik me nog goed weet te herinneren, dat ik dacht, het wel weer weg te kunnen snijden. Schaamte voor wat ik deed had ik niet. Niet naar mezelf, het was mijn geheim. De buitenwereld zou het nooit te weten komen dus hoefde ik mij niet te schamen. Zo maakte ik, dacht ik, het mij- [15]

16 zelf makkelijker. Ik kwam in een cirkeltje terecht waarin ik mijzelf steeds minder begon te begrijpen. Ik durfde niemand te vertellen wat ik mijzelf aandeed en vond het zelf eigenlijk ook te stom voor woorden. Mijn zelfvertrouwen kelderde omlaag en uiteindelijk sneed en kraste ik echt alle spanningen om mij heen weg. Het was zo gemakkelijk om in automatisme naar iets te grijpen, wat je niet kon begrijpen, maar wat wel leek te helpen. Al was het maar om een paar, dat me wat rustiger maakte. De reden waarom ik begon met snijden, was omdat ik een onacceptabele jeugd en tienertijd doorging en door had gemaakt leken allang niet meer van belang. Alles was een reden om mijzelf pijn te doen. Alles deed pijn. Ik was zestien en zat in mijn examenjaar toen een vriendin erachter kwam. Tijdens een tentamen stak ik mijn vinger op in de klas en in een onbewaakt moment schoof mijn mouw iets naar beneden. Mijn vriendin greep in een impuls mijn arm en vanaf dat moment stortte mijn wereld in. Ik ben tijdens mijn tentamen het lokaal uitgelopen zonder dat de lerares ook maar iets doorhad van wat er was gebeurd, eenmaal buiten kon ik alleen maar voor me uit staren. Wat ik precies dacht, weet ik niet meer. Maar ik wist dat dit het eind van mijn geheim zou zijn. Ik haatte de mensen, vooral die vriendin, ik haatte mijzelf, ik hield van mijn armen, tot op dat moment. De vriendin was naar een lerares gestapt van wie ze wist dat ik het daar goed mee kon vinden. Ik werd diezelfde dag nog vastgehouden in een kantoor om te praten over het waarom. Twee uur lang heb ik in stilzwijgen gekeken naar die bezorgde mensen, naar die totaal geschokte omgeving. Ik weigerde mijn mond open te doen, vooral nu ik wist wat het was, echte schaamte.. Waarom deden ze me dit aan? Waarom deed IK hen dit aan? Pas toen ze naar huis wilden bellen deed ik mijn mond open. Een razernij van woorden met; honderd keer sorry, bel alsjeblieft niet naar huis en ik zal het nooit meer doen. Ik mocht gaan, de gezinsouders, waar ik woonde zou school niet bellen. Er werd toch gebeld bleek achteraf, want thuisgekomen brak de hel los. Van verwijten tot bezorgdheid en uiteraard deze week nog een start bij een psycholoog. Ik was niet van plan te vertellen waarom ik mijzelf sneed, ze hadden al genoeg van me afgepakt. Namelijk mijn geheim, mijn vriend en mijn leven. En nou moest ik nog naar een psycholoog ook, ik was toch niet gek??? Vier vriendinnen op school waagde het erop, het ook maar eens te proberen. Het maakte me woest, ik ging me nog meer schamen. Ik zag niet dat zij ook een uitweg van emoties zochten. Gelukkig snapten zij wel mijn woede en onmacht dus lieten ze het bij die keer. Ik bleek niet de goede raadsvrouw te zijn voor hen, hoewel ik wel mijn bezorgdheid te kennen gaf, zorgen maken om de eigen ik, vond ik dan weer net niet nodig. Er werden voor mijn zelfbeschadiging allemaal regeltjes opgesteld, van kwaad tot erger, allemaal in de waan, mij ermee te kunnen helpen. Zo mocht ik maar een kwartiertje aandacht per dag besteden aan zelfbeschadiging om er niets meer mee te triggeren, deed ik het nog een keer dan werd ik opgenomen. Niet lang nadat al deze regels al lang en breed door mij overtreden waren in geheim, gingen de mensen bij wie ik woonde verhuizen en kwamen er acht groepsleiders te werken. Voor mij een nieuwe opening om mijn geheim weer achter slot en grendel te plaatsen. Maar zo werkt het in de hulpverlening niet, alles was van haver tot gort overgedragen en ook hier golden de regels. Wel wat minder streng, doordat men op de hoogte was, dat de verhuizing voor mij erg veel spanning en verdriet mee bracht. Op school, vrienden, de groepsleiders, mijn verworven psychologe, waren met hun onrust en bezorgdheid te uiten naar mij, niet anders bezig dan mij weer te dwingen mijzelf te snijden. Ik was namelijk de mafkees, die niet te begrijpen was en haar mond niet open deed. Ik praatte altijd wel heel veel, maar sprak eigenlijk zelden. En zo zag ik mijzelf ook. Als grote stoere meid van 16, die zichzelf pijn deed om het pijnlijke leven maar te kunnen hanteren. Bemoeienis, op zorg na, was uitgesloten en accepteerde ik niet. Ik rebelleerde het. Uit protest, uit onmacht. Mijn snij gedrag is in deze periode wel beperkt tot alleen mijn heel hoge spanningsmomenten. De prikkende ogen op school, van vrienden en leidingen zorgden ervoor dat ik voorzichtiger werd en echt probeerde de goede aandachtsvraag te doen als ik het fout voelde gaan. Soms lukt dit, soms niet. Ik vertelde het wel wanneer ik gesneden had, omdat ik daar uit eerlijkheid, vaak de straf van opname, uitzetting, vermeed. Een tijd lang hebben ze me laten begaan, er was geen land met me te bezeilen en al helemaal niet nu ik doorhad, dat ze het stiekem ook wel een beetje erg vonden wat ik mijzelf aan kon doen. Er is eens een begeleider geweest, waar ik nu nog steeds contact mee heb, die mij op een heel harde manier duidelijk maakte waar ik mee bezig was. Ze zei: Als ik nou een mes pak, en jou in je armen snijd, wat doe je dan? Langzaamaan werd ik aan het denken gezet. En probeerde echt zelf te begrijpen waarom ik het maar bleef doen als ik mij zo rot voelde. Het had zich echt gevormd tot hulpmiddel die ik ten alle tijden zelf toe kon dienen. Al merkte ik ook zo rond mijn zeventiende dat ik er lelijk van werd en de schaamte in combinatie met mislukkeling nam schaamteloos toe.. Op mijn achttiende, na het zoveelste protocol van niet mogen snijden, doorgesneden te hebben, ben ik uit het project gezet. Ik woonde er inmiddels op een kamertje naast de groep en had het best naar me zin. Dat wil zeggen, ik deed waar ik zin in had, dat veroorzaakte de nodige crisismomenten waarin ik mij vreselijk alleen voelde en de regels negeerde. Het niet mogen snijden, vormde voor mij de uitdaging tot meer. Ik had zelfs een protocol moeten ondertekenen om geen zelfmoord te mogen plegen. Het team dat mij begeleidde was zeker niet trots op hun daad van uitzetten, maar achteraf gezien, was dat het beste [16]

17 wat ze konden doen. Ik heb een jaar lang geleefd op de grens van alles of niets en zolang ik met lange mouwen liep, begrensde ik mijn snijden ook niet langer. Inmiddels had ik een vriendin, die ook deed aan automutilatie en samen konden we erover praten. We waren allebei onze oude woonplek uitgezet vanwege ons ontspoorde gedrag en vonden veel heil bij elkaar. Ik merkte wel, wat ik heel erg vond, dat zij dieper ging krassen, omdat ik zo n mooi voorbeeld was. Ik liet haar gaan, verzorgde haar wonden, zij de mijne. Uit liefde, uit respect en acceptatie. We begrepen van elkaar ook steeds meer waarom we het deden, en nog veel belangrijker, dat we alleen maar voor onszelf konden stoppen. Niet voor wat men van ons verwachtte. Langzamerhand begon ik te zien dat mijn armen een en al verhard littekenweefsel waren. Wat god zij dank, met de tijd steeds minder zichtbaar wordt, maar langzaam begon ik ook in te zien, dat ik niet op deze manier volwassen wilde worden. Ik kwam door een heftige depressie op mijn negentiende terecht op een PAAZ afdeling, waar mijn snijden door mijn situatie gedoogd werd. Ik was dakloos, had geen enkel sociaalnetwerk, omdat men door mijn moeilijkheden afstand beter te bewaken vond. En ik kon niet anders dan ermee instemmen en mij laten helpen door professionals. Al was de opname niet gepland en raakte ik zelfs in mijn opname dakloos. Ik had geen inkomen, geen dagbesteding, kortom ik was gedoemd te falen voor altijd. Een goede vriend van me, die heeft mij altijd bijgestaan, vanaf het begin tot nu en hoewel hij mijn zelfbeschadiging doodsangsten en woedeaanvallen aanjoeg, hij heeft me nooit laten vallen. Mede door hem voelde ik het verlangen niet meer te willen snijden. Alleen hoe deed ik dat dan toch? Ik had inmiddels ook te horen gekregen dat er daadwerkelijk een verslavende factor vastzit aan het snijden. In je hersenen komt namelijk het stofje endorfine vrij, een stofje waar je vrolijk van wordt, wat bij sommige mensen in het hersenhuishouden, door zelfbeschadiging ernstig uit zijn balans is. Het zit toevallig ook in chocolade en bananen. Dat woog helaas niet tegen het snijden op, alleen omdat het idee van constant bananen en chocolade eten tot dikmakend aan toe, al lachwekkend genoeg was er gewoon overheen te snijden. Endorfine aan de macht heb ik vaak in poging tot mijn zwarte humor geroepen. Zeven maanden lang was ik opgenomen en heb met twee door God gestuurde hulpverleners mijn leven op de rails weten te zetten. Verschillende keren besloot ik op te geven en sneed ik mijzelf weer. Ik kwam er nooit vanaf, zo zei ik, het was samen met mijn extreme blowpatroon, mijn enige redmiddel tot overleven. Maar altijd werd mij uitgelegd dat het de heftige emoties zijn, dat het mijn onbegrip is, dat ik mij niet moet schamen en dat ik misschien nog niet klaar ben voor een ander copingsmechanisme. Vaak genoeg heb ik op de eerste hulp gezeten en mij dubbelop geschaamd door de onredelijke manier waarop men mij aanpakte, maar altijd had ik mijn twee vaste hulpverleners bij wie ik het kwijt kon, en het weer meer kon proberen te begrijpen. Er zijn momenten geweest dat ik in een soort van waan dissociatie de controle van mijn heftigheid uit handen werd genomen. Helaas zorgde dit mechanisme, waarin ik mij afsloot van mijn ellende, er alleen maar voor dat ik er beschadigder uit kwam te zien dan ik al was. Natuurlijk was er dan een groot onvermogen mij te kunnen helpen, maar altijd was er geduld. Vanuit de verpleging en vanuit mijn beste vriend Pim. En dat is waar ik mij een heel eind mee heb kunnen helpen. Ik werd blijkbaar geaccepteerd. Eindelijk, ik was niet gek. Zelfs niet op de PAAZ waar ik al zeven maanden vertoefde. Mijn huisje lag in zicht, mijn hulprelaties had ik eindelijk op gelijkwaardig en vertrouwd niveau en een sprankje toekomst met hoop durfde zich te openbaren. Het begon er steeds meer op te lijken dat ik minder kon snijden. En mijn spanningen in andere dingen kon uiten. Ik blowde nog wel veel, maar dat was al beter dan littekens. Het kwam zelfs zover dat ik op de afdeling en soms zelf daarbuiten, met korte mouwen durfde te lopen. Die confrontatie, met mijn eigen armen, heeft mij ook doen nadenken dat ik er eigenlijk ontzettend verslaafd aan ben geweest. Al is het beter verwoord als ik zeg mij er enorm aan te hebben vastgeklampt. Zo maakte ik het er zelf ook naar. Het was zich ook een stukje gaan vormen tot mijn drang naar en van aandacht.. En steeds meer, ook al ging het langzaam, begon ik er mijn afkeer van te krijgen en probeerde steeds oprechter om afleiding te zoeken. Nu is me dat gelukt. Al denk ik er nog wel eens aan. Hoe zal het zijn als ik nu nog kon snijden Maar het lukt me niet meer. Ik heb mijn trots naar mijn lichaam verworven en de steun die ik krijg van mijn vrienden en hulpverleners doen me ten goede om het steeds meer te begrijpen. Want ik denk dat, dat voor de buitenwereld en misschien zelfs voor de persoon in kwestie wel het lastigst is, het begrijpen waarom je jezelf (en daarmee ook anderen!) zoveel pijn kan doen. Dat levert zoveel meer rot gevoelens op, dat je jezelf steeds de reden geeft om door te gaan. Daardoor is het nu juist van mij af komen te staan. Ach ja, het verslavende nasmaakje aan mijn zelfbeschadiging is dat ik mijn littekens ben gaan zien als vrienden. Die mij door veel rotperiodes heen hebben geholpen en nu alleen maar geaccepteerd kunnen worden, zodat ik terugval vermijd. Want zoals de slogan op mijn jeugdgroepen wel eens in tegenovergestelde richting luidde; Met krassen en snijden, zal je Natas NIET meer verblijden. En hè, voor de mensen die zichzelf beschadigen: Praat, praat, praat, zoek hulp!! En; Geef jezelf een hand, een kans en de ruimte, zodat je niet verliezen kan, want waarschijnlijk zal je in eigen ogen altijd de verliezer zijn, maar dan wel een die nog altijd winnen kan! Natasja Schreuder Fotografie: Pim Venhuis Website: [17]

18 Tips voor de nuchtere in andermans eeuwige ontkenningsfase??? Mijn vader is alcoholist. En hij verdomt het zich eraan te laten helpen. Hij zit al ruim twintig jaar in de ontkenningsfase. Wanneer ik dan enige toegang krijg tot zijn drankprobleem, dan blijft het simpelweg bij toegeven dat hij wat teveel drinkt en proost er vervolgens op. Uiteraard krijg ik enkele welgemeende excuses, die ik zelf voor welgemeend moet houden. Doordat mijn vader zijn pilsje vrijwel altijd belangrijker heeft gevonden dan de zorg voor zijn kind heeft mij gemaakt tot wie ik nu ben, en vooral ook hoe ik nu naar mijn vader ben en kijk! Mijn vader heeft veel meegemaakt en dat is waarschijnlijk de reden dat hij drinkt. Maar als ik zo zijn verleden bekijk en het naast mijn eigen tekort geschoten jeugd neerleg, dan kan ik niet langer zeggen dat hij redenen genoeg heeft om te drinken. Zevenentwintig jaar ontkennen dat je een probleem hebt, gaat mij te ver. Daarom wil ik ook wat tips geven in de omgang met verslaafde ouders, vrienden enz. Puur vanuit mijn eigen ervaringen omdat je zonder dat je het eigenlijk wil, toch steeds weer gekwetst wordt en omdat het misschien de hoogste tijd wordt dat je, je hiertegen gaat beschermen. 1. Laat je niet van de wijs brengen door beloftes over het stoppen van het drankgebruik. Kijk naar de situatie waarin dit gezegd wordt en laat je gevoel, verstand en de feiten samenkomen. 2. Bescherm jezelf tegen andere loze beloftes. De drinker heeft vast het beste met je voor, maar kan nogal lukraak beloftes de lucht in schieten omdat hij zo ook zijn goede naam wil bewaren (of jou tot plezier probeert zijn!). Natuurlijk is het niet kwaad bedoeld, maar als je, je vastklampt aan de gezegde dingen van een drinker, die hij vaak niet waar kan maken, dan houd je eigenlijk alleen jezelf voor de gek. 3. Stop met je schamen voor het drankgebruik van de persoon in kwestie. Hiermee maak je het probleem van de ander veel te eigen en loop jij met alcohol in je kop rond terwijl jij niet de drinker bent. Als je hier erg mee zit kan je de drinker ermee confronteren dat het je erg veel pijn doet om hem of haar zoveel te zien drinken. 4. Neem een beetje afstand en geef voor jezelf toe dat het probleem waarschijnlijk een probleem zal blijven als de drinker zich niet wil laten helpen. Natuurlijk is het altijd slim om bepaalde hulplijnen en diensten, zoals de AA aan te bieden, maar pushen heeft geen zin. Sommige alcoholisten kunnen erg goed inspelen op een andermans gevoelsleven, vooral als ze dronken en emotioneel zijn. Of manipulatie het goede woord is weet ik niet, maar weeg de woorden tegen elkaar af en trek daaruit je eigen waarheid. 5. Stel je regels, door bijvoorbeeld te zeggen dat je niet wilt dat er gedronken wordt als jij erbij bent. Schroom niet om je gevoel erbij uit te leggen, hoe hard dit ook lijkt. Je maakt op deze manier steeds duidelijker dat het een proces is van de drinker waarin hij andere mensen ook kan meeslepen. En dat soms zelfs dat proces ervoor zorgt dat steeds meer mensen afstand zullen nemen. Als jij open en eerlijk blijft, weerhoud jezelf het gevoel van afwijzing en laat zien dat je er nog wel wilt zijn voor de persoon. Een alcoholist drinkt om de problemen, het gevoel en verdriet waarvan hij of zij het vaak niet aandurft om het recht in de ogen te kijken. Als er ook nog wordt ontkend dat er een probleem is, of gewoon niet gestopt wil (of kan!) worden, dan moet je afstand nemen. Niet zozeer in de letterlijke zin, maar emotioneel. Zorg ervoor dat je zelf genoeg steun hebt om erover te kunnen praten zodat jij niet zelf in een zelfde cirkel terecht komt. Natuurlijk is dit moeilijk en duurt het misschien zelfs even voordat je het los kunt laten, vooral als het een naaste is waar je veel van houdt. Maar ben je eenmaal zover dat je weet dat het niet beter zal worden, raak dan zelf niet in een ontkenningsfase. Je kunt zelf immers niet veel doen en het getuigt al van heel wat inlevingsvermogen, dapperheid en naastenliefde dat je nog steeds naast een verslaafde leeft zonder deze te laten vallen. Anoniem [18]

19 Gokverslaving Wat is nou precies een gokverslaving? Iedereen waagt wel eens een gokje is het niet?! Gokverslaving is meer dan enkel een gokje wagen, alles draait om dat ene gokje, waarin je maar door blijft gokken. Gokverslaving gaat zo ver, dat buiten de geestelijke afhankelijkheid, ook lichamelijk afhankelijk op kan treden als men even niet kan gokken, slaapstoornissen en depressiviteit bijvoorbeeld. Gokverslaving is een serieus probleem. Inmiddels ook een erkend in de DSM-lV als psychische aandoening en staat ingedeeld onder de stoornissen in de impulscontrole. Marcel waagt een gokje Marcel is een leuke stevige man van in de dertig. Hij woont bij een vriend in huis en is gek op de negenjarige dochter van zijn vriend. Ze doen leuke dingen samen en in de avond gaan Marcel en zijn vriend een borreltje drinken in het café. Hij heeft net de kleine meid nog een verhaaltje voorgelezen en op zijn schouders getild en is wel toe aan een afzakkertje, hij is een beetje moe en heeft het gevoel voor de dochter van zijn vriend te moeten zorgen. Eenmaal aan de bar gaat het er gezellig aan toe en zijn oog valt op de fruitautomaat in de hoek van het café. Zal hij een gokje wagen vraagt hij zich af Hij zal inmiddels toch wel van die verdomde verslaving af zijn, waardoor hij nu bij zijn vriend in de kost zit. Alles is hij kwijt geraakt, maar dat kan toch niet nog een keer gebeuren, nu hij al zo weinig heeft. Daarbij weet ook niemand dat ik ooit verslaafd ben geweest, ik had net zo goed een alcoholist kunnen zijn denkt Marcel stiekem. Hij trekt joviaal zijn portemonnee, bestelt voor ieder nog een biertje, om zijn gevoel te compenseren naar de zogenaamde alcoholisten en besluit zijn rondje terug te winnen uit de automaat. Zo sterk heeft hij het voorgevoel dat hij the winner zal zijn. En inderdaad, in nog geen tien minuten heeft hij 100 euro uit de kast getrokken en hij kan zich niet herinneren dat er de laatste tijd zoiets vrolijks heeft geklonken als het vallen van de door hem gewonnen euro s. Wat een prestatie, houdt hij zich voor. Zijn vriend is blij voor hem en samen drinken ze er een biertje op. De winst wordt luidruchtig gevierd en ondertussen ziet Marcel voor zijn ogen de kersjes, citroentjes en BAR tekentjes draaien. Nog geen uur later zit hij weer achter de kast en blijft ook zitten als zijn vriend al laat in de nacht naar huis vertrekt. Na twee maanden krijgen Marcel en zijn vriend ruzie. Hij heeft in geen tijden de huur meer betaald en maakt een zwijnenstal van het huis. Daarbij heeft de dochter van zijn vriend bij haar pappa geklaagd dat ze spaarcentjes miste uit haar spaarpot. Zit je soms weer achter die klote kast schreeuwt zijn vriend hem toe. Marcel wist niet dat hij zo een erge indruk maakte op zijn omgeving en schaamt zich plotseling rot dat hij 10 euro heeft gepikt uit de spaarpot van de kleine. Gelukkig weet hij dit weg te moffelen voor zichzelf onder het mom dat hij moest vanwege zijn vreselijke hoofdpijn, toch besluit hij te stoppen. De nachten daarop slaapt Marcel slecht, hij ligt te draaien en te woelen en droomt over zijn winst van de afgelopen maanden, de winst die hij niet ziet als verlies. Marcel krijgt zijn eten bijna niet door zijn keel en wordt met de dag depressiever. Hij doet naar zijn vriend net alsof hij op zoek is naar een baan, maar slentert ondertussen rond in de stad. De kleine meid van zijn vriend interesseert hem niet meer en op haar vragen waarom hij zo boos doet geeft hij niet eens antwoord. Terwijl hij voor de zoveelste keer een rondje loopt en voorbij het café sluipt ziet hij vijftig euro op de grond liggen. Hij pakt het en loopt gelijk richting de fruitautomaat. Hij denkt niet, hij kijkt niet, hij lijkt volledig op automatische zijn honger en verlangen naar gokken te stillen. Drinken bestellen doet Marcel niet en plots hoort hij een bekend stemmetje. Daar staat ze dan, die kleine meid van zijn vriend. Wat ben jij aan het doen? Wel verdikkeme, dat kreng is me gevolgd denkt Marcel en tegelijkertijd beseft hij zich dat dat kleine grut zich zorgen maakt, voorheen speelde hij altijd met haar, nu bijna nooit meer. Het is niet zo gek bedenkt hij zich, dat ze hem achterna is gelopen. Hij stapt samen met haar de straat op. Ze kopen een ijsje en terwijl hij de schommel duwt neemt hij zich voor om morgen hulp te gaan zoeken, wanneer hij zijn laatste tientje heeft verspeeld. Natasja Schreuder [19]

20 Drugs om de maatschappij rustig te houden Drugs, je hebt ze in vele soorten en maten, het ene mag wel en het ander mag niet. Hoezo, het ene mag wel? Denk daarbij maar eens aan drank, koffie, hasj en sigaretten. Dat zijn de getolereerde drugs door de overheid, dat wil zeggen: ze worden niet genoeg als schadelijk bevonden en ook niet als hard drug gezien. Men mag ze gebruiken. Tenzij er natuurlijk zoals bij alcohol overmatig gebruik plaatsvindt. Dan verwacht men van de sociale omgeving of de gebruiker zelf dat die actie onderneemt en richting de detox gaat. Maar waarom tolereert de overheid drugs als bijvoorbeeld alcohol? In de jaren dertig in de Verenigde Staten van Amerika vond er de drooglegging plaats. Dat was een gebeurtenis ingeluid door de overheid. De Amerikaanse regering legde het drankgebruik aan banden. Men had genoeg van de problemen die het veroorzaakte. Drank mocht niet meer worden verkocht en de Amerikaanse burger werd de volgende dag wakker in een alcohol loos bestaan. Geen alcohol meer. Toen dit feit een poosje voortduurde ontstonden er grote onlusten en veel onrust sierde de Amerikaanse straten, er ontstonden rellen. De gegoede burgerij pikte het niet. De Amerikaanse regering zag in dat dit besluit een averechts effect had op de samenleving en stond de verkoop van alcohol weer toe. Men zag ook in dat alcohol de menigte rustig hield. En inderdaad, alcohol houdt de menigte in een soort roes, alcohol bedaart de gemoederen. Alcohol laat je leven in een soort roes, ook al is het maar tijdelijk. En welke regering wil nou haarscherpe kritische burgers, die te goed en te kritisch meedenken, zo zou een regering nooit en te nimmer aan regeren toekomen. En daarnaast handig als de regering is, wordt er Belasting geheven over consumptieve alcohol. Dat brengt natuurlijk ook veel geld in het laatje. Vermoedelijk kan bijna geen enkele regering zo n gulle geldschieter missen. Grappig is ook dat om softdrugs meer problemen zijn bij de Nederlandse evenals de Amerikaanse overheid. Softdrugs brengen ook geen geld in het belasting laatje. Het is illegaal en wat illegaal is maar toch wordt getolereerd kan men dan toch geen belasting over heffen, want dan zou men het ook wetboekrechtelijk gezien erkennen. En dat kan niet. Vandaar dus dat regelmatige gesteggel over softdrugs tussen overheid en de burger. Ook Jan weet hiervan. Sowieso heeft de overheid gemengde belangen bij het gebruik van soft drugs en alcohol. Het brengt dus zonder meer geld in het laatje, en bij softdrugs kan men in Nederland laten zien hoe tolerant het is en de erfenis in stand houden van de beginselen van de vrije meningsuiting en het gedachten goed van een stroming uit de jaren zestig zeventig. De hippies, make love not war. En dat deden ze dus onder het genot van een blowtje. Ingeburgerd als deze twee drugs zijn, ze zijn dus gewoon geworden, durft ook geen enkele regering aan deze twee heilige huisjes te komen. Maar gevaarlijk kunnen ze absoluut zijn, kijk maar eens in de psychiatrische ziekenhuizen en bij de detox afdelingen in het land. Een ziektenkostenverzekeraar zou het wel weten met die drugs. Maar het land is rustig.daar drinken we dan maar eentje op. Erwin Tukker Pluspunt Pluspunt biedt opvang en ondersteuning aan thuislozen in Rotterdam middels onder andere zinvolle dagbesteding en motivatie aan thuislozen om de draad weer op te pakken. Want als de doelgroep in de stad blijft zwerven of in de verkeerde opvang terecht komt, is het een kwestie van tijd tot het verkeerd gaat, op wat voor denkbare wijze dan ook, aldus de website van Pluspunt. Hoog tijd voor Denkraam om een kijkje te nemen bij Pluspunt. In gesprek met John Bergenhenegouwen, oprichter van deze stichting. Pluspunt is in februari 2005 opgericht. Ik zat zelf in de shit, of beter gezegd: het ging niet zoals het zou moeten gaan. Ik was thuisloos, en kwam terecht bij instellingen zoals het Leger des Heils. Vaak zat je met anderen een kopje koffie te drinken in de kantine. Ik vond dat, dat anders moest kunnen gaan. Ik verbleef in een kamer hier vlak in de buurt, vlak voor de winteropvang. Ik wilde weg uit de opvang, en kreeg toen het idee om de ruimte hier te huren. Zo is Pluspunt van start gegaan. We zitten in een klein kantoortje dat tevens dient als slaapkamer, met uitzicht op een binnenplaats, ergens in Rotterdam Noord. De totale ruimte bestaat uit een woonkamer, een keuken en een slaapkamer annex kantoor. De [20]

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Nadieh Jolyn Siekmans

Nadieh Jolyn Siekmans Vlinder, fladderend in de lucht doe je hen de groeten in jouw vlucht als je ze boven de hoogste bomen wellicht zult tegenkomen Samenkomst voor het afscheid van Nadieh Jolyn Siekmans * 9 mei 1994 17 januari

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Het onze Vader. Naam:

Het onze Vader. Naam: Het onze Vader Naam: Onze Vader Onze Vader, Die in de hemelen zijt. Uw Naam worde geheiligd. Uw Koninkrijk kome. Uw wil geschiede, zoals in de hemel zo ook op de aarde. Geef ons heden ons dagelijks brood.

Nadere informatie

Na de uitvaart DIRECT NA DE BEGRAFENIS OF CREMATIE PERSOONLIJKE GEDACHTENIS

Na de uitvaart DIRECT NA DE BEGRAFENIS OF CREMATIE PERSOONLIJKE GEDACHTENIS als deel van onze eigen dagen. Nu geven wij het terug aan God, dat Hij zich ontfermen zal over het werk van zijn handen. En wij bidden: Gedenk, God, dit leven. Verzamel de naam van N bij de namen van uw

Nadere informatie

Gebedsboek. voor dagelijks gebruik. Dinsdag

Gebedsboek. voor dagelijks gebruik. Dinsdag Gebedsboek voor dagelijks gebruik Gemaakt door club 12-14 Marije Hoekstra Indra de Vries Delia Postma Ekyoci Amisi Shabani Jentje Hansma Johan Gjaltema Mendé Bosma Femke Veenhuizen Elzerd Elzinga Gert

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

jongeren vanaf 12 jaar

jongeren vanaf 12 jaar Na de schok... de draad weer oppakken Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar die betrokken zijn geweest bij een schokkende of ingrijpende gebeurtenis. Na de schok de draad weer oppakken Informatie voor

Nadere informatie

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld Avondwake Mientje van Dijk - van Halteren Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld 1 2 Begroeting Tijdens begroeting steken zusjes van Mientje kaarsen aan: Nel, Joke, Corry, Marjan en

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Prediker 7:3 - Wat moet ik met verdriet?

Prediker 7:3 - Wat moet ik met verdriet? Prediker 7:3 - Wat moet ik met verdriet? Iedereen wordt geconfronteerd met de dood. Moeilijk is dat. Maar volgens Prediker is het mooi om op een begrafenis te zijn. Want verdriet om de dood zet je stil,

Nadere informatie

Bewust Omgaan met een Verslaving

Bewust Omgaan met een Verslaving Bewust Omgaan met een Verslaving Dit stuk biedt enkele handvatten om bewust te leren omgaan met je verslaving. Misschien denk je op dit punt wel dat je er niet mee om wil léren gaan, maar dat je er gewoon

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie

Onderhuids. Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen. 9 december 2005

Onderhuids. Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen. 9 december 2005 Onderhuids Workshop Zelfverwonding en Eetstoornissen 9 december 005 Voorstellen ZieZo Eetstoornissen Ervaringsverhaal Vragenlijst zelfbeschadiging en Eetstoornissen Vragen José Geertsema Ellen Spanjers

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

De emotionele bankrekening

De emotionele bankrekening De emotionele bankrekening Een uiterst praktische, nuttige manier om dit hele idee van proactiviteit en de cirkel van invloed te begrijpen en toe te passen is via de metafoor van de emotionele bankrekening.

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl Onze Vader Onze Vader Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel, Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schuld,

Nadere informatie

Op de grens van hemel en aarde. Een bijna-doodervaring

Op de grens van hemel en aarde. Een bijna-doodervaring Op de grens van hemel en aarde Een bijna-doodervaring Eerste druk, 2014 2014 Tineke H.C.M. Verwij Illustraties: Tineke H.C.M. Verwij Coverfoto: Tineke H.C.M. Verwij isbn: 9789048432684 nur: 402 Uitgever:

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers 1) Waarom ik? Antwoord: Precies, het gaat juist over je ik, niet waar? Want wil een normaal intelligent mens verslaafd zijn? 2) Hoe bedoel je precies?

Nadere informatie

Het onze Vader. Naam:.

Het onze Vader. Naam:. Het onze Vader Naam:. Onze Vader die in de hemel zijt 1. Hoe wordt God in de eerste zin genoemd? 2. Wat doet een goede vader volgens jou? Noem eens een paar dingen: a. b. c. 3. Bij wie voel jij je veilig?

Nadere informatie

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast

Rick de Leeuw. Hou me stevig vast Rick de Leeuw Hou me stevig vast Ik zit op de trap En luister naar de radio Er klinkt een mooi en triestig lied Ik neurie zachtjes mee Ik wil muziek als het sneeuwt Ook al sneeuwt het nu even niet Ik neem

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010

tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 tussen haakjes voor bezinning en gebed Allerheiligen/Allerzielen 2010 Welkom en inleiding 1 Goede mensen, van harte welkom in deze gebedsviering naar aanleiding van het feest van Allerheiligen en Allerzielen.

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015 Gedicht: Kaarsenlicht Omdat ieder lichtje een verhaal is groter dan alle woorden van missen en dood van liefde levensgroot die we ooit spraken en hoorden

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus Zondag 27 september Markus 9, 30-37 Overdenking Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus 1) Ongemakkelijk gevoel Ik kreeg een beetje een ongemakkelijk gevoel toen ik dat gedeelte

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Lees : Mattheüs 25:14-30

Lees : Mattheüs 25:14-30 De gelijkenis van de talenten Lees : Mattheüs 25:14-30 Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Het lam. Arna van Deelen

Het lam. Arna van Deelen Het lam Arna van Deelen Hij leunde vermoeid op zijn staf, starend over de eindeloze velden. De kudde lag verspreid onder de bomen, die op deze tijd van de dag voor wat schaduw zorgden. Hij legde zijn hand

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

ZIELEPIJN Als afscheid nemen van een geliefd dier pijn doet

ZIELEPIJN Als afscheid nemen van een geliefd dier pijn doet ZIELEPIJN Als afscheid nemen van een geliefd dier pijn doet Aan mijn zielekind Balou, een inspiratie met haar leven, een inspiratie met haar dood. Aan iedereen wiens zielekind deze aarde verliet, Je liefde

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente,

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Waar woont God? Waar is God thuis? Die vraag hebben we hier wel eens besproken n.a.v. ons mooie kerkgebouw. Een mooi huis van God is hier gebouwd. Maar zoals de eerste predikant van deze

Nadere informatie

Oecumenische Kerkgemeenschap. De Ark. Hoofddorp Overbos-Floriande. Orde van dienst zondag 18 oktober 2015

Oecumenische Kerkgemeenschap. De Ark. Hoofddorp Overbos-Floriande. Orde van dienst zondag 18 oktober 2015 Oecumenische Kerkgemeenschap De Ark Hoofddorp Overbos-Floriande Orde van dienst zondag 18 oktober 2015 Tafeldienst, Voorganger: Mia Versteege Thema: Miscommunicatie m.m.v. Frans Leijten, orgel VOORBEREIDING

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen GODS GEZIN Studielessen voor 4-7 jarigen 2003 Geschreven door Beryl Voorhoeve en Judith Maarsen Oorspronkelijk bedoeld voor studie in kleine groepen in de Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer aisha kindsoldaten Kindsoldaten, ik ruik haat. Dat gebeurt, als je kinderen niet spelen

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help!

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Zondag 16 februari 2014 Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr. Klaas Keimpema Pianist en dirigent schoolkoor: dir. Adriaan Stuij Welkom -

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt

Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt Zondag 24 april 2016 Thema: Hoop voor de kerk in Syrië en Irak Voorganger : Marten de Vries Welkom: Wiena Bakker Vleugel: Dick van der Niet m.m.v. de cantorij

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard

Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard Zondag 28 september 2014 gaan we in ballingschap wel of niet aan het werk in de wijngaard De Heilige Teresia van Lisieux, wier feest gevierd wordt op 1 oktober, zei eens: "Al had ik alle mogelijke zonden

Nadere informatie

GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE

GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE Bijbel voor Kinderen presenteert GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Tammy S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen?

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? 1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? Gezinsdienst Liturgie Zingen: - Gez 75,1.2.5 Nu gaan de bloemen nog dood - EL 445 Ik zag een kuikentje - Gez 171 Wees stil voor het aangezicht

Nadere informatie