Werk aan de toekomst met duurzame energie. Kansen en uitdagingen voor installateurs. SenterNovem is een agentschap van

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werk aan de toekomst met duurzame energie. Kansen en uitdagingen voor installateurs. SenterNovem is een agentschap van"

Transcriptie

1 Werk aan de toekomst met duurzame energie Kansen en uitdagingen voor installateurs SenterNovem is een agentschap van

2 Inleiding Steeds meer mensen raken geïnteresseerd in de mogelijkheden om duurzame energie toe te passen in hun woning. De redenen hiervoor zijn divers: extra comfort, lagere energiekosten of een gezonder binnenklimaat. Voor u als installateur of eigenaar van een installatiebedrijf betekent deze situatie nieuwe kansen in een groeiende markt. Trias Energetica Om tot een zo duurzaam mogelijke energievoorziening te komen, geldt het basisprincipe van de Trias Energetica. 1. Beperk de energievraag. Denk daarbij aan goed geïsoleerd en kierdicht bouwen, maar ook aan warmte-terugwinning. Uw rol als installateur verandert. De consument zal veel vaker bij u aankloppen om advies, informatie of assistentie bij het gebruik van energiezuinige technieken in hun woning. Weet u wat allemaal mogelijk is? En hoe u daarop kunt inspringen? Deze brochure geeft u technische handvatten, informatie over opleidingen, subsidiemogelijkheden en verwijzingen naar websites en brochures. 2. Gebruik duurzame energie-bronnen. Voorbeelden hiervan zijn warmte van de zon en omgevingswarmte (warmte uit de bodem, de lucht of het water). 3. Gebruik eindige energiebronnen zo efficiënt mogelijk. Kies efficiënte, energiezuinige installaties. Deze brochure is samengesteld door SenterNovem. Hans Hans Pattist Pattist 2

3 Duurzame energie: schoon en altijd aanwezig Duurzame energie staat voor schone, altijd aanwezige energie. Er zijn verschillende vormen: zonnewarmte (zonneboilers en passieve zonne-energie); zonnestroom (pv-panelen); warmtepompen (omgevingsenergie); windenergie; bio-energie. Toekomst Duurzame energie (DE) heeft de toekomst. Het bedrijfsleven, de overheid, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties zetten zich gezamenlijk in voor een duurzame energie-voorziening. Energie moet schoon zijn, voor iedereen betaalbaar en continu leverbaar. We hebben dan veel minder energie nodig uit fossiele brandstoffen (olie, gas en kolen). Deze zijn bij verbranding schadelijk voor het milieu en raken bovendien ooit uitgeput. "Het is leuk duurzame materialen en technieken te gebruiken" Vereniging De Groene Installateur telt nu dertien leden. Zij staan positief tegenover het toepassen van duurzame installatietechnieken en materialen. Vaak vanuit een visie en een overtuiging. Maar ook omdat het leuk is om zo te werken. En om je te onderscheiden van collega s. In bijna iedere installatie kun je duurzame materialen toepassen. Ik werk bijvoorbeeld al zeventien jaar met pp (polypropyleen) in plaats van pvc. En niet met bitumen voor dakbedekking maar met EPDM, een soort kunstrubber. Er kan vaak meer dan consumenten en installateurs denken. Als je maar echt wilt. Wil je maximaal besparen? Investeer dan maximaal. Integraal ontwerpen is daarbij belangrijk: bij het ontwerp van een woning moet al rekening worden gehouden met toepassing van duurzame installaties en vooral ook de daarvoor benodigde opstellingsruimte. Dan kan er heel veel. Jan Geurt Hupkes uit Beilen is oprichter van de Vereniging De Groene Installateur. 3

4 Stap nu in duurzame energie Nu instappen in duurzame energie biedt u veel kansen. Waarom? We geven u tien redenen: 1. Klimaat is hot. Consumenten en woningcorporaties, maar ook gemeenten en projectontwikkelaars bij nieuwbouw, vragen om energiebesparende maatregelen en duurzame energie-installaties. 2. Er zijn volop mogelijkheden: De komende jaren komen er tot nieuwbouwwoningen bij. Veel bestaande woningen worden gerenoveerd om aan het energielabel van de overheid te voldoen. Jaarlijks worden er cv-ketels in bestaande woningen vervangen! 3. DE-systemen zijn niet altijd de goedkoopste optie. Deels komt dat door materiaalkosten, maar deels ook door arbeidskosten. Bijvoorbeeld omdat de installatie en inregeling extra inspanningen van een installateur vragen. Voor u als installateur betekent dit extra omzet en marge. 4. Consumenten blijken bereid die eventuele meerkosten te betalen als de besparing van energie en verlaging van woonlasten en energiekosten helder en gegarandeerd zijn. 5. Duurzame energie betekent een uitbreiding van uw diensten- en servicepakket. Bied bijvoorbeeld bij vervanging van de cv-ketel ook een zonneboiler aan. Bij de jaarlijkse onderhoudsbeurt van de cv-ketel neemt u ook het onderhoud van het zonne- boilersysteem mee. 6. Duurzame energie is goed voor uw imago als innovatief en maatschappelijk verantwoord ondernemend bedrijf. 7. DE is toekomstgericht. Over een aantal jaar worden DE-installaties standaard in woningen toegepast. Nu basiskennis opdoen, biedt straks veel voordeel. 8. De DE-sector biedt enorme groeikansen. De zonne-energiesector (zon-pv) groeit wereldwijd met procent per jaar. 4

5 De subsidieregeling Duurzame warmte voor bestaande woningbouw ( ) biedt ruimte voor zo n zonneboilers, warmtepompen en micro-wkk installaties. 9. De overheid zet flink in op duurzame energie. In 2011 moeten minstens bestaande woningen zijn uitgerust met zonnepanelen, zonneboilers, warmte pompen en micro-wkk. 10. Overheid en bedrijfsleven bieden volop subsidieregelingen en opleidingsmogelijkheden aan. Daar kunt u als installateur op inhaken. U opereert dus niet geheel op eigen kracht als u met DE begint. Meer met Minder Het overheidsprogramma Meer met Minder heeft als doel om vanaf 2020 in 2,4 miljoen bestaande woningen en kantoren 30 procent minder energie te verbruiken. Het programma komt voort uit een akkoord tussen de ministers van Milieu, Wonen en Economische Zaken, Bouwend Nederland en de energie- en installatiebranche. Meer met Minder stimuleert en ondersteunt allerlei initiatieven om de vraag naar energiebesparende maatregelen op gang te brengen. Daarnaast stimuleert Meer met Minder de installateur, energieadviseur, aannemer, het isolatiebedrijf en het glasbedrijf om nauw samen te werken aan goede en uitvoerbare energiemaatregelen. Hans Pattist 5

6 Zonneboiler Een zonneboiler maakt gebruik van de zon om water te verwarmen. Collectoren vangen de zonnewarmte op. Het is een betrouwbaar en gemakkelijk toepasbaar systeem. Een zonneboiler levert warm water voor de keuken en de badkamer. Een zonneboilercombi levert ook een bijdrage aan de verwarming van het huis. Techniek Een zonneboiler bestaat meestal uit een zonnecollector op het dak, een voorraadvat en een aparte naverwarmer. Dat laatste is vaak een combiketel, omdat de zon niet altijd voldoende warmte levert. Op de plek waar u de zonneboiler plaatst, moeten ook aansluiting op het koude en warme waterleidingnet voor het tapwater in huis zijn. Daarnaast moet er, afhankelijk van het systeem, een waterafvoer aanwezig zijn en een stopcontact voor de elektrische aansluiting van een pomp. geeft een schuin dak op het westen slechts 20 procent minder opbrengst. Bij voorkeur moet het systeem in de buurt van de cv-ketel worden geplaatst. Zonneboilers kunnen zowel in nieuwbouw als bestaande bouw worden toegepast. Voor flats kan ook een collectief systeem worden gebruikt met één collectorveld en één voorraadvat voor de hele flat. Een praktisch moment om een zonneboiler te plaatsen is bij het vervangen van het dak, het vervangen van de cv-ketel of als open geisers in flats moeten worden vervangen. Voor een gewone zonneboiler is geen vergunning nodig. Een uitzondering op die regel geldt voor monumentale panden en beschermde stads- of dorpgezichten. Meer informatie over bouwvergunningen staat op de website van VROM. Plaatsing De collectoren van de zonneboiler kunnen op een plat dak of een schuin dak worden geplaatst. Het liefst gericht op het zuiden, al Aanschafkosten en besparingen Voor consumenten bedragen de kosten voor een standaardzonneboiler ongeveer euro, inclusief BTW. Een zonneboiler met een 6

7 Hans Pattist collectoroppervlak van 2,7 m 2 bespaart ongeveer 50 procent van de energie die nodig is voor het watergebruik. Dat is circa m 3 aardgas per jaar. De subsidieregeling Duurzame Warmte voor bestaande woningen maakt het voor consumenten en woningbouwcorporaties mogelijk subsidie aan te vragen bij het installeren van een zonneboiler. De woning moet dan wel voor 1 januari 2008 zijn gebouwd. Voor de aanschaf van kleine zonneboilers met een collectoroppervlak tot zes vierkante meter bedraagt de subsidie tot en met augustus 2009, 200 euro per GJ. Voor grotere zonneboilers geldt een subsidie van 180 euro per GJ. Voor de meest gangbare zonneboiler betekent dit een gemiddelde subsidie van 600 tot 1000 euro. Leveranciers Een zonneboiler is geen onbekende techniek in Nederland. Veel consumenten zijn hierin geïnteresseerd. Er zijn veel producenten en leveranciers. Daarnaast hebben ook veel leveranciers van cv-ketels een zonneboiler in hun pakket. LET OP Het plaatsen van een zonneboiler is relatief eenvoudig. Toch worden er fouten gemaakt. Veel voorkomende fouten zijn: Het niet voldoende onder het afschot plaatsen van de leidingen en/of buizen bij terugloopsystemen; Het niet volledig isoleren van de leidingen en appendages; Het volledig vullen van het collectorcircuit bij een terugloopsysteem; Het niet aanbrengen van een warmteslot in de warmwaterleidingen bij cv-zonneboilers en zonneboilercombi s; Geen warmteslot in het collectorcircuit bij een volledig gevuld collectorcircuit; Verkeerde plaats en richting mengventiel; Verkeerde pomprichting; Verkeerde temperatuursensoren. 7

8 Opleiding Uneto-VNI start in 2009 met een vernieuwde leergang voor het installeren van zonneboilers. Leveranciers en producenten geven vaak ook zelf specifieke trainingen. Zij zijn verenigd in de brancheorganisatie voor zonneenergie, Holland Solar. Door aansluiting te zoeken bij ervaren collega-installateurs krijgt u snel toegang tot praktische kennis en ervaringen uit de praktijk. Keurmerk In Nederland hebben de meeste zonneboilersystemen het Zonnekeur of het Europese Solar Keymark. Belangrijke indicatoren voor de kwaliteit/opbrengst van een zonneboilersysteem is de gigajoule-opbrengst (in GJ/per jaar). Voor standaard zonneboilers is deze meestal 3 tot 4 GJ. voldoen aan eisen als: complete samenstelling van het systeem, diverse keurmerken en garantiebepalingen. Samenwerking Apeldoorn Meer met Minder en de gemeente Apeldoorn pakken een wijk met zeshonderd woningen aan. Dit gebeurt in samenwerking met een bouwondernemer, een installateur en een energieleverancier, onder leiding van woningcorporatie Ons Huis. Tegelijkertijd krijgen andere eigenaren in de buurt de kans om energiebesparende maatregelen te nemen. Er is ook een keurmerk voor de naverwarmer van een zonneboiler. Als het toestel aan specifieke eisen voor het naverwarmen voldoet, krijgt het naverwarmingstoestel het Gaskeur NZ-label, Naverwarming Zonneboilers. Daarnaast stelt ook het Garantie Instituut Woningbouw (GIW) eisen aan zonneboilers. De zonneboilersystemen die het GIW-keurmerk/garantie hebben, Hans Pattist 8

9 Zonnestroom Zon-pv of photovoltaïsche zonne-energie zet zonlicht om in elektriciteit, zonnestroom. Techniek Een zonnestroomsysteem bestaat meestal uit één of meer pv-panelen, een ondersteuningsconstructie, omvormer en bekabeling. De omvormer zet de door het systeem geleverde gelijkspanning om in wisselspanning. In Nederland worden de meeste pv-systemen aan het elektriciteitsnet gekoppeld. Plaatsing Pv-cellen zijn te gebruiken op elke bestaande bouw of nieuwbouw, op platte en hellende daken, op gevels, in luifels, nokken en zonwering. Meest effectief zijn systemen waarbij de zonnepanelen onder een helling van circa 35 graden op het zuiden zijn gericht. Belangrijk is dat er geen schaduw op de panelen valt. Zonnestroomsystemen variëren in grootte van enkele panelen tot dakvullend. Voor het plaatsen van pv-panelen is geen vergunning nodig. Een uitzondering op die regel geldt voor monumentale panden en beschermde stads- of dorpgezichten. Meer informatie over bouwvergunningen vindt u op de website van VROM. U kunt zelf het zonnestroomsysteem aanleggen. Maar de daadwerkelijke aansluiting op het net moet u in overleg met de netbeheerder regelen. Kleinere zonnestroominstallaties kunnen vaak op de al aanwezige netaansluiting van de woning worden geplaatst. Let echter op dat in verband met monitoring, subsidies (SDE) en saldering soms wel een tweede telwerk of aparte productiemeter (kwh-meter) noodzakelijk is. Veilig, stil en vrijwel onderhoudsvrij Zonnepanelen zijn vrijwel onderhoudsvrij. Schoonmaken is niet nodig: de regen spoelt eventueel vuil weg. Wel moet regelmatig het functioneren worden gecontroleerd. Veel installateurs of leveranciers bieden daarom in combinatie met (opbrengst)garantie een onderhoudscontract aan. Dit kan bestaan uit een jaarlijkse onderhoudsbeurt. Hierbij zorgt u voor een visuele inspectie, het doormeten van alle strings of panelen en kijkt u de veiligheidstoestand van het systeem na. 9

10 Andere vaste onderdelen van het onderhoudscontract zijn het opnemen van het actuele zonnestroomvermogen en het regelmatig controleren van de opbrengst. Hans Pattist Zonnepanelen zijn zeer duurzaam. Leveranciers bieden een fabrieksgarantie die varieert van 20 tot 25 jaar. Meestal wordt daarnaast een vermogensgarantie gegeven voor 10 jaar op 90 procent en 20 jaar op 80 procent van het oorspronkelijk vermogen. Voor de omvormer is om de zeven à acht jaar onderhoud of vervanging nodig. Opleiding Zonnepanelen zijn relatief eenvoudig te installeren voor een elektrotechnisch installateur. Het verzorgen van een compleet ontwerp, installatie, netaansluiting, subsidies, garanties, services en aftersales vraagt echter ook de nodige specifieke kennis van de zonnestroomsector. Holland Solar is de branchevereniging van leveranciers en producten. De Handleiding Zonnestroom voor ontwerper en installateur, ISSO-publicatie 78, geeft veel informatie en is ook de basis van cursussen door ISSO/Uneto-VNI. Stichting Hellend Dak heeft een trainingsprogramma, vooral Kwaliteitseisen Belangrijke normen en kwaliteitseisen zijn: NVN7250:2007. Norm voor bouwkundige integratie van zonne-energiesystemen in de gebouwschil. NEN 1010:2007. Hierin zijn de veiligheidbepalingen voor pv voedingssystemen opgenomen. NTA 8013:2003. Procedure voor het controleren van pv-systemen. Er zijn ook kwaliteitseisen voor de zonnepanelen en omvormers: NTA 8030:2006. Richtlijnen voor productspecificaties van omvormers, toegepast in netgekoppelde decentrale opwekkers. NEN-EN-IEC 61215:2005. Voor kristallijne silicium panelen. NEN Voor dunne filmelementen. In Nederland is de aansluiting op het elektriciteitsnet geregeld in de elektriciteitwet (1998) en Netcode. Hierdoor moet de aansluiting op het net vaak in overleg met de netbeheerder worden geregeld. 10

11 voor dakdekkers, over bouwkundige integratie van zonne-energiesystemen in daken. Aanschafkosten en opbrengst De aanschafkosten voor een zonnestroomsysteem liggen rond de 5,25 euro per Wp (Wattpiek). Bij toepassing van multikristallijne silicium zonnecellen levert een paneel een vermogen van 120 Wp per m 2. De opbrengst is 0,85 kwh per Wp. Kortom, zonder subsidie of fiscale voordelen verdient het systeem zichzelf niet terug. Hoewel een zonnestroomsysteem de consument nauwelijks financieel voordeel oplevert, is de belangstelling in de markt groot. Voor 2009 biedt de SDE regeling subsidiemogelijkheden voor kleinere systemen (vanaf 0,6 kwp) en grotere systemen (tot 100 kwp). De SDE-subsidie is geen investeringssubsidie, maar een exploitatievergoeding. Daarmee kunnen de investeringskosten in een periode van vijftien jaar worden terugverdiend. Naast SDE-subsidie kunnen de Energie Investeringsaftrek (EIA), Regeling Groenfinanciering (groene hypotheek) en een vergoeding voor elektriciteitsopbrengst bijdragen aan de financiële haalbaarheid. Salderingsregeling Kleinverbruikers die stroom aan het net leveren, kunnen gebruikmaken van de zogenoemde Salderingsregeling (art 31 c, Elektriciteitswet 1998). Hierin is geregeld dat voor de eerste aan het net geleverde kwh eenzelfde vergoeding geldt als de kleinverbruiker betaalt voor grijze stroom. Het is dus een administratief proces van wegstrepen van levering van zonnestroom aan het net tegen eenzelfde hoeveelheid afname van grijze stroom van het net. Bij een KWh-draaischijfmeter zonder terugloopblokkering vindt de saldering automatisch plaats. Dit komt omdat de meter bij productie terugdraait. Mogelijk wordt de salderingsgrens in 2009 verruimd. Advies Veel consumenten die een zonnestroomsysteem aanschaffen, verwachten van de installateur een compleet geïnstalleerd en op het net aangesloten systeem. Communiceer duidelijk welke zaken de consument eventueel zelf aanvullend kan of moet regelen. Dit kan zijn: aanpassen meter; laten plaatsen extra meter; aanvragen subsidies; aanmelden voor salderingsregeling; 11

12 aanmelden als elektriciteitproducent bij Certiq; afsluiten van een verzekering (diefstal, storm- en brandschade); wijzigen van het energiecontract (voor ontvangen van de terugleveringvergoeding van een energiebedrijf). Let op: Zorg voor een goede gebruikershandleiding en check-up na oplevering. Let er bij ontwerp en aanleg op dat er geen schaduw op het systeem valt. Een beschaduwd paneel zorgt ervoor dat de hele string (serie schakeling van panelen) slecht presteert. Maak uw aanbieding van zonnestroomsysteem compleet met een monitoringssyteem (kwh meter, display of gebouwbeheersysteem) en onderhoudscontract. De SenterNovem-brochure Leidraad Zonnestroomprojecten geeft een goed totaalbeeld van wat er allemaal komt kijken bij de ontwikkeling van een zonnestroomproject. Informeer uw klant over het systeem van netaansluiting en teruglevering. Voor kleinere systemen geldt bij teruglevering aan het net de zogenoemde salderingsregeling. Let op de salderingsgrens. Hans Pattist 12

13 Warmtepompen Een warmtepomp heeft dezelfde werking als een koelmachine, alleen werken bij een warmtepomp de functies warmte en koude omgekeerd. Een warmtepomp is geen apparaat op zich, maar maakt deel uit van een systeem, dat bestaat uit een bron, de opwekker en een afgifteapparaat. De warmtepomp zelf is de opwekker. Deze zorgt ervoor dat energie van een laag temperatuurniveau wordt opgewaardeerd naar een bruikbaar temperatuurniveau om bijvoorbeeld een woning te verwarmen. Er wordt gebruikgemaakt van omgevingswarmte uit lucht, grondwater of de bodem. Het afgiftesysteem dat aan de warmtepomp is gekoppeld, wordt bij voorkeur uitgevoerd als een laag-temperatuurverwarmingssysteem (LTV). Dit om het rendement van warmteopwekking te verhogen. In de zomerperiode kan het systeem koeling leveren. Techniek Een warmtepomp werkt op elektriciteit of op gas. Er wordt echter minder energie gebruikt dan bij een gasgestookte HR-ketel en er komt minder CO 2 vrij. Daardoor kan de warmtepomp flink bijdragen aan de vermindering van het broeikasprobleem. Het rendement van de warmtepomp is erg afhankelijk van de temperatuur van de omgevingswarmte en de afgiftetemperatuur van het verwarmingssysteem. Hoe hoger die temperatuur moet worden opgewaardeerd, hoe lager het effect. Een warmtepomp werkt daarom het beste in combinatie met een systeem van LTV, zoals vloer- of wandverwarming. Plaatsing De warmtepomp wordt steeds vaker in nieuwbouwwijken gebruikt. Dit omdat deze woningen al energiezuinig zijn waardoor Lage Temperatuur Verwarming (LTV) eenvoudig is toe te passen. Voor de bestaande bouw worden speciale warmtepompen ontwikkeld die gebruikmaken van binnen- of buitenlucht als warmtebron. Deze warmtepompen voorzien in de basisverwarmingslast van de woning. Voor de piek, bij lage buitentemperaturen, is een bijverwarming (een HR-ketel) benodigd. 13

14 Soms is bij toepassing van grote collectieve warmte-koude-opslagsystemen een vergunning nodig. Advies Een warmtepomp heeft net als een verwarmingsketel jaarlijks onderhoud nodig. De warmtepomp heeft een levensduur van circa vijftien jaar, vergelijkbaar met een HR-ketel. De overheid stimuleert het gebruik van warmtepompen met een aantal fiscale regelingen en subsidies, zoals de regeling Duurzame Warmte in bestaande woningbouw. Consumenten kunnen soms gebruikmaken van een Groene hypotheek. De rente ligt daarbij een of twee procent lager dan normaal. Aanschafkosten en besparingen Een warmtepompsysteem met de bodem als bron kost ongeveer euro, inclusief BTW. Een warmtepompsysteem (inclusief HR-ketel) met de buitenlucht als bron kost ongeveer euro, inclusief BTW. Een warmtepomp met LTV verbruikt in vergelijking met een gasgestookte HR-ketel zo n 25 procent minder energie. 200 euro Uit de eerste testen met lucht/water-warmtepompen voor de bestaande bouw blijkt dat dit toestel 20 tot 25 procent op de verwarmingskosten bespaart. Dat betekent voor een gemiddelde woning een besparing van 200 euro per jaar. Dit toestel is ook geschikt voor koeling. Hans Pattist 14

15 Opleiding Voor de installatie van een warmtepomp moet u kennis hebben van zowel cv-installaties als koeltechniek. De systemen van bijvoorbeeld de fabrikanten Daikin en Techneco vereisen een zogenoemde STEK-erkenning. STEK staat voor Stichting Erkenningsregeling voor de uitoefening van het Koeltechnisch installatiebedrijf. De producten van andere fabrikanten als Daalderop en NIBE vereisen dat niet. Dit vanwege de manier waarop de technische uitvoering van de warmtepompen is ontworpen. Leergang warmtepompen Om het kennisgat op het gebied van het ontwerpen en installeren van warmtepompsystemen zo adequaat mogelijk op te vullen, is de leergang Warmtepompen ontwikkeld. ISSO, DWA installatie- en energieadvies, Uneto-VNI, Kenteq en Stichting Warmtepompen hebben aan de cursusinhoud meegewerkt. De leergang bestaat uit zes cursussen. Elke cursus heeft een specifieke inhoud en doelgroep, van installateurs tot medewerkers van energiebedrijven. Let op: Dimensioneer de warmtepomp niet te groot. Een te grote warmtepomp zal veel in deellast draaien en dat is ongunstig voor het rendement. Hierdoor kunnen de verwachte besparingen niet gerealiseerd worden. Besteed veel aandacht aan het inregelen van de installatie. Een warmtepompsysteem is veel gevoeliger voor een niet goed ingeregelde installatie, dan een standaard woninginstallatie. Let ook goed op de bouwkundige kwaliteit van de woning. Indien deze niet goed is, dan zal het energiegebruik onnodig hoog zijn. Stem dit goed af met de bouwkundig aannemer! Zorg voor een goede gebruiksaanwijzing en check-up na oplevering. Keurmerk Het Warmtepompkeur van de Stichting Energie Prestatie Keur (EPK) geeft een kwaliteitsbeoordeling over de prestaties en betrouwbaarheid van de warmtepomp. Warmtepompen krijgen het keurmerk als ze voldoen aan specifieke eisen op het gebied van technische kwaliteit (zoals rendement en geluid), kwaliteit van de documentatie (handleidingen voor installatie en gebruik) en op gebied van service en garantie. 15

16 Micro-warmtekrachtkoppeling Een toestel voor micro-warmtekrachtkoppeling (micro-wkk) wekt gelijktijdig warmte en elektriciteit op voor gebruik in huis. Het toestel bestaat uit een hoogrendementsketel en een kleine generator voor elektriciteit. Bij de opwekking van elektriciteit gaat, in tegenstelling tot een grote elektriciteitscentrale, geen energie verloren. De restwarmte van de motor wordt namelijk gebruikt voor verwarming van het huis en voor warm water om bijvoorbeeld te douchen. Is er meer warmte nodig? Dan springt de HR-ketel tijdelijk bij. Is er meer elektriciteit nodig dan de aardgasmotor kan leveren? Dan wordt stroom uit het elektriciteitsnet gebruikt. Techniek Er zijn verschillende types micro-wkk s in ontwikkeling. De micro-wkk met de Stirlingmotor is het dichtst bij marktintroductie. Deze toestellen hebben dan een elektrisch rendement tussen de 15 en 20 procent. Andere opties die nu worden ontwikkeld, zijn brandstofcellen, gasmotoren, stoommotoren en gasturbines. Het elektrisch rendement van bepaalde typen brandstofcellen lijkt richting de 50 procent te gaan. Hiermee wordt nog een groot potentieel aan energiebesparing blootgelegd. Advies De micro-wkk biedt de consument een economisch voordeel door lagere energiekosten. Daarnaast is de micro-wkk ook milieuvriendelijk vanwege een lager energieverbruik en een lagere CO 2-uitstoot. Vanaf eind 2009 is voor consumenten ook de HRe -ketel te koop. Deze micro-wkk heeft een bepaald minimum rendement. De verwachting is dat deze techniek vanwege de grote efficiëntie van het toestel een hoge bijdrage gaat leveren aan een duurzame elektriciteitsvoorziening. De subsidieregeling Duurzame Warmte in bestaande woningbouw biedt subsidie voor HRe -ketels. Opleiding Informatie over opleidingen vindt u op de diverse sites van brancheverenigingen. 16

17 Let op: De micro-wkk is een nieuw product. Zorg voor voldoende informatie. Een micro-wkk produceert elektriciteit en levert die ook aan het net. Dit moet u melden bij de netbeheerder. Informeer uw klant over het systeem van netaansluiting en teruglevering. Voor kleinere systemen geldt bij teruglevering aan het net de salderingsregeling, let op de salderingsgrens. De installatie moet eenvoudig te gebruiken zijn. Zorg dus voor een goede gebruiksaanwijzing. Zorg ook voor een servicecontract, inclusief nazorg. Keurmerk Toestellen met het Gaskeurlabel HRe van de Stichting Energie Prestatiekeur mogen als HRe -ketels in de markt worden gezet. De e staat hierbij voor elektriciteit. Hans Pattist 17

18 Kennis en opleidingen Er is al veel over DE-technieken beschikbaar. Ook zijn er speciale cursussen en opleidingen voor installateurs. Hieronder plaatsen we enkele op een rij. Leergangen Duurzame energie De branchevereniging Uneto-VNI heeft voor de diverse duurzame energie-technieken opleidingen, zoals de leergang warmtepompen en zonne-energie. In 2009 worden de leergangen voor zonneboilers en zonnestroom geactualiseerd. Demonstratiemodellen Projecten bezoeken is een uitgelezen mogelijkheid om voeling te krijgen met de actuele praktijk van duurzame energie. Ervaring leert dat bezoek aan een duurzaam project enorm stimuleert. De opgedane ervaringen in dat project vormen een welkome bron van informatie over 'do's en don'ts'. Er zijn vele mogelijkheden voor een excursie: Stichting Informatiecentrum Duurzame Energie Technieken (Zaltbommel) Deze stichting heeft een permanente demonstratieruimte met apparatuur van verschillende fabrikanten in Zaltbommel. Hier ziet u op afspraak hoe een warmtepomp, een zonneboiler, zonnepaneel, warmteterugwinning uit ventilatie en micro-wkk werken. SVE Expositie (voorheen VIBA Expo) ('s-hertogenbosch) SVE Expositie is een permanente expositie van ecologisch getoetste bouwproducten, water- en energiebesparende installaties en dienstverlenende bedrijven. Woonwijk 't Rieshout (Overbetuwe) Aan de rand van Zetten is de wijk 't Rieshout met 250 duurzame woningen gerealiseerd. Workshops worden op aanvraag georganiseerd voor minimaal 10 personen. Eva Lanxmeer (Culemborg) Voorbeeldproject duurzame stedenbouw. 18

19 Brochure Duurzame Energie in uw woning U kunt deze brochure gebruiken om consumenten te wijzen op en te informeren over het gebruik van duurzame energie-bronnen en innovatieve technieken. Meer met Minder In samenwerking met Meer met Minder hebben Bouwend Nederland en Uneto-VNI een introductiecursus ontwikkeld voor mkb-bedrijven die concreet aan de slag willen met het programma Meer met Minder. Zo krijgt u als ondernemer kennis en instrumenten op het gebied van energieadvies, klantbenadering en onderlinge samenwerking. De eerste cursus is medio januari 2009 van start gegaan. Actuele cursusinformatie vindt u op de website. Helpdesk Duurzame Energie Centrum Heeft u nog vragen over Duurzame Energie die niet in deze brochure worden behandeld? Neem dan contact op met de helpdesk van SenterNovem. De adviseurs zijn dagelijks telefonisch bereikbaar tussen 9.00 tot uur, tel of via Genoeg kansen, maar neem zelf het initiatief Dertig jaar geleden heb ik vanuit eigen interesse mijn eerste zonneboiler in elkaar gesleuteld. Toen waren er nog maar twee fabrikanten in Nederland serieus met zonne-energie bezig. Nu zijn dat er minstens dertig. Inmiddels bestaat vijftig procent van onze business uit duurzame energie, met name zonnestroompanelen, zonneboilers en warmtepompen. Klanten willen steeds meer onafhankelijk zijn van de energieprijs en zijn daarom steeds meer geïnteresseerd in duurzame energie. Ook de mogelijkheden om in bestaande bouw,naast zonne-energie, warmtepompen toe te passen is gestegen. Kortom, er zijn dus kansen genoeg, maar je moet wel zelf het initiatief nemen. Klanten komen niet zomaar naar je toe. Kijk om je heen wat er binnen gemeenten of provincies aan subsidie mogelijk is. Laat de klant weten waarmee je bezig bent. En zorg voor goede opleiding en bijscholing van je installateurs. Het installeren van een zonnestroomsysteem, zonneboiler of een warmtepomp is tenslotte niet iets wat je er zomaar even bij doet. Ernst van Tongeren, directeur Besseling Installatie, Alkmaar 19

20 Subsidies en fiscale voordelen Er zijn diverse subsidies en overheidsprogramma s om duurzame energie-systemen in een woning te stimuleren. Deze kunnen per jaar verschillen. Naast de landelijke regelingen zijn er soms ook lokale subsidieregelingen, bijvoorbeeld van provincies, gemeenten of energiebedrijven. Hieronder vindt u de belangrijkste regelingen van dit moment. de bestaande woningbouw' biedt subsidie voor zonneboilers, warmtepompen en microwkk s. Particulieren en investeerders in bestaande woningen kunnen subsidie aanvragen. Op de website over de regeling vindt u productenlijsten waarvoor u subsidie kunt aanvragen. Zonnepanelen In de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE) is zon-pv een van de categorieën die in aanmerking komt voor subsidie. De regeling biedt geen subsidie op de aanschaf van zonnepanelen (in 2009 voor systemen van 0,6 100 kwp). De regeling werkt met een vergoeding voor geproduceerde elektriciteit gedurende een periode van vijftien jaar. Belangrijk bij deze regeling is dus een goed werkend zonne-energiesysteem, omdat subsidie wordt verstrekt op basis van werkelijk geproduceerde elektriciteit. DE voor bestaande woningbouw De subsidieregeling 'Duurzame warmte voor Groene hypotheekrente Bij de aankoop van een nieuwbouwwoning kan de koper onder bepaalde voorwaarden een duurzame energie-systeem meefinancieren in de hypotheek. De te betalen rente over het hypotheekdeel voor aanschaf van het duurzame energie-systeem, is fiscaal aftrekbaar. Om een groene hypotheek af te sluiten, moet de woning aan een aantal eisen voldoen op het gebied van duurzaam bouwen. Ook moet een groenverklaring zijn afgegeven voor de woning. De koper kan dan voor een periode van tien jaar geld lenen tegen een iets lagere rente. Het hypotheekbedrag is wel aan een maximum gebonden (maximaal euro) Een groene hypotheek wordt meestal gecombineerd met een gewone hypotheek. 20

21 Groenfinanciering Consumenten kunnen ook geld groen beleggen. De meeste banken bieden groene spaar- of beleggingsvormen aan. En met het ingelegde geld kunnen banken duurzame investeringen die ondernemers doen, groen financieren. Groenfinanciering betekent belastingvoordeel en een lagere rente. Hans Pattist EIA Als ondernemer komt u onder bepaalde voorwaarden in aanmerking voor de EIAregeling van de overheid. EIA staat voor Energie Investerings Aftrek. De regeling houdt in dat u onder bepaalde voorwaarden tot 44 procent van uw investering van uw fiscaal belastbare winst mag aftrekken. EOS-regelingen EOS (Energie Onderzoek Subsidiesprogramma) van de overheid biedt bedrijven en kennisinstellingen financiële steun voor onderzoek en marktintroductie van DE. Er zijn verschillende EOS-regelingen, speciaal gericht op ondernemers uit het mkb. Ze geven een tegemoetkoming in kosten of een voorschot voor de opstartkosten. Vraag de EOS-adviseurs kosteloos en vrijblijvend om advies over de subsidiemogelijkheden. 7 miljoen euro Ruim dertienhonderd huizenbezitters investeren samen meer dan 7 miljoen euro in duurzame warmte-technologie. De huizenbezitters vroegen daarvoor in het vierde kwartaal van 2008 in totaal 3,2 miljoen euro aan bij de subsidieregeling Duurzame Warmte. SenterNovem beheert deze subsidie in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. Er is 60 miljoen euro subsidie beschikbaar. Bij bijna 90% (2.267) van de woningen gaat het om het plaatsen van een zonneboiler. Bij 211 woningen om warmtepomptechnologie om het huis energiezuinig te verwarmen met warmte uit de lucht of uit de grond. Bij 171 woningen ging het om een micro-wkk. De huiseigenaren besparen hierdoor samen elk jaar de uitstoot van kg CO 2. 21

22 Meer informatie Organisaties Holland Solar Nederlandse brancheorganisatie voor zonne-energie Smart Power Foundation Nederlandse brancheorganisatie voor micro-wkk (HRe -ketel) Milieu Centraal Alles over energie en milieu in het dagelijks leven. Informatiepunt voor consumenten, telefoonnummer ( 0,15 per minuut) ODE Organisatie voor Duurzame Energie Uneto-VNI Nederlandse brancheorganisatie van installatiebedrijven Vereniging de Groene Installateur Vereniging van installateurs met ambities op het gebied van duurzaamheid Stichting Warmtepompen Nederlandse brancheorganisatie voor warmtepompen Smart Hybrid Foundation Nederlandse brancheorganisatie voor luchtwater warmtepompen 22

23 Websites Excursiemogelijkheden: Eva-lanxmeer (Culemborg) Woonwijk t Rieshout SVE Expositie (voorheen VIBA Expo) Website van het informatiecentrum duurzame energie-technieken Kennisinstituut voor de installatiesector Het programma Meer met Minder stimuleert onder anderen installateurs en aannemers om nauw samen te werken aan goede en uitvoerbare energiemaatregelen Initiatief van Uneto-VNI en TVVL over gebruiksaanwijzingen van woninginstallaties SenterNovem subsites: Informatie over duurzame energie in Nederland, waaronder ook de volgende brochures: - Leidraad Zonnestroomprojecten - Duurzame energie in uw woning - antwoorden op uw vragen Subsidieregeling duurzame warmte Informatie over de energie-investeringsaftrek Informatie over de EOS-regelingen Informatie over groenfinanciering Informatie over de Stichting Erkenningsregeling voor de uitoefening van het Koeltechnisch installatiebedrijf Informatie over bouwvergunningen 23

24 In deze brochure vindt u informatie over technische handvatten, opleidingen, subsidies en financieringen op het gebied van duurzame energieinstallaties. Heeft u nog vragen of opmerkingen? Neem dan contact op met de adviseurs van SenterNovem. Dat kan via de helpdesk van het Duurzame Energie Centrum en per . SenterNovem, voor innovatie en duurzaamheid Een sterk innovatief bedrijfsleven in een leefbare, duurzame samenleving. SenterNovem stimuleert duurzame economische groei door een brug te slaan tussen markt en overheid, nationaal en internationaal. Bedrijven, (kennis)instellingen en overheden kunnen bij SenterNovem terecht voor advies, kennis en financiële ondersteuning. Wij verbinden partijen die met passie en gedrevenheid willen werken aan een duurzame en innovatieve samenleving. SenterNovem is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken en realiseert beleid in opdracht van de rijksoverheid op een professionele, effectieve en inspirerende wijze. Catharijnesingel 59 Postbus RE Utrecht Telefoon (030) Fax (030) maart DEN0902 Hoewel deze publicatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, kan SenterNovem geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele fouten. Bij publicaties van SenterNovem die informeren over subsidieregelingen geldt dat de beoordeling van subsidieaanvragen uitsluitend plaatsvindt aan de hand van de officiële publicatie van het besluit in de Staatscourant.

Duurzame energie in uw woning. Antwoorden op uw vragen. SenterNovem is een agentschap van

Duurzame energie in uw woning. Antwoorden op uw vragen. SenterNovem is een agentschap van Duurzame energie in uw woning Antwoorden op uw vragen SenterNovem is een agentschap van Inleiding Wilt u het energieverbruik in uw woning beperken? En tegelijkertijd een bijdrage leveren aan een duurzame

Nadere informatie

Duurzame energie in uw woning. Antwoorden op uw vragen

Duurzame energie in uw woning. Antwoorden op uw vragen Duurzame energie in uw woning Antwoorden op uw vragen Inleiding Wilt u het energieverbruik in uw woning beperken? En tegelijkertijd een bijdrage leveren aan een duurzame leefomgeving? Deze brochure toont

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Fiscale zakelijke regelingen & subsidies

Fiscale zakelijke regelingen & subsidies Fiscale zakelijke regelingen & subsidies 6 fiscale regelingen en subsidies voor bedrijven om te besparen op zonnepanelen. Het zelf opwekken van stroom door bedrijven via zonnepanelen is hot. Dat heeft

Nadere informatie

Zonne-energie gratis en schoon

Zonne-energie gratis en schoon Zonne-energie gratis en schoon Samen gaan we voor duurzaam Genieten van de zon. Buiten in de tuin, in het park of op het strand. De zon geeft ons gratis energie. We kunnen de zon ook op een andere manier

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne-energie Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert de zon meer

Nadere informatie

Warmwater collectorsystemen

Warmwater collectorsystemen Warmwater collectorsystemen Warmwater collectorsystemen. Warmwater collectorsystemen zijn vloeistof gevulde installaties waar vloeistof door de buizen in de collector stroomt. Om de buizen in de collector,

Nadere informatie

Zonnestroom in Enspijk

Zonnestroom in Enspijk Zonnestroom in Enspijk Waarom zonnestroom? Wat is zonnestroom? Wat levert zonnestroom op? Hoe begin ik er aan? De zon straalt in 1 uur evenveel energie op aarde als het jaarlijkse wereldwijde energieverbruik

Nadere informatie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie 1 Bosch Solar zonne-energie 2 Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag uit. Huishoudelijke apparaten,

Nadere informatie

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 ZONNE - PANELEN INFORMATIE Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 www.bruggink-bv.nl Oktober 2012 ZONNE - PANELEN 1. Algemene informatie Inhoud 2. Landelijke subsidieregeling, afkomstig

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Introductie. Ernst van Tongeren. Directeur Besseling Installatietechniek

Introductie. Ernst van Tongeren. Directeur Besseling Installatietechniek Introductie Ernst van Tongeren Directeur Besseling Installatietechniek Programma 1. Presentatie duurzame technieken (E. vantongeren) 2. Bouwkundige randvoorwaarden (H. Nieman) 3. Presentatie praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert de zon meer dan vijftig

Nadere informatie

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie!

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! voorbeeld van mogelijke besparingen Een huishouden is jaarlijks zo n q 2.000 kwijt aan gas en licht. En daar kunt u tot wel 30% op besparen. Dat begint

Nadere informatie

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom Achter de Hoven 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom systeem: Zonnepanelen Draagconstructie Omvormer Kabels en leidingen Beveiliging Meting J. Cace, 26

Nadere informatie

De zon als warmtebron. Hoe werkt een zonneboiler?

De zon als warmtebron. Hoe werkt een zonneboiler? koud tapwater 0900-9892 Zonneboilers Algemene informatie over actieve thermische zonne-energie De zon als warmtebron De zon is een onuitputtelijke bron van energie Zonne-energie omgezet in warmte is de

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine. Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine. Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van Duurzame energie, duurzame kwaliteit Het Nederlandse merk Nefit bracht als eerste ter wereld

Nadere informatie

Nefit SolarLine II zonneboilers. SolarLine II Warm water met zonneenergie

Nefit SolarLine II zonneboilers. SolarLine II Warm water met zonneenergie Nefit SolarLine II zonneboilers SolarLine II Warm water met zonneenergie Nefit SolarLine II zonneboiler Eindeloos profiteren van de zon Thermische zonne-energie is noodzakelijk voor een duurzame toekomst.

Nadere informatie

Introductie 040energie

Introductie 040energie 1 Introductie 040energie 040energie is een 100% non profit vereniging Vrijwilligers, door burgers, voor burgers Doel: betaalbare, duurzame energie middels lokale energieopwekking en energiebesparing Bestaat

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Zonnepanelen interessant voor huurders

Zonnepanelen interessant voor huurders Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.6.95 Zonnepanelen interessant voor huurders Bronnen Woonbond.nl, Zonnepanelen interessant voor huurders, d.d. 1.2.2016 Woonbond.nl, Brochure zonnepanelen voor huurders,

Nadere informatie

Startadvies Energiebesparing

Startadvies Energiebesparing Startadvies Stephanusplein 1, 7772 BR Hardenberg Startadvies : Op basis van de besparingscheck (zie bijlage) heeft uw woning een indicatief energielabel F. Het energielabel voor woningen loopt van A tot

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

Investeer NU in uw eigen zonnepanelen!

Investeer NU in uw eigen zonnepanelen! Web pagina : www.installatietechniekdwcschoutens.nl E mail : its@brunssum.net Zonne-energie Investeer NU in uw eigen zonnepanelen! Hoe werkt Zonnestroom? Voor het opwekken van zonnestroom heb je nodig:

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

ZON PRIVE ZONNIG VOORDEEL. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht

ZON PRIVE ZONNIG VOORDEEL. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht ZONNIG VOORDEEL ZON PRIVE 2013 Informatiebrochure over de zonnepanelenactie exclusief voor medewerkers van gemeente Utrecht De actie loopt tot en met 30 september 2013 2 Zon-Privé Utrecht Schoon, Slim

Nadere informatie

Informatiebrochure. mei 2016 ZONNEPANELEN. Ontvang vandaag nog gratis 4 offertes! Meer informatie?

Informatiebrochure. mei 2016 ZONNEPANELEN. Ontvang vandaag nog gratis 4 offertes! Meer informatie? Informatiebrochure mei 2016 ZONNEPANELEN Ontvang vandaag nog gratis 4 offertes! INHOUDSOPGAVE Werking zonnepanelen Hoe werken zonnepanelen? Zonnepanelen installatie Zonnepanelen op een plat dak Zonnepanelen

Nadere informatie

De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis.

De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis. De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis. Introductiedatum: 1 november 2010. Inhoudsopgave Het belang van duurzame innovatie

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Jack Coolen Installatietechniek BV Webteksten Evert Visser

Jack Coolen Installatietechniek BV Webteksten Evert Visser Jack Coolen Installatietechniek BV Webteksten Evert Visser Homepagina Welkom op de website van Jack Coolen Installatietechniek BV. Het loodgieters- en installatiebedrijf in Reusel (Noord-Brabant).

Nadere informatie

ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST!

ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST! ZONNE-ENERGIE IS DE ENERGIE VAN NU ÉN VAN ONZE TOEKOMST! MONTAGE DOOR KOMO GECERTIFICEERD DAKDEKKERS- BEDRIJF ADVISEREN LEVEREN INSTALLEREN ADVISEREN Green Power Systems is uw adviseur, leverancier en

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

Duurzame energie voor woningcorporaties: 5 aantrekkelijke opties op een rij

Duurzame energie voor woningcorporaties: 5 aantrekkelijke opties op een rij Kompas, energiebewust wonen en werken Bestaande bouw Duurzame energie voor woningcorporaties: 5 aantrekkelijke opties op een rij De toepassing van duurzame energiebronnen sluit nauw aan op maatschappelijke

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilers Eindeloos profiteren van Duurzame energie, duurzame kwaliteit Het Nederlandse merk Nefit bracht als eerste ter wereld de succesvolle

Nadere informatie

Waarom kiest u voor Olasol?

Waarom kiest u voor Olasol? Waarom kiest u voor Olasol? Olasol is een jonge onderneming in een dynamische markt. Sinds 2010 zijn we actief en onderscheiden we ons door betrouwbaar advies, een transparante werkwijze en kwalitatief

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar)

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) Informatieavond Zonnepanelen Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 Agenda Informatieavond 19:30 Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem.

Nadere informatie

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS ZONSTATION GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS Amsterdam staat aan de vooravond van een energietransitie. Van vieze

Nadere informatie

nergiebespaar Concept

nergiebespaar Concept nergiebespaar Concept Totaalpakket - Warmtepomp Zonneboiler CV-ketel Iets meer investeren, veel meer besparen: Zeer hoge energiebesparing! Zeer hoge subsidie! Zeer veel comfort! Waarom duurzaam? Drie redenen

Nadere informatie

Cursus Verwarm je woning. 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten

Cursus Verwarm je woning. 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten Cursus Verwarm je woning 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten DUW Parkstad DUW is een initiatief van Stichting EnviAA in samenwerking

Nadere informatie

ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU. Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd

ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU. Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE 2014 Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd 2 Zonnepanelenactie voor leden van de OPPU Schoon,

Nadere informatie

Duurzaam Bouwloket. Informatie over: - Duurzaam (ver)bouwen - Energie besparen - Zelf duurzame energie opwekken - Duurzame financiering - Subsidies

Duurzaam Bouwloket. Informatie over: - Duurzaam (ver)bouwen - Energie besparen - Zelf duurzame energie opwekken - Duurzame financiering - Subsidies Programma 1. Welkom 2. Introductie wijkaanpak; 3. Belangrijkste resultaten maatwerkadviezen; 4. Informatieronden Workshop isolatie Workshop duurzame energie opwekken; 5. Warmtepompen (centraal); 6. Subsidies

Nadere informatie

Meer wooncomfort. Nu tijdelijk 250,- korting op. van een zonneboiler. en minder energieverbruik door 100% rendement van de zon

Meer wooncomfort. Nu tijdelijk 250,- korting op. van een zonneboiler. en minder energieverbruik door 100% rendement van de zon WIJ REGELEN HET VOOR U! Nu tijdelijk 250,- korting op uw zonnepanelensysteem bij de aanschaf van een zonneboiler Zonneboiler Meer wooncomfort en minder energieverbruik door 100% rendement van de zon voltalimburg.nl/zonneboiler

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen met Waterstage. Product Launch 2017

Duurzaam verwarmen met Waterstage. Product Launch 2017 Duurzaam verwarmen met Waterstage Programma Green Igloo Wet en regelgeving Subsidie en rente tarieven EnMosy voor prestatie garantie Green Igloo Care voor kwaliteitsborging Green Igloo Concept Totaalconcept

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van de zon Duurzame energie, besparing op uw gasrekening Thermische zonne-energie is noodzakelijk

Nadere informatie

U ontvangt SDE-subsidie voor zonnepanelen. Hoe nu verder?

U ontvangt SDE-subsidie voor zonnepanelen. Hoe nu verder? U ontvangt SDE-subsidie voor zonnepanelen. Hoe nu verder? In deze folder staat omschreven welke stappen u moet nemen nadat u SDE-subsidie voor uw zonnestroominstallatie heeft ontvangen. De informatie in

Nadere informatie

aurostep plus zonneboiler

aurostep plus zonneboiler aurostep plus zonneboiler Veel warm water dankzij zonne-energie 01-09 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam verzekerd van veel warm water Open de

Nadere informatie

Trias energetica. Verdiepende opdracht

Trias energetica. Verdiepende opdracht 2015 Trias energetica Verdiepende opdracht Inleiding; In dit onderdeel kun je meer leren over de Trias energetica, een strategie voor het bereiken van een zo duurzaam mogelijke energievoorziening. Pagina

Nadere informatie

Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl

Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl Ontdek de voordelen van de zon. Onafhankelijk Verzekerd van het gebruik van schone stroom die u zelf opwekt. Besparen Bespaar op uw energierekening

Nadere informatie

Stralend nieuws onder de zon!

Stralend nieuws onder de zon! Remeha ZentaSOL Zonneboiler Stralend nieuws onder de zon! Remeha ZentaSOL Zonneboiler De zon gaat wél voor en daar kunt ú het hele Zonne-energie is de meest milieuvriendelijke en duurzame warmtebron die

Nadere informatie

Zon, wind, water... Ontdek je eigen energie

Zon, wind, water... Ontdek je eigen energie Zon, wind, water... Ontdek je eigen energie Groen Duurzame energie komt voort uit schone en onuitputtelijke bronnen zoals de bodem, zon, wind of water. U kunt deze op kleine schaal zelf opwekken. De energie

Nadere informatie

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam douchen en baden dat kan met de aurostepplus zonneboiler. De aurostepplus van Vaillant zorgt

Nadere informatie

Green4energy is specialist in advies

Green4energy is specialist in advies Green4energy is specialist in advies en ontwerp van duurzame energiesystemen, energiemonitoring en besparingsonderzoeken. Ook verzorgen wij EnergiePrestatieAdviezen voor woningen, bedrijfs- en utiliteitsgebouwen.

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

VERDIEN AAN DE ZON. Zonnepanelen op het dak van uw huurwoning Goed voor uw portemonnee en voor het voor milieu!

VERDIEN AAN DE ZON. Zonnepanelen op het dak van uw huurwoning Goed voor uw portemonnee en voor het voor milieu! VERDIEN AAN DE ZON Zonnepanelen op het dak van uw huurwoning Goed voor uw portemonnee en voor het voor milieu! Duurzame energiebron Zonlicht is er overdag altijd. Zelfs op een bewolkte dag vangen zonnepanelen

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

VERDIEN AAN DE ZON. Zonnepanelen op het dak van uw huurwoning Goed voor uw portemonnee en voor het voor milieu!

VERDIEN AAN DE ZON. Zonnepanelen op het dak van uw huurwoning Goed voor uw portemonnee en voor het voor milieu! VERDIEN AAN DE ZON Zonnepanelen op het dak van uw huurwoning Goed voor uw portemonnee en voor het voor milieu! Duurzame energiebron Zonlicht is er overdag altijd. Zelfs op een bewolkte dag vangen zonnepanelen

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit h o u d t Nederla nd w a r m. Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit h o u d t Nederla nd w a r m. Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit h o u d t Nederla nd w a r m SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van Duurzame energie, duurzame kwaliteit Het Nederlandse merk Nefit bracht als eerste

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

12-10-2011. Kwaliteitsborging Duurzame Energie installateurs. Inleiding. Richtlijn hernieuwbare energie. Opbouw presentatie

12-10-2011. Kwaliteitsborging Duurzame Energie installateurs. Inleiding. Richtlijn hernieuwbare energie. Opbouw presentatie Kwaliteitsborging Duurzame Energie installateurs Richtlijn hernieuwbare energie 11 oktober 2011 Karin Keijzer Opbouw presentatie Inleiding 1) Waar hebben we het over? Ontwerpen en installeren van duurzame

Nadere informatie

Duurzame monumenten Energiebesparende. alternatieven. Tekst Han van der Zanden. Fotografie Slot Loevestein, Marcel Köppen, Robert Oerlemans

Duurzame monumenten Energiebesparende. alternatieven. Tekst Han van der Zanden. Fotografie Slot Loevestein, Marcel Köppen, Robert Oerlemans 80 Herenhuis juli/augustus 2009 Duurzame monumenten Energiebesparende alternatieven Ook in monumenten is energiebesparing hard nodig. In deze aflevering laat Herenhuis de verschillende mogelijkheden en

Nadere informatie

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning es Het plaatsen van zonnepanelen op een woning Zijn alle woningen geschikt voor zonnepanelen? Bijna alle woningen zijn geschikt, er is slechts een klein aantal voorwaarden. Er moet voldoende stevig en

Nadere informatie

1. Mobiele telefoons uit 2. Over Arcus Zonnepanelen Advies Begeleiding 3. Waarom Zonnepanelen in Meerhoven 4. Vragen 5. Wat kunt u verwachten en wat

1. Mobiele telefoons uit 2. Over Arcus Zonnepanelen Advies Begeleiding 3. Waarom Zonnepanelen in Meerhoven 4. Vragen 5. Wat kunt u verwachten en wat 1. Mobiele telefoons uit 2. Over Arcus Zonnepanelen Advies Begeleiding 3. Waarom Zonnepanelen in Meerhoven 4. Vragen 5. Wat kunt u verwachten en wat niet Missie, visie en kernwaarden Droom Benadering Waarom

Nadere informatie

Haal de zon in huis. www.eneco.nl/zonneboiler. Zonneboiler 1 RTL.ALG.ZON.PRT.09/08

Haal de zon in huis. www.eneco.nl/zonneboiler. Zonneboiler 1 RTL.ALG.ZON.PRT.09/08 Haal de zon in huis www.eneco.nl/zonneboiler RTL.ALG.ZON.PRT.09/08 Zonneboiler 1 Haal de zon in huis met de Eneco Zonneboiler Met de zonneboiler van Eneco haalt u een bron van besparing in huis. U verwarmt

Nadere informatie

STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL

STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL STAPPENPLAN AANSCHAF ZONNE-COLLECTOREN INDIVIDUEEL Introductie De ontwikkelingen op het gebied van zonne-energie staan nooit stil. Heeft u ook belangstelling, dan kunt u zich als deelnemer aansluiten bij

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepaneleninstallatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Zonne Energie iets voor WBB?

Zonne Energie iets voor WBB? Zonne Energie iets voor WBB? 23 januari 2012 Fernando de Beurs 06 55 163 013 jfdebeurs@debeurs partners.nl Agenda Introductie Achtergrond Doel van vanavond Vragen op de uitnodiging Zonne energie in het

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. Nefit PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. Nefit PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm Nefit PV-systemen Gratis energie van de zon Lagere energierekening, grotere onafhankelijkheid De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland is het potentieel

Nadere informatie

Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013

Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013 Welkom Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013 19:30 20:30 20:45 21:45 Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Nadere informatie

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering!

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad Woningen stoten veel broeikasgassen uit. Nieuwbouw moet vanaf 2020 energieneutraal zijn. Maar hoe maken we bestaande

Nadere informatie

Zonnekeur - Installateur -

Zonnekeur - Installateur - Zonnekeur - - Inleiding Inleiding Organisatie voor het keurmerk De eisen De handhaving Aanvragen 02/11/2012 Zonnekeur - - 2 Montage buiten Volledige installatie Masterplan Zonne-energie (2009/2010) Vastleggen

Nadere informatie

Duurzame woningverbetering

Duurzame woningverbetering Duurzame woningverbetering Op weg naar energieneutraal Houten, 20 februari 2017 Kees Stap Gemiddelde energierekening Maandrekening Gemiddeld energieverbruik jaar 15% 1500 m3 aardgas 5% 80% verwarming warmwater

Nadere informatie

Duurzaam wonen zonder gas of stadsverwarming 15 april 2014 Piet Vink Centrum, Den Haag

Duurzaam wonen zonder gas of stadsverwarming 15 april 2014 Piet Vink Centrum, Den Haag Duurzaam wonen zonder gas of stadsverwarming 15 april 2014 Piet Vink Centrum, Den Haag Hilbrand Does www.energiegarant.nl september2013 Agenda 19:30-19:50: Inloop 19:50-20:00: Opening en introductie door

Nadere informatie

Brochure Zo gaat u voor nul! uitstoot 100% Uw nieuwe woning is EPC = 0. duurzame energie van eigen bodem

Brochure Zo gaat u voor nul! uitstoot 100% Uw nieuwe woning is EPC = 0. duurzame energie van eigen bodem 0% uitstoot Brochure 2017 Zo gaat u voor nul! 0 Uw nieuwe woning is EPC = 0 100% duurzame energie van eigen bodem U gaat voor nul! Welkom in uw energieneutrale woning Eteck, aangenaam Al meer dan 10 jaar

Nadere informatie

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen

echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen echt Nul op de meter HRsolar : Robbert van Diemen Techneco : Niels van Alphen Agenda Wie is HRsolar Zonnewarmte V1.0 De markt Zonnewarmte V2.0 Zonnewarmte NOM Wie is HRsolar Nederlandse fabrikant van complete

Nadere informatie

Multifunctionele oplossing voor CO 2 -besparing en EPC-verlaging EPC 0,6? Geen probleem. Sterke schakels

Multifunctionele oplossing voor CO 2 -besparing en EPC-verlaging EPC 0,6? Geen probleem. Sterke schakels Multifunctionele oplossing voor CO 2 -besparing en EPC-verlaging EPC 0,6? Geen probleem Sterke schakels + Intergas Kombi Kompakt HRE VOORDELEN VAN DEZE COMBINATIE Servicevriendelijk Verlaging van de EPC

Nadere informatie

Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! de zonne-energiesystemen van Centrosolar

Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! de zonne-energiesystemen van Centrosolar Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! de zonne-energiesystemen van Centrosolar Gratis energie van de zon Word uw eigen elektriciteitsleverancier De energie van de zon

Nadere informatie

zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech

zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech informatiebrochure pv-systemen Stetech BV - Nijverheidsweg 27-9482WB - Tynaarlo - T.0592-541597 - F.0592-542433 - info@stetech.com

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

Zonnepanelen en zonneboilers

Zonnepanelen en zonneboilers Zonnepanelen en zonneboilers techniek, randvoorwaarden en financieel Frank Zegers ES Consult, Wageningen 0 - Energiebehoefte van een huishouden zonneboiler zonnepanelen 20%# 22%# 58%# Elektra((kWh(e)(

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf 1 NAMENS WETHOUDER TON ANCION VAN HARTE WELKOM OP DE INFORMATIE AVOND PV- PROJECT Duurzame Verlichting Landgraaf PROJECTLEIDER GEMEENTE LANDGRAAF: RONALD BOUWERS ALGEMEEN Een van de milieu ambities van

Nadere informatie

Toros Vision. Kennismaken. De nieuwe generatie combi-warmtepomp. Oktober 2015 Energie Den Bosch

Toros Vision. Kennismaken. De nieuwe generatie combi-warmtepomp. Oktober 2015 Energie Den Bosch Toros Vision De nieuwe generatie combi-warmtepomp Oktober 2015 Energie Den Bosch Kennismaken Techneco Groep» oprichting 1995 (20 jaar), vestiging in Delft» ca. 2.500 duurzame projecten in Nederland» 20

Nadere informatie

Zonnepanelen, wat U moet weten

Zonnepanelen, wat U moet weten 8-3-2014 GPI Elektrotechniek Zonnepanelen, wat U moet weten Fiscale voordelen GPI Elektrotechniek Fresialaan 5 6851 TH Huissen 026-4423257 Voordelen Maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt steeds

Nadere informatie

PV systemen. PV systemen. Oskomera Solar Power Solutions (OSPS) Wegens de toenemende vraag naar groene energie en CO 2 besparende

PV systemen. PV systemen. Oskomera Solar Power Solutions (OSPS) Wegens de toenemende vraag naar groene energie en CO 2 besparende 2014 Complete maatwerkpakketten Specifiek voor woningbouw Voor alle configuraties Standaard op voorraad Direct geleverd Uitgebreide kennis aanwezig Training mogelijk PV systemen Foto: residentiële systemen

Nadere informatie

Elga WINNAAR De kracht van de combinatie

Elga WINNAAR De kracht van de combinatie Elga WINNAAR 2010 innovatieve Hybride module voor hr ketels De kracht van de combinatie E T E De Elga DE Elga steekt minder energie in de bestaande bouw Techneco ontwikkelde een oplossing die even simpel

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER INLEIDING WAT STAAT ER OP HET PROGRAMMA? 19:30 uur Energiebesparende maatregelen (Energieloket) 20:15 uur Pauze met koffie en thee 20:30 uur Informatiemarkt:

Nadere informatie

Ervaringen met zonnepanelen

Ervaringen met zonnepanelen Ervaringen met zonnepanelen 17 MEI 2017 Even mezelf introduceren Evert Raaijen Getrouwd, 3 kinderen (2 getrouwd, 1 uit huis studerend) 3 keer opa Werk: Elektrotechnische achtergrond (UT) Business development

Nadere informatie