Christine Defever. Prof. dr. Dimitri Mortelmans. (SGKB - Universiteit Antwerpen) Promotor. Prof. dr. Dimitri Mortelmans (Universiteit Antwerpen)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Christine Defever. Prof. dr. Dimitri Mortelmans. (SGKB - Universiteit Antwerpen) Promotor. Prof. dr. Dimitri Mortelmans (Universiteit Antwerpen)"

Transcriptie

1 De socio-economische positie van vrouwen en mannen na de transities echtscheiding en verweduwing. Een longitudinale studie op de Kruispuntbank Sociale Zekerheid Christine Defever Prof. dr. Dimitri Mortelmans (SGKB - Universiteit Antwerpen) Promotor Prof. dr. Dimitri Mortelmans (Universiteit Antwerpen) Steunpunt Gelijkekansenbeleid

2

3

4 Steunpunt Gelijkekansenbeleid Consortium Universiteit Antwerpen en Universiteit Hasselt 2011 ISBN Wettelijk Depot: D/2011/3680/13 NUR 745 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Druk- en bindwerk: Drukkerij Lithos ii

5 De socio-economische positie van vrouwen en mannen na de transities echtscheiding en verweduwing. Een longitudinale studie op de Kruispuntbank Sociale Zekerheid Christine Defever Prof. dr. Dimitri Mortelmans (SGKB Universiteit Antwerpen) Promotor Prof. dr. Dimitri Mortelmans Steunpunt Gelijkekansenbeleid - Consortium Universiteit Antwerpen en Universiteit Hasselt iii

6

7 Inhoudstafel Inhoudstafel...5 Inleiding...11 DEEL I: LITERATUURSTUDIE i.s.m. Tinne Marynissen en Nico Steegmans 1. De socio-economische status van mannen en vrouwen Ongelijkheid in arbeidsmarktparticipatie Ongelijkheid in de loopbaan Ongelijkheid in functie en verloning Ongelijke verdeling huishoudelijke taken en zorg voor kinderen De gevolgen van een (gedeeltelijke) uittrede op de arbeidsmarkt De transitie scheiding Huwelijken en scheidingen: enkele cijfers Juridisch kader De echtscheidingswet van 2007: culminatie van een versoepeling Financiële regelingen Vereffening-verdeling Onderhoudsuitkering tussen de echtgenoten Onderhoudsbijdrage voor de kinderen Onrechtstreekse financiële gevolgen Ontbinding van samenwoningscontract De socio-economische gevolgen van een echtscheiding Een nieuwe woning? Een nieuwe partner? Transities in de loopbaan? Financieel-economische gevolgen van een echtscheiding Enkele cijfers Een gemengd verhaal De precaire situatie van alleenstaande ouders Een vergelijkend perspectief: impact van een beleid Besluit

8 3. De transitie verweduwing Vergrijzing, pensionering, verweduwing en armoede: enkele cijfers Het Belgisch pensioenenstelsel De pensioenpijlers Basisuitkeringen Gewaarborgd minimumpensioen Inkomensgarantie voor ouderen Overlevingspensioen Pensioenen naar tewerkstellingsstelsel De pensioensituatie van een werknemer in loondienst De pensioensituatie van de zelfstandige De pensioensituatie van een ambtenaar Ongelijke pensioenen Het pensioen in genderperspectief Eerste pijler pensioen voor vrouwen Tweede pijler pensioen voor vrouwen Derde pijler pensioen voor vrouwen De gevolgen van de transitie verweduwing Financiële gevolgen van de transitie Emotionele en praktische gevolgen van de transitie Veranderde leefsituatie na de transitie De precaire situatie van weduwen met pensioen Besluit DEEL II: EEN LONGITUDINALE STUDIE OP DE KRUISPUNTBANK SOCIALE ZEKERHEID 1. Methodologie Het datawarehouse arbeidsmarkt en sociale bescherming De steekproeftrekking De opgevraagde variabelen De persoon- en gezinskenmerken De arbeidsgegevens De Uitkeringen en leeflonen Pensioengegevens De aanvraagprocedure

9 1.5. De gendermonitoring-tool Voorbereiding van de datasets en aanmaken nieuwe variabelen Aantal huishoudleden, aantal steekproefkinderen en aantal nieuw-geborenen Berekening van de kinderbijslag Berekening van het leefloon Berekening van de huishoudinkomens Inflatie-correctie van inkomen-gegevens OECD-correctie van inkomen-gegevens Opbouw van de indicatoren Indicatoren voor de transitie scheiding De situatie in het jaar voor de transitie scheiding (T-1) Socio-demografische gegevens Gezinssituatie Arbeidspositie Financiële situatie De impact van scheiding op de gezinssituatie Type gezin Aantal en leeftijd van de inwonende kinderen De impact van scheiding op de positie op de arbeidsmarkt Veranderingen in de arbeidspositie Invloed van gezinssituatie na scheiding op veranderingen in de arbeidssituatie De impact van scheiding op de financiële situatie Invloed van scheiding op het individuele bruto jaarinkomen Inkomen uit arbeid Totaal individuele bruto-jaarinkomen Invloed van scheiding op het huishoudinkomen Invloed van de gezinssituatie na scheiding op de financiële situatie Invloed van de arbeidsmarktpositie na scheiding op de financiële situatie

10 4. Indicatoren voor de transitie verweduwing De situatie in het jaar voor verweduwing Socio-demografische gegevens Gezinssituatie Arbeidspositie Financiële situatie De impact van verweduwing op de gezinssituatie Type gezin De impact van verweduwing op de arbeidsmarkt en het pensioen De impact van verweduwing op de financiële situatie Invloed van verweduwing op het individuele brutojaarinkomen Inkomen uit arbeid Inkomen uit pensioen Totale individuele inkomen Invloed van verweduwing op het totale huishoudinkomen Conclusies De socio-economische gevolgen van een relatiebreuk De socio-economische gevolgen van verweduwing Referenties

11 9

12 10

13 Inleiding De Gendermonitor vormt sinds 2006 een vast onderdeel van het Genderjaarboek dat focust op gelijke loopbaankansen voor vrouwen en mannen. Bedoeling is de gelijkekansendoelstellingen voor mannen en vrouwen binnen alle Vlaamse beleidsdomeinen aan bod te laten komen. Zo werd er in 2007 (Steegmans & Motmans, 2007) een indicatorenset geconstrueerd om gegenderde studiekeuzes en horizontale en verticale segregatie bij het onderwijs- en wetenschappelijk personeel te monitoren. De tijdsbesteding van vrouwen en mannen aan betaalde arbeid, kinderzorg en huishoudelijke arbeid vormde de belangrijkste onderzoeksvraag van de gendermonitor van 2008 (Steegmans, De Bruyn, & Marynissen, 2008). In het huidige thematische onderzoek ligt de focus op het toenemend aantal mensen dat tijdens hun levensloop de transitie meemaken van samenlevend naar alleenstaand. Deze verandering in huishoudens- en gezinsrelaties worden niet enkel veroorzaakt door sterfte van de partner, maar in toenemende mate ook door (echt)scheiding. De transitie van samenwonend naar alleenstaand op zich heeft vaak een ernstige financiële achteruitgang als gevolg voor één of beide partners. Het is zo dat het beschikbare gezinsinkomen van eenoudergezinnen beduidend lager ligt dan dat van de andere gezinstypes (OECD, z.d.). Bovendien geniet een koppel schaalvoordelen omdat een aantal kosten - zoals van een gezamenlijke woonst - gedeeld kunnen worden (Kalmijn, 2002). Bij het bekijken van de verschillende soorten huishoudens, valt op dat bijna 14% van de personen die risico lopen op armoede, deel uitmaken van een eenoudergezin. Terwijl deze gezinnen minder dan 6% uitmaken van de totale bevolking. 21% van de armen zijn alleenstaanden, terwijl deze groep slechts 15% uitmaakt van de totale bevolking 1. Het zijn deze socioeconomische gevolgen van verweduwing en (echt)scheiding die we willen monitoren in relatie tot een aantal beïnvloedende factoren zoals leeftijd, arbeidsregime, arbeidsstatuut, beroep, aantal inwonende kinderen, leeftijd van de kinderen en natuurlijk geslacht. Uit eerder onderzoek is gebleken dat het vooral vrouwen zijn die een financiële terugval ondervinden na (echt)scheiding of verweduwing (Fokkema, 2001). Dit vindt vooral zijn oorzaak in het feit dat loonarbeid ongelijk verdeeld is tussen mannen en vrouwen. Mannen besteden meer tijd aan betaalde arbeid - ongeacht de gezinssituatie - en vrouwen nemen het grootste deel van de huishoudelijke taken op zich (Steegmans et al., 2008). Vrouwen onderbreken hun arbeidscarrière tijdens hun levensloop vaker dan mannen, bijvoorbeeld om de zorg voor de kinderen op zich te nemen. Hierdoor beschikken zij over minder kapitaal en minder pensioenrechten. Door hun vaak beperkte investering op de arbeidsmarkt door onderbrekingen en parttime werk zijn de pensioenrechten van vrouwen niet optimaal. Door echtscheiding kunnen zij later geen beroep doen op de opgebouwde pensioenrechten van hun ex-echtgenoot (De Bruyn, 2006). In een eerste theoretische hoofdstuk zullen we aan de hand van een literatuurstudie illustreren welke factoren er nu precies voor zorgen dat de situatie na de breuk of verweduwing vaak zo negatief uitvalt voor vrouwen. De situatie in België, en meer 1 11

14 specifiek in Vlaanderen, zal gekaderd worden in een ruimere vergelijking met andere OESO- en EU-landen. Omdat het pensioenbeleid een zeer belangrijke rol speelt in de socio-economische gevolgen na verweduwing zal er ook aandacht gegeven worden aan de Belgische wetgeving hieromtrent. Het huidige onderzoek tracht de financiële terugval na echtscheiding of verweduwing te onderzoeken aan de hand van een longitudinale reconstructie van het inkomen uit arbeid of vervangingsinkomen. Hiervoor werden gegevens aangevraagd van de Kruispuntbank Sociale Zekerheid. Naast inkomen (uit arbeid, vervangingsinkomen, uitkeringen) werden ook gegevens opgevraagd rond gezinssituatie (o.a. aantal en leeftijd van kinderen, gezinssamenstelling), de positie op de arbeidsmarkt (o.a. arbeidsstatuut, arbeidsregime, beroep) en andere persoonlijke gegevens (leeftijd, geslacht). De koppels die opgenomen worden in het onderzoek worden op een gestratificeerde at random manier getrokken uit vier steekproefjaren (2004, 2005, 2006 en 2007) en worden gevolgd tot en met Alle koppels die werden opgenomen ondergaan de transitie scheiding of verweduwing in het jaar nadat ze in het onderzoek worden opgenomen. Op die manier kunnen we de vergelijking maken tussen de financiële situatie in het jaar voor en de jaren na de scheiding of verweduwing. Naast de relevantie van de resultaten die uit dit onderzoek voortvloeien, kunnen de analyses ook opnieuw uitgedraaid worden met recentere cijfers, waardoor er een gendermonitor kan ontstaan. Op die manier ontstaat er een krachtig, snel en efficiënt instrument om evoluties na te gaan wat betreft de financiële situatie na echtscheiding of verweduwing. 12

15 13

16 14

17 DEEL I: LITERATUURSTUDIE I.s.m. Tinne Marynissen en Nico Steegmans 15

18 1. De socio-economische status van mannen en vrouwen Dit onderzoek heeft als belangrijkste doel de socio-economische status te bekijken van mannen en vrouwen na een (echt)scheiding of een verweduwing. De belangrijkste reden om een genderperspectief aan te houden is de ongelijkheid in arbeidsmarktparticipatie bij mannen en vrouwen die al bij niet-gescheiden of - verweduwde koppels voorkomt. Deze ongelijkheid is een belangrijke factor voor de financiële terugval die ontstaat wanneer de relaties ontbonden wordt of een van beide partners komt te overlijden. Daarom gaan we in dit eerste theoretische deel wat dieper in op de socio-economische status van mannen en vrouwen vóór scheiding of verweduwing Ongelijkheid in arbeidsmarktparticipatie De tewerkstellingssituatie verschilt in de meeste Europese landen tussen vrouwen en mannen. Vrouwen zijn minder frequent buitenshuis aan het werk en minder regelmatig tewerkgesteld in de formele economie dan mannen (Marin, 2010). Figuur 1 toont het percentage van tewerkgestelde personen binnen het geslacht in de landen van de EU25 voor Hoewel de tewerkstellingsgraad voor mannen in alle landen hoger ligt dan die voor vrouwen, blijkt dat de situatie enigszins verschilt tussen deze landen onderling. In Zweden is het verschil het kleinst tussen beide, bovendien ligt de tewerkstellingsgraad hier hoog voor beide geslachten. In Malta, Italië en Griekenland is het verschil tussen vrouwen en mannen het grootst, hier blijven vrouwen dus vaker thuis en zijn mannen veel vaker buitenshuis tewerkgesteld dan vrouwen (UNECE). 16

19 Figuur 1: Percentage tewerkstelling voor mannen en vrouwen in de landen van de EU Zweden Denemarken Nederland Cyprus Finland Verenigd Koninkrijk Estland Ierland Oostenrijk Letland Portugal Slovenië Duitsland Litouwen Frankrijk Tsjechië Slowakije Luxemburg Spanje België Polen Hongarije Griekenland Italië Malta Bron: Gender Statistics Database UNICE (http://www.unece.org/stats/gender/database.htm) vrouw man verschil 17

20 Vrouwen hebben niet alleen kortere arbeidsbiografieën die vaker onderbroken worden en onregelmatiger zijn, vrouwen die aan het werk zijn, werken veel vaker deeltijds dan mannen (Marin, 2010). Deze ongelijkheid naar tewerkstelling is in alle OESO landen een feit. Zoals Figuur 2 aantoont, komt deeltijdse tewerkstelling meer voor bij werkneemsters in Nederland en Zwitserland dan in de andere opgenomen landen. Dit zijn landen waar ook de genderkloof in deeltijdse tewerkstelling erg groot is. (OECD, 2009). 2 In Zweden, Denemarken en Finland is de kloof in de deeltijdse tewerkstelling minder groot tussen mannen en vrouwen. Toch werken vrouwen ook hier nog beduidend meer deeltijds dan mannen. De kloof tussen mannen en vrouwen voor deeltijdse tewerkstelling is het kleinst in Bulgarije, Letland, Litouwen en Roemenië maar in deze landen is het aandeel deeltijdse tewerkstellingen op zich erg laag, zowel voor mannen als voor vrouwen. 2 De definitie van deeltijds werk varieert aanzienlijk doorheen de OESO. De 3 voornaamste benaderingen die onderscheiden kunnen worden, zijn ten eerste een classificatie gebaseerd op de werknemer s perceptie op zijn of haar tewerkstellingssituatie. Ten tweede een grens (doorgaans 30 of 35 uur per week), gebaseerd op gebruikelijke werkuren, waarbij mensen die minder werken als part time tewerkgesteld worden beschouwd. Ten derde een vergelijkbare grens gebaseerd op feitelijk gepresteerde uren tijdens de referentieweek. Om de landen met elkaar te kunnen vergelijken werd een geharmoniseerde definitie van deeltijds werken gebruikt voor OESO landen. Deeltijdse tewerkstelling refereert naar personen die doorgaans minder dan 30 uur werken in hun hoofdberoep. Gegevens van niet-oeso landen zijn gebaseerd op zelfbepaling van de gebruikelijke gewerkte uren vis-à-vis de 30-uren drempel. 18

21 Figuur 2: Percentage mannen en vrouwen in een deeltijdse tewerkstelling in de OESO-landen Nederland Zwitserland Duitsland Verenigd Koningkrijk Australië Ierland Nieuw Zeeland België Japan Noorwegen Oostenrijk Italië Luxemburg Mexico Canada Malta IJsland Denemarken Frankrijk Spanje Zweden Turkije Verenigde Staten Finland Polen Portugal Griekenland Korea Cyprus Slovenië Roemenië Estland Litouwen Letland Tsjechië Slowakije Bulgarije Hongarije Vrouwen Mannen Verschil Bron: OECD (2009), bewerking door Steunpunt Gelijkekansenbeleid 19

22 Na analyse van de gegevens uit de Survey on IncomeandLivingConditions (SILC) bleek dat de situatie in België gelijkaardig is. Zoals blijkt uit Tabel 1 hebben 51,2% van de mannelijke respondenten een voltijdse betrekking, tegenover 25,6% van de vrouwen. Bijna een vijfde van de vrouwelijke respondenten werkt deeltijds. Bij de mannen gaat het hier slechts om 5%. Het percentage mannen dat zich wijdt aan het huishouden is verwaarloosbaar (0,4%), terwijl 13% van de vrouwen thuis blijft om in te staan voor huishoudelijke en zorgtaken. Tabel 1: Percentage zelf-gedefinieerde huidige economische status voor mannen en vrouwen (SILC-data) zelf gedefinieerde huidige economische status Man n=5811 Vrouw n=6238 Totaal n=12049 voltijds werkend 51,2% 25,6% 37,9% deeltijds werkend 5,0% 19,6% 12,6% werkloos 4,8% 6,4% 5,6% leerling, student, bijscholing, onbetaalde werkervaring 8,8% 8,2% 8,5% met pensioen, met vervroegd pensioen of gestopt met eigen zaak 25,7% 21,4% 23,5% permanent invalide en/of ongeschikt om te werken 1,3% 1,6% 1,4% huishoudelijke taken en zorgverantwoordelijkheden 0,4% 13,0% 6,9% andere inactieve persoon 2,8% 4,2% 3,5% De redenen die men aangeeft voor deeltijds werken, zijn ook overwegend van andere aard voor vrouwen en mannen (Tabel 2). Slechts een zeer klein deel (1,1%) van de mannen die minder dan 30 uur werkt per week, zegt dit te doen omwille van huishoudelijke en zorgtaken, terwijl dit percentage bij deeltijds werkende vrouwen beduidend hoger ligt (30,3%). Een opleiding of training is een reden die 8,3% van de deeltijds werkende mannen aangeeft als reden. Bij vrouwen gaat het hier slechts om 2,9%. Ten slotte blijkt dat 26,5% van de deeltijds werkende mannen aangeeft dat de uren van alle jobs samen als een voltijdse functie gezien worden, terwijl dit antwoord slechts door 11% van de vrouwelijke respondenten wordt gegeven. 20

23 Tabel 2: Percentage mannen en vrouwen die een bepaalde reden aangeven waarom men minder dan 30 uur werkt (SILC-data) reden waarom men minder dan dertig uur werkt Man n = 181 Vrouw n = 858 Totaal n = 1039 educatie of training 8,3% 2,9% 3,8% persoonlijke ziekte of handicap 7,7% 4,0% 4,6% wil wel meer uren werken, maar kan geen werk vinden van meer uren 17,1% 18,5% 18,3% wil niet meer werken dan dit 20,4% 24,8% 24,1% uren van alle jobs worden gezien als voltijds 26,5% 11,0% 13,7% huishouden, zorgen voor kinderen of andere personen 1,1% 30,3% 25,2% andere reden 18,8% 8,5% 10,3% Een verdere opdeling maakt duidelijk dat ook opleidingsgraad van belang is voor de verdeling van betaalde en onbetaalde arbeid binnen het gezin (Tabel 3). Slechts 5% van de mannen die hoger onderwijs volgden werkt deeltijds. Voor vrouwen bedraagt dit 24%. Het percentage mannen dat thuis is om huishoudelijke of zorgtaken op te nemen is verwaarloosbaar op alle niveaus van genoten onderwijs. Het percentage vrouwen dat thuis is om het huishouden te doen of iemand te verzorgen neemt af naarmate de scholingsgraad stijgt. Slechts 5% van de vrouwen die tertiair onderwijs genoten blijft thuis om deze taken op te nemen, terwijl dit percentage voor vrouwen die voorbereidend onderwijs of lager onderwijs volgden respectievelijk 26% en 20,3% bedraagt. 21

24 Tabel 3: Zelf-gedefinieerde huidige economische status voor mannen en vrouwen, opgedeeld naar opleidingsgraad (SILC-data) Mannen postsecundair van het eerste fase voorbereidend secundair secundair lager hoger lager onderwijs niet-tertiair tertiair onderwijs onderwijs onderwijs onderwijs onderwijs voltijds werkend 21,6% 16,8% 38,4% 58,2% 63,8% 69,1% deeltijds werkend 0,0% 4,0% 6,0% 4,9% 6,4% 5,0% werkloos 10,8% 7,3% 6,8% 4,6% 4,3% 2,3% leerling, student, bijscholing, onbetaalde 0,0% 9,8% 16,1% 9,7% 2,1% 2,7% werkervaring met pensioen, met vervroegd pensioen of 67,6% 53,9% 26,6% 18,9% 21,3% 19,3% gestopt met eigen zaak permanent invalide en/of ongeschikt om te werken 0,0% 2,9% 2,1% 0,7% 0,0% 0,6% huishoudelijke taken en zorgverantwoordelijkheden 0,0% 0,3% 0,4% 0,4% 0,0% 0,2% andere inactieve persoon 0,0% 5,0% 3,7% 2,7% 2,1% 0,8% Vrouwen Postsecundair van het eerste fase voorbereidend secundair secundair lager hoger lager onderwijs niet-tertiair tertiair onderwijs onderwijs onderwijs onderwijs onderwijs voltijds werkend 4,0% 3,8% 11,6% 24,7% 28,1% 48,7% deeltijds werkend 4,0% 7,6% 15,6% 25,4% 24,5% 24,0% werkloos 2,0% 9,4% 8,3% 7,2% 7,2% 2,8% leerling, student, bijscholing, onbetaalde 0,0% 4,8% 13,9% 12,7% 2,2% 1,7% werkervaring met pensioen, met vervroegd pensioen of 48,0% 48,4% 24,5% 13,3% 23,0% 13,3% gestopt met eigen zaak permanent invalide en/of ongeschikt om te werken 4,0% 1,5% 2,1% 1,5% 2,2% 1,1% huishoudelijke taken en zorgverantwoordelijkheden 26,0% 20,3% 18,4% 11,5% 10,8% 5,4% andere inactieve persoon 12,0% 4,4% 5,7% 3,6% 2,2% 3,0% 22

25 1.2. Ongelijkheid in de loopbaan Vrouwen werken niet alleen vaker deeltijds, ze maken ook vaker gebruik van allerhande regelingen voor loopbaanonderbreking, tijdskrediet en loopbaanvermindering. Ze verlaten bijvoorbeeld frequenter dan mannen da arbeidsmarkt voor een poosje om de zorg voor kinderen en huishoudelijke taken op te nemen. De genderkloof is groter voor wat betreft deeltijd arbeid dan voor loopbaanonderbreking, maar toch namen in 2004 nog 3,8 keer meer vrouwen dan mannen deel aan dit systeem (Peeters et al, 2005). Uit de SILC data werd onderstaande Tabel 4 gegenereerd. Hieruit blijkt dat er een duidelijke kloof waar te nemen is tussen vrouwen en mannen wat de lengte van de loopbaan betreft. Mannen in de oudere leeftijdsgroepen doorliepen veel meer dan vrouwen een volledige loopbaan. Vrouwen verlaten bijvoorbeeld frequenter de arbeidsmarkt voor een poosje om de zorg voor kinderen en huishoudelijke taken op te nemen. Een volledige beroepsloopbaan bedraagt 45 jaar. Vooral vrouwen die nu de pensioengerechtigde leeftijd bereikt hebben, hebben beduidend minder jaren gewerkt dan mannen uit hun leeftijdsklasse. In de leeftijdsklasse van 51 tot 60 jaar werkt(e) 64% van de mannen tussen de 31 en 40 jaar. Van de vrouwen in deze categorie werkte slechts 43,2% tussen de 31 en 40 jaren. Nog steeds in de klasse van de 51 tot 60-jarigen is af te lezen dat 10,6% van de vrouwen 5 tot 10 jaar werkten, tegenover 0,8% van de mannen uit deze groep. Bij de 61 tot 70 jarigen valt een zelfde tendens te bespeuren. Ook hier is het deel van de mannen die langer werk(t)en groter dan het aandeel dat minder jaren werkte, terwijl bij vrouwen het omgekeerde is waar te nemen. Zo werkte bijvoorbeeld 40,1% van de mannen tussen de 61 en 70 jaar tussen de 41 en 50 jaar. In deze leeftijdsgroep was slechts 14,9% van de vrouwen zo lang aan het werk. Ook voor de oudere leeftijdsgroepen gaat dit op. Van de mannen ouder dan 80 jaar werkte 60% 41 tot 50 jaar en van hen werkte niemand minder dan 10 jaar. Bij de vrouwen die ouder dan 80 jaar zijn, werkte maar 21% tussen de 41 en 50 jaar. 16,9% van hen werkte minder dan 5 jaar en 14,5% tussen 5 en 10 jaar. 23

26 Tabel 4: Percentage van het aantal gewerkte jaren voor mannen en vrouwen, per leeftijdscategorie (SILC-data) Mannen Leeftijd in klassen < > 80 Totaal < 5 jaar gewerkt 98,3% 48,4% 3,9% 1,7% 0,8% 0,0% 0,0% 0,0% 8,8% 5-10 jaar gewerkt 1,7% 47,0% 24,1% 2,4% 0,8% 0,6% 0,4% 0,0% 11,6% jaar gewerkt 0,0% 4,4% 67,0% 23,1% 4,3% 1,7% 0,9% 1,3% 19,4% jaar gewerkt 0,0% 0,2% 5,0% 64,8% 21,5% 8,5% 6,9% 1,9% 20,6% jaar gewerkt 0,0% 0,0% 0,0% 8,0% 64,0% 48,1% 40,0% 26,9% 25,2% jaar gewerkt 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 8,6% 40,1% 47,3% 60,0% 13,5% > 50 jaar gewerkt 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1,0% 4,5% 9,9% 0,9% Vrouwen Leeftijd in klassen < > 80 Totaal < 5 jaar gewerkt 100,0% 58,7% 8,0% 4,5% 5,9% 7,5% 7,8% 8,1% 14,3% 5-10 jaar gewerkt 0,0% 39,9% 30,6% 8,3% 10,6% 12,9% 20,0% 16,9% 19,0% jaar gewerkt 0,0% 1,4% 59,2% 29,8% 12,6% 13,1% 20,0% 14,5% 24,6% jaar gewerkt 0,0% 0,0% 2,1% 52,3% 24,6% 13,8% 15,4% 15,3% 20,6% jaar gewerkt 0,0% 0,0% 0,0% 5,1% 43,2% 37,7% 20,0% 19,4% 17,0% jaar gewerkt 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 3,2% 14,9% 14,6% 21,0% 4,2% > 50 jaar gewerkt 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 2,2% 4,8% 0,3% 1.3. Ongelijkheid in functie en verloning Uit de SILC-data (Tabel 5) komt naar voor dat zowel bij mannelijke als bij vrouwelijke respondenten het percentage leidinggevenden toeneemt naarmate de scholingsgraad hoger is, maar dat het percentage leidinggevenden ligt bij vrouwen echter een stuk lager ligt dan bij de mannen. 24

27 Tabel 5: Percentage mannen en vrouwen in leidinggevenden en niet-leidinggevende functies, opgedeeld naar opleidingsniveau (SILC-data) Mannen lager onderwijs lager secundair onderwijs hoger secundair onderwijs voorbereidend onderwijs postsecundair niet-tertiair onderwijs eerste fase van het tertiair onderwijs totaal leidinggevend 9,4% 16,6% 26,2% 33,2% 34,1% 52,6% 36,1% niet-leidinggevend 90,6% 83,4% 73,8% 66,8% 65,9% 47,4% 63,9% Vrouwen lager onderwijs lager secundair onderwijs hoger secundair onderwijs voorbereidend onderwijs postsecundair niet-tertiair onderwijs eerste fase van het tertiair onderwijs totaal leidinggevend 3,7% 4,4% 9,0% 12,1% 15,6% 23,0% 14,8% niet-leidinggevend 96,3% 95,6% 91,0% 87,9% 84,4% 77,0% 85,2% 52,6% van de mannelijke respondenten die een hogere opleiding genoten hebben, heeft een leidinggevende functie. Bij de vrouwelijke hooggeschoolde respondenten is dat slechts 23%. Van de mannen die een diploma van het lager secundair onderwijs behaalden, geeft 26,2% leiding aan andere werknemers terwijl slechts 9% van de vrouwen die geen diploma haalden na het lager secundair onderwijs een leidinggevende functie bekleedt. Zo zijn er in verhouding tot hun aandeel in de werkende bevolking in Vlaanderen minder vrouwen dan mannen terug te vinden in hogere functies (Van Woensel, 2007). In leidinggevende functies zijn vrouwen veel minder goed vertegenwoordigd dan mannen en er is zelfs een afname vast te stellen van het aandeel vrouwen naarmate het functieniveau stijgt. Baerts et al. (2008) stellen vast dat uit verschillende studies naar boven komt dat topfuncties en promoties minder weggelegd zijn voor vrouwen dan voor mannen, ze stoten hier tegen het glazen plafond. Op de arbeidsmarkt is een verschil waar te nemen tussen "vrouwelijke" en "mannelijke" beroepen en sectoren. Het blijkt dat deze "vrouwelijke" beroepen systematisch minder goed betalen dan de "mannelijke" beroepen en sectoren. Een van de oorzaken hiervan is de manier waarop naar deze beroepen gekeken wordt. Een bouwvakker bijvoorbeeld wordt gezien als iemand die een zwaar beroep heeft en daardoor dus veel moet verdienen. Bejaardenhulp daarentegen wordt over het algemeen niet als zwaar beroep gezien en daarom ook niet navenant beloond. Mannen werken dus eerder in sectoren waar de verloning hoger ligt. De opdeling tussen vrouwelijke en mannelijke beroepen begint al in de studiekeuze. 25

28 Uit de vergelijking van de NACEcodes 3 voor de vrouwelijke en mannelijke respondenten in dit onderzoek, blijkt dat algemeen genomen - mannen meer verspreid werken over de verschillende sectoren. Opvallende verschillen zijn terug te vinden in de bouwnijverheid, waar 11,6% van de mannelijke respondenten tewerkgesteld zijn tegenover 1,1% van de vrouwen. In het onderwijs zijn 15,6% van de vrouwen tewerkgesteld en 6,2% van de mannen. De grootste kloof ten slotte is terug te vinden in de gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening, waar 25,3% van de vrouwen werkt tegenover 5,8% van de mannen. Ook hier komt dus duidelijk naar voren dat mannen in beter betaalde sectoren werken dan vrouwen. Vrouwen kunnen ook in mindere mate aanspraak maken op extralegale voordelen, kosten- en dagvergoedingen, premies en dubbel vakantiegeld. Ook flexibele verloningsregelingen zijn eerder voor mannen weggelegd dan voor vrouwen, net als een stevigere uitbouw van ziekte- en hospitalisatieverzekeringen (Baerts et al., 2008) Ongelijke verdeling huishoudelijke taken en zorg voor kinderen De ongelijkheid in arbeidsmarktparticipatie en loopbanen vindt grotendeels zijn oorsprong in de traditionele rolverdelingen die bestaan binnen een gezin. Verschillende onderzoeken uit Scandinavië en de Verenigde Staten wijzen uit dat, indien vrouwen evenveel buitenshuis werken als mannen, ze nog steeds meer verantwoordelijkheden hebben in het huishouden (Kremer 2007). Ook bij ons blijft de grootste verantwoordelijkheid voor het huishouden in de meeste koppels op de vrouwelijke schouders terecht komen. Als beide partners voltijds werken worden de meeste huishoudelijke taken uitgevoerd door de vrouw. Deeltijds werkende vrouwen hebben bovendien een grotere kans om in te staan voor het volledige huishoudelijke takenpakket, terwijl dit voor deeltijdswerkenden mannen niet het geval is (Vanderweyden, 2002). De verdeling van het werk in gezinnen waar geen kinderen zijn is eerder traditioneel, maar wordt nog traditioneler wanneer er kinderen in het gezin komen (Glorieux & Minnen, 2004; Jansen & Liefbroer, 2002). Zo wijst een tijdsbestedingsonderzoek uit dat mannen gemiddeld 7u meer besteden aan betaalde arbeid per week dan vrouwen. Vrouwen besteden 8u35 meer aan huishoudelijk werk en daarbovenop nog eens ruim 1u35 meer aan opvoeding en zorg voor de kinderen. De totale werklast van vrouwen ligt zo 3 drie uur hoger per week dan die van mannen (Glorieux, Minnen, & Van Tienoven, 2008). Niet alleen in België blijkt zorgen voornamelijk een vrouwelijke aangelegenheid. Onderstaande grafieken (Figuur 3 en Figuur 4) tonen het verschil in 19 OESO landen naar tijd die aan zorg besteedt wordt door vrouwen en mannen tussen de 25 en 45 jaar 4. Het valt hierbij op dat overal vrouwen veel meer tijd gaan besteden aan zorg dan mannen, vanaf het moment dat er kinderen in het gezin komen. 3 Nacecodes geven de nomenclatuur weer van economische activiteiten 4 Behalve Japan, waar de data 15 jarigen en ouder betreffen 26

29 Figuur 3: Zorgtijd door vrouwen, OESO landen 5 naar aantal kinderen 25,0 20,0 Geen kinderen 1 kind 2 kinderen of meer 15,0 10,0 5,0 0,0 Mexico Verenigd Koninkrijk Duitsland Finland Slovenië Italië Polen Noorwegen Litouwen Estland Spanje Zweden Japan Bulgarije België Frankrijk Verenigde Staten Letland Canada Bron: OECD en Nationale tijdbestedingsenquêtes zoals gerapporteerd in de HETUS dataset Figuur 4: Zorgtijd door mannen, OESO landen naar aantal kinderen 25,0 20,0 Geen kinderen 1 kind 2 kinderen of meer 15,0 10,0 5,0 0,0 Mexico Verenigd Koninkrijk Duitsland Finland Slovenië Italië Polen Noorwegen Litouwen Estland Spanje Zweden Japan Bulgarije België Frankrijk Verenigde Staten Letland Canada Bron: OECD en Nationale tijdbestedingsenquêtes zoals gerapporteerd in de HETUS dataset Het is inderdaad zo dat het vooral vrouwen zijn die met het dilemma zitten over hoe ze gezin en werk met elkaar moeten combineren (Beets, 2004). Meestal zijn vrouwen meer dan mannen gebonden aan hun pasgeboren baby. Soms ligt dit aan de opvoeding of zelfs aan wettelijke bepalingen, in andere omstandigheden worden biologische kenmerken aangehaald als verklaring hiervoor. Dat wil echter niet zeggen dat vrouwen massaal thuisblijven tot op het moment dat de kinderen naar school gaan. Vaak blijven vrouwen aan het werk na de geboorte van hun baby, maar treedt 5 Het jaartal van de gegevensverzameling wisselt naargelang het land: Frankrijk (1999); Estland, Finland, Hongarije (2000); Noorwegen, Slovenië, Zweden, Verenigd Koninkrijk (2001); Duitsland (2002); Italië, Letland, Litouwen, Spanje (2003); Polen (2004); Canada (2005); België, Verenigde Staten (2006). 27

De arbeidsmarkt in april 2015

De arbeidsmarkt in april 2015 De arbeidsmarkt in april 2015 Datum: 12 mei 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche april 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in februari 2015

De arbeidsmarkt in februari 2015 De arbeidsmarkt in februari 2015 Datum: 24 maart 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche februari 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juli 2014

De arbeidsmarkt in juli 2014 De arbeidsmarkt in juli 2014 Datum: 13 augustus 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juli 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in december 2014

De arbeidsmarkt in december 2014 De arbeidsmarkt in december 2014 Datum: 14 januari 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche december 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in augustus 2015

De arbeidsmarkt in augustus 2015 De arbeidsmarkt in augustus 2015 Datum: 8 september 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche augustus 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Organisation for Economic Coöperation and Development (2002), Education at a Glance. OECD Indicators 2002, OECD Publications, Paris, 382 p. Onderwijs speelt een

Nadere informatie

2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur

2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur 2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur Martine Corijn D/2011/3241/019 Inleiding FOD ADSEI-cijfers leidden tot de krantenkop Aantal

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

Is echtscheiding werkelijk Win for life?

Is echtscheiding werkelijk Win for life? Is echtscheiding werkelijk Win for life? Verslagboek van het interdisciplinair symposium over de sociologische en juridische gevolgen van het echtscheidingsrecht voor risicogroepen 6 en 7 december 2007

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

HUWELIJK WETTELIJK SAMENWONENDEN FEITELIJK SAMENWONENDEN

HUWELIJK WETTELIJK SAMENWONENDEN FEITELIJK SAMENWONENDEN Wie: 2 ongehuwde personen die minstens 18 jaar zijn en geen dichte verwantschap hebben 2 ongehuwde personen die minimum 18 jaar zijn en bekwaam zijn om een contract af te sluiten contract ook enkel mogelijk

Nadere informatie

Kortcyclische arbeid, Op de teller!

Kortcyclische arbeid, Op de teller! Kortcyclische arbeid, Op de teller! 1 Doel Doel van dit instrument is inzicht bieden in de prevalentie (mate van voorkomen) en de effecten van kortcylische arbeid. Dit laat toe een duidelijke definiëring

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2012 gesteld op 45.000. In totaal zijn 4.896 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2012 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 1 2 Trap des ouderdoms in de Gouden Eeuw In de Gouden Eeuw lieten de rijken geïllustreerde voorstellingen maken

Nadere informatie

Internationale vergelijking kindregelingen

Internationale vergelijking kindregelingen Internationale vergelijking kindregelingen Nederland kent een uitgebreid en historisch gegroeid stelsel van kindregelingen dat aan ouders financiële ondersteuning geeft. In het regeerakkoord Bruggen Slaan

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in oktober 2014

De arbeidsmarkt in oktober 2014 De arbeidsmarkt in oktober 2014 Datum: 19 november 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche oktober 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat

Nadere informatie

De loonkloof tussen vrouwen en mannen in België. Samenvatting rapport 2011

De loonkloof tussen vrouwen en mannen in België. Samenvatting rapport 2011 De loonkloof tussen vrouwen en mannen in België Samenvatting rapport 2011 Hoe groot is de loonkloof? Daalt de loonkloof? De totale loonkloof Deeltijds werk Segregatie op de arbeidsmarkt Leeftijd Opleidingsniveau

Nadere informatie

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2015 gesteld op 46.000. In totaal zijn 5.462 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2015 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013

Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Evolutie van het arbeidsongevallenrisico in de privésector in België tussen 1985 en 2013 Verschillende factoren bepalen het aantal arbeidsongevallen. Sommige van die factoren zijn meetbaar. Denken we daarbij

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

De EIRO over minimumlonen en arbeidstijden

De EIRO over minimumlonen en arbeidstijden De EIRO over minimumlonen en arbeidstijden EIRO (2004). Working time developments 2004. [www.eiro.eurofound.ie/2005/ 03/update/tn0503104u.html]. EIRO (2004). Minimum wages in Europe. [www.eiro.eurofound.ie/2005/07/study/

Nadere informatie

2011/5 De (in)stabiliteit van huwelijken in België

2011/5 De (in)stabiliteit van huwelijken in België 2011/5 De (in)stabiliteit van huwelijken in België Martine Corijn D/2011/3241/020 Inleiding Het dalende aantal huwelijken en het stijgende aantal echtscheidingen maakt dat langdurende huwelijken soms minder

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES

«WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES «WELZIJNSBAROMETER 2010» SAMENVATTING EN CONCLUSIES Brussel wordt gekenmerkt door een grote concentratie van armoede in de dichtbevolkte buurten van de arme sikkel in het centrum van de stad, met name

Nadere informatie

Meer vrouwen werken minder, minder mannen werken meer

Meer vrouwen werken minder, minder mannen werken meer Gezin en arbeid Meer vrouwen werken minder, minder mannen werken meer Veranderingen in de tijdsbesteding van mannen en vrouwen tussen 1999 en 2004 Het onderzoek Tijdsbesteding van de Vlamingen: een tijdsbudgetonderzoek

Nadere informatie

Belg wil stoppen met werken op 62 jaar

Belg wil stoppen met werken op 62 jaar ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 4 februari 2008 Belg wil stoppen met werken op 62 jaar - Resultaten unieke bevraging overgang van werk naar pensionering - Werkende 50-plussers

Nadere informatie

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen?

Dienst Voogdij. Hoe zal deze dienst je helpen? Dienst Voogdij Hoe zal deze dienst je helpen? Aankomst in België Je bent nog geen 18 en in België aangekomen zonder je vader of moeder. Je zoekt hulp of opvang, of je werd door de politie onderschept.

Nadere informatie

HET NIEUWS. 4 Klasse voor leraren

HET NIEUWS. 4 Klasse voor leraren HET NIEUWS Vanaf 1 juli wordt België gedurende zes maanden voorzitter van de Europese Unie (EU) *** Door de invoering van de Eur 4 Klasse voor leraren BEELD VAN DE MAAND [LITOUWEN] Kotelet Kraziai, een

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be)

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Inleiding Onderliggende assumptie gemaakt door aantal beleidsmakers: Sociaal beleid mag niet

Nadere informatie

Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers

Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers Peeters, H. & Larmuseau, H. (2005). De solidariteit van de gelijkgestelde periodes. Een exploratie van de aard, het belang en de zin van de gelijkgestelde

Nadere informatie

Uitgerust op rustpensioen

Uitgerust op rustpensioen Uitgerust op rustpensioen Eindeloopbaan en pensioenvorming in Vlaanderen Herremans, W. (2005). Uitgerust op rustpensioen. Eindeloopbaan en pensioenvorming in Vlaanderen. Steunpunt WAV, in opdracht van

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11 Aloïs Van oevelen. Alimentatieovereenkomsten tussen (ex)-partners in de belangrijkste samenlevingsvormen 15

Inhoud. Woord vooraf 11 Aloïs Van oevelen. Alimentatieovereenkomsten tussen (ex)-partners in de belangrijkste samenlevingsvormen 15 Inhoud Woord vooraf 11 Aloïs Van oevelen Alimentatieovereenkomsten tussen (ex)-partners in de belangrijkste samenlevingsvormen 15 Steven Brouwers Inleiding 15 1. Algemene principes 17 1.1. Alimentatieovereenkomsten

Nadere informatie

Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse

Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2013 gesteld op 46.000. In totaal zijn 4.314 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2013 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid

Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Europese vergelijking systemen van volwasseneneducatie en aanpak laaggeletterdheid Dr. Maurice de Greef Prof. dr. Mien Segers 06-2016 Maastricht University, Educational Research & Development (ERD) School

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers ja Neemt de inkomensongelijkheid tussen arm en rijk toe? Toelichting: Een vaak gehanteerde maatstaf voor

Nadere informatie

Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013)

Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) 1 Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) Trends op de Belgische arbeidsmarkt (1983-2013) 1. Arbeidsmarktstatus van de bevolking van 15 jaar en ouder in 1983 en 2013 De Belgische bevolking van

Nadere informatie

BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting

BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting BRUSSELS ARMOEDERAPPORT 2015 Welzijnsbarometer: samenvatting De Welzijnsbarometer verzamelt jaarlijks een reeks indicatoren die verschillende aspecten van armoede in het Brussels Gewest belichten. De sociaaleconomische

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

Onderwijs in Rusland. Jan Limbeek

Onderwijs in Rusland. Jan Limbeek Onderwijs in Rusland Een van de terreinen waar de Sovjet-Unie in uitblonk was onderwijs. Het onderwijs was toegankelijk, goed en gratis. Vergeleken met de Sovjet-Unie is de algemene indruk dat de situatie

Nadere informatie

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf Artikelen Een terugblik op het ouderlijk gezin Arie de Graaf Driekwart van de kinderen die in de jaren zeventig zijn geboren, is opgegroeid bij twee ouders. Een op de zeven heeft een scheiding van de ouders

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam

Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam Leen Heylen, CELLO, Universiteit Antwerpen Thomas More Kempen Het begrip eenzaamheid Eenzaamheid is een pijnlijke, negatieve ervaring die zijn oorsprong vindt in een

Nadere informatie

Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen

Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen 7 Juli 2010 Stéphane THYS Coördinator Opzet van de presentatie Studenten in wetenschappelijke

Nadere informatie

Ouders, kinderen & scheiding. Mie Jacobs VCOK

Ouders, kinderen & scheiding. Mie Jacobs VCOK Ouders, kinderen & scheiding Mie Jacobs VCOK Deze workschop Juridische bril: ouders, kinderen & scheiding Hulp- en dienstverlening, informatie Conflictueuze scheiding: vaak voorkomende vragen Uw vragen

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

RIJKSDIENST VOOR SOCIALE ZEKERHEID OPENBARE INSTELLING VAN SOCIALE ZEKERHEID ADMINISTRATIEVE INSTRUCTIES RSZ. R S Z Kwartaal:2012-01

RIJKSDIENST VOOR SOCIALE ZEKERHEID OPENBARE INSTELLING VAN SOCIALE ZEKERHEID ADMINISTRATIEVE INSTRUCTIES RSZ. R S Z Kwartaal:2012-01 RIJKSDIENST VOOR SOCIALE ZEKERHEID OPENBARE INSTELLING VAN SOCIALE ZEKERHEID ADMINISTRATIEVE INSTRUCTIES RSZ R S Z Kwartaal:2012-01 Grensoverschrijdende tewerkstelling Inhoudstafel Beginselen...5 Geen

Nadere informatie

inhoudstafel Hoofdstuk 1 Samenwonen 9 Hoofdstuk 2 Huwen 29 Hoofdstuk 3 Het samenlevingscontract 53 Voorwoord 3

inhoudstafel Hoofdstuk 1 Samenwonen 9 Hoofdstuk 2 Huwen 29 Hoofdstuk 3 Het samenlevingscontract 53 Voorwoord 3 voorwoord Samenleven met een partner, een broer, een beste vriend, de ouders... kan verschillende vormen aannemen. Het huwelijk is enkel mogelijk binnen een partnerrelatie, maar men kan ook opteren om

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders

Inhoudsopgave. Informatie voor grensarbeiders Inhoudsopgave WERKEN IN TWEE LANDEN 2 Wonen in Nederland en werken buiten Nederland Waar verzekerd bij werken in twee landen Voorkom dubbele premiebetaling Werkgevers- en werknemersverklaring DE PROCEDURE

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Oostende Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition. Kort overzicht pensioenen OECD: publiek beleid in OECD-landen editie 2005

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition. Kort overzicht pensioenen OECD: publiek beleid in OECD-landen editie 2005 Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Summary in Dutch Kort overzicht pensioenen OECD: publiek beleid in OECD-landen editie 2005 Samenvatting in Nederlands In de laatste

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE Arrondissement Brugge HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Uw pensioen Onze zorg Over de toekomst van uw pensioen. Een initiatief van sp.a Zandhoven 7 mei 2014 Greet van Gool

Uw pensioen Onze zorg Over de toekomst van uw pensioen. Een initiatief van sp.a Zandhoven 7 mei 2014 Greet van Gool Uw pensioen Onze zorg Over de toekomst van uw pensioen Een initiatief van sp.a Zandhoven 7 mei 2014 Greet van Gool Schema Pensioen Stand van zaken en Uitdagingen Soorten pensioenen Toekenningsvoorwaarden

Nadere informatie

Aanbevelingen die volledig ingewilligd zijn

Aanbevelingen die volledig ingewilligd zijn 1/07/2015 1 Aanbevelingen die volledig ingewilligd zijn 1. Aanbeveling 1999/1 Aanpassing van de reglementering betreffende de betaling per overschrijving van de uitkeringen betaald door de Rijksdienst

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Nog steeds liever samen

Nog steeds liever samen Nog steeds liever samen Steeds meer alleenstaanden 20 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder alleenstaand Momenteel zijn er 486 duizend eenoudergezinnen 16 Trouwen niet uit de gratie Ongeveer drie

Nadere informatie

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS

Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Instructie aanvraag verblijfsvergunning voor deelname EVS Wanneer gebruiken? Deze instructie is alleen van nut indien u een aanvraag wilt indienen voor een jongere die langer dan 3 maanden in Nederland

Nadere informatie

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers IMMIGRATIE IN DE EU Bron: Eurostat, 2014, tenzij anders aangegeven De gegevens verwijzen naar niet-eu-burgers van wie de vorige gewone verblijfplaats in een land buiten de EU lag en die al minstens twaalf

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens

5. Discussie. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens 5. 5.1 Informatieve waarde van de basisgegevens Relevante conclusies voor het beleid zijn pas mogelijk als de basisgegevens waaruit de samengestelde indicator berekend werd voldoende recent zijn. In deze

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Naar een nieuwe Vlaamse Schenk- en Erfbelasting. Prof. Dr. Michel Maus ( VUB ) Prof. Dr. Mark Delanote ( UGent )

Naar een nieuwe Vlaamse Schenk- en Erfbelasting. Prof. Dr. Michel Maus ( VUB ) Prof. Dr. Mark Delanote ( UGent ) Naar een nieuwe Vlaamse Schenk- en Erfbelasting Prof. Dr. Michel Maus ( VUB ) Prof. Dr. Mark Delanote ( UGent ) DE HUIDIGE VLAAMSE SCHENK- EN ERFBELASTING Partners en rechte lijn Onroerend / roerend Erfbelasting

Nadere informatie

Ouderen en eindeloopbaan in 50 tabellen

Ouderen en eindeloopbaan in 50 tabellen Ouderen en eindeloopbaan in 50 tabellen Genderjaarboek 2006 MV United De publicatie Genderjaarboek 2006 is de opvolger van het Genderzakboekje dat op initiatief van het ESF-Agentschap Vlaanderen de voorbije

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

Feiten en cijfers over arbeid en gezin

Feiten en cijfers over arbeid en gezin Gezin en arbeid Feiten en cijfers over arbeid en gezin Geurts, K. (2003), Minder gezin, meer arbeid? De arbeidsdeelname van de bevolking naar gezinspositie. Een situering van Vlaanderen in Europa, In:

Nadere informatie

5 Het wettelijk minimumjeugdloon in internationaal perspectief

5 Het wettelijk minimumjeugdloon in internationaal perspectief 5 Het wettelijk minimumjeugdloon in internationaal perspectief 5.1 Vergelijking van bruto wettelijk minimumjeugdlonen Ook andere landen kennen minimumjeugdlonen. In de helft van de OESO-landen is dat het

Nadere informatie

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB*

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB* Mobiliteit: Wat economen willen (en weten) Egbert Jongen CPB* *Deze presentatie is op persoonlijke titel Overzicht presentatie Wat economen weten Wat economen willen Het Oostenrijkse systeem Wat economen

Nadere informatie

Berekening zorgtoeslag 2013

Berekening zorgtoeslag 2013 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2013 ib 998 - ib*7pl Berekening zorgtoeslag 2013 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2014 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2014 Berekening zorgtoeslag 2014 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af

Nadere informatie

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed dem s Jaargang 8 Mei ISSN 69-47 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving inhoud Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015

Toeslagen Belastingdienst. Berekening zorgtoeslag 2015 Toeslagen Belastingdienst Berekening zorgtoeslag 2015 De zorgtoeslag is een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering. Of en hoeveel zorgtoeslag uw klant krijgt, hangt af van: de standaardpremie de

Nadere informatie

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey ICOON Paper #1 Ferry Koster December 2015 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in de relatie

Nadere informatie

www.share-project.nl Resultaten van het project 50+ In Europa

www.share-project.nl Resultaten van het project 50+ In Europa www.share-project.nl Resultaten van het project 50+ In Europa Wat gebeurt er nu? Published by Mannheim Research Institute for the Economics of Aging (MEA) L13,17 68131 Mannheim Phone: +49-621-181 1862

Nadere informatie

Deel 2 Op weg naar een gelijkschakeling, maar toch nog belangrijke verschilpunten

Deel 2 Op weg naar een gelijkschakeling, maar toch nog belangrijke verschilpunten Samenwonen of huwen? Deel 2 Op weg naar een gelijkschakeling, maar toch nog belangrijke verschilpunten In onze vorige nieuwsbrief hebben we de verschillende samenwoningsvormen onder de loep genomen: Wat

Nadere informatie

Echtscheidingsrecht in hoofdlijnen

Echtscheidingsrecht in hoofdlijnen Echtscheidingsrecht in hoofdlijnen In België kan men onder andere aan de hand van twee verschillende procedures uit de echt scheiden: - de procedure EOT (Echtscheiding Onderlinge Toestemming) - de procedure

Nadere informatie

Arbeidsparticipatie van vrouwen rond de echtscheiding

Arbeidsparticipatie van vrouwen rond de echtscheiding Anne Marthe Bouman Ooit gescheiden moeders werken even vaak als gehuwd gebleven moeders, ongeacht of ze na de geboorte van hun jongste kind werkten of niet. De cijfers laten zien dat gescheiden moeders

Nadere informatie

TTALIS. Maatschappelijke waardering door de ogen van de. leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken

TTALIS. Maatschappelijke waardering door de ogen van de. leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken Maatschappelijke waardering door de ogen van de TTALIS leraar en de samenhang met leraar- en schoolkenmerken Bevindingen uit de Teaching And Learning International Survey (TALIS) 2013 IN FOCUS Faculteit

Nadere informatie

Aanvragen en wijzigen Eenoudertoeslag of partnertoeslag

Aanvragen en wijzigen Eenoudertoeslag of partnertoeslag Aanvragen en wijzigen Eenoudertoeslag of partnertoeslag Dit formulier Dit formulier is voor studenten met recht op studiefinanciering die alleen, of samen met een partner, een kind verzorgen en een toeslag

Nadere informatie

Infoblad - werknemers Wat is uw gezinstoestand?

Infoblad - werknemers Wat is uw gezinstoestand? Infoblad - werknemers Wat is uw gezinstoestand? Waarover gaat dit infoblad? In dit infoblad leggen we uit wat uw gezinstoestand als werkloze is. Eerst bespreken we de mogelijke situaties. Aan de hand van

Nadere informatie

SAMENLEVINGVORMEN EN SAMENLEVINGSCONTRACT

SAMENLEVINGVORMEN EN SAMENLEVINGSCONTRACT SAMENLEVINGSVORMEN SAMENLEVINGVORMEN EN SAMENLEVINGSCONTRACT Algemeen De gevolgen van het huwelijk en het geregistreerd partnerschap worden in de wet uitgebreid geregeld. Andere samenwonenden worden door

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 Lichte daling werkloosheid Arbeidsmarktcijfers tweede kwartaal 2015 De werkloosheidgraad gemeten volgens de definities van het Internationaal Arbeidsbureau daalde

Nadere informatie

De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie

De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie De evolutie van het arbeidsvolume in België, de gewesten en de Europese unie In het kader van de Jaarreeks 2000 verscheen een studie over de evolutie van het arbeidsvolume in België, het Vlaams en het

Nadere informatie

~ :-.~? 'J~ ~ Vlaamse Regering. DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir

~ :-.~? 'J~ ~ Vlaamse Regering. DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir I 'J~ ~ ~ :-.~? Vlaamse Regering DE VLAAMSE MINISTER VAN WEL2;IJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZI1ir Omzendbrief betreffende de toepassing van de Vlaamse zorgverzekering voor Belgisch sociaal verzekerden met:

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 Meer 55-plussers aan het werk Arbeidsmarktcijfers eerste kwartaal 2013 66,7% van de 20- tot 64-jarigen is aan het werk. Dat percentage daalt licht in vergelijking met

Nadere informatie

De leefvorm van moeders bij de geboorte van een kind: evolutie in het Vlaamse Gewest tussen 1999 en 2007

De leefvorm van moeders bij de geboorte van een kind: evolutie in het Vlaamse Gewest tussen 1999 en 2007 2010/19 De leefvorm van bij de geboorte van een kind: evolutie in het Vlaamse Gewest tussen 1999 en 2007 Martine Corijn D/2010/3241/451 Samenvatting In het Vlaamse Gewest nam tussen 1999 en 2007 het aandeel

Nadere informatie

SOCIALE ZEKERHEID EN WERKEN IN HET BUITENLAND WAT MOET IK DOEN?

SOCIALE ZEKERHEID EN WERKEN IN HET BUITENLAND WAT MOET IK DOEN? Rijksdienst voor Sociale Zekerheid SOCIALE ZEKERHEID EN WERKEN IN HET BUITENLAND WAT MOET IK DOEN? 1. Uitzending naar landen van de Europese Unie (EU) Sinds 1 mei 2010 bepaalt de EG- Verordening 883/2004

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST EN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST AF/EEE/BG/RO/DC/nl 1 BETREFFENDE DE TIJDIGE BEKRACHTIGING VAN DE OVEREENKOMST BETREFFENDE

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar?

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? Prof dr Joanne van der Leun, Leiden Law School Met dank aan Piet Renooy, Regioplan Amsterdam DE STAAT VAN NEDERLAND, 22 september 2014 Informele

Nadere informatie

R A P P O R T Nr. 67 ------------------------------- RAPPORT BETREFFENDE HET TIJDSKREDIET - JAARLIJKSE EVALUATIE

R A P P O R T Nr. 67 ------------------------------- RAPPORT BETREFFENDE HET TIJDSKREDIET - JAARLIJKSE EVALUATIE R A P P O R T Nr. 67 ------------------------------- RAPPORT BETREFFENDE HET TIJDSKREDIET - JAARLIJKSE EVALUATIE ---------------- 9 november 2005 1.984-1 Blijde Inkomstlaan, 17-21 - 1040 Brussel Tel: 02

Nadere informatie

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Jaarverslag Herplaatsingsfonds 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Het Herplaatsingsfonds financiert de outplacementbegeleiding van alle ontslagen werknemers tewerkgesteld in bedrijven in het Vlaamse

Nadere informatie