Pijnbehandeling in de palliatieve fase

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pijnbehandeling in de palliatieve fase"

Transcriptie

1 Pijnbehandeling in de palliatieve fase 1. Inleiding Deze folder is bestemd voor patiënten die pijn hebben in de palliatieve fase. De palliatieve fase wil zeggen dat er levensverlengend behandeld wordt; de ziekte kan niet meer genezen worden, maar de symptomen van de ziekte kunnen nog wel behandeld worden. In deze folder wordt deze patiënt de palliatieve patiënt genoemd. In deze folder staat informatie over pijnbehandeling in de palliatieve fase als gevolg van een onderliggende ziekte (bijv. kanker, COPD of hartfalen) met behulp van medicijnen. Het lezen van deze folder kan ook zinvol zijn voor uw familie en/of naaste(n). Ziek-zijn en pijn zijn voor veel mensen met elkaar verbonden. Toch hoeft dit niet altijd het geval te zijn. Soms ís er geen pijn en soms is de pijn goed te behandelen. Pijn is een onaangenaam gevoel en kan verschillende oorzaken hebben. Als bekend is waardoor de pijn wordt veroorzaakt, is pijn vaak tot een draaglijk niveau terug te brengen. Bijvoorbeeld met pijnstillers of door het doen van ontspanningsoefeningen. Iedereen ervaart pijn op een andere manier. U bent de enige die iets over de ernst en de aard van uw pijn kan zeggen. Het kan lastig zijn om te omschrijven wat u precies voelt. Aarzel nooit om aandacht te vragen voor uw pijn. Pijn kan acuut zijn of chronisch Acute pijn wordt veroorzaakt door weefselbeschadiging en gaat meestal over als het weefsel weer geheeld is. Maar soms gaat het niet over, wordt de pijn chronisch en blijft u ook als het weefsel genezen is pijn houden. Deze pijn is weerbarstig en kan alles overheersend worden. Het is vooral deze pijn waar veel patiënten met een palliatieve ziekte of kanker het moeilijk mee hebben. Soorten pijn Weefselpijn (ook wel nociceptieve pijn genoemd) ontstaat wanneer weefsel is beschadigd. De pijn verdwijnt als de ontsteking of verwonding is genezen. Deze pijn reageert doorgaans wel goed op de traditionele pijnstillers. Zenuwpijn (ook wel neuropathische pijn genoemd) wordt veroorzaakt door een beschadiging of verminderde werking van een zenuw. Hierdoor worden er aanhoudend pijnprikkels naar de hersenen gestuurd. Doordat de zenuw overprikkeld raakt, ontstaat overgevoeligheid van de zenuwen waardoor niet-pijnlijke prikkels als pijnlijk worden ervaren. Daardoor kunt u constant pijn voelen. Gemengde pijn, hierbij zijn beide soorten pijn, weefselpijn en zenuwpijn, gelijktijdig aanwezig. Een voorbeeld van gemengde pijn is lage rugpijn met uitstraling naar de benen. Belangrijk is hierbij dat meestal de weefselpijn en de zenuwpijn beide apart behandeld moet worden om het beste resultaat te behalen. Doorbraakpijn is een plotseling optredende pijn die optreedt tegen de achtergrond van chronische pijn. Deze pijn begint plotseling en is snel heel hevig aanwezig, na 30 tot 60 minuten zakt de pijn meestal weer af. 2. Oorzaken van pijn In de palliatieve fase komen vaak pijnklachten voor. Hiervoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen:

2 Pijn bij patiënten met kanker kan worden veroorzaakt door: directe (door)groei en/of uitzaaiingen van tumoren in weefsels, botten of spieren behandeling, zoals operatie, radiotherapie of chemotherapie bijkomende klachten, bijvoorbeeld moeilijke stoelgang, doorliggen, spierkrampen, infecties, vermoeidheid of slecht slapen Pijn bij patiënten met AIDS kan worden veroorzaakt door: prikkeling van de zenuwen (=neuropathie) als gevolg van de ziekte en/of behandeling met retrovirale middelen, deze middelen remmen de vermenigvuldiging van het HIV-virus. spierpijn en/of pijnklachten als gevolg van infecties Pijn bij patiënten met levensbedreigende neurologische aandoeningen (bijv. ALS of MS) kan worden veroorzaakt door: prikkeling van de zenuwen (= neuropathische pijn) als gevolg van beschadiging van het zenuwstelsel, vaak in combinatie met normale pijn, bijv. door spierkrampen of decubitus Patiënten met hartfalen hebben vaak pijnklachten aan/in de borstkas en ledematen; dit kan optreden bij inspanning Pijn bij patiënten met COPD kan worden veroorzaakt door: Vaak pijnklachten op de borst als gevolg van longontsteking, longembolie of ribfracturen. 3. Gevolgen van pijn 3.1 Slaap en vermoeidheid Pijn kan uw slaap beïnvloeden. Wanneer u veel pijn heeft, is het mogelijk dat u niet in slaap kunt komen of dat u 's nachts wakker wordt door de pijn. Te weinig nachtrust heeft tot gevolg dat u zich overdag moe kunt voelen, waardoor u pijn minder goed kunt verdragen. U kunt ook vermoeid raken door de pijn. Pijn vergt namelijk veel van u. Deze vermoeidheid verergert de pijn weer, waardoor u nog verder vermoeid raakt. 3.2 Stemming Ook niet-lichamelijke oorzaken kunnen een rol spelen bij pijn. Ziek zijn kan allerlei emoties en spanningen oproepen die de pijnbeleving in stand kunnen houden of kunnen verergeren, zoals: Onzekerheid over de toekomst Angst voor invaliditeit Angst voor afhankelijkheid of voor de dood Onvoldoende kunnen ontspannen of genieten, gevoelens van machteloosheid en somberheid dragen hier allemaal op negatieve wijze aan bij. Hierdoor kunt u in een vicieuze cirkel belanden waarin pijn wordt aangewakkerd en onderhouden. 3.3 Eerdere ervaringen Eerdere ervaringen met pijn kunnen van invloed zijn op de pijn die u nu voelt. Pijn is een persoonlijke ervaring waarop vele zaken van invloed zijn. Het is daarom moeilijk om uw pijn te vergelijken met de pijn van een ander.

3 4. Behandeling van pijn Pijn heeft een grote invloed op uw dagelijks leven. Wanneer u minder pijn heeft, kan dat de kwaliteit van uw leven aanzienlijk verbeteren. Het is voor u dus van groot belang dat uw pijn zo goed en snel mogelijk wordt behandeld. Uw arts zal in eerste instantie de oorzaak van de pijn proberen vast te stellen. Het is daarbij van belang dat u de klachten goed kunt omschrijven. Is pijn stekend of brandend? Voelt het als tintelingen of elektrische schokjes? Voelt de huid koud of warm? Wanneer treedt de pijn op? Zijn er omstandigheden die de pijn verminderen of verergeren? Het is niet altijd mogelijk om iets aan de oorzaak van de pijn te doen. Als de oorzaak van de pijn niet bekend is, zal de arts er voor kiezen om alleen de pijn te behandelen. U bent degene die de pijn voelt en weet wat hiervan voor u de dagelijkse gevolgen zijn. De arts stelt samen met u de beste behandeling vast. Maar u kunt zelf in veel gevallen ook iets aan de pijn doen. Ontspanning en afleiding zoeken, warmte of verkoeling toepassen, een opluchtend gesprek voeren met iemand die een luisterend oor heeft. 4.1 Pijnmedicatie U krijgt medicijnen voor de pijn volgens een stappenplan. Hierbij worden stapsgewijs medicijnen gegeven met een steeds sterkere pijnstillende werking. Uw behandelend arts bespreekt met u welke stappen één voor één worden genomen. Stap 1: bestrijding met eenvoudige pijnstillers De eerste stap bevat bijvoorbeeld: ibuprofen, aspirine, voltaren, naprosyne e.d. Deze middelen (zogenaamde ontstekingsremmers of NSAID s) werken goed bij lichte tot matige pijn, daarnaast werken ze ook koortswerend en ontstekingsremmend. Deze middelen werken meestal snel en slechts enkele uren. Bijwerkingen van NSAID s: Maagklachten; deze zijn doorgaans niet ernstig, maar kunnen in zeldzame gevallen aanleiding geven tot maagbloedingen en maagzweren. Gelijktijdig gebruik van prednison, antistollingsmedicatie en SSRI s (een groep van antidepressiva) kunnen dit risico verhogen. Er zal daarom vrijwel altijd maagbeschermende medicatie worden voorgeschreven bij gebruik van NSAID s. Gestoorde nierfunctie; deze stoornissen zijn vooral van belang in combinatie met andere middelen, waaronder sommige vormen van chemotherapie en plasmedicatie en bloeddrukverlagende medicatie zoals ACE-remmers Stoornissen van de bloedstolling; deze afwijkingen zijn vooral van belang bij patiënten die bloedverdunners krijgen. Paracetamol is een pijnstiller zonder bovengenoemde bijwerkingen en heeft ook geen ontstekingsremmende werking. Gebruik nooit pijnstillers en andere medicijnen die u zelf koopt bij de drogist gelijktijdig met door uw arts voorgeschreven medicijnen. Overleg altijd met uw arts of apotheker, zij kunnen controleren of het gecombineerde gebruik ervan veilig is. Stap 2: bestrijding met zwakwerkende morfine-achtige medicijnen

4 De tweede stap wordt gezet als de medicijnen uit stap 1 niet meer voldoende helpen. U krijgt dan zwakwerkende morfine-achtige middelen, zoals tramal. Omdat de medicijnen uit stap 3 in de loop van de jaren steeds beter zijn geworden, wordt stap 2 tegenwoordig vaak overgeslagen. Stap 3a: bestrijding met morfineachtige pijnstillers die via de mond, als zetpil of via de huid door middel van een pleister worden gebruikt. Morfine is een snel en kortwerkend medicijn. Geruime tijd bestaan er echter medicijnen met een verlengde werkingsduur; een bekend medicijn is MS Contin. Als de pijn op onverwachte momenten doorbreekt, is het wenselijk om bij de langwerkende morfine ook een snel en kortwerkend medicijn te kunnen innemen. Er zijn verschillende mogelijkheden t.a.v. toediening: Via een drankje: Oramorph of morfinedrank van de apotheek Via een zuigstickje(via het mondslijmvlies): Actiq Via een neusspray: Instanyl Onder de tong: Effentora Zowel Actiq, Effentora als Instanyl hebben een snelle opname van het medicijn waardoor de pijnstilling binnen enkele minuten optreedt. Er zijn andere op morfine gelijkende pijnstillers, te weten: Oxycodon, genaamd OxyContin (langwerkend) en OxyNorm (kortwerkend). Hydromorfon, genaamd Palladon SR (langwerkend) en Palladon IR (kortwerkend). Fentanyl-pleister ofwel Durogesic, is een pleister, waarvan de werkzame stof Fentanyl door de huid heen dringt. De pijnstilling werkt twaalf uur na plakken en houdt drie dagen aan, hierna kan men de oude pleister vervangen door een nieuwe. Methadon. Bijwerkingen De belangrijkste bijwerkingen van morfine-achtige medicijnen zijn: Moeizame stoelgang; dit treedt bijna altijd op, zeker bij een hoge dosering. Daarom krijgen alle patiënten die morfine(achtigen) gebruiken ook een laxeermiddel. Misselijkheid; dit treedt op bij 30-40% van de patiënten. Zonodig krijgt u medicijnen tegen misselijkheid Slaperigheid; het optreden hiervan is zeer wisselend. Zonodig krijgt u medicijnen tegen slaperigheid. Onderdrukking van de ademhaling kan optreden bij zeer plotselinge verhoging van de dosering, met name bij patiënten die dit middel nooit eerder gehad hebben. Bij een te hoge dosering kan een antigif gegeven worden. Stap 3b: bestrijding met morfineachtige pijnstillers die onder de huid, in de bloedbaan of via het ruggenwervelkanaal worden toegediend (invasieve pijnbestrijding). Invasief wil zeggen dat er een meer ingrijpende vorm van behandeling wordt toegepast door uw behandelaar. Letterlijk betekent invasief binnendringend, waarbij medicatie onderhuids of dieper in het lichaam wordt ingebracht via een naald of waarbij een zenuw (langdurig) wordt uitgeschakeld. Als de pijn zeer ernstig en hardnekkig is of andere middelen niet/ onvoldoende helpen, of er treden onaanvaardbare bijwerkingen op of u kunt niet goed slikken, dan zijn er ook andere mogelijkheden om te pijn te behandelen en tot een voor u draaglijk niveau te verlagen. Bijvoorbeeld: Door middel van een infuuspompje krijgt u via een onderhuids naaldje (subcutaan) morfine

5 toegediend. Dit kan ook in de thuissituatie worden aangelegd. Door middel van een infuuspompje kan morfine via een slangetje in een lage dosering in het wervelkanaal worden toegediend. Het aanleggen en instellen hiervan gebeurt wel in het ziekenhuis. Blokkeren van de zenuw die de pijnprikkel doorgeeft. Dit kan met behulp van warmtebehandeling of door het inspuiten van een vloeistof waardoor de pijnzenuw wordt uitgeschakeld. Deze behandeling vindt in het ziekenhuis plaats. Zowel over de pomp als over de zenuwblokkade kunt u meer informatie krijgen van uw arts, verpleegkundige of bij het Regionaal Pijn Centrum van ziekenhuis Bernhoven. Bij de tweede en derde stap is er sprake van morfineachtige medicijnen, die meestal worden gecombineerd met een middel uit stap 1. Fabels Er zijn veel fabels over morfine. Enkele voorbeelden: morfine is het laatste redmiddel, morfine als pijnstiller zou verslavend zijn. 'morfine werkt levensbekortend' Als u zich aan bepaalde regels houdt, is dit zeker niet van toepassing bij palliatieve patiënten met pijn. Morfine kan, zonder gevaar, ook in hoge dosis, gedurende langere tijd door een patiënt met pijn gebruikt worden. Mits verhoging van de dosering in overleg met uw arts plaatsvindt, kunt u niet gauw te veel gebruiken. Zoals bij bijna ieder geneesmiddel dat langdurig wordt gebruikt, went het lichaam na verloop van tijd aan morfine. Op zich kan dat geen kwaad. Als het gebruik van morfine plotseling wordt gestaakt, kan dat ontwenningsverschijnselen tot gevolg hebben (versnelde hartslag, zweten). Dit kan worden voorkomen door de dosering geleidelijk te verlagen. 4.2 Aanvullende medicijnen Soms zijn er aanvullende medicijnen nodig bij bijzondere soorten pijn zoals zenuwpijn of bepaalde vormen van chronische pijn. Bij dit soort pijn worden medicijnen gebruikt die gewoonlijk gegeven worden bij depressiviteit of bij epilepsie. Deze medicijnen hebben naast de antidepressieve werking en werking tegen epilepsie ook een pijnstillende werking, waardoor deze ook tegen pijn kunnen worden gebruikt. Voorbeelden hiervan zijn amitryptiline en gabapentine. Verder worden soms medicijnen gebruikt die angstremmend zijn, bijv. oxazepam. Ook wordt in bepaalde situaties prednison gegeven ter verlichting van de pijn. 4.3 Doorbraakpijn Ondanks de behandeling van pijn met morfine, kan er sprake zijn van doorbraakpijn. Dit is pijn die plotseling optreedt onder het dagelijks gebruik van pijnmedicijnen. Voor doorbraakpijn worden kortwerkende pijnstillers voorgeschreven die u dan extra kunt innemen. 5. Andere methoden om de pijn te verlichten 5.1 Praten over uw pijn Het is zinvol om af en toe over uw pijn te praten met mensen in uw omgeving. Ook als u langdurig pijn heeft. Vaak kunt u de pijn dan beter aan. Het kan u helpen om gevoelens die met pijn gepaard gaan - zoals verdriet, boosheid, angst en onzekerheid - beter de baas te blijven. Door erover te praten kunnen mensen in uw omgeving zich bovendien beter inleven in wat u voelt. 5.2 Rust

6 Als u goed uitgerust bent, is pijn beter te verdragen. De pijn kan er zelfs minder door worden. Als u moeite heeft om in slaap te komen kunt u een beker warme melk of een warme douche nemen. U kunt ook proberen overdag wat extra rust te nemen. Overleg met uw arts als de pijn een goede nachtrust in de weg staat. 5.3 Warmte of koude U kunt de pijnlijke plaats verwarmen of verkoelen. Warmte zorgt voor een betere doorbloeding zodat uw spieren zich ontspannen. Dit kan de pijn verminderen. U kunt een kruik gebruiken of een warm bad/douche nemen. Koude kunt u toepassen wanneer u de druk of de zwelling op een bepaalde plaats wilt verlichten. Ook bij een ontsteking biedt kou verlichting. het kan de plaats van de pijn als het ware verdoven. U kunt een nat washandje gebruiken of ijsklontjes die u in een washandje doet. Bij de drogist en apotheek zijn zogenaamde 'cold-hot packs' verkrijgbaar, die u zowel koud als warm kunt gebruiken. 5.4 Afleiding Ontspanning kan de pijn verlichten of voorkomen dat de pijn door spierspanning erger wordt. Een ontspannen gevoel zorgt er bovendien voor dat andere methoden van pijnbestrijding beter werken. Er zijn verschillende oefeningen die kunnen helpen bij het ontspannen. Informeer bij uw verpleegkundige. U kunt ook proberen om uw gedachten van de pijn af te leiden door activiteiten te ondernemen die voor u ontspannend werken, bijvoorbeeld muziek luisteren, een boek lezen of ergens op bezoek gaan. De pijn is er dan nog welk, maar u zult deze als minder sterk ervaren omdat uw aandacht bij iets anders is. 5.4 Bewegen Om pijnlijke spieren of stijve gewrichten te voorkomen is het raadzaam om toch te bewegen. Het is belangrijk om bijvoorbeeld regelmatig te lopen of om bepaalde oefeningen te doen. In bed of op uw stoel kunt u proberen om af en toe van houding te veranderen. Dit vermindert de spanning van uw spieren. Informeer voor mogelijkheden bij de arts of fysiotherapeut. 5.5 Massage Massage kan verkrampte en pijnlijke spieren weer soepel maken. Daarnaast stimuleert een massage de bloedsomloop en werkt een massage ontspannend. De fysiotherapeut kan u verder helpen. Er bestaan dus allerlei methoden die u kunnen helpen om de pijn te verlichten. Probeert u ze eens uit en bekijk bij welke methode(n) u baat heeft. 6. Pijnmeting Pijn is een gevoel wat door iedereen anders beleefd wordt. Wat de één pijn vindt, ervaart de ander niet hetzelfde. Daarom vragen hulpverleners u uw pijn een cijfer te geven. Dit is het vastleggen van de mate van pijn op dat moment zoals u het ervaart. Dit geeft een zo goed mogelijk beeld van de ernst van de pijn en het effect van medicijnen die daartegen gegeven worden. Dit wordt pijnmeting genoemd. Er zal u regelmatig gevraagd worden om een waarde toe te kennen aan de pijn door middel van een cijfer 0 t/m 10. Hierbij staat 0 voor geen pijn en 10 voor de meest ernstige pijn die u zich maar kunt voorstellen. De cijfers geven een voldoende of onvoldoende weergave. Op deze manier kan uw arts of verpleegkundige een redelijk goede indruk krijgen van uw pijnbeleving. De pijnmedicatie kan afgestemd worden op het resultaat van de pijnmeting; op deze wijze kan uw pijn verminderd worden tot een voor u draaglijk niveau. U kunt deze pijnmeting ook zelf bijhouden in een pijndagboek om zo de pijn voor uzelf en de hulpverleners meer inzichtelijk te maken.

7 7. Vragen Het uitgangspunt van de behandeling is dat de pijn voor u dragelijk wordt. Hoewel de pijn in de meeste gevallen goed is te verlichten, zal deze vaak niet helemaal verdwijnen. Elke verandering in de pijn vraagt om nieuwe evaluatie van het probleem, waarbij in overleg met u besloten wordt wat gedaan kan worden zodat de kwaliteit van leven verbetert kan worden. Tenslotte, er kan vaak meer dan u denkt. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, aarzelt u dan niet deze te stellen aan uw behandelend arts, (gespecialiseerd) verpleegkundige of aan het Regionaal Pijn Centrum van Bernhoven. Ook voor vragen naar aanleiding van het lezen van deze folder kunt contact opnemen met het Regionaal Pijn Centrum in Bernhoven, telefoon Bovenstaande informatie is geschreven samen met artsen en (gespecialiseerd) verpleegkundigen van de genoemde afdeling(en). De afdeling communicatie & patiëntenvoorlichting verzorgt de eindredactie van deze folder. Heeft u vragen en/of opmerkingen over deze folder? Belt u dan met de genoemde afdeling(en) of stuur een naar PatiëntService, Bernhoven Nistelrodeseweg PT UDEN Ga naar Postbus AS UDEN T: E: I: Code: Datum gewijzigd: woensdag 2 maart 2016

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE PIJN BIJ KANKER Inhoudsopgave. Inleiding. Pijn bij kanker. Gevolgen van pijn. Slaap en vermoeidheid. Bewegen. Stemming. Behandeling van pijn. Pijnstillers. Doorbraakpijn.

Nadere informatie

Pijn bij kanker. Anesthesiologie en Pijngeneeskunde

Pijn bij kanker. Anesthesiologie en Pijngeneeskunde Anesthesiologie en Pijngeneeskunde Pijn bij kanker Inhoud 1. Inleiding....................................................... 1 2. Pijn bij kanker................................................... 1 3.

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met paracetamol en/of NSAID s BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker

Nadere informatie

Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen

Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen Inleiding Deze informatiefolder is bedoeld voor patiënten die pijn hebben als gevolg van kanker. Ook voor familieleden kan het zinvol zijn om deze folder te

Nadere informatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie Pijndagboek Tegenwoordig is pijn bij kanker vaak goed te bestrijden. Eenmaal vastgesteld wat de pijn veroorzaakt, is deze bijna altijd tot een draaglijk niveau terug te brengen. Niet alle patiënten met

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met oxycodon BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker kunt u ook last

Nadere informatie

Behandeling van pijn bij kanker

Behandeling van pijn bij kanker Behandeling van pijn bij kanker Pijn bij kanker kan ontstaan door de ziekte zelf, maar ook door de behandeling ervan. Niet alle patiënten met kanker hebben pijn. In de beginfase van de ziekte heeft 30%

Nadere informatie

Behandeling van pijn bij kanker

Behandeling van pijn bij kanker Behandeling van pijn bij kanker Centrum voor pijngeneeskunde Locatie Eindhoven Pijn bij kanker kan ontstaan door ziekte zelf, maar ook door de behandeling ervan. Niet alle patiënten met kanker hebben pijn.

Nadere informatie

Pijn bij kanker. Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis

Pijn bij kanker. Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis Pijn bij kanker Interne Geneeskunde / Oncologie IJsselland Ziekenhuis Wat is pijn? Pijn is een onaangenaam gevoel. Het kan op verschillende manieren ontstaan en het kan op verschillende manieren worden

Nadere informatie

Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding,

Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding, Prostaatkanker en palliatieve pijnbestrijding, behandelen om de klachten te verminderen; niet genezend PIJN BESTRIJDING Patiënten bij wie de kanker niet meer beperkt is tot de prostaat, maar is uitgezaaid,

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling

Pijn en pijnbehandeling Pijn en pijnbehandeling Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Het pijnteam... 1 3 Pijn beschrijven... 1 4 Wisseling in pijn... 2 5 Pijnregistratie... 2 6 Pijnbestrijding... 2 7 Pijnstillers... 3 8 Algemene

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0437 Inleiding Uw arts heeft u morfineachtige pijnstillers (zie tabel) voorgeschreven tegen de pijn. Deze

Nadere informatie

Morfine. Fabels en feiten

Morfine. Fabels en feiten Morfine Fabels en feiten In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding Waar in deze

Nadere informatie

Oncologie. Morfine: fabels en feiten

Oncologie. Morfine: fabels en feiten Oncologie Morfine: fabels en feiten 1 Wat is morfine? In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine wordt voorgeschreven om pijn te verlichten. Soms wordt morfine gebruikt bij benauwdheid. Morfine

Nadere informatie

Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie

Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie Pijnbehandeling op de verpleegafdeling na een longoperatie In deze folder willen wij u informeren over het belang van een goede pijnbehandeling na uw operatie en hoe de pijn na de operatie onder controle

Nadere informatie

Pijn na een operatie

Pijn na een operatie Pijn na een operatie 1. Inleiding Binnenkort wordt U geopereerd in het TweeSteden ziekenhuis op locatie Tilburg. Pijn na een operatie is vrijwel onvermijdelijk. Pijn is een signaal van (mogelijke) weefselbeschadiging,

Nadere informatie

Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase

Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase Pijn en pijnbestrijding in de palliatieve fase JOS KITZEN, ONCOLOOG COBIE VAN BEUZEKOM,VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST Inhoud van de presentatie Even voorstellen Definitie palliatieve zorg Definitie pijn Hoe

Nadere informatie

Lyrica Pregabaline. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Lyrica Pregabaline. Ziekenhuis Gelderse Vallei Lyrica Pregabaline Ziekenhuis Gelderse Vallei Wat is Lyrica? Lyrica is een medicijn dat speciaal is ontwikkeld voor de behandeling van neuropatische pijn. Daarnaast kan Lyrica ook worden gebruikt als aanvullend

Nadere informatie

Een woordje uitleg over morfine WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL

Een woordje uitleg over morfine WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Een woordje uitleg over morfine WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Kwaliteit en Veiligheid Wij doen mee! Onze kwaliteit aantoonbaar maken Ons ziekenhuis heeft zich geëngageerd om het accreditatielabel

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Drs. A.M. Karsch, anesthesioloog pijnspecialist UMC Utrecht Drs. G. Hesselmann, oncologieverpleegkundige, epidemioloog UMCU Wat is pijn? lichamelijk

Nadere informatie

Gabapentine Neurontin

Gabapentine Neurontin Gabapentine Neurontin Ziekenhuis Gelderse Vallei Wat is Gabapentine? Gabapentine is een medicijn dat invloed heeft op de informatieoverdracht via zenuwen in de hersenen. Het is op recept verkrijgbaar onder

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine en andere opioïden

Fabels en feiten over morfine en andere opioïden afdeling informatiebrochure Fabels en feiten over morfine en andere opioïden Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat zijn opioïden? 4 3. Functie van pijn 4 4. Behandeling van pijn 4 5. Behandeling van benauwdheid

Nadere informatie

Infobrochure. Pijn in het ziekenhuis

Infobrochure. Pijn in het ziekenhuis Infobrochure Pijn in het ziekenhuis Onbehandelde pijn staat een goede genezing in de weg. Bijt niet op uw tanden, praat over uw pijn! Pijn... een nuttig signaal Acute pijn is een alarmsignaal, een onmiddellijke

Nadere informatie

Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling

Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling Pijnbehandeling na de hartoperatie op de verpleegafdeling In deze folder willen wij u informeren over het belang van een goede pijnbehandeling na uw operatie en hoe de pijn na de operatie onder controle

Nadere informatie

Doorbraakpijn bij kanker

Doorbraakpijn bij kanker Doorbraakpijn bij kanker Ziekenhuis Gelderse Vallei Deze folder is bedoeld voor patiënten die pijn hebben ten gevolge van kanker. Ook voor familieleden of naasten kan het zinvol zijn de folder te lezen.

Nadere informatie

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden (herziene druk) de heer E. Delhaas en mevrouw W.H. Oldenmenger Inleiding Uw arts heeft u een opioïd voorgeschreven om uw pijn onder controle te krijgen.

Nadere informatie

Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie

Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie Pijnbehandeling Rondom een orthopedische operatie In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een orthopedische operatie. In deze folder leest u waarom het belangrijk is om pijn goed te behandelen.

Nadere informatie

INTERNE GENEESKUNDE. Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden

INTERNE GENEESKUNDE. Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden INTERNE GENEESKUNDE Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Uw arts heeft u een opioïd voorgeschreven om uw pijn of benauwdheid onder controle

Nadere informatie

Pijn bij kanker. oncologie

Pijn bij kanker. oncologie Pijn bij kanker Deze folder is bedoeld voor mensen met kanker die pijn hebben als gevolg van hun ziekte of behandeling. U kunt de folder natuurlijk ook laten lezen aan mensen in uw omgeving. Misschien

Nadere informatie

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar De pijnpolikliniek Indeling van pijn; acuut of chronisch Acute pijn ontstaat plotseling is (meestal) goed te behandelen;

Nadere informatie

PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE

PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE 557 Inleiding In deze folder informeren wij u over het gebruik van pijnmedicatie thuis. U vindt informatie over: de pijnscore pijnmedicatie die u heeft

Nadere informatie

Zenuwpijn behandelen met medicijnen

Zenuwpijn behandelen met medicijnen Zenuwpijn behandelen met medicijnen Anesthesie alle aandacht Zenuwpijn behandelen met medicijnen Deze folder geeft uitleg over de behandeling van zenuwpijn met medicijnen. Deze medicijnen zijn meestal

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met morfinepleisters BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker heeft

Nadere informatie

Zenuwpijn behandelen met medicijnen

Zenuwpijn behandelen met medicijnen Zenuwpijn behandelen met medicijnen Deze folder geeft uitleg over de behandeling van zenuwpijn met medicijnen. Deze medicijnen zijn meestal geen gewone pijnstillers, maar komen uit de groep van de anti-epileptica

Nadere informatie

PIJNBESTRIJDING: EEN VAK APART Artikel uit het Prostaatkanker Magazine van de ProstaatkankerStichting

PIJNBESTRIJDING: EEN VAK APART Artikel uit het Prostaatkanker Magazine van de ProstaatkankerStichting PIJNBESTRIJDING: EEN VAK APART Artikel uit het Prostaatkanker Magazine van de ProstaatkankerStichting Pijn bij kanker komt onnodig vaak voor, stelde de Maastrichtse internist Marieke van den Beuken van

Nadere informatie

Oorzaken. Pijn in de Palliatieve Fase. Programma. Stellingen. Vóórkomen van pijn Pijn in de palliatieve fase onderbehandeld?!

Oorzaken. Pijn in de Palliatieve Fase. Programma. Stellingen. Vóórkomen van pijn Pijn in de palliatieve fase onderbehandeld?! Pijn in de Palliatieve Fase Juni 2012 Programma Stellingen Inleiding Casus Soorten Pijn Pijnbehandelingen In kaart brengen van pijn Vragen Evaluatie Stellingen In onze maatschappij en op ons niveau van

Nadere informatie

Anesthesiologie en pijnbestrijding. Qutenza pleister

Anesthesiologie en pijnbestrijding. Qutenza pleister Anesthesiologie en pijnbestrijding Qutenza pleister 1 U komt binnenkort naar de afdeling pijnbestrijding van het Scheper Ziekenhuis voor een behandeling met de Qutenza pleister. Uw pijnspecialist heeft

Nadere informatie

Pijn bij neuroendocriene Titel. tumoren en carcinomen

Pijn bij neuroendocriene Titel. tumoren en carcinomen ENETS Center of Excellence Groningen. ENETS Center of Excellence Groningen. Pijn bij neuroendocriene Titel tumoren en carcinomen Dr. Annemiek Walenkamp Medisch Oncoloog Universitair Medisch Centrum Groningen

Nadere informatie

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Doel Adequate pijnbestrijding Stappenplan bij pijnbestrijding (zie

Nadere informatie

Ouderen en pijn. Tips voor patiënten, familie en mantelzorgers

Ouderen en pijn. Tips voor patiënten, familie en mantelzorgers Ouderen en pijn Tips voor patiënten, familie en mantelzorgers Als u ouder wordt, kunt u te maken krijgen met pijn. Niet de leeftijd maar sommige ziekten of beperkingen kunnen pijn geven. Dit kan lastige

Nadere informatie

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden

Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden Fabels en Feiten over morfine en andere opioïden (Herziene druk 2017) de heer E. Delhaas en mevrouw W.H. Oldenmenger Inleiding FABEL 1: Alle opioïden zijn hetzelfde Uw arts heeft u een opioïd voorgeschreven

Nadere informatie

Pijnbestrijding na operatie

Pijnbestrijding na operatie Pijnbestrijding na operatie Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd. De anesthesioloog zorgt ervoor dat u tijdens de operatie geen pijn voelt. Na de operatie treedt pijn op, die iedere patiënt anders ervaart.

Nadere informatie

H.291414.0314. Pijnbestrijding (Lumbale sympathicus blokkade)

H.291414.0314. Pijnbestrijding (Lumbale sympathicus blokkade) H.291414.0314 Pijnbestrijding (Lumbale sympathicus blokkade) 2 Inleiding In overleg met uw behandelend arts is besloten dat er bij u pijnbestrijding (lumbale sympathicus blokkade) wordt toegepast. Lumbale

Nadere informatie

Doorbraakpijn Bij kanker

Doorbraakpijn Bij kanker Doorbraakpijn Bij kanker Centrum voor pijngeneeskunde Locatie Eindhoven Deze folder is bestemd voor patiënten, die pijn hebben t.g.v. kanker. Ook voor familieleden kan het zinvol zijn de folder te lezen.

Nadere informatie

Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik. (Celiacus blokkade)

Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik. (Celiacus blokkade) Pijnbehandeling bij een blokkade van een zenuw in de bovenbuik (Celiacus blokkade) 2 Er is met u gesproken over een blokkade (plaatselijke verdoving of uitschakeling) van een zenuw in de bovenbuik, omdat

Nadere informatie

Pijncentrum. Informatie over Lyrica

Pijncentrum. Informatie over Lyrica Pijncentrum Informatie over Lyrica U heeft het geneesmiddel Lyrica (pregabaline) voorgeschreven gekregen en er is u ook uitgelegd waarom u dit middel gaat gebruiken. Deze brochure is samengesteld om u

Nadere informatie

Obstipatie door gebruik pijnmedicatie

Obstipatie door gebruik pijnmedicatie Obstipatie door gebruik pijnmedicatie Maatschap Anesthesiologie IJsselland Ziekenhuis www.anesthesiologie-ysl.nl U heeft zwak of sterk werkende morfine of morfineachtige pijnstillers voorgeschreven gekregen.

Nadere informatie

Wat zijn chronische pijnklachten? Chronische pijnklachten zijn pijnklachten die langer dan drie maanden vrijwel iedere dag aanwezig zijn.

Wat zijn chronische pijnklachten? Chronische pijnklachten zijn pijnklachten die langer dan drie maanden vrijwel iedere dag aanwezig zijn. Chronische pijnklachten Wat zijn chronische pijnklachten? Chronische pijnklachten zijn pijnklachten die langer dan drie maanden vrijwel iedere dag aanwezig zijn. Hoe worden chronische pijnklachten ook

Nadere informatie

Sensitisatie. Anesthesiologie

Sensitisatie. Anesthesiologie Sensitisatie Anesthesiologie Anesthesiologie Inleiding Wanneer pijn lang bestaat en er geen lichamelijke afwijkingen (meer) voor die pijn te vinden is, wordt pijn chronisch genoemd. Mensen met chronische

Nadere informatie

Spier- en gewrichtspijn

Spier- en gewrichtspijn Spier- en gewrichtspijn Spierpijn na het sporten, een zweepslag, een verzwikte enkel, een gekneusde pink... Door een verkeerde beweging of door extra inspanning kunt u plotseling pijn aan spieren of gewrichten

Nadere informatie

Ouderen en pijn Tips voor patiënten, familie en mantelzorgers

Ouderen en pijn Tips voor patiënten, familie en mantelzorgers Ouderen en pijn Tips voor patiënten, familie en mantelzorgers Als u ouder wordt, kunt u te maken krijgen met pijn. Niet de leeftijd maar sommige ziekten of beperkingen kunnen pijn geven. Dit kan lastige

Nadere informatie

MORFINE INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN MORFINE

MORFINE INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN MORFINE MORFINE INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN MORFINE FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw arts gaat u behandelen met morfine om uw pijn onder controle te krijgen. Het gebruik van morfine kan wellicht vragen oproepen.

Nadere informatie

Programma. Doorbraakpijn Vera Middel, apotheker. Casuïstiek Onno van der Velde, huisarts

Programma. Doorbraakpijn Vera Middel, apotheker. Casuïstiek Onno van der Velde, huisarts Programma Prevalentie pijn in de palliatieve fase Stappenplan medicamenteuze behandeling Samenwerkingsafspraak meten en registreren van pijn Marlie Spijkers, kaderarts palliatieve zorg specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met morfinepleisters BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker heeft

Nadere informatie

Port-a-cath (implanteerbaar poortsysteem)

Port-a-cath (implanteerbaar poortsysteem) Port-a-cath (implanteerbaar poortsysteem) Deze folder geeft informatie over een implanteerbaar poortsysteem: de port-a-cath. Uw arts heeft u een behandeling voorgeschreven waarbij regelmatig en/of langdurig

Nadere informatie

Pijnstilling. Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp

Pijnstilling. Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp Pijnstilling Na uw bezoek aan de spoedeisende hulp Uw pijnmedicatie adviesschema: o Paracetamol o. x per dag o Diclofenac o Ibuprofen o Naproxen o Tramadol o. x per dag o OxyContin o OxyNorm o Omeprazol

Nadere informatie

UW KIND HEEFT PIJN INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS

UW KIND HEEFT PIJN INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS UW KIND HEEFT PIJN INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding In deze brochure geven wij u meer informatie over pijn bij kinderen: Wat is pijn, waardoor kan pijn veroorzaakt worden

Nadere informatie

PIJN in de palliatieve fase

PIJN in de palliatieve fase PIJN in de palliatieve fase Themabijeenkomst Netwerk Palliatieve Zorg Eemland 9 april 2013 Palliatie Team Midden Nederland Anne Mieke Karsch, anesthesioloog-pijnspecialist UMC Utrecht Laetitia Schillemans,

Nadere informatie

Pijn draagt u niet alleen!

Pijn draagt u niet alleen! Pijn draagt u niet alleen! Informatiebrochure Zorg dragen 2 Laat pijn uw leven niet beheersen! Begrijpen hoe pijn werkt, draagt al voor een deel bij aan het verwerken of het leren omgaan met pijn. Dankzij

Nadere informatie

Pijnbestrijding na de operatie

Pijnbestrijding na de operatie Pijnbestrijding na de operatie Anesthesie alle aandacht Pijnbestrijding na de operatie U wordt binnenkort geopereerd in het Westfriesgasthuis. Het is belangrijk dat u na de operatie zo min mogelijk last

Nadere informatie

Anesthesie bij een nier of (nier) pancreas transplantatie

Anesthesie bij een nier of (nier) pancreas transplantatie Anesthesie bij een nier of (nier) pancreas transplantatie De zorg voor u rondom de operatie Inleiding U krijgt binnenkort een oproep voor de nier- of (nier)pancreastransplantatie, waarbij het nodig is

Nadere informatie

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage Reuma is een verzamelnaam voor meer dan 100 verschillende aandoeningen Ontstekingsreuma Ontstekingen aan de gewrichten Artrose Gewrichtsslijtage Weke-delenreuma Klachten aan de weke delen van het bewegingsapparaat

Nadere informatie

Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp

Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp SPOEDEISENDE HULP Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp ADVIES Pijnstilling na bezoek Spoedeisende Hulp U bent op de Spoedeisende Hulp geweest en hebt een recept voor pijnstillers gekregen. In deze

Nadere informatie

Deelname aan medisch wetenschappelijke studie

Deelname aan medisch wetenschappelijke studie Deelname aan medisch wetenschappelijke studie Het gebruik van pregabaline voor het verminderen van pijn rondom de operatie en het voorkomen van chronische pijn bij vrouwen die een borstoperatie ondergaan

Nadere informatie

Ontslaginstructie Neurospine HMC Antoniushove, afdeling Oranje 1

Ontslaginstructie Neurospine HMC Antoniushove, afdeling Oranje 1 Ontslaginstructie Neurospine HMC Antoniushove, afdeling Oranje 1 U bent opgenomen geweest op de afdeling Neurospine. Nu u naar huis gaat, zijn er nog een aantal zaken waar u rekening mee moet houden. In

Nadere informatie

pijnbestrijding na uw opname

pijnbestrijding na uw opname pijnbestrijding na uw opname NSAID s en opioïden Pijnbestrijding thuis U bent opgenomen in Medisch Centrum Alkmaar (MCA), maar u mag binnenkort naar huis. In deze folder vindt u algemene uitleg over de

Nadere informatie

Pijnmeting en behandeling. Na een operatie

Pijnmeting en behandeling. Na een operatie Pijnmeting en behandeling Na een operatie Pijn na een operatie kan het genezingsproces nadelig beïnvloeden. Daarom hebben de medisch specialisten en verpleegkundigen van Zuyderland Medisch Centrum afspraken

Nadere informatie

Gebruik van opioïden bij kankerpijn

Gebruik van opioïden bij kankerpijn Gebruik van opioïden bij kankerpijn informatie voor patiënten INLEIDING 3 WAT ZIJN OPIOÏDEN? 4 WANNEER MOGEN OPIOÏDEN TOEGEDIEND WORDEN? 4 Bij acute of chronische pijn Bij nociceptieve (waarschuwingspijn)

Nadere informatie

Als je weet dat je niet meer beter wordt. Palliatieve zorg

Als je weet dat je niet meer beter wordt. Palliatieve zorg 00 Als je weet dat je niet meer beter wordt Palliatieve zorg Het is moeilijk voor u en uw naasten om te horen dat u niet meer beter wordt. Er is geen genezing meer mogelijk voor uw ziekte. Maar er is nog

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Dermatologie. Gordelroos. Afdeling: Onderwerp:

Dermatologie. Gordelroos. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Dermatologie 1 Wat is gordelroos (herpes zoster) is een aandoening, veroorzaakt door een virus, die gekenmerkt wordt door blaasjesvorming en pijn, meestal op de borstkas of rond de

Nadere informatie

Pijnstilling. Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp

Pijnstilling. Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp 00 Pijnstilling Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp Uw behandelend arts heeft u pijnstilling voorgeschreven. Deze folder is bedoeld voor volwassenen en geeft uitleg over: welke pijnstillers voor u geschikt

Nadere informatie

Spasticiteit en behandeling met fenol

Spasticiteit en behandeling met fenol Revalidatiegeneeskunde Spasticiteit en behandeling met fenol In deze folder vindt u algemene informatie over spasticiteit en behandeling met fenol. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek

Nadere informatie

Chordotomie. Pijnbestrijding

Chordotomie. Pijnbestrijding Chordotomie Pijnbestrijding Inleiding U heeft met uw behandelend arts afgesproken dat u in aanmerking komt voor een Chordotomie. Ook is het mogelijk dat u deze behandeling zojuist ondergaan heeft. De arts

Nadere informatie

In deze brochure vindt u informatie over een aantal onderwerpen zoals:

In deze brochure vindt u informatie over een aantal onderwerpen zoals: Pijncentrum Actiq Uw arts heeft u het geneesmiddel Actiq (oral transmucosal fentanyl citrate) voorgeschreven. Naast de uitleg die u heeft gekregen is deze brochure samengesteld om u nog eens schriftelijk

Nadere informatie

Qutenza-huidpleister

Qutenza-huidpleister Qutenza-huidpleister Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat houdt de behandeling met een Qutenza-pleister in?... 1 3 Belangrijk... 1 4 Voorbereiding... 2 5 Waar moet u zijn?... 2 6 Behandeling... 2 7 Na

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Pijnbehandeling bij de bevalling

Patiënteninformatie. Pijnbehandeling bij de bevalling Patiënteninformatie Pijnbehandeling bij de bevalling Pijnbehandeling bij de bevalling Polikliniek Verloskunde/ Gynaecologie, route 2.2 Telefoon (050) 524 5840 Inleiding Dit is de informatiefolder van de

Nadere informatie

Behandeling met dexamethason bij een hersentumor

Behandeling met dexamethason bij een hersentumor Behandeling met dexamethason bij een hersentumor Informatie voor patiënten F0722-3111 december 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Pijnbestrijding met morfine

Pijnbestrijding met morfine Anesthesiologie Pijnbestrijding Pijnbestrijding met morfine i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw arts gaat u behandelen met morfine om uw pijn onder controle te krijgen. Het gebruik

Nadere informatie

Musculus Piriformis behandeling. Pijnbestrijding

Musculus Piriformis behandeling. Pijnbestrijding Musculus Piriformis behandeling Pijnbestrijding Musculus Piriformis behandeling Inleiding In overleg met u is besloten dat u in aanmerking komt voor een injectie in de spier, die van het heiligbeen naar

Nadere informatie

Stappenplan: Pijn in de eerste lijn

Stappenplan: Pijn in de eerste lijn Stappenplan: Pijn in de eerste lijn Doel Optimale behandeling van pijn in de eerste lijn Stap 1: Screenen op pijn Bepalen of patiënt numerieke beoordelingsschaal begrijpt: Geef een voorbeeld: - Kunt u

Nadere informatie

Prednison, prednisolon (corticosteroïden)

Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Uw behandelend arts heeft u prednison voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Patiënteninformatie Fabels en feiten over morfine Bestelnummer: 2305 Versie: augustus 2017 www.ziekenhuisamstelland.nl Uw arts gaat u behandelen met morfine om uw pijn onder controle te krijgen. Het gebruik

Nadere informatie

STAPPENPLAN PIJN IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN PIJN IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN PIJN IN DE EERSTE LIJN Doel Optimale behandeling van pijn in de eerste lijn. STAP 1: Screenen op pijn. Bepalen of patiënt numerieke beoordelingsschaal begrijpt: Geef een voorbeeld: - Kunt u

Nadere informatie

Qutenza-huidpleisters

Qutenza-huidpleisters Qutenza-huidpleisters Samen met uw anesthesioloog/pijnspecialist heeft u besloten om u een behandeling te ondergaan met Qutenza-huidpleisters. De werkzame stof in deze pleisters is capsaïcine. In deze

Nadere informatie

Capsaïcine 8% (Qutenza ) pleisters

Capsaïcine 8% (Qutenza ) pleisters Capsaïcine 8% (Qutenza ) pleisters De anesthesioloog / pijnbehandelaar van de polikliniek Anesthesiologie van het Radboudumc heeft, in overleg met u, besloten om u te behandelen met Capsaïcine 8% pleisters.

Nadere informatie

Pijn bij ouderen Algologisch team. Patiënteninformatie

Pijn bij ouderen Algologisch team. Patiënteninformatie Pijn bij ouderen Algologisch team Patiënteninformatie 2 Inhoudstafel 1. Inleiding... 4 2. Wat is pijn?... 4 2.1. Acute pijn... 4 2.2. Chronische pijn... 5 3. Geef je pijn aan... 5 4. Behandeling... 6 4.1.

Nadere informatie

Pijn meten. Waarom en hoe?

Pijn meten. Waarom en hoe? Pijn meten Waarom en hoe? Inleiding U bent opgenomen in het Albert Schweitzer ziekenhuis of wordt binnenkort opgenomen. Ziektes en/of behandelingen kunnen pijn veroorzaken. Als dat ook bij u het geval

Nadere informatie

Naar huis met pijnstillers na een operatie

Naar huis met pijnstillers na een operatie U gaat naar huis nadat u bent geopereerd. U heeft nog pijn en gebruikt hiervoor medicijnen. Deze medicijnen worden pijnstillers genoemd. Het gebruik van pijnstillers moet u thuis afbouwen tot u hiermee

Nadere informatie

Musculus Piriformis behandeling. Pijnbestrijding

Musculus Piriformis behandeling. Pijnbestrijding Musculus Piriformis behandeling Pijnbestrijding Inleiding In overleg met u is besloten dat u in aanmerking komt voor een injectie in de spier, die van het heiligbeen naar het dijbeen loopt. Deze spier

Nadere informatie

Afdeling dagbehandeling volwassenen. Ilomedinebehandeling

Afdeling dagbehandeling volwassenen. Ilomedinebehandeling Afdeling dagbehandeling volwassenen Ilomedinebehandeling Uw behandelend arts heeft in overleg met u besloten om u te gaan behandelen met het medicijn ilomedine. Ilomedine wordt in het ziekenhuis toegediend

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker Pijnbestrijding bij kanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is pijn? 5 Pijndiagnose 8 Behandeling van pijn 10 Andere methoden 19 Omgaan met pijn 22 Wat u zelf kunt doen 25 Wilt u meer informatie?

Nadere informatie

Pijnregistratie en pijnbehandeling

Pijnregistratie en pijnbehandeling Pijnregistratie en pijnbehandeling Inleiding Pijn is na een operatie vrijwel onvermijdelijk. Pijn wordt beschouwd als een signaal van weefselbeschadiging. Pijn is enerzijds een signaal dat u rust moet

Nadere informatie

Lumbale sympathicus blokkade. Pijnkliniek

Lumbale sympathicus blokkade. Pijnkliniek Lumbale sympathicus blokkade Pijnkliniek Inleiding U heeft met uw behandelend arts afgesproken dat u in aanmerking komt voor een lumbale sympathicus blokkade. Ook is het mogelijk dat u deze behandeling

Nadere informatie

NEUROPATHISCHE PIJN of ZENUWPIJN

NEUROPATHISCHE PIJN of ZENUWPIJN Deze folder is bestemd voor patiënten met pijn vanuit zenuwen, zogenaamde NEUROPATHISCHE PIJN of ZENUWPIJN (met dank aan Peter de Jong, anesthesioloog, Laurentius Ziekenhuis te Roermond) Inleiding De meeste

Nadere informatie

Infobrochure. Pijn... en nu? mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Pijn... en nu? mensen zorgen voor mensen Infobrochure Pijn... en nu? mensen zorgen voor mensen Sinds enkele jaren heeft het Mariaziekenhuis een pijncentrum. Dit centrum legt zich vooral toe op de behandeling van chronische pijn. Samen met de

Nadere informatie

DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING

DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING JMJ KRUL NEUROLOOG TERGOOIZIEKENHUIZEN BLARICUM Cijfers over diabetes (1) Er zijn ongeveer 740.000 mensen met diabetes in Nederland; 250.000 mensen

Nadere informatie