Over pensioenen Jaargang 12 april 2010 nr 2 SPECIALE EDITIE. Leren van de crisis. Sterker uit de strijd

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Over pensioenen Jaargang 12 april 2010 nr 2 SPECIALE EDITIE. Leren van de crisis. Sterker uit de strijd"

Transcriptie

1 Over pensioenen Jaargang 12 april 2010 nr 2 SPECIALE EDITIE Leren van de crisis Sterker uit de strijd

2 PENSIOENVRAAG? PME zit voor jeklaar Vragen over je pensioen kun je op verschillende manieren stellen aan PME. Allereerst via de Servicedesk: Van maandag t/m donderdag is deze bereikbaar van 8.00 tot uur en op vrijdag van 8.00 tot uur. Hier kun je zowel met algemene als met specifieke (administratieve) vragen terecht. De Servicedesk kan je eveneens helpen aan brochures over tal van onderwerpen die met het pensioen van doen hebben. Ook wordt er uitgebreid over veel pensioenzaken informatie verstrekt via Op de site kun je verder meer inzicht krijgen in je eigen pensioen, door in te loggen op de pensioenplanner. Wil je eens dieper op je eigen pensioensituatie ingaan, dan kun je het beste contact opnemen met een pensioenconsulent van PME uit je eigen regio. De contactgegevens vind je hieronder, een afspraak is snel gemaakt! Werknemersconsulenten PME Postcodes Arjan de Beurs T Postcodes , , en Rob van der Wal T Postcodes , en Jeroen van Zunderd T Postcodes , , en Joost Asser T Postcodes , , en Diana Verschuren T Postcodes en André Nijhuis T Postcodes en Irene Hendriksen T Postcodes en Jannie Boonstra T Werkgeversconsulenten PME FME regio Noord en Oost Marcel Dorren T FME regio West en Rijn/Delta José Middendorp T FME regio Zuid Alfred Hamelink T Klopt het pensioen? De eerste maanden van ieder jaar, vragen veel gepensioneerden zich af of hun pensioenbedrag wel correct is. Dit jaar is het heel makkelijk om te zien of het bedrag klopt. Door de kredietcrisis kon PME de pensioenen niet verhogen. Het bruto bedrag van het pensioen is dus hetzelfde als vorig jaar. Dat is makkelijk zelf te controleren, want het bruto bedrag staat op de uitkeringsspecificatie die alle gepensioneerden krijgen. Klopt het bedrag niet? Bel dan met PME op (020) Heeft u een TOP-uitkering met daarnaast WAO? Dan is de bruto TOP-uitkering wel iets lager. De bruto WAO-uitkeringen zijn namelijk iets omhoog gegaan per 1 januari

3 4 INHOUD PME MAGAZINE De weg omhoog 4 Iedereen draagt bij aan herstel Lang zullen we leven 5 De toekomst van ons pensioen Sterker uit de strijd 6 Leren van de crisis 5 Beleggen nodig voor goed pensioen 8 Sparen levert te weinig op Samen sterker 10 Drie voordelen van collectief pensioen Een sterk bolwerk 12 Jaap Janissen: De rijen gesloten 8 10 COLOFON PME magazine is een uitgave van het Pensioenfonds van de Metalektro (PME). PME magazine wordt verspreid onder de aangesloten werkgevers, deelnemers en gepensioneerden van het pensioenfonds en overige relaties van PME. Het verschijnt vier keer per jaar in een oplage van exemplaren. Pensioenfonds Metalektro Postbus AC Amsterdam Servicedesk Samenstelling bestuur PME Het bestuur van PME bestaat uit vertegenwoordigers van werkgeversen werknemersorganisaties. Werkgeverszijde Vereniging FME-CWM Werknemerszijde FNV Bondgenoten CNV Vakmensen De Unie, vakbond voor industrie en dienstverlening VHP2 Hoofdredactie PME, Gerda Smits Redactie Erik Huijsman, Ed Veltrop Tekst Backscratch, Bram van Els Productie Communication Concert b.v. Fotografie Joël van Houdt Drukwerk Springer & Lippes, Velsen-Noord 3

4 Iedereen draagt bij aan herstel De wegomhoog Lasten eerlijk delen Het herstel in 2009 had een paar oorzaken. Ten eerste betaalden werkgevers en werknemers een hogere premie. Daarnaast werden de pensioenen van gepensioneerden en werknemers niet verhoogd. Zo betaalt iedereen mee aan het herstel van PME. De pijn is zo eerlijk mogelijk verdeeld. En als het weer beter gaat, worden ook de lusten eerlijk verdeeld. Na het crisisjaar 2008, krabbelde PME in 2009 weer voorzichtig op. De beurzen deden het in de hele wereld beter en - heel belangrijk - de rente steeg iets. Maar vooral de gezamenlijke bijdragen van alle gepensioneerden, werknemers en werkgevers in de Metalektro droegen hun steentje bij. De financiële positie van PME verbeterde in 2009 sterk. De dekkingsgraad van PME herstelde van 88% eind 2008 tot 100% aan het eind van Dat betekent dat voor elke 100 euro pensioen die PME nu en in de verre toekomst moet uitbetalen, nu precies 100 euro in kas is. Dat is een stuk beter dan een jaar geleden. Maar nog niet genoeg, want pensioenfondsen moeten een reserve hebben om slechte tijden op te vangen. Rente en rendement Ook de economie hielp een handje. In 2009 ging het op de beurs veel beter dan een jaar daarvoor. PME haalde het afgelopen jaar een rendement op de beleggingen van 13,4%. Maar voor PME minstens net zo belangrijk was de iets hogere rente. Het klinkt ingewikkeld, maar het werkt eigenlijk net als bij sparen: stel je wilt over 25 jaar euro hebben. Als de rente op je spaarrekening 5% is, moet je nu een kleine euro opzij zetten om dat bedrag te halen. Maar als die rente maar 2,5% is, moet je nu bijna euro op je spaarrekening zetten. Dat is dus heel wat meer. Zo werkt het voor pensioenfondsen ook. Ze moeten de rente van vandaag gebruiken om te berekenen hoeveel ze nu in kas moeten hebben om straks de pensioenen uit te betalen. Daalt de rente, dan worden toekomstige pensioenen vandaag al een stuk duurder. De terugval die PME te verduren kreeg in 2008, werd voor ongeveer de helft veroorzaakt door de plotseling hele lage rente. De wereldwijd instortende beurzen veroorzaakten de andere helft. Kortom: in 2009 ging het beter op de beurzen en ging de rente weer iets omhoog. Dat was voor PME dus dubbel goed nieuws. Het herstel gaat tot nu toe dan ook sneller dan verwacht. Ook dat is goed nieuws. Maar we zijn er nog niet. Meer over beleggen voor pensioen op pagina 8 en 9. 4

5 Lang zullen we leven! De toekomst van ons pensioen we ook straks onze oude dag nog betalen? En willen we het straks nog wel betalen? Want de wereld verandert. Er komen steeds meer ouderen, en misschien nog wel belangrijker: we leven steeds langer. Die veranderingen hebben invloed op ons pensioen. We worden ouder Het gaat goed met de gezondheid van Nederlanders. We leven in ieder geval steeds langer. Voor ons pensioen betekent dat nogal wat. Wie een jaar langer leeft, wil immers ook een jaar langer een uitkering. Zomaar stoppen met pensioen voor wie echt oud wordt, kan niet. Langer leven kost dus veel geld. PME houdt daar al rekening mee. Eind 2009 is extra geld gereserveerd om straks de langere pensioenuitkeringen te betalen. Langer werken? De premie die mensen nu betalen voor pensioen, is al aan de hoge kant. Veel hoger kan niet meer, de rek is er echt uit. Door een nog hogere premie komen andere arbeidsvoorwaarden in de knel of houden we allemaal minder geld over in onze portemonnee. Pensioen is niet zo vanzelfsprekend als het lijkt. Dat toonde de kredietcrisis wel aan. Minister Donner (Sociale Zaken) van het inmiddels gevallen kabinet Balkenende IV, deed wat een minister vaak doet als het lastig is: hij zette een paar commissies met wijzen aan het werk. Die zijn nu klaar. Eén van de commissies die minister Donner eind vorig jaar aan het werk zette, moest onderzoeken of het Nederlandse pensioensysteem klaar is voor de toekomst. Deze commissie vertelde de minister dat ons pensioensysteem het beste van de wereld is. Dat komt door de combinatie van een AOW-uitkering van de overheid en een zelf, samen met je werkgever bij elkaar gespaard pensioen. Daardoor is Nederland van alle landen het beste voorbereid op de toekomst en de vergrijzing. Maar er zijn ook grote vragen. Kunnen Hoe gaan we het dan wel betalen? Daarover is nog lang niet iedereen het eens. Het kabinet heeft gezegd dat we langer moeten doorwerken, maar of dat voor iedereen in de Metalektro kan, is nog maar de vraag. Werknemersvoorzitter van PME Jos Brocken: De komende tijd gaan werknemers en werkgevers samen nadenken over de vraag hoe we ook in de toekomst voor een goed pensioen gaan zorgen. Dat kan best een lastige puzzel worden. Maar één ding is duidelijk: met de hele Metalektro samen je pensioen regelen, zorgt voor hele lage kosten. En dat maakt juist in deze tijden een belangrijk verschil. Bovendien: PME bestaat al meer dan 60 jaar. In die tijd is er veel veranderd. PME heeft al die jaren laten zien zich steeds aan te kunnen passen aan nieuwe omstandigheden. Dat gaat ook nu weer lukken. 5

6 Sterker u Leren van de crisis Met de ervaringen van de kredietcrisis nog vers in het geheugen, onderzocht PME wat beter kan zodat PME, ondanks de tegenslagen van de crisis, toch beter uit de strijd komt. Alle pensioenfondsen in Nederland zijn hard geraakt door de kredietcrisis. De beleggingen werden minder waard, en voor de pensioenen moest tegelijkertijd meer geld opzij worden gezet omdat de rente daalde. Daardoor werd ingeteerd op de reserves die in goede tijden waren aangelegd. PME moest maatregelen nemen om de reserves weer op peil te krijgen. Werknemers en werkgevers betalen een hogere premie, en het pensioen van werknemers en gepensioneerden wordt voorlopig niet verhoogd. Maar bij PME zelf verandert ook het één en ander. Lessen Als de economie in de hele wereld instort, kun je daar als pensioenfonds niets aan veranderen. Maar dat betekent niet dat er niks te leren valt van de crisis. Werknemersvoorzitter Jos Brocken: PME had de financiële crisis natuurlijk niet kunnen voorkomen. Maar we willen de ervaring wel gebruiken om van te leren. En er sterker uit te komen. Wat beter kan, moet ook beter. En we beginnen bij onszelf. Dat is precies wat PME gedaan heeft. Zo is bekeken of de beleggingen moeten worden aangepast, nu de economische omstandigheden sterk veranderd zijn. Daarnaast keek PME goed naar de eigen organisatie. Zowel in de beleggingen als in de organisatie gaat er wat veranderen. Over het beleggingsbeleid is meer te lezen op pagina 8. Kleiner bestuur PME is het pensioenfonds van en voor de sector Metalektro. Werkgevers en werknemers zijn samen de baas. Ze hebben ieder de helft van de stoelen in het bestuur. Dat bestuur bestond lange tijd uit 14 mensen. Zeven van de werkgeversorganisatie, en zeven van de vakbonden in de Metalektro. Doordat pensioenen en beleggingen steeds ingewikkelder worden, kost het de bestuursleden steeds meer tijd. PME s werkgeversvoorzitter Ronald Van Vliet daarover: De wereld om ons heen wordt steeds ingewikkelder. Wil je als bestuur van een pensioenfonds die steeds 6

7 it de strijd complexere wereld blijven overzien, dan moet je er veel tijd in steken. Dat wordt alleen maar meer de komende jaren. Daarnaast neemt de complexiteit toe, dit vereist meer specifieke deskundigheid. Bovendien moeten besluiten, zeker als het gaat over beleggingen, soms snel worden genomen. Ook dat vraagt steeds meer tijd van bestuurders. Niet iedereen heeft die tijd, omdat iedereen in het dagelijks leven gewoon voor of in de Metalektro werkt. Daarom hebben we nu gekozen voor een ander bestuursmodel dat aan genoemde eisen voldoet, een compacter bestuur met aanvulling op het gebied van beleggen en risicomanagement, dat er nog meer bovenop kan zitten. Strenge meester De Nederlandsche Bank (DNB) controleert alle Nederlandse pensioenfondsen, net als dat bij banken gebeurt. In 2009 koos DNB met een steekproef tien pensioenfondsen uit voor een onderzoek naar de beleggingen. PME zat daar ook bij. DNB kwam dus langs bij PME. Alle kasten gingen open, en onder alle vloerkleden werd gekeken. Uiteindelijk was de conclusie van DNB dat sommige zaken bij PME beter konden. Het bestuur van PME was zelf al eerder begonnen met een onderzoek naar de ervaringen met de kredietcrisis. De punten die PME wilde verbeteren, werden bevestigd door de conclusies in de zogenoemde Aanwijzing van DNB. Nog meer aandacht voor het beter in kaart brengen en beheersen van alle mogelijke risico s is één van die leerpunten uit de crisis. Een ander is de wens om meer grip te krijgen op het werk van vermogensbeheerders buiten de deur, vooral bij ingewikkelde beleggingen. Een kleiner bestuur, dat vaker bij elkaar kan komen, is daarbij belangrijk, Ook huurt PME extra specialisten in die het bestuur daarin kunnen ondersteunen. Het bestuur van PME gaat het dus voortaan met minder mensen doen. In plaats van 14, komen er in het nieuwe bestuur 10 mensen. Uit het vorige bestuur blijven acht mensen, en er komen twee nieuwe bestuurders met extra ervaring en kennis op het gebied van beleggen. Overigens ontvangen bestuursleden geen salaris van PME en ook geen bonussen. De bestuursleden of hun werkgevers ontvangen alleen vacatiegelden. Dat zijn vergoedingen voor de werktijd die bestuursleden in het besturen van het fonds steken. Grip op de zaak Ook als de kredietcrisis voorbij is, zal de wereld er niet eenvoudiger op worden. De wereldwijde economieen grijpen steeds meer in elkaar. Daarnaast ligt de vraag op tafel hoe we ons pensioen de komende tientallen jaren goed én betaalbaar houden? Om sterk te blijven staan in de komende jaren, breidt PME de eigen organisatie uit. Een kleiner bestuur dus, maar met meer ondersteunende medewerkers. Vooral op het gebied van beleggingen en het in de gaten houden van allerlei mogelijke risico s worden een paar extra mensen aangenomen. Want de nieuwe tijd vraagt om meer grip. Ronald van Vliet: Al tientallen jaren besturen werkgevers en werknemers op een goede manier samen het fonds. De resultaten daarvan zijn over die hele periode beter dan gemiddeld. Dat tonen de rendementscijfers aan. Er is wel een hoop veranderd in al die jaren. En steeds ging PME mee met zijn tijd. Vaak liepen we voorop. Dat doen we ook nu weer. 7

8 Sparen levert te weinig op Beleggen nodig goed voor pensioen Wie spaart, die heeft wat. Maar aan het eind van de rit te weinig. Ten minste, als het gaat om je pensioen. Toch willen de meeste Nederlanders dat pensioenfondsen de euro s parkeren op een spaarrekening, in plaats van er mee te beleggen. De angst voor beleggen zit blijkbaar diep, middenin de crisis. Hoe zit het eigenlijk? Levert dat beleggen nou echt wat op? Groei van 100 euro in de afgelopen 25 jaar door verschillende manieren van sparen en beleggen. Start: 100 eind 1984* Eind 2009 Belegd door PME 577 Belegd door gemiddeld Nederlands pensioenfonds 514 Belegd in Nederlandse (10-jaars) staatsobligaties 403 Gespaard 308 * de bedragen zijn niet gecorrigeerd voor inflatie Begin dit jaar werd onderzoek gedaan naar wat Nederlanders vinden van beleggen door pensioenfondsen. De uitkomst: 6 van de 10 Nederlanders vinden dat pensioenfondsen moeten worden verplicht het geld voor de pensioenen op een spaarrekening te zetten. Geen rare uitkomst, midden in de kredietcrisis. Want pensioenfondsen verloren in 2008 veel geld op de beleggingen. Sparen of beleggen? Maar wat levert sparen op? En hoeveel verdienen we voor ons pensioen met de beleggingen? PME zette het op een rijtje. We namen 100 euro en deden alsof we die 25 jaar veilig hadden gespaard. En we keken ook wat die 100 euro had gedaan in de beleggingen van PME. Wat bleek: de 100 euro op de spaarrekening is na 25 jaar door de rente gegroeid tot 308 euro. Maar de 100 euro die PME belegde, groeide tot 577 euro. De opbrengst van beleggen is dus op de lange termijn veel hoger dan van sparen. In de tabel hiernaast staat alles op een rijtje. Daarin is ook te zien dat PME het met de beleggingen beter deed dan het gemiddelde Nederlandse pensioenfonds. 8

9 Risico s Beleggen is dus nodig voor een goed pensioen. Maar er zitten ook nadelen aan. Want de economie gaat op en neer. En dat geldt ook voor de waarde van de beleggingen. Er zijn dus risico s. Maar door met alle werknemers en werkgevers in de Metalektro samen het pensioen te regelen, delen we die risico s. We spreiden het risico over heel veel mensen, en over een hele lange tijd. Daardoor is het risico draagbaar, en kan iedereen toch profiteren van het geld dat beleggen op de lange termijn oplevert. Geld dat nodig is om de pensioenen betaalbaar en de uitkeringen op niveau te houden. In het plaatje hiernaast is te zien hoe 100 euro die PME 25 jaar ge leden belegde, is gegroeid. In het plaatje is duidelijk te zien dat beleggen risico s meebrengt. Want op Waar zijn die rendementen voor nodig? Pensioenen worden steeds duurder. Want de salarissen stijgen bijna ieder jaar. En daardoor bouwen werknemers ieder jaar meer pensioen op. Bovendien probeert PME de pensioenen te laten meegroeien met de stijging van de prijzen. Zodat je met een euro van nu, als je straks met pensioen gaat, nog evenveel kunt kopen. Voor die steeds duurder wordende pensioenen is de premie die werknemers iedere maand samen met hun werkgever betalen, niet bedoeld. Werknemers betalen dus geen premie voor de jaarlijkse verhoging van het pensioen. De verhoging van de pensioenen wordt betaald uit de opbrengsten van de beleggingen. De pensioenen kunnen daardoor alleen verhoogd worden, als er voldoende wordt verdiend met die beleggingen. In slechte economische tijden, kunnen de pensioenen dus niet omhoog. Dat is ook nu het geval. = PME = Nederlandse staatsobligaties = sparen sommige momenten daalt de waarde. Dan wordt er dus verloren op de beleggingen. Dat gebeurde zowel tijdens de internetcrisis in 2002 als de kredietcrisis in Maar op lange termijn levert beleggen veel geld op. Geld voor uw pensioen. Ook dat is te zien in het plaatje. Zekerheid is duur Natuurlijk kunnen we er met elkaar voor kiezen geen enkel risico te lopen. Dat we alleen nog maar sparen voor pensioen, en ver weg blijven van beleggen in aandelen, onroerend goed en grondstoffen. We weten dan een stuk beter waar we aan toe zijn. Maar wie kijkt naar de groene lijn in de grafiek, ziet dat sparen veel minder oplevert. Wie echte zekerheid wil, is dus zeker ook een stuk armer. Want absolute zekerheid is duur. Onbetaalbaar, als het gaat over pensioen. De premie zou bij absolute zekerheid meer dan twee keer zo hoog zijn. Of de pensioenen bijna de helft lager. Leren van de crisis De 21 miljard euro pensioengeld belegt PME over de hele wereld. In bijvoorbeeld aandelen, staatsleningen en onroerend goed. De afgelopen jaren werden beleggingen, ook bij pensioenfondsen, steeds meer verspreid over allerlei soorten investeringen. Op die manier werd een goed rendement gehaald en werden de risico s gespreid. Maar dat maakte beleggen er niet eenvoudiger op. Dat bleek toen de kredietcrisis uitbrak, en het niet onmiddellijk duidelijk was, welke risico s waren genomen. Werknemersvoorzitter van PME Jos Brocken zegt het zo: De afgelopen jaren is beleggen steeds ingewikkelder geworden. Onze resultaten waren prima. Dat versterkte het vertrouwen in onze aanpak. Tijdens de kredietcrisis bleek wel dat het moeilijk is om alles van dag tot dag goed te blijven beoordelen als overal ter wereld de markten tegelijkertijd de weg kwijt raken. Daar moet je in de toekomst dus rekening mee houden. We weten ook dat werknemers en gepensioneerden ingewikkelde beleggingen met hun pensioengeld steeds minder vertrouwen. Ik denk dat het dus nodig is dat we de beleggingen overzichtelijker en - als het even kan - simpeler maken. Daardoor kunnen we tegelijkertijd de risico s beter beheersen en kan ons bestuur het toezicht op de beleggers buiten de deur versterken. Om dat toezicht te versterken, is het logisch dat we op dat gebied extra expertise in het bestuur halen. 9

10 Samen sterker Drie voordelen van een collectief pensioen Sommige dingen kun je nu eenmaal beter samen regelen dan in je eentje. En dat geldt zeker voor je pensioen. Maar waarom eigenlijk? Waarom ben je beter af bij een bedrijfstakpensioenfonds zoals PME? Een bedrijfstakpensioenfonds verzorgt de pensioenen voor alle werknemers binnen een sector. En dat heeft veel voordelen. Met een gezamenlijk pensioen worden kosten en risico s met elkaar gedeeld. Zodat er per persoon uiteindelijk meer geld overblijft voor het pensioen. En ook de invloed deel je met elkaar. Werknemers en werkgevers zijn samen de baas. Gedeelde kosten Wie in zijn eentje een pensioen regelt bij een verzekeraar, is veel meer euro s kwijt aan administratiekosten dan bij een pensioenfonds. Logisch, als je nagaat dat een pensioenfonds voor een grote groep mensen hetzelfde pensioen regelt. Het is nu eenmaal goedkoper om in 1 keer hetzelfde voor 100 mensen te doen dan 100 keer iets anders. Daar komt nog iets bij: bedrijfstakpensioenfondsen zijn van en voor de sector. Het zijn stichtingen die geen winst hoeven uit te keren aan aandeelhouders en niet commercieel zijn. Dat geldt dus ook voor PME. Wat verdiend wordt met de beleggingen, komt dan ook allemaal ten goede aan de pensioenen. Er blijft niets aan de strijkstok hangen. Samen je pensioen regelen is dus een stuk goedkoper dan alleen. Op een leven lang werken kan dat al snel tienduizenden euro s schelen. Gedeelde risico s Pensioenfondsen beleggen een groot deel van het pensioengeld. Op de lange termijn levert dat nu eenmaal meer op dan sparen. Maar beleggen heeft ook risico s. De kredietcrisis heeft dat opnieuw laten zien. Toch is enig risico nodig om de pensioenen nu en in de toekomst betaalbaar te houden. Als PME de afgelopen decennia geen beleggingsrisico had genomen en het geld alleen op veilige spaarrekeningen had gezet, waren de pensioenen nu een stuk lager en de premies veel hoger geweest. Gelukkig zijn de risico s met een collectief pensioen een stuk kleiner dan wanneer je het in je eentje regelt. Dat komt omdat de risico s over een hele grote groep en over een lange periode worden gespreid. Dus als de economie zoals nu in een crisis verkeert, vangen we de tegenvallers met elkaar op. Dat voelen we allemaal in onze portemonnee, maar minder dan wanneer je er alleen voor zou staan. Wie het in zijn eentje regelt, moet bovendien steeds veiliger beleggen naarmate het pensioen dichterbij komt. Want een tegenvaller op de beurs gaat meteen ten koste van het opgebouwde pensioeninkomen. Tijd om dat goed te maken, is er dan vaak niet meer. Een bedrijfstakpensioenfonds belegt voor verschillende generaties tegelijk. Zo profiteren de ouderen tot op het laatste moment van de hogere rendementen van beleggingen met een iets hoger risico. Andere gedeelde risico s Met een bedrijfstakpensioen deel je ook nog een paar andere risico s. Om te beginnen blijft je pensioen gewoon veilig wanneer het bedrijf waarvoor je werkt, failliet gaat. Maar ook als jou zelf iets overkomt, blijft je pensioen beschermd. Bij ziekte en arbeidsongeschiktheid blijf je in de meeste gevallen gewoon pensioen opbouwen. Als je volledig arbeidsongeschikt raakt, is dat nog gratis ook. En als je overlijdt, is er een levenslange uitkering voor je officiële partner en soms ook voor de kinderen. Meer weten over de voordelen van een collectief pensioen? Bekijk de filmpjes op samenstajijsterk.nl. 10

11 11

12 INTERVIEW Jaap Janissen voorzitter deelnemersraad Een sterk bolwerk De rijen gesloten In de Deelnemersraad van PME praten werknemers en gepensioneerden mee over het beleid van het pensioenfonds. De raad adviseert het bestuur over alle belangrijke besluiten. PME magazine sprak met Jaap Janissen, voorzitter van de Deelnemersraad, over de gevolgen van de kredietcrisis. In januari schreef de Deelnemersraad van PME een open brief aan Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank. De belangrijkste boodschap voor de bankpresident: zorg voor rust in pensioenland en probeer te voorkomen dat pensioenfondsen gedwongen worden de pensioenen te verlagen als gevolg van de strenge regels. Jaap Janissen heeft nog geen antwoord ontvangen van Wellink. Hij heeft natuurlijk nogal wat aan zijn hoofd op dit moment, maar ik hoop toch nog wat van hem te horen. Kritisch Jaap Janisssen: De Deelnemersraad bestaat uit 22 mensen met een zeer kritische houding. Bijna iedereen heeft een achtergrond als actief vakbondslid en OR-lid, dus dat is ons wel toevertrouwd. We zijn het dan ook niet altijd eens met het bestuur van PME. Maar nu zijn de rijen gesloten. We kunnen ons vinden in de maatregelen van PME om de crisis te bezweren: samen de lasten verdelen en er echt alles aan doen om te voorkomen dat de pensioenen worden verlaagd. Ook de lessen die zijn geleerd, spreken ons aan. Op één hoop Sinds het uitbreken van de kredietcrisis vertrouwen mensen de hele financiële sector een stuk minder. Ook pensioenfondsen hebben last van dat gedaalde vertrouwen. Jaap Janissen: De pensioenfondsen worden op één hoop gegooid met de banken. Maar de banken hebben de crisis veroorzaakt, en de pensioenfondsen zijn er het slachtoffer van. Dat is dus heel iets anders. De Deelnemersraad vindt dan ook dat het vertrouwen in pensioenfondsen weer omhoog moet. Goed en streng toezicht door De Nederlandsche Bank helpt daarbij, maar pensioenfondsen moeten niet vastgeketend worden. De pensioenfondsen zijn het laatste sterke bolwerk van sociale partners, waar werknemers en werkgevers samen optrekken. Als zij door allerlei wetten en regels steeds minder ruimte krijgen om zelf beslissingen te nemen, is het einde zoek. Dan brokkelt het draagvlak af voor ons collectieve pensioenstelsel. Terwijl dat al meer dan zestig jaar bewijst voor iedereen het beste systeem te zijn., zo besluit Jaap Janissen. 12

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

pensioen journaal Langer doorwerken of niet? pensioen consulent Martin Visser pagina 3 Leren van de crisis pagina 4

pensioen journaal Langer doorwerken of niet? pensioen consulent Martin Visser pagina 3 Leren van de crisis pagina 4 pensioen journaal Kwartaalblad van het Pensioenfonds Metaal en Techniek lente 2010 pagina 3 Leren van de crisis pagina 4 Kort Nieuws pagina 5 Korte feiten Resultaten eerste kwartaal 2010 pagina 6 3 voordelen

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief NUMMER 12 > JAARGANG 8 > SEPTEMBER 2011 inhoud > De financiële situatie bij pensioenfondsen [p.1] Pensioenleeftijd 65 jaar, wat als ik eerder

Nadere informatie

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Nummer 14 > Jaargang 10 > November 2012 inhoud > Financiële positie: dekkingsgraad blijft laag [p.1] Bestuur / Verantwoordingsorgaan [p.2] Uniform Pensioen

Nadere informatie

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 Pensioen voor pensioengerechtigdenblad maart 2016 WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2 Online klantenpanel GEZOCHT: MENSEN MET EEN MENING! 3 WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 BELEGGEN

Nadere informatie

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009 Pensioenbijeenkomst herstelplan 2009 Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) over herstelplan 2009 juli 2009 Inleiding Waarom 5 pensioenbijeenkomsten? ernstige situatie met grote gevolgen voor

Nadere informatie

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014 De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 ustus 2014 Op 31 ustus 2014 liep het kortetermijnherstelplan van Pensioenfonds UWV af. Tegen de verwachting in heeft het pensioenfonds de pensioenen

Nadere informatie

Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis

Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis Corporate Pensioen 4 Juni 2009 Vragen 1. Hoe zeker is mijn toekomstige pensioenvoorziening bij Nationale-Nederlanden? 3. Hoe weet ik hoeveel pensioen

Nadere informatie

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling Er verandert wat aan je pensioen 15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling Over de pensioenleeftijd en de AOW 1. Moet ik nu blijven werken tot 67 jaar? Het pensioen dat je vanaf

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Aan: alle actieve deelnemers alle gewezen deelnemers alle pensioengerechtigden datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Betreft: de risico s van het pensioenfonds voor

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen?

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? 1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? Het pensioenfonds staat er financieel niet goed voor. De twee belangrijkste oorzaken: 1. Nederlanders worden steeds ouder. Met name de laatste

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Wat komt er op ons af? #10 januari 14. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Wat komt er op ons af? #10 januari 14. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #10 januari 14 1 Wat komt er op ons af? Dekkingsgraad stabiel Alle pensioenen omhoog 2 Tijdelijke pensioenregeling 1 jaar verlengd 3 Anw-hiaatpensioenregeling

Nadere informatie

Verkort jaarverslag PHI 2010

Verkort jaarverslag PHI 2010 Verkort jaarverslag PHI 2010 uitgave van stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de houtverwerkende industrie Voorwoord 2010 was een roerig jaar. Ook voor Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houtverwerkende

Nadere informatie

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld?

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld? Bulletin BANDEN juli 2014 13 Voor werkgevers en werknemers aangesloten bij het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Banden- en Wielenbranche Heb ik straks genoeg geld? Hoeveel pensioen krijgt u later? Veel

Nadere informatie

12 VRAGEN over pensioen

12 VRAGEN over pensioen 12 VRAGEN over pensioen Q&A s voor dieren artsassistenten 12 vragen Inhoudsopgave 01 Waarom bouw ik bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn pensioen op? 3 02 Kan ik ervoor kiezen om geen pensioen op te bouwen?

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie

Uw pensioen in onzekere tijden

Uw pensioen in onzekere tijden Uw pensioen in onzekere tijden Stichting Pensioenfonds 1 Inleiding Dekkingsgraad per 31 december 2011 is 83,7%. Het pensioenfonds loopt (ver) achter op herstelplan. Voorlopig kortingsbesluit is noodzakelijk.

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2010 Algemeen Mijnwerkersfonds Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd Door de huidige dekkingsgraad en de onzekere economische omstandigheden heeft het bestuur, na advies van

Nadere informatie

Risico s rond pensioen

Risico s rond pensioen Risico s rond pensioen Uitgave maart 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana

Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB) Extra uitleg en Q&A Bijlage bij lesbrief Pensioenworkshop Mañana Wat is pensioen? Tekst uit het filmpje Wist je dat je nu waarschijnlijk al pensioen opbouwt? Een klein

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE www.pensioenfondsavebe.nl #12 februari 15 1 Uw pensioenregeling verandert opnieuw 3 Interview met Manager Martien Smid 4 Onze dekkingsgraad

Nadere informatie

Het PWRI is er voor ons

Het PWRI is er voor ons Het PWRI is er voor ons Populair jaarverslag 2013 106 102 1.104 2.707 40.937 39.915 Gepensioneerden Werkgevers Voormalige deelnemers Actieve deelnemers WIW SW 98.364 33.926 Onderweg zijn Het PWRI is op

Nadere informatie

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden

Notitie. 11 juni 2010. Datum. Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen. 1 Gemiddelde op basis van het verleden Notitie Datum 11 juni 2010 Onderwerp De meest gestelde vragen over het principe-akkoord AOW-pensioen 1. Waarover gaat dit raadgevend referendum? De FNV heeft samen met de andere vakcentrales afspraken

Nadere informatie

augustus 2015 Ik bouw ook pensioen op voor mijn kinderen pagina 6 AOW-leeftijd sneller omhoog pagina 4 Doe de quiz! pagina 8

augustus 2015 Ik bouw ook pensioen op voor mijn kinderen pagina 6 AOW-leeftijd sneller omhoog pagina 4 Doe de quiz! pagina 8 Pensioen krant augustus 2015 Ik bouw ook pensioen op voor mijn kinderen pagina 6 AOW-leeftijd sneller omhoog pagina 4 Doe de quiz! pagina 8 Pensioenheld Nieuws Ik vind het leuk om iets nieuws te leren

Nadere informatie

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Verkort jaarverslag 2009 2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Het jaar 2009 stond in het teken van het treffen van maatregelen om de financiële positie van het fonds weer op het gewenste

Nadere informatie

WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING

WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING 1- Waarom heeft het ABP een herstelplan opgesteld? ABP is, evenals vele andere pensioenfondsen, zwaar geraakt door de crisis op de financiële

Nadere informatie

Extra informatie pensioenverlaging

Extra informatie pensioenverlaging Extra informatie pensioenverlaging Wat is de invloed van de verlaging op mijn netto pensioen? Als u nog niet met pensioen bent, kunnen we u nu niet zeggen hoe uw netto pensioen

Nadere informatie

Nieuwsbrief pensioenfonds Werk en (re)integratie. Flits. Wat weet u over uw pensioen?

Nieuwsbrief pensioenfonds Werk en (re)integratie. Flits. Wat weet u over uw pensioen? Nieuwsbrief pensioenfonds Werk en (re)integratie Mei 2011 Flits Wat weet u over uw pensioen? Uw pensioen. Dat klinkt voor veel mensen nog heel ver weg. Toch is het belangrijk om daar nu al over na te denken.

Nadere informatie

Hoe zit het met mijn prepensioen?

Hoe zit het met mijn prepensioen? We zorgen ervoor dat u goed zit Hoe zit het met mijn prepensioen? Als u werkt in het personenvervoer Printvriendelijke versie Waarom deze brochure? Het is prettig als u eerder kunt stoppen met werken.

Nadere informatie

Nederland had en heeft nog steeds het beste pensioensysteem ter wereld

Nederland had en heeft nog steeds het beste pensioensysteem ter wereld Het verdwenen pensioengeld De uitzending van Zembla van 5 februari 2011 heeft veel stof doen opwaaien in de pensioensector. Ortec Finance is in bezit van het achterliggende rapport dat is opgesteld door

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. #8 december 12

Pensioen Nieuws. #8 december 12 Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #8 december 12 1 AVEBE Pensioenfonds doet het goed in spannende tijden 2 Wolter Bouwmeester stopt als bestuurslid Nieuwe uitvoerder Pensioenspaarregeling

Nadere informatie

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015:

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015: Pensioen blad voor ondernemers april 2015 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 wat vinden we van ons pensioenfonds 4 Premie in 2015: pensioenpremie blijft gelijk 5 Welk pensioenloon

Nadere informatie

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Waarom langer doorwerken? De levensverwachting stijgt Elke generatie leeft langer dan de vorige. Dat is al langer bekend, maar de stijging van de levensverwachting

Nadere informatie

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen.

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen. Hoe is jouw pensioen geregeld? Wat krijg je in onze pensioenregeling? Ouderdomspensioen Je bouwt ouderdomspensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Je krijgt dit ouderdomspensioen

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Verkort jaarverslag SBZ 2011

Verkort jaarverslag SBZ 2011 Verkort jaarverslag SBZ 2011 uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Zorgverzekeraars Verkort jaarverslag SBZ 2011 1 Voorwoord Hoe ging het in 2011 met SBZ? In het complete jaarverslag 2011 gaan

Nadere informatie

Mening over sparen en beleggen van pensioenpremie

Mening over sparen en beleggen van pensioenpremie Vereniging Bedrijfstakpensioenfondsen - Pensioenvertrouwen ad hoc oktober 2009/ 11-1-2010 / P.1 / 11-1-2010 / P.1 Mening over sparen en beleggen van pensioenpremie Onderzoeksrapportage

Nadere informatie

Vragen en antwoorden pensioenakkoord

Vragen en antwoorden pensioenakkoord Vragen en antwoorden pensioenakkoord 1. Waarover gaat dit pensioenakkoord? Het pensioenakkoord gaat over drie onderwerpen: de AOW, de aanvullende pensioenen, en de kansen van ouderen op de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Waarom langer doorwerken? De levensverwachting stijgt Elke generatie leeft langer dan de vorige. Dat is al langer bekend, maar de stijging van de levensverwachting

Nadere informatie

Hoe zit het met mijn prepensioen?

Hoe zit het met mijn prepensioen? We zorgen ervoor dat u goed zit Hoe zit het met mijn prepensioen? Als u werkt in het goederenvervoer Printvriendelijke versie Waarom deze brochure? Het is prettig als u eerder kunt stoppen met werken.

Nadere informatie

Uw mening over pensioen

Uw mening over pensioen Uw mening over pensioen Onderzoek naar de risicohouding van pensioenopbouwers en pensioenontvangers van Philips Pensioenfonds mei / juni 2013 Philips Pensioenfonds Inhoud Aanleiding onderzoek Opzet onderzoek

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Nieuws over uw pensioen

Nieuws over uw pensioen BpfTEX Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Groothandel in Textielgoederen en Aanverwante Artikelen Nieuws over uw pensioen Juni 2010 Bas de Lege, secretaris BPF Tex en Jan Edu Kelder, voorzitter

Nadere informatie

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen.

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen. Hoe is jouw pensioen geregeld? Wat krijg je in onze pensioenregeling? Ouderdomspensioen Je bouwt ouderdomspensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Je krijgt dit ouderdomspensioen

Nadere informatie

Kennis over kosten en opbrengsten van het pensioensysteem

Kennis over kosten en opbrengsten van het pensioensysteem Vereniging Bedrijfstakpensioenfondsen - Pensioenvertrouwen ad hoc september 2009/ 19-10-2009 / P.1 / 19-10-2009 / P.1 Kennis over kosten en opbrengsten van het pensioensysteem

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Dekkingsgraad omhoog, maar geen toeslag mogelijk. Wat gebeurde er in 2010, en wat brengt de toekomst?

Pensioen Nieuws. Dekkingsgraad omhoog, maar geen toeslag mogelijk. Wat gebeurde er in 2010, en wat brengt de toekomst? Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #5 juli 11 1 Wat gebeurde er in 2010 en wat brengt de toekomst? 2 Wat bracht 2010 voor het Pensioenfonds? Beleggingsbeleid: weinig risico,

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

Bijlage A Enquête solidariteit in de pensioenen... 2. Bijlage B Multivariate regressieanalyses... 13

Bijlage A Enquête solidariteit in de pensioenen... 2. Bijlage B Multivariate regressieanalyses... 13 Bijlagen Pensioenen: solidariteit en keuzevrijheid Stella Hoff Inhoud Bijlage A Enquête solidariteit in de pensioenen... 2 Bijlage B Multivariate regressieanalyses... 13 Bijlagen SCP-publicatie Pensioenen:

Nadere informatie

Hoe zit het met mijn prepensioen? Als u werkt in het goederenvervoer

Hoe zit het met mijn prepensioen? Als u werkt in het goederenvervoer Hoe zit het met mijn prepensioen? Als u werkt in het goederenvervoer We zorgen ervoor dat u goed zit 2 Waarom deze brochure? Het is prettig als u eerder kunt stoppen met werken. U moet dan uw rekeningen

Nadere informatie

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen U bouwt een pensioeninkomen op via uw werkgever. Dit pensioeninkomen ontvangt u nadat u gepensioneerd bent, naast uw AOW-uitkering.

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2014. Een verzekeraar garandeert uw pensioen. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2014. Een verzekeraar garandeert uw pensioen. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2014 Een verzekeraar garandeert uw pensioen Algemeen Mijnwerkersfonds Het gaat relatief goed met het AMF. Maar voor de lange termijn zijn er veel onzekerheden. Daarom loopt nu

Nadere informatie

Dé financiële informatiekrant van Nederland!

Dé financiële informatiekrant van Nederland! Dé financiële informatiekrant van Nederland! Jan Both (43) Aannemer Zo n twee jaar geleden heb ik alles geregeld, via een tussenpersoon. Ik heb een aanvullend pensioen waarvoor ik elke maand betaal. Geen

Nadere informatie

blad Ontmoet mij op www.onsbpfschilders.nl UITNODIGING gratis uitleg over je pensioen 7 WAT VINDEN WE VAN ONS PENSIOENFONDS 4

blad Ontmoet mij op www.onsbpfschilders.nl UITNODIGING gratis uitleg over je pensioen 7 WAT VINDEN WE VAN ONS PENSIOENFONDS 4 Pensioen blad voor werknemers maart 2015 Meer inzicht in je pensioen: MET UPO & DE PENSIOENPLANNER 2 WAT VINDEN WE VAN ONS PENSIOENFONDS 4 Premie in 2015: PENSIOENPREMIE BLIJFT GELIJK 5 UITNODIGING gratis

Nadere informatie

Het jaarverslag 2014 samengevat

Het jaarverslag 2014 samengevat Het jaarverslag 2014 samengevat Uw pensioenfonds blikt terug én vooruit Deelnemers 1.711 In 2014 verdiende het fonds 55,1 miljoen dankzij beleggen. Dat bedrag staat voor een rendement van 20,1%. Het fonds

Nadere informatie

Risico s rond pensioen. Versie 29-12-2015

Risico s rond pensioen. Versie 29-12-2015 Risico s rond pensioen Versie 29-12-2015 Versie 29-12-2015 Risico s rond pensioen Volgens een onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) blijken de meeste Nederlanders nog hoge, ja vaak te hoge,

Nadere informatie

september 2014 Pensioen is als autorijden pagina 6 Hoe deed BPF Schoonmaak het in 2013? pagina 4 De regels bij afkoop pagina 8

september 2014 Pensioen is als autorijden pagina 6 Hoe deed BPF Schoonmaak het in 2013? pagina 4 De regels bij afkoop pagina 8 Pensioen krant september 2014 Pensioen is als autorijden pagina 6 Hoe deed BPF Schoonmaak het in 2013? pagina 4 De regels bij afkoop pagina 8 Pensioenheld Zorg zelf voor wat zekerheid Abdellatif Ouchou

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief NUMMER 11 > JAARGANG 8 > Februari 2011 inhoud > Het Pensioenfonds ligt op koers [p.1] Geen toeslag op uw pensioen [p.2] Wat is er aan de hand

Nadere informatie

Bedrijfstakpensioenfondsen: wat doen ze, en wat niet? www.vb.nl

Bedrijfstakpensioenfondsen: wat doen ze, en wat niet? www.vb.nl Bedrijfstakpensioenfondsen: wat doen ze, en wat niet? www.vb.nl inhoud 01 De voor- en nadelen van bedrijfstakpensioenfondsen op een rij 02 Wat zijn de voordelen? 05 Wat zijn de nadelen? 07 Aanvullende

Nadere informatie

Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea

Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea Inhoud Gewoon een goed pensioen. 3 Even uw voordelen op een rij! 4 Open en duidelijk over kosten. 5 Rendement op het pensioenkapitaal.

Nadere informatie

PENSIOENNIEUWS. Pensioenfonds Avebe

PENSIOENNIEUWS. Pensioenfonds Avebe PENSIOENNIEUWS Pensioenfonds Avebe Kort & Bondig Ieder jaar bouwt u maximaal 1,875% van uw pensioengrondslag aan pensioen op. In 2015 hebt u dit maximum opgebouwd. Voor 2016 moeten we helaas een lagere

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

De heer W.I.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49. Heerlen, April 2016. Beste heer Voorbeeld,

De heer W.I.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49. Heerlen, April 2016. Beste heer Voorbeeld, De heer W.I.W. Voorbeeld Straat 12 1234 AB WOONPLAATS 1234ab49 Heerlen, April 2016 Beste heer Voorbeeld, U bouwt pensioen op bij het Pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI). Gaat u met pensioen? Dan

Nadere informatie

Wat het pensioen betreft zijn er vier situaties te onderscheiden.

Wat het pensioen betreft zijn er vier situaties te onderscheiden. Loon en pensioen in 2009 In januari 2009 verandert er veel in de Dierenartspraktijken wat de arbeidsvoorwaarden betreft. Vandaar dat we de zaken op een rij zetten. We beginnen met het pensioen en in het

Nadere informatie

Nieuws over uw pensioen

Nieuws over uw pensioen Nieuws over uw pensioen uitgave van Stichting Pensioenfonds Wonen SEPTEMBER 2015 pag. 2 Bestuurslid RikGrutters geeft uitleg over beleggen pag. 3 Strenge regels drukken beleidsdekkingsgraad pag. 4 Wij

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten De heer/mevrouw A. START STRAAT 1234 1234 AA WOONPLAATS behandeld door telefoonnummer ons kenmerk Klant Team StiPP (088) 008 40 60 950. briefcodering burgerservicenummer datum Betreft: Welkomstbericht

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #11 juni 14 1 Financiële situatie Pensioenfonds AVEBE 2 Bereid je tijdig voor op je pensioen Uw pensioenoverzicht: weet hoe u er voor staat

Nadere informatie

Hoe is uw pensioen geregeld?

Hoe is uw pensioen geregeld? Hoe is uw pensioen geregeld? De Ahold Pensioenregeling 2015 Geachte heer, mevrouw, Welkom bij Ahold Pensioenfonds! Als u 21 jaar of ouder bent, bouwt u vanaf uw datum in dienst pensioen bij ons op. Dit

Nadere informatie

TrueBlue Beschikbare Premieregeling EEN PERSOONLIJKE SPAARPOT VOOR ELKE WERKNEMER. Met collectieve voordelen.

TrueBlue Beschikbare Premieregeling EEN PERSOONLIJKE SPAARPOT VOOR ELKE WERKNEMER. Met collectieve voordelen. TrueBlue Beschikbare Premieregeling EEN PERSOONLIJKE SPAARPOT VOOR ELKE WERKNEMER. Met collectieve voordelen. TrueBlue Beschikbare Premieregeling Een goed geregeld pensioen voor jouw werknemers? Dit is

Nadere informatie

De grootste financiële beslissing in een mensenleven

De grootste financiële beslissing in een mensenleven De grootste financiële beslissing in een mensenleven 1 520.000.000.000,- ( 520 mrd) Totale hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens Bron: NMa 2 170.000,- De gemiddelde grootte van een hypotheek in Nederland

Nadere informatie

Pensioennieuwsbrief Verlagen pensioenen

Pensioennieuwsbrief Verlagen pensioenen Pensioennieuwsbrief Verlagen pensioenen Pensioenfonds DHV verlaagt de pensioenen De meest gestelde vragen & de antwoorden Net als zo n 70 andere pensioenfondsen, groot en klein, heeft het bestuur van Pensioenfonds

Nadere informatie

blad HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT GEBEURT ER ALS JE NIET MEER KAN WERKEN? 4 EERDER STOPPEN MET WERKEN? Bereken zelf of het kan!

blad HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT GEBEURT ER ALS JE NIET MEER KAN WERKEN? 4 EERDER STOPPEN MET WERKEN? Bereken zelf of het kan! Pensioen blad voor werknemers maart 2016 Online klantenpanel GEZOCHT: MENSEN MET EEN MENING! 3 WAT GEBEURT ER ALS JE NIET MEER KAN WERKEN? 4 EERDER STOPPEN MET WERKEN? Bereken zelf of het kan! 5 BELEGGEN

Nadere informatie

Maart 2014. Ik ga later niet op de bank zitten. pagina 6. Meer inzicht in uw pensioen. pagina 4. Wat is het UPO? pagina 8

Maart 2014. Ik ga later niet op de bank zitten. pagina 6. Meer inzicht in uw pensioen. pagina 4. Wat is het UPO? pagina 8 Pensioen krant Maart 2014 Ik ga later niet op de bank zitten pagina 6 Meer inzicht in uw pensioen pagina 4 Wat is het UPO? pagina 8 Pensioenheld Dromen doen we allemaal Brayen Verbond (39 jaar) is projecteider

Nadere informatie

blad HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT GEBEURT ER ALS JE NIET MEER KAN WERKEN? 4 EERDER STOPPEN MET WERKEN? Bereken zelf of het kan!

blad HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT GEBEURT ER ALS JE NIET MEER KAN WERKEN? 4 EERDER STOPPEN MET WERKEN? Bereken zelf of het kan! Pensioen blad voor ondernemers maart 2016 Online klantenpanel GEZOCHT: MENSEN MET EEN MENING! 3 WAT GEBEURT ER ALS JE NIET MEER KAN WERKEN? 4 EERDER STOPPEN MET WERKEN? Bereken zelf of het kan! 5 BELEGGEN

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2015. Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3. Kwartaalbericht 3e kwartaal 2015 1

Kwartaalbericht 2015. Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3. Kwartaalbericht 3e kwartaal 2015 1 Kwartaalbericht 2015 Samenvatting ING CDC Pensioenfonds communiceert over de resultaten van Q3 Als je werkt bij ING Bank voert ING CDC Pensioenfonds vanaf 1 januari 2014* jouw huidige pensioenregeling

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2014. We gaan met goed vertrouwen de onderhandelingen in. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2014. We gaan met goed vertrouwen de onderhandelingen in. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2014 Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf We gaan met goed vertrouwen de onderhandelingen in De kosten per deelnemer blijven stijgen. Een pensioenverhoging zit er de komende jaren

Nadere informatie

Verstandig je pensioen regelen

Verstandig je pensioen regelen 1 Verstandig je pensioen regelen Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen die zijn of haar pensioen goed wil regelen. Van de mensen die werken heeft bijna de helft nooit goed over het pensioen

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad. staat de nieuwe beleidsdekkingsgraad

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad. staat de nieuwe beleidsdekkingsgraad Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE www.pensioenfondsavebe.nl #13 augustus 15 1 Financiële situatie Pensioenfonds AVEBE 2 Nieuwe financiële spelregels voor pensioenfondsen 3/4

Nadere informatie

Waardewijs Pensioen voor werkgevers. Duidelijkheid voorop

Waardewijs Pensioen voor werkgevers. Duidelijkheid voorop Waardewijs Pensioen voor werkgevers Duidelijkheid voorop Geen onduidelijkheden. Lekker toch? Pensioenen zijn ingewikkeld. Daarom kunnen ze niet zonder een onafhankelijk en deskundig advies. Maar ook mèt

Nadere informatie

Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB

Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB date: 23.06.2014 place: Amsterdam Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB Frank van Alphen, FD media Het verschil tussen de uitkering in een pessimistisch en een optimistisch scenario

Nadere informatie

Pensioen. Inhoud. Nieuws. Pagina 2. Dit zijn wij. Pagina 3. Ontwikkelingen bij Pensioenfonds UWV. Pagina 4. Het jaarplan 2015.

Pensioen. Inhoud. Nieuws. Pagina 2. Dit zijn wij. Pagina 3. Ontwikkelingen bij Pensioenfonds UWV. Pagina 4. Het jaarplan 2015. nummer 5 - maart 2015 Pensioen &u Inhoud Pagina 2 Nieuws Pagina 3 Dit zijn wij Pagina 4 Ontwikkelingen bij Pensioenfonds UWV Pagina 6 Het jaarplan 2015 Pagina 7 Veelgestelde vragen aan de Pensioendesk

Nadere informatie

STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS

STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS De pensioenregeling van SBZ STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS Uw pensioen bij SBZ Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Zorgverzekeraars (SBZ) is het pensioenfonds voor de zorgverzekeringssector

Nadere informatie

Verkorte kerngegevens fonds

Verkorte kerngegevens fonds Samenvatting jaarverslag 2010 Deze samenvatting is een ingekorte versie van het Jaar verslag 2010 van Pensioenfonds Horeca & Catering (PH&C). Hierin leest u over de belangrijkste onderwerpen en ontwikkelingen

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

19 maart 2016. Onderzoek: Korten pensioenen?

19 maart 2016. Onderzoek: Korten pensioenen? 19 maart 2016 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Bijna met pensioen? U heeft allerlei keuzes. APR2016 KIEZEN VOOR UW PENSIOEN

Bijna met pensioen? U heeft allerlei keuzes. APR2016 KIEZEN VOOR UW PENSIOEN Informatie voor deelnemers en gepensioneerden van Stichting Pensioenfonds voor Dierenartsen (SPD) APR2016 In deze uitgave 2 Wanneer krijgt u AOW? 3 Pensioenplanner 4 Blij dat de Vereniging er is 5 Meld

Nadere informatie

Mijn Pensioen. Makkelijk uw pensioen plannen in Mijn PME

Mijn Pensioen. Makkelijk uw pensioen plannen in Mijn PME Mijn Pensioen Misschien kijkt u ernaar uit: stoppen met werken. Tijd voor uzelf en genieten van uw oude dag. Of wilt u juist langer blijven werken? In deze brochure leest u alles over de keuzes die u kunt

Nadere informatie

Hoe is jouw pensioen geregeld?

Hoe is jouw pensioen geregeld? Hoe is jouw pensioen geregeld? Beste deelnemer, Welkom bij Pensioenfonds Ernst & Young! Je bouwt vanaf je indiensttreding pensioen bij ons op. Dit doe je via je werkgever. Elke pensioenuitvoerder heeft

Nadere informatie

Pensioen Continu Plan nettopensioen Voor de periode na uw pensioendatum

Pensioen Continu Plan nettopensioen Voor de periode na uw pensioendatum Pensioen Continu Plan nettopensioen Voor de periode na uw pensioendatum Aanvulling van ouderdomspensioen en partnerpensioen voor werknemers met een salaris boven 100.000 Sinds 1 januari 2015 gelden er

Nadere informatie