4nummer. vba journaal. 20e jaargang winter jaar VBA Journaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "4nummer. vba journaal. 20e jaargang winter 2004. 20 jaar VBA Journaal"

Transcriptie

1 vba journaal 4nummer 20e jaargang winter jaar VBA Journaal

2 Inhoud Bijdrage Beckers 12 In deze bijdrage geeft de auteur een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van het kwantitatief beleggen, waarbij nadrukkelijk de verschillen met het kwalitatief beleggen tot uitdrukking komen. Afgesloten wordt met een vier-stappen plan om kwantitatief belegger te worden. Bijdrage Bauer, Frentrop, Guenster en de Ruiter 19 In deze bijdrage geven de auteurs een overzicht van zowel het corporate governance debat zoals deze in Nederland is gevoerd, alsook van het empirisch onderzoek dat is verricht naar de relatie tussen corporate governance en financial performance. Bijdrage Kocken 35 De auteur beschrijft de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van risk management over de afgelopen twintig jaar. De auteur betoogt dat risk management in de afgelopen twintig jaar is geëvolueerd van een speeltje voor de elite tot een aandachtsgebied met een breed maatschappelijk belang. Bijdrage Ineichen 45 Hedge funds vormen één van de nieuwe beleggingscategorieën die de laatste tien jaar sterk aan belangstelling hebben gewonnen. De auteur geeft in deze bijdrage een historische schets van de hedge fund markt en komt daarbij tot de conclusie dat ondanks het feit dat de hedge fund markt hype - achtige trekjes vertoont, zij een volwaardige plaats heeft gevonden op de beleggingsmarkt. Agenda Programma VBA december december 2004 Eerste bijeenkomst in een cyclus rond het thema duurzaam beleggen, Investeren in Water. Rosarium, Europaboulevard Amstelpark 1 te Amsterdam januari januari 2005 Nieuwjaarsborrel en prijsuitreiking Sweepstake 2004IGC, Dam 27 te Amsterdam 18 januari 2005 IFRS seminar Rosarium, Europaboulevard Amstelpark 1 te Amsterdam Informatie over bovenstaande bijeenkomsten te verkrijgen bij het secretariaat: telefoon: of website 2 VBA Journaal is een uitgave van de Vereniging van BeleggingsAnalisten (VBA) Weteringschans 87 e 1017 RZ Amsterdam Hoofdredacteur Drs. A.J.C. de Ruiter Plaatsvervangend hoofdredacteur Prof. Dr. Ph. Stork Redactie Drs. J. van As RBA Prof. Dr. C. Dert A.H. Leuftink Drs. Ph.D.H. Menco RBA Drs. A. Ratra RBA Drs. M.B.A. Sanders RBA Drs. C.M.H.G. de Vaan RBA Redactieadres & opgave advertenties VBA Irma Willemsen telefoon: Abonnementen VBA Weteringschans 87 e 1017 RZ Amsterdam telefoon: Abonnementenprijs 2004: 79,25 inclusief verzendkosten Vormgeving en realisatie a z grafisch serviceburo bv, Den Haag. De in het VBA Journaal geplaatste artikelen geven de mening weer van de auteurs en niet noodzakelijk de mening van de redactie. ISSN-nummer Copyright 2004 Vereniging van BeleggingsAnalisten Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

3 Van de voorzitter Twintig jaar VBA Journaal is een geweldig jubileum, niet alleen omdat het Journaal gedurende al die jaren een belangrijke plaats in onze vereniging heeft ingenomen, maar ook omdat het Journaal een dergelijk hoog niveau heeft kunnen bereiken. Twintig jaar geleden schreef de toenmalige voorzitter Ted Heese: Ik wens de redactie toe dat zij een goede koers mogen stellen; een koers waar theorie en praktijk elkaar zullen vinden. Dat was een vooruitziende blik bij het begin van het Journaal, want het vinden van een juist evenwicht tussen theorie en praktijk, maar ook tussen vakinhoudelijke onderwerpen en verenigingsnieuws is gedurende de twintig jaren van het bestaan een uitdaging gebleven. Voor de redacties heeft in het verleden het behouden van een wetenschappelijke status altijd hoog in het vaandel gestaan. Het Bestuur hechtte echter altijd veel belang aan het verenigingsnieuws en aan informatie over de activiteiten van de commissies en bijeenkomsten. Uiteraard gaat er veel waardering naar de initiatiefnemers van het Journaal. Het Credo waarmee de eerste redactie van start ging staat vol idealisme. Er was sprake van een geloofsovertuiging en een dynamiek die het beginproces een grote vaart zou geven. Veel daarvan is uitgekomen en we mogen de founding fathers: A. Polder, H. Pot en P. Stephan, dankbaar zijn voor hun pionierswerk. Zelf vergeleken zij hun werk met het inschepen voor een raft-expeditie die een tocht over wilde en onstuimige wateren stond te beginnen. De geschiedenis heeft zeker onstuimige momenten beleefd. Diverse keren is gewisseld van uitgever en met elke wisseling kreeg het Journaal ook een ander uiterlijk. Na teleurstellende ontwikkelingen bij de laatste uitgever heeft het bestuur besloten de uitgave van het VBA Journaal zelf ter hand te nemen. De VBA is nu uitgever van het Journaal en van de Katernen. Als we de beginexemplaren van het Journaal nu naast de nummers van het afgelopen jaar leggen, dan springt de professionele uitstraling in het oog. Bij het tienjarige jubileum schreef Harry Panjer, toen voorzitter, dat het VBA Journaal een vaste plaats heeft verworven in de financiële wereld en in wetenschappelijke kring erkenning heeft gekregen. Aan die positie en erkenning is in de afgelopen jaren geen verandering gekomen. Wel is nieuw dat in de afgelopen jaren het verenigingsnieuws en de activiteiten van de commissies door een speciale sectie in het Journaal prominenter aandacht krijgen. Het gaat namelijk niet alleen om de theorie en de praktijk van het beleggen maar ook om het reilen en zeilen van de vereniging. Rest mij nog een grootse hulde te brengen aan de vele redactieleden die dit alles mogelijk hebben gemaakt. Het zoeken naar auteurs en aanzetten tot het leveren van kopij, het maken van thema nummers, het vergt allemaal veel, heel veel tijd. Door alle leden is dit naast de gewone werkkring uitgevoerd en het is niet teveel gezegd als ik namens alle leden van de vereniging een dank uitspreek aan de huidige maar ook aan alle voorafgaande redacties. René Willemsen Dr. René Th. H. Willemsen RBA, voorzitter VBA 3

4 vba nr. 4, winter 2004 journaal Voorwoord van de hoofdredacteur Het is al weer twintig jaar geleden dat de VBA-leden A. Polder, H. Pot en P. Stephan het schip het VBA Journaal te water lieten en op koers zette. De koers was voor de oprichters heel duidelijk, het VBA Journaal moest een medium worden dat de communicatie en discussie tussen de leden zou bevorderen. Met een hegeliaans perspectief in het achterhoofd was het ongetwijfeld de bedoeling van de oprichters om via de discussie tot een verdieping en verbreding van ons vakgebied te komen. Terugkijkend op de afgelopen twintig jaar kunnen we stellen dat zowel de oprichters alsook de redacties die na hen de koers van het VBA Journaal hebben bepaald, geslaagd zijn in deze missie. Het VBA Journaal heeft altijd een scherp oog gehad voor actuele ontwikkelingen op de financiële markten alsook voor ontwikkelingen in de academische literatuur. Wat dat betreft was er voldoende inspiratie de afgelopen twintig jaar. Zo hebben we verschillende crises zien passeren (beurskrach van 1987, crisis in het EMS in 1992, obligatiemarkt crisis in 1994, valutacrisis in de emerging markets in 1998 en wederom een crisis in de aandelenmarkt in 2000 direkt na het uiteenspatten van de TMT-bubble), nieuwe markten zien ontstaan (bijvoorbeeld de hedge fund markt) en ook op het politiek toneel hebben belangrijke gebeurtenissen plaatsgevonden (de val van De Berlijnse muur in 1988, de inval van Irak in Koeweit in 1990 en de inval van de VS in Irak in 2003). Ondanks de volatiliteit die met deze gebeurtenissen gepaard ging, hebben we geen structureel hogere volatiliteit kunnen documenteren op de financiële markten in de afgelopen twintig jaar. Ook de performance van aandelen en obligaties hebben er niet onder geleden. De meeste beleggers kunnen met een tevreden gevoel op de afgelopen twintig jaar terugkijken. Het gemiddeld jaarrendement op aandelen bedroeg in de VS en Europa tussen de 11 en 13 procent, en het gemiddeld jaarrendement op obligaties (10-jaars staats) bedroeg in de VS en Europa tussen de 7 en 8 procent. Japan was een outlier ; nadat de aandelenmarkt in Japan met meer dan 200% was gestegen in de jaren , kwam in 1990 de man met de hamer die in Japan voor lange tijd het licht uit deed; met als resultaat dat het gemiddeld jaarrendement op Japanse aandelen niet hoger uitkwam dan 2% over de afgelopen twintig jaar. Ook in de academische literatuur zijn er belangrijke ontwikkelingen geweest. Eén van de meest in het oog springende is de ontwikkeling van kwantitatieve tools voor de verschillende facetten van het beleggingsproces. Verschillende van deze tools zijn in de afgelopen twintig jaar uitgebreid aan de orde geweest in het VBA Journaal. In deze speciale uitgave wordt via een viertal themaartikelen stil gestaan bij een aantal voor beleggingsanalisten relevante ontwikkelingen van de afgelopen twintig jaar (en die waarschijnlijk de komende twintig jaar ook nog wel op de agenda staan). Beckers geeft een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van het kwantitatief beleggen; bovendien geeft hij nog een 4-stappen plan om kwantitatief belegger te worden. Bauer, Frentrop, Geunster en De Ruiter geven een overzicht van zowel het corporate governance debat zoals dat de afgelopen jaren is gevoerd en de empirische literatuur die de relatie beschrijft tussen corporate governance en financial performance. Dit onderwerp heeft met name de laatste vijf jaar aan momentum gewonnen door de aangescherpte regelgeving op dit gebied, maar ook door de accounting schandalen die voor een groot deel ingebed waren in een zwakke corporate governance structuur. De derde bijdrage is van de hand van Theo Kocken die de ontwikkelingen beschrijft op het gebied van risk management. In zijn bijdrage laat hij zien dat risk management is geëvolueerd van een speeltje voor de elite tot een aandachtsgebied met een breed maatschappelijk belang. In de laatste bijdrage, tot slot schets Ineichen de belangrijkste ontwikkelingen van de hedge fund markt over de afgelopen jaren. Namens de redactie bedank ik een ieder die direkt of indirekt een bijdrage heeft geleverd in de afgelopen twintig jaar aan het verwezenlijken van de missie van de founding fathers van het VBA Journaal. Ook in de komende jaren hoopt de redactie, tezamen met het bestuur, de commissies en de leden, het VBA Journaal als effectief medium te kunnen positioneren voor haar leden ten behoeve van het uitwisselen van informatie, discussie en educatie. Hans de Ruiter 4

5 Verenigingsnieuws Twintig jaar VBA-Journaal en DCB!!! Het jubileumnummer ter gelegenheid van het 20- jarig bestaan van het VBA-Journaal is bij uitstek geschikt voor een stuk geschiedschrijving. Toen de redactie ons enige tijd geleden verzocht een bijdrage te leveren aan het jubileumnummer, realiseerden wij ons dat ook DCB een lange historie kent die teruggaat tot in de jaren 70 van de vorige eeuw. In deze bijdrage willen wij een overzicht geven van het ontstaan en de ontwikkeling van de commissie vastrentende waarden binnen de VBA tot de plaats die de huidige Dutch Commission on Bonds thans inneemt in de financiële wereld. In 1976 ging de EFFAS European Bond Commission (EBC) van start als een internationale werkgroep die zich aanvankelijk vooral richtte op de analyse van de beleggingsmérites van converteerbare obligaties. Het werkterrein van deze werkgroep werd spoedig uitgebreid tot het gehele gebied van vastrentende waarden. Aangezien er ook Nederlandse VBA-leden in deze groep actief waren en waarvan Peter Versloot en Willem Zwager enige jaren gezamenlijk het voorzitterschap hebben vervuld, kan deze werkgroep worden aangemerkt als het begin van de Nederlandse Commissie voor Vastrentende Waarden. In 1986 werd de behoefte gevoeld om ook binnen de VBA een vaste commissie vastrentende waarden te starten met Peter Versloot als de eerste voorzitter. Behalve aan de regelmatige plenaire vergaderingen van de Nederlandse commissie namen diverse leden ook deel aan de vergaderingen van de EBC. Een belangrijke activiteit van de EBC bestond destijds uit de publicatie van de roemruchte EFFAS boekwerken The European Bond Markets die tot in het midden van de jaren 90 met grote regelmaat werden gepubliceerd. In het begin had dit naslagwerk de vorm van een stevige stapel A4-papier, maar het is in de tijd uitgegroeid tot een waarlijk kloek boekwerk. Het doel van deze publicatie was om internationale beleggers grondig te informeren over de kenmerken van de verschillende Europese obligatiemarkten door gebruik te maken van de kennis van lokale obligatiemarktdeskundigen. De Nederlandse commissie verzorgde in deze publicatie het hoofdstuk over de Nederlandse vastrentende markt. Vanaf eind 1988 bestond er binnen de VBA ook een informaticawerkgroep welke als (oorspronkelijke) doelstelling heeft meegekregen om beleggingssoftware te onderzoeken en waar mogelijk ook software te ontwikkelen. Binnen deze werkgroep werden een projectgroep vastrentende waarden en een werkgroep aandelen opgericht. Nadat de activiteiten van de Informaticawerkgroep zijn afgesloten met een VBA-seminar in 1991, werd besloten om de activiteiten meer te gaan richten op nieuwe ontwikkelingen op het beleggingsgebied. Daarnaast wilden de deelnemers dat er met een nieuwe structuur een meer formele positie binnen de Vereniging van Beleggingsanalisten kon worden verkregen. Vanaf dat moment ontstond de VBA Commissie Portfolio Management, terwijl de projectgroep vastrentende waarden samengevoegd werd met de reeds bestaande VBA commissie vastrentende waarden. De fusie vergadering voor de commissie vastrentende waarden nieuwe stijl werd op 13 december 1990 gehouden te Utrecht. Voorzitter van de uitgebreide commissie werd Peter van der Linde; Koos t Hart werd gekozen tot secretaris. Als doelstellingen werden daarbij o.a. geformuleerd: het streven naar standaardisatie van terminologie en berekeningsmethoden op vastrentend gebied en het streven naar een betere kwaliteit van vastrentende research. De doelstellingen van onze commissie vertonen overigens veel gelijkenis met die van de EFFAS European Bond Commission, waarmee de contacten verder werden geïntensiveerd en welke tot op de dag van vandaag van groot belang zijn voor de activiteiten van de commissie. De commissie wil de gestelde doelstellingen realiseren door het verzorgen van publicaties in vakbladen en presentaties voor (inter-)nationale beleggers. Gemiddeld bestaat de commissie uit 20 à 30 deelnemers die werkzaam zijn bij banken, pensioenfondsen, consultants en verzekeringsmaatschappijen. Ook wordt sinds het begin een nauwe samenwerking met de universiteiten nagestreefd. Op het gebied van standaardisatie heeft de commissie een leidende rol gespeeld. In de tweede helft van de jaren 80 werden door dataleverancier Datastream, in samenwerking met EFFAS, internationale obligatie-indices berekend. Door de commissie werd, naar aanleiding van vragen uit de praktijk, een onderzoek ingesteld naar de kwaliteit van deze indices. De 5

6 Verenigingsnieuws bevindingen zijn uitgewerkt in een rapport 1 dat onderwerp van discussie was in één van de EBC-vergaderingen in Daarbij werd binnen de EBC een commissie Bond Indices opgericht, welke als opdracht kreeg onderzoek te doen naar een standaardisatie van de regels en criteria voor de samenstelling en berekening van obligatie-indices. De activiteiten van deze subwerkgroep resulteerden enkele jaren later in een officiële EFFAS publicatie 2 en in de lancering van de Bloomberg EFFAS indices voor overheidsobligaties. In diverse Europese landen werden door de lokale commissies seminars georganiseerd om de beleggers te informeren over de nieuwe indices voor Europese obligaties. Ook de Nederlandse commissie heeft een miniseminar in Amsterdam georganiseerd waarbij vertegenwoordigers van Bloomberg en van de EBC als spreker optraden. Van genoemde EFFAS publicatie is in 2002 een tweede editie verschenen waarin de regels en criteria voor indices van niet-overheidsobligaties zijn uitgewerkt. Inmiddels heeft de commissie vastrentende waarden een groot aantal rapporten op haar naam staan, vooral in het VBA Journaal en in de reeks VBA-katernen. Naast verschillende rapporten en artikelen over indices voor staatsobligaties, Credits en High Yield heeft de commissie publicaties verzorgd op het gebied van Bondholder Value en Option Adjusted Spreads. De toegenomen intensivering van de contacten met de EFFAS EBC en het sterkere internationale karakter van de beleggingsindustrie hebben ertoe geleid dat we voortaan als Dutch Commission on Bonds (DCB) door het leven gaan. In dit kader worden de onderzoeksrapporten en de verslagen van de bijeenkomsten in het Engels opgesteld. Behalve door middel van publicaties heeft de commissie zich tijdens een aantal seminars gepresenteerd voor de Nederlandse (institutionele) beleggers. Het DCB-seminar in januari 2001 waar diverse leveranciers van Electronic Trading systemen zich presenteerden, was een sprong voorwaarts en mocht zich verheugen in een enorme belangstelling. Dat DCB de actualiteit nauwlettend volgt, is de afgelopen maanden tot uiting gekomen met de organisatie van het middagseminar voor de VBA van 22 november j.l. Tijdens deze bijeenkomst werden de gevolgen van het nieuwe financieel toezichtskader voor de vastrentende beleggingen van pensioenfondsen vanuit verschillende gezichtspunten belicht. Ook tijdens de plenaire bijeenkomsten van de commissie werden het afgelopen jaar meerdere presentaties over dit actuele thema verzorgd. Al bijna 30 jaar profileert de Nederlandse vastrentende commissie zich door alert te reageren op actuele ontwikkelingen op het vakgebied. In het begin lag de aandacht vooral op de bestudering van conventies inzake de berekening van effectief rendement en obligatieindices. Tengevolge van de veranderingen die zich in de afgelopen 30 jaar ook op de vastrentende markten hebben voltrokken, wordt er thans meer onderzoek gedaan naar portefeuilletechnische aspecten en speciale vastrentende instrumenten. Peter van der Linde Koos t Hart Noten 1 Koos t Hart en Peter van der Linde Datastream/EFFAS Bond Indices; Paper presented at Vienna-meeting of the EFFAS European Bond Commission August Patrick J. Brown Constructing and Calculating Bond Indices Probus Publishing, 1994 Dutch Commission on Bonds Op 22 november j.l. heeft de DCB het seminar Invloed FTK op het vastrentende beleggingsbeleid georganiseerd. Al snel na de aankondiging bleek dat de belangstelling zeer groot zou zijn en met bijna 200 bezoekers was dit inderdaad het geval. De afgelopen maanden is al veel gesproken over het nieuwe Financieel Toetsingskader (FTK), maar veel onzekerheid blijft bij pensioenfondsen bestaan over de consequenties en benodigde aanpassingen in het te voeren beleggingsbeleid. In ieder geval is duidelijk dat de rekenrente tot het verleden behoort en dat een fair market-value voor verplichtingen bepaald moet worden. Dit impliceert dat verplichtingen een vastrentend karakter krijgen. Ook is duidelijk dat naast een lange beleggingshorizon, de korte termijn van belang wordt. Het seminar beoogde antwoorden te vinden op twee vragen: wat betekent de fair market-value voor het risicoprofiel van een pensioenfonds en welke vastrentende produkten kunnen aangewend worden ter beheersing van dit risico. De kapstok waaraan de gepresenteerde strategieën en produkten werden opgehangen, was een presentatie 6

7 Verenigingsnieuws independent custodian KAS BANK is een onafhankelijke Europese bank gespecialiseerd in clearing, settlement en custody. Onze neutrale en onafhankelijke positie is uniek binnen de effecten- en bankenwereld. Onze basisdienstverlening bestaat uit bewaarneming, afwikkelen van transacties, beheerhandelingen, belastingterugvordering en de mogelijkheid om interactief uw effectenportefeuilles on-line, middels diverse dwarsdoorsneden, in te zien. Buiten onze kernactiviteiten bieden wij u ook: Real-time on-line custody informatie Beleggings en Financiële administratie Treasury & Cash Management Performance meting & Risico analyse Securities Lending Compliance Monitoring Transactie kosten analyse & Commission Recapture Global Proxy Voting Administratie beschikbare premieregelingen Committed to your business BEN KRAMER / TELEFOON / van DNB/PVK. Gaston Siegelaer, projectleider FTK, en Dirk Broeders, senior beleidsmedewerker, gaven een zeer duidelijk beeld van het FTK en de specifieke vastrentende aspecten hierin. Alle lof hiervoor! Zeker gegeven het feit dat de PVK, sinds de eerste contouren van het FTK bekend werden gemaakt, zeer onder vuur heeft gelegen. Voor de pauze lag het accent op de door pensioenfondsen te voeren beleggingsstrategieën. Presentaties werden gegeven door Gerard Roelofs van Watson Wyatt, Gerlof de Vrij van PGGM en Theo Kocken van Cardano Risk Management. Bij alle presentaties kwam duidelijk naar voren dat de zogenaamde duration-gap een belangrijke bron van risico is. Er is echter geen sprake van een nieuw risico: het verschil in rentegevoeligheid heeft altijd al bestaan, maar het wordt onder het FTK daadwerkelijk zichtbaar. Vanuit verschillende invalshoeken werd ingegaan op de vraag hoe om te gaan met het solvabiliteitsrisico en wat de implicaties zijn voor het rendement op lange termijn. Duidelijk kwam naar voren dat de maximale kans op onderdekking van 2,5% over een 1-jaars periode een zeer belangrijke restrictie in het te voeren beleggingsbeleid is. Na de pauze verschoof het accent naar produkt oplossingen. Presentaties kwamen van Jeroen van Bezooyen van Goldman Sachs, Jeroen Tielman van FundPartners en Bart Kuijpers van BNP Paribas. Achtereenvolgens werd gesproken over de markt voor rente- en inflatieswaps, de pension bonds en gestructureerde oplossingen. Alle produkten kunnen ingezet worden om het solvabiliteitsrisico te verminderen en geen van deze produkten is beter dan de ander. Wel is duidelijk dat naarmate de oplossingsvariant klant specifieker wordt, de complexiteit sterk kan toenemen. Ieder pensioenfonds zal voor zichzelf moeten uitmaken wat het beste past. Tot slot gaf Theo Nijman, hoogleraar aan de KUB en verbonden aan Netspar, zijn mening over het FTK en de implicaties voor het te voeren beleid. Wellicht was zijn belangrijkste boodschap om vooral niet te technocratisch te handelen, maar bovenal het belang van de deelnemers in het pensioenfonds in het oog te houden. Dankzij de duidelijke presentaties van de sprekers en de altijd energieke dagvoorzitter, Cor Worms, kan van een succesvol seminar gesproken worden. De presentaties zijn op te vragen bij het secretariaat van de VBA. 7

8 Verenigingsnieuws Buluitreiking Op 24 november jongstleden vond voor de vierde keer de diploma-uitreiking plaats van de VBA-opleiding aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. 1. Dhr. drs. W. van den Berg AON Consulting 2. Dhr. drs. E. Bijvoet Univé Verzekeringen 3. Dhr. drs. B. Bos ABP Investments 4. Dhr. drs. M. Bottenberg SPF Beheer 5. Dhr. drs. P.P.A. Bronger Stichting Pensioenfonds Hoogovens 6. Dhr. drs. L.E. Brüning Transtrend 7. Dhr. drs. G. Cuiper Delta Lloyd 8. Dhr. drs. W.J.G. van Dommelen ING Investment Management 9. Dhr. ing. C.F. van Duin Grontmij 10. Dhr. E.B.J. Eijking Pensioenfonds PNO Media 11. Dhr. G.J.C. van der Geer MeesPierson 12. Dhr. H.J. Guicherit MBA KingsCouncil 13. Dhr. drs. P.F. Hamburger ING Bank 14. Dhr. drs. A.J.N. van der Heijden Kempen Capital Management 15. Mw. drs. B.G.D. Heins-Oostlander AAG ABN AMRO 16. Dhr. drs. Q.V. Ho De Nederlandsche Bank 17. Dhr. drs. R.E. Hulshof-Bink Mn Services 18. Dhr. ir. P.J. Looijen Mn Services 19. Dhr. drs. H.Z. Medendorp TPG KPN Pensioen 20. Dhr. mr.drs. M.G. van der Meer ABN AMRO Bank 21. Dhr. drs. P.D. van der Meer Noordelijke Hogeschool Leeuwarden 22. Mw. drs. W.E.J.B. Montulet Ortec Consultants 23. Mw. drs.ing. F.J.M. Morssink BDO Corporate Finance 24. Dhr. drs. R. Mouthaan PGGM 25. Dhr. drs. J.L.M. Muijtjens ABP Vermogensbeheer 26. Dhr. drs. M.M.G.C. van Oorschot F. van Lanschot Bankiers 27. Dhr. drs. S. Ormel Stichting Pensioenfonds Hoogovens 28. Dhr. mr. O.A. Priester Fortis Investment Management 29. Dhr. ir. J.P.F. van Rhee F. van Lanschot Bankiers 30. Dhr. drs. J.S. Rol NIB Capital Bank 31. Dhr. drs. M.J.H. van der Sanden Philips Pensions Competence Center 32. Dhr. drs. F.M. Slobbe Reuters 33. Dhr. drs. M.T.J. Smaling Rabobank de Ronde Venen 34. Dhr. drs. R.A.E.J. Smeets Pensioenfonds DSM 35. Dhr. drs. A.J. van Stijn Stichting Pensioenfonds Hoogovens 36. Mw. drs. L.J.C.M. Thissen AAG Mercer Human Resource Consulting 37. Dhr. drs. D. Tijssen Achmea Pensioenen 38. Dhr. drs. B.J.C.aan den Toorn Interpolis 39. Dhr. drs. R.C.C. Vanderbooren ING Bank 40. Dhr. drs. S. Verkroost Delta Lloyd 41. Dhr. drs. K.H.J. Verstappen ABP Vermogensbeheer 42. Dhr. drs. R.J.C.B. Vesters Optas Management 43. Dhr. drs. R. Vlugt Fortis 44. Dhr. drs. J. Vreugdenhil F. van Lanschot Bankiers 8

9 Verenigingsnieuws Oratie Tom Steenkamp en Michael Damm Op 9 november 2004 hebben zowel Tom Steenkamp als Michael Damm, beiden verbonden aan de postdoctorale opleiding financieel en beleggingsanalist aan de VU, hun rede uitgesproken ter aanvaarding van het ambt van respectievelijk hoogleraar Beleggingsleer en hoogleraar Risicobeheer aan de faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hieronder volgt van beide oraties een kort verslag. De oratie van Tom Steenkamp was getiteld Even Apeldoorn bellen Over lange termijn beleggingstheorie, het nut van collectief beleggen en de effecten van het toezicht op pensioenfondsen. De rede ging in op een aantal actuele vragen rondom het onderwerp pensioenfondsen. Steenkamp trachtte op de vragen Beleggen pensioenfondsen niet te veel in aandelen?, Kan ik niet beter zelf voor mijn pensioen beleggen dan via een pensioenfonds? en Wat zijn de effecten van het toezicht op het beleggingsbeleid van pensioenfondsen? een antwoord te geven. De antwoorden op deze vragen worden gezocht met behulp van de beleggingstheorie, in het bijzonder de portefeuilletheorie. Steenkamp meent dat op basis van de kennis en inzichten die de lange termijn beleggingstheorie geeft een lans kan worden gebroken voor het percentage aandelen dat tegenwoordig in de portefeuilles van pensioenfondsen is opgenomen. Een behoorlijk percentage aandelen is te rechtvaardigen omdat door tijdsvariërende risicopremies de verhouding tussen risico en rendement voor een lange termijn belegger gunstiger zijn dan voor een korte termijn belegger. Tevens zou bij een lange beleggingshorizon het menselijk kapitaal van de belegger meegenomen moeten worden. Het menselijk kapitaal is de huidige waarde van de toekomstige inkomsten uit arbeid. Ook is hij van mening dat de solvabiliteitstoetsen die de toezichthouder hanteert wel eens schadelijk kunnen zijn omdat pensioenfondsen een beleggingsbeleid gaan voeren dat niet in overeenstemming is met de inzichten uit de lange termijn beleggingstheorie. Dit heeft zowel te maken met het feit dat gestuurd moet worden op een nominale dekkingsgraad, terwijl de feitelijke doelstelling van een pensioenfonds het aanbieden van geïndexeerde pensioenuitkeringen is, alsook met het korte termijn karakter van de solvabiliteitstoets. Tot slot betoogde Steenkamp dat de vraag of we ons pensioen beter via een pensioenfonds kunnen beleggen niet eenduidig te beantwoorden is. Collectief beleggen ten opzichte van individueel beleggen kent een aantal voordelen, waaronder intergenerationele risicodeling en kostenvoordelen, en een aantal nadelen, waaronder geen optimaal life cycle beleggingsbeleid en een gemiddelde risicoaversie in het beleggingsbeleid dat niet in overeenstemming hoeft te zijn met de risicoaversie van de individuele belegger. Wel is hij van mening dat door de vergrijzing de huidige producten van pensioenfondsen voor jongere generaties onaantrekkelijk worden en dat een verdere differentiatie van producten nodig is. Meer weten? De oratie is te bestellen via 9

10 Verenigingsnieuws klinkende prestaties. Dit blijkt in mindere mate het geval te zijn. De performance van Nederlandse vastrentende beleggingsfondsen is in de afgelopen tien jaar niet zichtbaar verbeterd. De hiervoor gebruikte risico/rendement maatstaven maken dit overduidelijk. Hoewel de kennis wel degelijk lijkt te zijn toegenomen is er kennelijk nog steeds onvoldoende kennis van hoe we wel of juist niet met onzekerheid en het hieruit voortvloeiende risico moeten omgaan. In het laatste deel van de oratie werd kort een idee geschetst hoe we deze tekortkoming kunnen opruimen. De kern hiervan is het maken van ons huiswerk, en Michael Damm voegde daaraan toe hetgeen ik de studenten van de VBA opleiding dan ook altijd van harte aanbeveel. De oratie van Michael Damm was getiteld Wat niet weet, dat kan deren: Over Leven en Beleggen onder onzekerheid. De kern van de oratie was dat wij mensen maar steeds niet in staat blijken om onzekerheid op een passende manier in te schatten en/ of te kwantificeren. Wij gebruiken hiervoor hardnekkig de verkeerde instrumenten. Dit komt deels omdat we niet altijd in de gaten hebben dat onzekerheid verschillende gedaanten kan aannemen. In de rede werd een beschrijving gegeven van deze verschillende gedaanten. In het eerste deel van de oratie werd ook een instrument aangereikt waarmee we deze verschillende gedaanten van elkaar kunnen onderscheiden. De hiervoor ontwikkelde OnzekerheidsKubus bevat 8 cellen met elk een eigen familie van onzekere gebeurtenissen. Door bewust te zijn van deze verschillen en de implicaties die hieruit voortvloeien voor het wel of niet kunnen beheersen van zo n specifiek risico kunnen brokken in risico management die hier het gevolg van zijn worden voorkomen. Dat deze tekortkoming in het begrijpen, ordenen en behandelen van risico s ook gevolgen heeft voor het managen van risico s in de beleggingssfeer, laat zich raden. In het tweede deel van de rede werd aangegeven hoe managers van Vastrentende Waarden Portefeuilles hun vaardigheden op het gebied van risico begrip en risico managen inschatten. Als we de positieve inschatting van managers over de ontwikkeling van hun vaardigheden in de afgelopen tien jaar zouden moeten geloven dan zag de wereld er rooskleurig uit. Het merendeel van de risico s is bekend en kan worden gemanaged. Uiteraard is even gekeken of deze bewering gestaafd wordt met in performance cijfers door- The European federation of financial analysts societies In de loop van 2005 zal de zittingsperiode van de huidige voorzitter van de EFFAS, Frits Rau, afgelopen zijn. Het zoeken naar een opvolger is gestart. Mochten er leden zijn die geschikte kandidaten kennen of die zelf in aanmerking zouden willen komen voor een nominatie door de VBA dan verzoeken wij om contact met het bestuur op te nemen. Het bestuur 10

Hét middel om bij te blijven is de rest vooruit te zijn!

Hét middel om bij te blijven is de rest vooruit te zijn! Hét middel om bij te blijven is de rest vooruit te zijn! vba beroepsvereniging van beleggings professionals Beursplein 5 1012 JW Amsterdam Telefoon: +31(0)20 618 28 12 E-mail: secretariaat@nvba.nl website:

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) In de afgelopen twintig jaar zijn patronen in rendementen van aandelen gevonden die niet vanuit de neo-klassieke economische theorie kunnen worden verklaard. Modellen als

Nadere informatie

investment academy BNPP IP Campus Welkom bij de Investment Academy

investment academy BNPP IP Campus Welkom bij de Investment Academy investment academy Welkom bij de Investment Academy OpleIdIngen voor pensioenfondsbestuurders In 2013 investment academy Investment Academy Kennis en deskundigheid met u delen BNP Paribas Investment Partners

Nadere informatie

Van ALM naar beleggingsbeleid

Van ALM naar beleggingsbeleid Van ALM naar beleggingsbeleid IIR Seminar Professioneel Risicomanagement voor Pensioenfondsen November 26, 2007 ORTEC bv P.O. Box 4074 3006 AB Rotterdam Tel. 010 498 6660 Fax. 010 498 6667 info@ortec.nl

Nadere informatie

Clavis Vermogensbeheer Wij zorgen dat u het beste uit uw vermogen haalt

Clavis Vermogensbeheer Wij zorgen dat u het beste uit uw vermogen haalt Clavis Vermogensbeheer Wij zorgen dat u het beste uit uw vermogen haalt CLAVIS Vermogensstructurering Directievoering Trustdiensten Vermogensbeheer (Infra)structuur Vermogensplanning Transactiebegeleiding

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Duurzaam Vermogensbeheer

Duurzaam Vermogensbeheer Duurzaam Vermogensbeheer Een keuzeafweging Keuze maken, afwegingscriteria Wat zijn de mogelijke afwegingscriteria bij het maken van een keuze uit de mogelijke oplossingen binnen het beleggingsbeleid. Versie:2001-11-02

Nadere informatie

The influence of market imperfections on the recovery strategies of pension funds

The influence of market imperfections on the recovery strategies of pension funds 13-7-2009 1 The influence of market imperfections on the recovery strategies of pension funds Laura Spierdijk (RUG) en Jaap Bikker (DNB, USE) Den Haag 29 juni 2009 13-7-2009 2 Netspar thema Gestart in

Nadere informatie

LONG/SHORT TRADING FUND

LONG/SHORT TRADING FUND LONG/SHORT TRADING FUND Frog Capital Management B.V. Van Weedestraat 3 3761 CA Soest +31 (0)35 6039201 info@frogfund.nl www.frogcapitalmanagement.com Frog Capital Management B.V. Opgericht maart 2002 Tot

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015

Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015 Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Beleggingsfondsanalyse door Morningstar

Beleggingsfondsanalyse door Morningstar Beleggingsfondsanalyse door Morningstar Trends Finance Day Brussel, 24 mei 2014 Ronald van Genderen, CFA Fund Analyst Morningstar Benelux 2013 Morningstar, Inc. Alle rechten voorbehouden. Overzicht Morningstar

Nadere informatie

NOREA Visie 2020. - Brigitte Beugelaar. 14 september 2015

NOREA Visie 2020. - Brigitte Beugelaar. 14 september 2015 NOREA Visie 2020 - Brigitte Beugelaar 14 september 2015 NOREA, de beroepsorganisatie van IT-auditors Opgericht in 1992 1635 registerleden 253 aspirant-leden, d.w.z. in opleiding 123 geassocieerde leden,

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 7

Oefenopgaven Hoofdstuk 7 Oefenopgaven Hoofdstuk 7 Opgave 1 Rendement Een beleggingsadviseur heeft de keuze uit de volgende twee beleggingsportefeuilles: Portefeuille a Portefeuille b Verwacht rendement 12% 12% Variantie 8% 10%

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Marktwaarde per aandeel. Winst per aandeel (WPA)

Marktwaarde per aandeel. Winst per aandeel (WPA) Wat betekent k/boekwaarde (koers/boekwaarde)- of K/B-ratio? Een ratio die de marktwaarde van een aandeel vergelijkt met zijn boekwaarde. De ratio wordt berekend door de actuele slotkoers van het aandeel

Nadere informatie

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen Samenhang en voorbeelden Ronald Janssen, Ortec Finance 1 Klant centraal stellen: Doelstelling Managen van de verwachtingen van onze cliënten Hoe kunnen we dat doen?

Nadere informatie

Portefeuilleprofielen

Portefeuilleprofielen Portefeuilleprofielen Rood BANDBREEDTE van de portefeuille Laatste update: 1 oktober 2015 ROOD Minimum Maximum Tactisch Aandelen 80,00% 100,00% 95,00% Obligaties 0,00% 15,00% 0,00% Onroerend Goed 0,00%

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Pensioen voor de toekomst

Pensioen voor de toekomst Pensioen voor de toekomst KlikPensioen als ideale synthese van premie- en uitkeringsovereenkomsten Inhoud - Inleiding 1. Heldere uitgangspunten voor een goed pensioen 2. Pensioenoplossing voor vandaag

Nadere informatie

LifeCycle Mix via Mijn pensioen. Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal

LifeCycle Mix via Mijn pensioen. Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal via Mijn pensioen Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal LifeCycle Mix via Mijn pensioen Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal Een persoonlijke

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

Risico Management. Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement. Marton Bloemer Risk Manager

Risico Management. Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement. Marton Bloemer Risk Manager Risico Management Pensioenakkoord en Integraal Balansmanagement Marton Bloemer Risk Manager Introductie 1. Pensioenakkoord 2. Risicomanagement (Integraal Balansmanagement) 3. Samengevat Pagina 1 Pensioenakkoord

Nadere informatie

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt

Nieuwsbericht. Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint Nederlandse Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt /fdmorningstar Threadneedle valt drie keer in de prijzen, Delta Lloyd wint se Aandelen. FD Morningstar Awards 2010 uitgereikt AMSTERDAM, 9 maart 2010 Op een druk bezochte avond zijn in Hotel Krasnapolsky

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U?

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

NEEM DE TIJD LEER ONS BETER KENNEN

NEEM DE TIJD LEER ONS BETER KENNEN LOOK CLOSER UNDERSTAND MORE NEEM DE TIJD Ontdek Robeco 1 Wij willen alles weten over de wereld en hoe die werkt, over de risico s en kansen. Op deze manier herkennen we langetermijnkansen, innoveren we

Nadere informatie

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Peter Vlaar Hoofd ALM modellering APG VBA ALM congres 5 november 2009 Agenda Karakteristieken van de kredietcrisis? Hoe kunnen we

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: OVER WELKE THEMA S KRIJG JE DE MEESTE VRAGEN IN DE PRAKTIJK? A B C D Rendement vs Risico Timing Liquiditeit

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA Verklaring van Beleggingsbeginselen Joachim Aelvoet CBFA 17 maart 2011 Onderzoek 29 IBP's +/- 4,5 miljard euro vermogen +/- 100.000 aangeslotenen methode: eerste analyse individueel gesprek conclusies

Nadere informatie

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS Rendement 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS De voordelen van globale diversificatie Ondanks de sterk toegenomen globalisering blijft internationale diversificatie in aandelenportefeuilles

Nadere informatie

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen Vrijdag 22 april 2016 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Voormalig arbitrage handelaar bij Optiver Oprichter

Nadere informatie

Een introductie tot factor beleggen

Een introductie tot factor beleggen WHITE PAPER September 2013 Voor professionele beleggers Een introductie tot factor beleggen Door David Blitz PhD, Hoofd Quantitative Equity Research Joop Huij PhD, Senior Quantitative Researcher Pim van

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

NEA Paper De techniek van ALM modellen. 17 December 2010 Theo Nijman, Bart Oldenkamp en Hens Steehouwer

NEA Paper De techniek van ALM modellen. 17 December 2010 Theo Nijman, Bart Oldenkamp en Hens Steehouwer NEA Paper De techniek van ALM modellen 17 December 2010 Theo Nijman, Bart Oldenkamp en Hens Steehouwer Inhoud Doel paper en presentatie Outline paper Strategisch risico management Liquiditeitsrisico en

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Regeling parameters pensioenfondsen. Artikel 1. Artikel 2. Regeling parameters pensioenfondsen

Regeling parameters pensioenfondsen. Artikel 1. Artikel 2. Regeling parameters pensioenfondsen Regeling parameters pensioenfondsen Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 19 december 2006, nr. AV/ PB/2006/102565b, tot vaststelling van de parameters voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

Participantenvergaderingen AHPF

Participantenvergaderingen AHPF Welkom op de participantenvergadering van het Alpha High Performance Fund (AHPF); Datum: 30 mei 2014 1 Agenda: Opening door de voorzitter; Algemene ontwikkelingen Managed Futures-markten Ontwikkelingen

Nadere informatie

Pensioenen en Financiële planning. Congres "Grip op je vermogen" 20 april 2012 Den Haag

Pensioenen en Financiële planning. Congres Grip op je vermogen 20 april 2012 Den Haag Pensioenen en Financiële planning Tom Steenkamp Congres "Grip op je vermogen" 20 april 2012 Den Haag Wat is belangrijk voor beleggen voor uw pensioen? 1. Keuzes moeten simpel zijn, er moeten er niet te

Nadere informatie

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen?

Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? Inflatie protectie: risico management of slim beleggen? 1. Precies een jaar geleden schreven we over het inflatiefenomeen dat altijd zijn kop opsteekt na periodes van recessie. Onze conclusie was dat nieuwe

Nadere informatie

Alternatief voor de dekkingsgraad

Alternatief voor de dekkingsgraad Alternatief voor de dekkingsgraad Themadag Platform Deelnemersraden Den Haag 4 oktober 2013 ir. Arno van Mullekom, RBA Aanleiding Wat is het probleem? De dekkingsgraad is geen goede graadmeter voor de

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

De 17 beleggingsprofielen voor Begeleid Beleggen van Nationale-Nederlanden

De 17 beleggingsprofielen voor Begeleid Beleggen van Nationale-Nederlanden De 17 beleggingsprofielen voor Begeleid Beleggen van Nationale-Nederlanden Nationale-Nederlanden hanteert 17 beleggingsprofielen verdeeld over de categorieën Defensief, Neutraal, Offensief en Liquide.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

de besloten vennootschap Paerel Vermogensbeheer B.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

de besloten vennootschap Paerel Vermogensbeheer B.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-267 d.d. 14 juli 2014 (mr. J.S.W. Holtrop, voorzitter, drs. L.B. Lauwaars RA en J.C. Buiter, leden, mr. I.M.M. Vermeer, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 3 april 2014, s morgens om 11.00 uur in het EYE (filmmuseum)

Nadere informatie

Simulum. Kapitaalmodellen. de complexiteit ontcijferd

Simulum. Kapitaalmodellen. de complexiteit ontcijferd Simulum Kapitaalmodellen de complexiteit ontcijferd Wat ooit complex was, wordt nu eenvoudig Simulum Kapitaalmodellen: de complexiteit ontcijferd Verzekeraars staan onder toenemende druk om aan te tonen

Nadere informatie

Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening

Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening Beschrijving Rens Vos is vermogensbeheerder bij de Veerbank. Hieronder staan vijf situaties rondom informatievoorziening die hij heeft meegemaakt.

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie S&V Reflector Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie Juni 2011 Sprenkels & Verschuren wil met dit document haar bijdrage leveren aan een verantwoord

Nadere informatie

Active Share. De toegevoegde waarde van Ostrica door actief vermogensbeheer

Active Share. De toegevoegde waarde van Ostrica door actief vermogensbeheer Active Share De toegevoegde waarde van Ostrica door actief vermogensbeheer MSc. A.M. Koen Portfolio Management Ostrica BV 11 juni 2012 MSc. P.C.M. Snoek Portfolio Management Ostrica BV Samenvatting Ostrica

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM! BREUKELEN, 29 SEPTEMBER 2014

VAN HARTE WELKOM! BREUKELEN, 29 SEPTEMBER 2014 VAN HARTE WELKOM BREUKELEN, 29 SEPTEMBER 2014 PROGRAMMA 20.00 uur - 20.10 uur Inleiding: over de VEOV 20.10 uur - 20.30 uur Beleggen na het provisieverbod: in hoeverre staat de cliënt centraal? Hans Dubbeldam,

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds

Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds Locatie: Woudschoten Conferentiecentrum te Zeist Module 1 Wetgeving en beleid Dag 1: donderdag 3 april 2014 09.00 09.30 uur Ontvangst 09.30 10.00 uur Inleiding

Nadere informatie

Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering

Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering De Handreiking Kwaliteit Beleggingsbeleid in de praktijk 26 maart 2015 Alex Poel Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering 1 Achtergrond 2 Dienstverleningsproces 3 Beleggingsbeleid 4 Handreiking beleggingsbeleid

Nadere informatie

19-3-2014 R.K. Beleggingsfonds 1 RK BELEGGINGSFONDS. Bisdom van s-hertogenbosch. Jaarvergadering 18 maart 2014

19-3-2014 R.K. Beleggingsfonds 1 RK BELEGGINGSFONDS. Bisdom van s-hertogenbosch. Jaarvergadering 18 maart 2014 19-3-2014 R.K. Beleggingsfonds 1 RK BELEGGINGSFONDS Bisdom van s-hertogenbosch Jaarvergadering 18 maart 2014 19-3-2014 R.K. Beleggingsfonds 2 Agenda jaarvergadering 18 maart 2014 19.30 uur Verwelkoming

Nadere informatie

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed.

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij DNB, tijdens het beleggersberaad van Pensioen Pro op 8 oktober 2015, getiteld Beleggen tussen twee vuren. In zijn speech ging Boertje

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief NUMMER 12 > JAARGANG 8 > SEPTEMBER 2011 inhoud > De financiële situatie bij pensioenfondsen [p.1] Pensioenleeftijd 65 jaar, wat als ik eerder

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

Risk Management. "Don't focus on making money; focus on protecting what you have." - Paul Tudor Jones

Risk Management. Don't focus on making money; focus on protecting what you have. - Paul Tudor Jones Risk Management "Don't focus on making money; focus on protecting what you have." - Paul Tudor Jones Inleiding Het doel van dit document is het introduceren van wat, denken wij, de belangrijkste factor

Nadere informatie

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd.

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Beleggen

Nadere informatie

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland?

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? 1. In het politieke debat in Nederland (en overigens ook in andere Europese landen) is beleggen in eigen land een hot topic. Dat is ongetwijfeld

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Nummer 14 > Jaargang 10 > November 2012 inhoud > Financiële positie: dekkingsgraad blijft laag [p.1] Bestuur / Verantwoordingsorgaan [p.2] Uniform Pensioen

Nadere informatie

Solvency voor pensioenfondsen. Actuariaatcongres 2011 VSAE Agnes Joseph

Solvency voor pensioenfondsen. Actuariaatcongres 2011 VSAE Agnes Joseph Actuariaatcongres 2011 VSAE Agnes Joseph Agenda Pensioenfondsen Huidig toezicht op Nederlandse pensioenfondsen Europees toezicht financiële instellingen Solvency II voor pensioenfondsen Tot slot: Aangekondigde

Nadere informatie

OEFENINGEN HOOFDSTUK 6

OEFENINGEN HOOFDSTUK 6 OEFENINGEN HOOFDSTUK 6 1 OEFENING 1 EEN INDIVIDU NEEMT EEN BELEGGING IN OVERWEGING MET VOLGENDE MOGELIJKE RENDEMENTEN EN HUN WAARSCHIJNLIJKHEDEN VAN VOORKOMEN: RENDEMENTEN -0,10 0,00 0,10 0,0 0,30 WAARSCHIJNLIJKHEID

Nadere informatie

850 Pensioenfondsbestuurders doen mee aan onderzoek over functioneren van bestuur

850 Pensioenfondsbestuurders doen mee aan onderzoek over functioneren van bestuur 850 Pensioenfondsbestuurders doen mee aan onderzoek over functioneren van bestuur Het delen van informatie, reflectie op het eigen functioneren, onderling vertrouwen, de deskundigheid van bestuurders en

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Tactische Asset Allocatie

Tactische Asset Allocatie Tactische Asset Allocatie Enno Veerman Volendam, 2 maart 2012 Tactische Asset Allocatie (TAA) Strategische Asset Allocatie (SAA): portefeuille samenstellen op basis van lange-termijn voorspellingen TAA:

Nadere informatie

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten.

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Risicobeheersing staat aan de basis van elk beleggingsbeleid. Omdat het renterisico het belangrijkste risico voor pensioenfondsen

Nadere informatie

De Algemene Vergaderingen van Aandeelhouders van de Delta Lloyd beleggingsmaatschappijen

De Algemene Vergaderingen van Aandeelhouders van de Delta Lloyd beleggingsmaatschappijen De Algemene Vergaderingen van Aandeelhouders van de Delta Lloyd beleggingsmaatschappijen Delta Lloyd Investment Fund N.V. Delta Lloyd Europa Fonds N.V. Delta Lloyd Donau Fonds N.V. Delta Lloyd Nederland

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

De AFM en de toekomst van vermogensbeheer. Tim Mortelmans, Paul Schuiling en Elke Geerdink,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen 14 mei 2013

De AFM en de toekomst van vermogensbeheer. Tim Mortelmans, Paul Schuiling en Elke Geerdink,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen 14 mei 2013 De AFM en de toekomst van vermogensbeheer Tim Mortelmans, Paul Schuiling en Elke Geerdink,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen 14 mei 2013 Agenda 1. Context: Thema Vermogensopbouw 2. Enkele specifieke

Nadere informatie

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Informatie ABN AMRO 0900-00 24 (lokaal tarief) Zakelijk beleggen www.abnamro.nl Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Volledig zelf beleggen Beleggen met advies van ABN AMRO Uw vermogen

Nadere informatie

Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015

Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015 Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015 September 2015 AF Advisors Content - Introductie - Nominatiemethodiek op hoofdlijnen - Methodiek Beste Beleggingsfonds - Methodiek Beste Duurzame Beleggingsfonds

Nadere informatie

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste!

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! 12 december 2014 Martijn Rozemuller Thinketfs.nl Wat is indexbeleggen? Indexbeleggen is passief beleggen Ac8ef beleggend fonds Er wordt geprobeerd een hoger

Nadere informatie