Bij zomercongres in Ermelo. Thema: mogelijkheden individuele pensioenregeling ('dc'). Mooi programma, hoge opkomst.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bij zomercongres van @Kringpensioen in Ermelo. Thema: mogelijkheden individuele pensioenregeling ('dc'). Mooi programma, hoge opkomst."

Transcriptie

1 KPS zomercongres 26 juni 2014: Langleve(n) DC! Zo n honderddertig KPS-deelnemers en genodigden reisden naar De Heerlickheijd van Ermelo om zich te verdiepen in alle facetten van de Premieovereenkomst van de Toekomst. Kan de vlag al uit voor DC? Of valt er nog veel te kneden en te schaven aan de beschikbare premieregeling? Bij zomercongres in Ermelo. Thema: mogelijkheden individuele pensioenregeling ('dc'). Mooi programma, hoge opkomst. Van financiële houdbaarheid naar maatschappelijke houdbaarheid Voordat KPS-voorzitter Helen Heijbroek het thema van het congres inleidt, staat zij stil bij het nieuws dat de gemoederen die dag in de pensioensector flink beroert, namelijk de publicatie van het wetsvoorstel aanpassing Financieel Toetsingskader met in zijn kielzog de kamerbrief over de risicodragende pensioenuitkeringen in de beschikbare premieregeling. In een extra bijeenkomst zal de KPS dieper ingaan op de inhoud en impact van dit wetsvoorstel. De lange termijn vraagt om meer dan alleen een technische blik. Tijdens dit Zomercongres belichten verschillende sprekers hun ervaringen en ideeën over de invulling van een toekomstbestendige premieovereenkomst. Onder de bezielende en professionele aansturing van Ferry Mingelen, politiek journalist en columnist, wordt het thema vanuit diverse invalshoeken bediscussieerd. Daarbij ligt de focus niet alleen op de financiële houdbaarheid, maar wordt breder gekeken in de opmars naar de brede pensioendiscussie. Wat kunnen we behouden en wat dient er veranderd te worden om de DC-regeling voor alle generaties een serieuze optie voor een volwaardige pensioenregeling te laten zijn? heeft zijn pensioenervaringen gedeeld. Nu toch weer techniek en inhoud door Tom Steenkamp voor #usualsuspects. Vermeende tekortkomingen al geadresseerd; maar optimaliseringslag zeker nodig Tom Steenkamp, bestuursvoorzitter Robeco PPI, hoogleraar Beleggingen aan de VU en lid van de Netspar werkgroep Pensioen 2020 Smart DC, gaat dieper in op de rapportage van Netspar Een toekomstperspectief voor premieovereenkomsten. Allereerst staat Steenkamp stil bij de vraag wat de DC-regeling nu al biedt aan mogelijkheden. Veel van de vermeende tekortkomingen (te hoge kosten, ongewenste keuzes inleg en beleggen, denken in kapitaal in plaats van inkomen) zijn al geadresseerd en verder uitgewerkt. 1

2 Steenkamp noemt de huidige mogelijkheden in de opbouwfase en de uitkeringsfase. Opbouwfase Persoonlijke eigendomsrechten Collectieve schaalvoordelen (lage uitvoeringskosten) Default keuze opties beleggingsbeleid Opting out+zorgplicht Verplichte premie-inleg (fiscale facilitering) Collectieve verzekering NP en AO PPI als extra aanbieder Uitkeringsfase Verplichte conversie op pensioendatum Shoprecht Levenslange uitkering In tweede pijler: levenslange nominale uitkering Toch zijn er zeker punten die verbeterd moeten worden om te kunnen spreken van een toekomstbestendig DC. Netspar stelt de volgende punten van optimalisatie in de opbouwfase voor: Verruim de belastingstaffel (De staffel is berekend op een reëel rendement van 4%. Dit vergt bijna 100% in aandelen, terwijl dit uit oogpunt van risicobeheer niet wenselijk is. Bovendien is de conversierente van 4% te hoog). Geen level playing field met uitkeringsovereenkomsten (weliswaar is 3% staffel mogelijk maar fiscale bovenmatigheidstoets maakt dit administratief nodeloos ingewikkeld). Maak gebruik van actuele RTS (i.p.v. vaste rente) Toetsing op basis van ingelegde premie (i.p.v. toetsing bovenmatigheid) Maak andere premie-inleg mogelijk. Bij huidige oplopende premiestaffel wordt bijna 60% van de totale premie in de laatste 10 jaar ingelegd tegen een laag risicoprofiel. Een gelijk oplopende staffel levert uiteindelijk meer pensioenkapitaal op. Maak differentiatie mogelijk in premie- en Tom Steenkamp op zomercongres beleggingsbeleid. ( Wesley Sneijder heeft tenslotte (Individuele) differentiatie van totaal andere toekomstige verdiencapaciteit dan een premie- en beleggingsbeleid nodig in DC. Could professor, die ook na zijn pensionering nog aan de not agree more universiteit verbonden kan zijn ) In de uitkeringsfase ziet Netspar de volgende verbeterpunten: Biedt de mogelijkheid van een variabele annuïteit (met bijvoorbeeld 80% nominale annuïteit en 20% risicovol (via 100% aandelen). Daardoor betere koopkrachtontwikkeling. Leg langlevenrisico bij collectief van deelnemers. Biedt keuzemogelijkheden in uitkeringsvorm (lump-sum, zorg, wonen) Steenkamp eindigt zijn aanbevelingen met de oproep het fiscale pensioenkader voor alle werkenden gelijk te maken. Met de Premieovereenkomst een reis naar de Toekomst Annemiek Vollenbroek, voorzitter van de KPS-werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst, vergelijkt de bevindingen van de werkgroep met een autoreis. In haar inleiding toont zij een filmpje, van een zelfsturende auto en de risico s die daardoor tijdens de rit worden uitgesloten of beperkt. Zij nodigt de aanwezigen uit deze metafoor goed in gedachten te houden. De werkgroep van de KPS is haar studie over de premieovereenkomst gestart met een inventarisatie van de trends, de behoeften van de werkende, de werkgever, de overheid en de uitvoerder. Daarin stond de behoefte van de werkende voorop en de rol van de werkgever, overheid en uitvoerder was daarin faciliterend. 2

3 De behoefte van de werkende en de barrières waardoor hij handelingsverlegen is worden duidelijk in het volgende plaatje. Behoeften werkenden 1. Zekerheid 2. Eenvoud 3. Baken/Referentiekader a. Norm b. Instrumenten om norm te volgen 4. Grip a. Inzicht en duidelijkheid b. Eigendom 5. Invloed door keuzemogelijkheden 6. Arbeidsrelatie niet van invloed 7. Solidariteit/collectiviteit waar dit tot voordelen kan leiden Behoeften overheid: Behoeften werkgever: 1. Eenvoud 1. Voorkomen van armoede bij ouderdom, 2. Kosten beheersing ziekte, overlijden 3. Bijdrage aan goed werkgeverschap 2. Beheersing kosten 4. Stabiele wet- en regelgeving 3. Rekening houden met culturele achtergrond: Behoeften uitvoerder: - laag vertrouwen in pensioenstelsel 1. Eenvoud in aanbod en uitvoering - werkenden niet gewend aan eigen 2. Vertrouwen in financiële sector verantwoordelijkheid 3. Efficiënte ICT-tools in ondersteuning klanten 4. Stabiele Wet- en regelgeving Om deze behoeften tijdens de reis naar een toekomstig DC goed te kunnen bewaken, heeft de werkgroep een routeplanning gemaakt. Daarbij vormen vertrouwen, eenvoud, goede defaults, grip en flexibilisering arbeidsmarkt de belangrijkste coördinaten om de eindbestemming succesvol te kunnen bereiken. Met vertrouwen als randvoorwaarde voor eenvoud: het verkleint de wens tot keuzemogelijkheden (TNS Nipo-onderzoek 2013) en helpt de deelnemer de juiste koers te varen. Vertrouwen bevordert de communicatie en vermindert de behoefte aan inzicht op alles wat er onder die motorkap zich afspeelt. De werkgroep rondde haar studie af met de volgende aanbevelingen: Werk aan vertrouwen Goede wettelijke defaults (bij keuze beleggingen, inleg, risicodekking, pensioenuitvoerder) Met goede defaults kan effectief worden gecommuniceerd Maak geen onderscheid 2 e en 3 e pijler en denk aan portability Laat eis tijdsevenredige opbouw los Keuzes bij gebruik pensioenkapitaal Met deze punten heeft de werkgroep alle vertrouwen in een goede aankomst bij een toekomstbestendige regeling voor de werkende, werkgever, uitvoerder en overheid. 3

4 Reis en oplossingsrichtingen van werkgroep is prima uitgangspunt voor gesprek met #unusualsuspects. Uit het debat voor de pauze blijkt wel dat de aanbevelingen van de werkgroep van Netspar en van KPS, elkaar dicht benaderen. Alleen de aanvliegroute is verschillend. Netspar benaderde het vraagstuk vanuit de macro-economie. De KPS-werkgroep vanuit de behoeften van de werkenden. KPS-werkgroep is net als Netspar voor keuzes in beleggingen, maar voegt daaraan toe keuze in inleg, risicodekking en pensioenuitvoerder. Op de vraag vanuit de zaal waarom de KPS niet de gepensioneerden in haar stakeholders heeft opgenomen, kan Vollenbroek aangeven dat de term werkenden ook breder gezien kan worden en wellicht dat de term burger beter de lading dekt. Vervolgens legt Ferry Mingelen de zaal de volgende stelling voor: De premieovereenkomst van de toekomst is een individuele DC-regeling met collectieve elementen Een grote meerderheid in de zaal is het eens met deze stelling. Een tegenstemmer is van mening dat deze ontwikkeling haaks staat op onze cultuur die gericht is op solidariteit Een omslag naar een individueel DC-systeem vergt tientallen jaren. Pensioenverplichting: van arbeidsvoorwaarde naar financieel risico voor de onderneming Na de pauze plaatst Gabriël van de Luitgaarden, Head of Financial Risk and Pensions Management Koninklijke Philips NV, zijn gehoor in de driver seat van de werkgever. Waar koerst de werkgever op af als we kijken naar de toekomst? Van de Luijtgaarden plaatst de keuze van de werkgever eerst in het perspectief van de onderneming. Hij verhaalt van een verzorgende werkgever die naast inkomensvoorzieningen voor na pensionering een scala aan benefits voor zijn werknemers inrichtte, zoals woningen, gezondheidszorg, vervoer, opleidingen en ontspanning. De pensioenregeling begon als arbeidsvoorwaarde. Harde rechten waren makkelijk toe te zeggen in een tijd van jonge beroepsbevolking, weinig gepensioneerden, kortere levensverwachting en sterk groeiende onderneming. Door ontwikkelingen in de financiële markten, langlevenrisico, governance en accounting standards transformeerden DB-regelingen tot financiële risico s die soms groter waren dan de core business risks. Dat betekent in de praktijk dat deze pensioenaanspraken Gabriel van de Luitgaarden maakt vanuit Philips glashelder dat tijden veranderd zijn en DB-pensioen onhoudbaar. van invloed werden op de waardering van de aandelen van het bedrijf, overnames werden afgebroken en toegang tot de kapitaalmarkt werd bemoeilijkt door een slechtere rating. Vandaar dat de-risken een belangrijke aanpak werd in het toekomstbestendig maken van de pensioenregelingen. Wereldwijd heeft Philips veel DB-regelingen omgezet naar CDC-regelingen en DCregelingen, waarbij de keuze afhankelijk was van de cultuur in het betreffende land en de waarde die de deelnemer hecht aan pensioen. De onderneming kent een Global Pension Policy, maar pensioenregelingen zijn lokaal en het bedrijf biedt lokale benefits pakketten. Regelmatig wordt de waarde van die benefits pakketten gebenchmarkt. Niet iedereen wil een pensioenregeling: in sommige landen ligt de focus op cash. Maar opting out door de deelnemer is in Nederland geen mogelijkheid. Philips biedt diverse DC-regelingen en zoals hiervoor aangegeven afhankelijk van de lokale cultuur: standaard, smart (toegang tot tools die inzicht bieden in doelstelling, risk appetite en passende beleggingsstrategie) collectief DC (o.a. in Nederland) mix van DB + DC 4

5 Bij de overgang van DB was een individuele DC-regeling onbespreekbaar met de vakbond, ook het invaren belemmerde de keuze voor DC. Bij de invoering van de CDC-regeling is een evenwichtige afweging gemaakt van de volgende belangen: De vaste premie (van belang voor actieven): Hoogte van de geambieerde opbouw voor de actieven Hoogte van de premie: kans op realisatie ambitie Kans op realisatie van indexatie ambitie Bruidsschat (van belang voor gepensioneerden): Het verleden (premie restituties) Het heden (actuele financiële positie tekort/overschot) De toekomst (kans op realisatie indexatie ambitie in de toekomst) Voor de werkgever is van belang: Wordt met CDC-afspraak het doel bereikt? Wat vindt de accountant? Het de-risken heeft z n doel bereikt. In de toekomst verwacht Van de Luitgaarden dat de pensioentoezegging weer richting arbeidsvoorwaarde zal bewegen, mede gelet op het aangescherpte Witteveenkader met de lagere opbouw en de als aftopping van de salarisgrens. Alle ontwikkelingen in wetgeving leiden opnieuw tot overleg met de deelnemers en dwingen de werkgever en het pensioenfondsbestuur tot keuzes over de pensioenregeling, waarbij de spagaat tussen zekerheid en ambitie aanwezig zal blijven. Pensioen is en blijft een arbeidsvoorwaarde In zijn inleiding staat Michiel Hietkamp stil bij de visie van CNV Jongeren, waar hij voorzitter van is, en van PensioenLab. Het CNV zal voorstellen voor toekomstige DC-regelingen langs de meetlat leggen met de volgende ijkpunten (zie afb.): Daarnaast is CNV voorstander van: Individuele zeggenschap over het beleggingsbeleid Verplichte pensioenopbouw (ook voor zelfstandigen) Degressieve opbouw, waarbij pensioenopbouw bij aanvang hoger is Combinatie van pensioen met wonen en zorg Flexibele AOW-leeftijd Solidariteit blijft één van de speerpunten. CNV wil daarmee zogenaamde pech- en gelukgeneraties uitsluiten en is daarom niet enthousiast over individuele DC-regelingen. 5

6 Vervolgens gaat Hietkamp in op de uitkomsten van het PensioenLab. Het PensioenLab is een initiatief van CNV Jongeren, FNV Jong en MHP-jongeren en bestaat uit meerdere experimententeams die zich allemaal buigen over een bepaald thema. Deze thema s zijn: Solidariteit, Keuzevrijheid, Bestuur, Vermogensbeheer en Communicatie. Hietkamp gaf aan dat de discussies niet in één visie zijn samen te vatten. De grote gemene deler kwam uit op: Collectief waar het moet, individueel waar het kan. Tijdens de paneldiscussie onder leiding van Ferry Mingelen werd aan Michiel Hietbrink gevraagd waarom nog zo sterk wordt vastgehouden aan de sectorgebonden pensioenfondsen. Philips is een goed voorbeeld van een bedrijf dat door Werknemers zijn mobiel (Hietkamp). Ook werkgevers zijn mobiel (Luitgaarden). Collectiviteit zit niet in 'sector'. wijzigingen in productenrange (van gloeilamp, TV naar medische apparaten) onder diverse bedrijfstakken zou komen te vallen wanneer ze geen eigen pensioenfonds zou hebben. Hietbrink treft op dit moment geen goed alternatief in de markt voor nieuwe collectiviteiten en merkt op dat er serieus gekeken moet worden naar nieuwe bedrijfstakpensioenfondsen. Met goede defaults zonder schade naar de eindbestemming Op de stelling Collectief DC = tussenstation, Individueel DC wordt eindstation is het aantal rode en groene kaarten aardig gelijk. Hietbrink verwacht een verdere afkalving van het pensioenvertrouwen wanneer Individueel DC het eindstation wordt. Steenkamp merkt daarentegen op dat we met een DC juist van veel onduidelijkheid af zijn, denk alleen al aan de discussie over de intergenerationele herverdeling. En met een goede default verwacht hij geen armoedeval waar de voorstanders van DB voor vrezen. Vollenbroek vult daarbij aan: zet de deelnemer in een zelfsturende auto met goede defaults en hij komt zonder brokken op zijn eindbestemming. Terugblik De sprekers ontvingen een symbolisch cadeau: een individuele transparante DC-spaarpot als dank voor hun interessante bijdrage en als stimulans om hetgeen zij voorstaan ook in de praktijk om te zetten. Vanuit deze inspirerende middag en de behoefte om samen toe te werken naar een houdbaar pensioenstelsel, zal de KPS in de komende tijd meer initiatieven ontwikkelen om de maatschappelijke brede dialoog aan te gaan. De KPS-werkgroep Visies op ons toekomstig pensioen zal daaraan een belangrijke bijdrage leveren, gevoed met visies vanuit andere werkgroepen van KPS, zodat de diverse invalshoeken, de pro s en contra s van de voorstellen duidelijk in beeld komen en op het najaarscongres van 21 november 2014 gepresenteerd kunnen worden. Kijk voor de volledige presentaties en foto s op 6

Zomercongres Kring van Pensioenspecialisten

Zomercongres Kring van Pensioenspecialisten Zomercongres Kring van Pensioenspecialisten Langleve(n) DC! 26 juni 2014 1 Opening Mr. Helen Heijbroek voorzitter KPS 2 We zijn eruit!? (FTK) 04 2010 Brief naar 2 e Kamer evaluatie FTK 05 2012 Hoofdlijnennota

Nadere informatie

Netspar 14 nov 2014 - Jan Tamerus 1

Netspar 14 nov 2014 - Jan Tamerus 1 Netspar 14 nov 2014 - Jan Tamerus 1 Brug mogelijk tussen twee werelden? Collectieve risicodeling, je moet het niet willen! Bijna geen meerwaarde meer Complex Niet te waarderen Je doet aan herverdeling

Nadere informatie

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Het Wetsvoorstel variabele pensioenuitkering (kortweg wetsvoorstel ) maakt voor deelnemers aan een premieovereenkomst

Nadere informatie

De toekomst van ons pensioen

De toekomst van ons pensioen De toekomst van ons pensioen Verdieping inbreng in De Nationale Pensioendialoog Peter Borgdorff PFZW 18 maart 2015 L e a d e r s h i p E n t r e p r e n e u r s h i p Ste wa r d s h i p info@nyenrode.nl

Nadere informatie

Garanties in een nieuw perspectief. PensioenEvent 2015

Garanties in een nieuw perspectief. PensioenEvent 2015 Garanties in een nieuw perspectief PensioenEvent 2015 Programma 1. Herverdeling risico s. 2. Uitkeringsfase: premie- en kapitaalovereenkomst. 3. Extra mogelijkheid: de pensioenknip. 4. Doorbeleggen na

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Pensioen voor de toekomst

Pensioen voor de toekomst Pensioen voor de toekomst KlikPensioen als ideale synthese van premie- en uitkeringsovereenkomsten Inhoud - Inleiding 1. Heldere uitgangspunten voor een goed pensioen 2. Pensioenoplossing voor vandaag

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Welkom bij de informatiemiddag van PGB

Welkom bij de informatiemiddag van PGB Welkom bij de informatiemiddag van PGB Vanaf 2016 ook een beschikbarepremieregeling 2 1 Tom Vollebergh Bestuurslid PGB Informatietechnologie Luuk Lennaerts Bestuurssecretaris PGB 3 Middelloonregeling (DB-regeling)

Nadere informatie

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten artikel Inleiding Reeds geruime tijd wordt een maatschappelijke discussie gevoerd over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel.

Nadere informatie

PensioenLab. Team Keuzevrijheid

PensioenLab. Team Keuzevrijheid PensioenLab Team Keuzevrijheid Het vraagstuk Wat vinden jullie ervan om meer keuzevrijheid voor deelnemers mogelijk te maken? 2 Het proces 3 Het begrip Keuzevrijheid: de mogelijkheid voor deelnemers om

Nadere informatie

Beleggen voor een goed pensioenresultaat. Oskar Poiesz Robeco Investment Solutions 12 mei 2016

Beleggen voor een goed pensioenresultaat. Oskar Poiesz Robeco Investment Solutions 12 mei 2016 Beleggen voor een goed pensioenresultaat Oskar Poiesz Robeco Investment Solutions 12 mei 2016 Onderwerpen 1. Beleggen voor pensioen 2. Belang van beleggingsbeleid en lifecycle 3. Nieuwe mogelijkheden:

Nadere informatie

Toekomst van het Pensioenstelsel

Toekomst van het Pensioenstelsel Toekomst van het Pensioenstelsel 26 maart 2015 Alex Ter Horst en Ruud Derksen Advocaten Pensioenrecht Nederlandse pensioenstelsel behoort tot de beste van de wereld 1. Denemarken (82,4) 2. Australie (79,9)

Nadere informatie

DC in een Notendop. Versie 17 januari 2015

DC in een Notendop. Versie 17 januari 2015 DC in een Notendop Versie 17 januari 2015 DC voor beginners Denified Contributions/ Beschikbare premie: Niet de aanspraken, maar de premie is de toezegging, premie staat vast, uitkering onzeker. Beschikbare

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief NUMMER 16 > JAARGANG 12 > APRIL 2015 INHOUD > Hoe is de nieuwe pensioenregeling tot stand gekomen? [p.1] Fiscaal kader per 1 januari 2015 [p.2]

Nadere informatie

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop Hoofdstuk 2 Doel van pensioen

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop Hoofdstuk 2 Doel van pensioen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop... 1 1.1 Inleiding... 1 1.2 Ontwikkelingen... 1 1.2.1 Aanleiding... 1 1.2.2 Ontwikkelingen... 1 1.3 Aanpak

Nadere informatie

Duurzame vormgeving van het Nederlandse collectieve aanvullende pensioen

Duurzame vormgeving van het Nederlandse collectieve aanvullende pensioen Duurzame vormgeving van het Nederlandse collectieve aanvullende pensioen Ilja Boelaars, Lans Bovenberg, Dirk Broeders, Peter Gortzak, Sacha van Hoogdalem, Theo Kocken, Marcel Lever, Theo Nijman en Jan

Nadere informatie

Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011

Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011 Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011 Agenda Welkom Notulen vergadering 2 november Performance SPLB Het pensioengebouw en juridisch advies Financiën Communicatie en LinkedIn groep

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis.

WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis. WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis 29 oktober 2015 Agenda Welke pensioenstelsels zijn er? Wat is de houdbaarheid van het

Nadere informatie

Reactie werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten

Reactie werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten Reactie werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten op Hoofdlijnennota Optimalisering wettelijk kader voor premieovereenkomsten Hoevelaken, 29 april 2015 Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Agenda Stand van zaken PPF APG: kerngegevens, beleggingsresultaten dekkingsgraadontwikkeling Deelnemerstevredenheidsonderzoek Effecten

Nadere informatie

AWVN. Enkele feiten over AWVN

AWVN. Enkele feiten over AWVN AWVN Enkele feiten over AWVN 850 direct aangesloten leden 17.500 indirect aangesloten leden 4 miljoen banen 500 cao s Beloningsdatabase 4,2 miljoen werknemers Marktleider met ORBA (> 800 bedrijven) 1400

Nadere informatie

Zelfstandigen zonder pensioen(fonds)

Zelfstandigen zonder pensioen(fonds) Zelfstandigen zonder pensioen(fonds) Fieke van der Lecq, APG-leerstoel, EUR/ESE Alwin Oerlemans, APG PensioenNetwerkGroep Amsterdam, 16 september 2014 PROGRAMMA Terugblik op dit (politieke) dossier Wat

Nadere informatie

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012 De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt Workshop 9 mei 2012 Programma De aanleiding en het pensioenakkoord op hoofdlijnen Aanpassingsmechanismes Fiscale pensioenkader

Nadere informatie

1. een variant, waarbij deelnemers in de uitkeringsfase deels kunnen doorbeleggen op basis van een individuele beleggingsstrategie.

1. een variant, waarbij deelnemers in de uitkeringsfase deels kunnen doorbeleggen op basis van een individuele beleggingsstrategie. Hoofdlijnennota optimalisering wettelijk kader voor premieovereenkomsten 1. Aanleiding Het huidige wettelijke kader voor premieovereenkomsten kent als belangrijkste knelpunt dat het nemen van beleggingsrisico

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015 2016 34 255 Voorstel van wet van het lid Lodders tot wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en de Wet op de loonbelasting

Nadere informatie

Juridische wijziging 2015

Juridische wijziging 2015 Juridische wijziging 2015 Na de openingswoorden van dagvoorzitter Eric Bergamin, steekt Corine Hoekstra (Bergamin Pensioenrechtadvies B.V.) van wal met haar presentatie over de Witteveen wetswijzigingen

Nadere informatie

Vragen en antwoorden chatsessie nieuwe pensioenregeling 29 juni 2015

Vragen en antwoorden chatsessie nieuwe pensioenregeling 29 juni 2015 Vragen en antwoorden chatsessie nieuwe pensioenregeling 29 juni 2015 Q: Als ik de bedragen optel die Randstad en ik per jaar aan premie betalen dan is dat een veel hoger bedrag dan dat er aan premie per

Nadere informatie

Pensioencommunicatie start bij de werkgever

Pensioencommunicatie start bij de werkgever Pensioencommunicatie start bij de werkgever Artikel Senior adviseur collectieve pensioenen J. Arts (Pon) Pensioencommunicatie start bij de werkgever Welke maatregelen kan de werkgever nemen om het pensioenbewustzijn

Nadere informatie

Pensioengrens 100.000 / opbouw 1,75% Aardverschuiving op komst. Amsterdam, 20 juni 2013

Pensioengrens 100.000 / opbouw 1,75% Aardverschuiving op komst. Amsterdam, 20 juni 2013 Pensioengrens 100.000 / opbouw 1,75% Aardverschuiving op komst Amsterdam, 20 juni 2013 Het Pensioenlandschap in vogelvlucht Algemene ontwikkelingen: wederkerige intergenerationele solidariteit wordt eenzijdig

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten Dames en heren, Hartelijk dank voor de uitnodiging om hier vandaag op uw symposium te komen spreken. Als koepel van verenigingen van gepensioneerden wil de KNVG de belangen van gepensioneerden behartigen

Nadere informatie

Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB

Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB date: 23.06.2014 place: Amsterdam Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB Frank van Alphen, FD media Het verschil tussen de uitkering in een pessimistisch en een optimistisch scenario

Nadere informatie

De doorsneepremie ZO DENKEN WIJ ER OVER. De doorsneepremie. De doorsneepremie

De doorsneepremie ZO DENKEN WIJ ER OVER. De doorsneepremie. De doorsneepremie Zo denken wij er over is een uitgave van ABP Corporate Communicatie. Voor meer informatie verwijzen wij u naar www.abp.nl. september 2007 ZO DENKEN WIJ ER OVER Collectief versus individueel Juridische

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

I. Uitkeringsovereenkomst met degressieve opbouw (zowel een nominale (1A) als een reële variant (1B));

I. Uitkeringsovereenkomst met degressieve opbouw (zowel een nominale (1A) als een reële variant (1B)); Notitie BC Public Affairs Doel: Ter informatie Datum 28 januari 2015 Onderwerp Analyse SER Advies Afzender Jurre de Haan / GSB Aanleiding en achtergrond Samenvatting Gevraagde besluit Op 24 januari presenteerde

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

AOW Franchise: DB: Afstempelen: DC: Dekkingsgraad: APF: Beschikbare premie regeling: Doorsneesystematiek: Beschikbare premiestaffel: Eigen bijdrage:

AOW Franchise: DB: Afstempelen: DC: Dekkingsgraad: APF: Beschikbare premie regeling: Doorsneesystematiek: Beschikbare premiestaffel: Eigen bijdrage: PENSIOENWOORDENBOEK AOW Franchise: dat deel van je salaris waar je geen pensioen over op kunt bouwen. Je ontvangt later immers AOW. Je AOW samen met je pensioen is later je inkomen. Afstempelen: verlaging

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds RBS Nederland

Stichting Pensioenfonds RBS Nederland Stichting Pensioenfonds RBS Nederland Lunch & Learn 27 september / 2 oktober / 8 oktober 2012 Internal use only Programma Wat komt er vandaag aan bod? Van premie tot pensioen 1 Een goede pensioenregeling

Nadere informatie

Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014

Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014 Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014 2 Pensioen: turen naar de vrijheid 50 jaar lang werken we toe naar ons pensioen Dan willen we onafhankelijk zijn En

Nadere informatie

Veelgestelde vragen nettopensioenregeling

Veelgestelde vragen nettopensioenregeling Veelgestelde vragen nettopensioenregeling Vragen en antwoorden over pensioenopbouw en verzekeren nabestaandenpensioen over uw pensioengevend salaris boven 100.000 Pagina 1 van 7 Vragen en antwoorden Wat

Nadere informatie

Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014

Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014 Het verbeterde financieel toetsingskader (ftk) Zeist, 26 juni 2014 Wat doet het ftk? Wat zit er in de pot? Wat is er beloofd? Generatiebalans FTK = beheersingssysteem Indicator Nominale dekkingsgraad

Nadere informatie

Beschikbare premieregeling De premie

Beschikbare premieregeling De premie Uw werknemers bouwen op bij bpfbouw in de Pensioenregeling Bouwnijverheid. De regeling kent een maximum salaris. Dit maximum wordt jaarlijks vastgesteld en bedraagt op 1 januari 2013 55.348,13 (inclusief

Nadere informatie

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG Agenda Waarom Pensioenakkoord? Inhoud Pensioenakkoord Wat doen we ermee? Oplossingsrichtingen Hoe nu verder?

Nadere informatie

MERCER'S INBRENG VOOR DE NATIONALE PENSIOENDIALOOG 29 NOVEMBER 2014

MERCER'S INBRENG VOOR DE NATIONALE PENSIOENDIALOOG 29 NOVEMBER 2014 'S INBRENG VOOR DE NATIONALE PENSIOENDIALOOG 29 NOVEMBER 2014 1 Toekomstvisie Het Nederlandse pensioenstelsel behoort tot de mondiale top. Volgens de 2014 editie van de Melbourne Mercer Global Pension

Nadere informatie

Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen

Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen Commissie Toekomstbestendigheid Aanvullende Pensioenregelingen Prof. dr. K.P. Goudswaard (voorzitter) Prof. dr. R.M.W.J.

Nadere informatie

Onderzoek naar mogelijkheden van collectieve risicodeling binnen beschikbare premieregelingen

Onderzoek naar mogelijkheden van collectieve risicodeling binnen beschikbare premieregelingen Onderzoek naar mogelijkheden van collectieve risicodeling binnen beschikbare premieregelingen KATOCO 25 november 2014 Onderzoek naar mogelijkheden van collectieve risicodeling binnen beschikbare premieregelingen

Nadere informatie

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Jaarvergadering DNP 25 maart 2015 Frans Dooren, directeur 1 Agenda - Even voorstellen - Terugblik 2014 - Organisatie, Dekkingsgraad, Rente, Verplichtingen,

Nadere informatie

ICK Beschikbare Premieregeling

ICK Beschikbare Premieregeling ICK Beschikbare Premieregeling Uitleg over een nieuwe de regeling van bedrijfstakpensioenfonds ICK 30 mei 2013 Diede Panneman Rutger van Asselt ' Copyright 2012 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie

Nadere informatie

Vernieuwde beschikbare premieregelingen

Vernieuwde beschikbare premieregelingen Auteurs: Jos van Ophem Chantal Krijts Anouk Rennen Sacha van Hoogdalem Vernieuwde beschikbare premieregelingen Het Nederlandse pensioensysteem kent verschillende soorten pensioenregelingen. De belangrijkste

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de Nederlandse pensioensector

Ontwikkelingen in de Nederlandse pensioensector Ontwikkelingen in de Nederlandse pensioensector Fieke van der Lecq Olaf Sleijpen VVD Partijcommissie Werk & Inkomen Den Haag, 23 juni 2008 Agenda Overzicht Nederlandse pensioenstelsel Nederland vergrijst

Nadere informatie

Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Allianz. Netto Pensioen. Dé pensioenoplossing voor werknemers die meer dan 100.

Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Allianz. Netto Pensioen. Dé pensioenoplossing voor werknemers die meer dan 100. Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Allianz Netto Pensioen Dé pensioenoplossing voor werknemers die meer dan 100.000,- verdienen Dé pensioenoplossing bij een salaris boven 100.000,- Pensioen opbouwen

Nadere informatie

Moet een werkgever nog wel pensioen bieden? In hoeverre kan pensioen excellent zijn?

Moet een werkgever nog wel pensioen bieden? In hoeverre kan pensioen excellent zijn? Moet een werkgever nog wel pensioen bieden? In hoeverre kan pensioen excellent zijn? Paul Tigges Principal Client Consultant Large Corporates en Manager "Road to excellence" of "Excellent road"? Meerdere

Nadere informatie

ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE

ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE PENSIOENMANTEL BESCHIKBARE PREMIE 1 november 2013 UW KAPITAAL ZIJN UW MENSEN SPECIAAL VOOR WTG Cappital: een unieke pensioenregeling voor WTG De pensioenregeling bij

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten

werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten Reactie op internetconsultatie Concept wetsvoorstel Wet variabele pensioenuitkering 14 augustus 2015 Wetsvoorstel Wet variabele

Nadere informatie

JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling

JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling INHOUD 2 Wie voert de pensioenregeling uit? Het pensioengebouw in Nederland De pensioenregelingen van RELX in Nederland Vergelijking CDC en IDC Welke

Nadere informatie

Op weg naar een optimale beschikbare premieregeling

Op weg naar een optimale beschikbare premieregeling WHITE PAPER 2 februari 2015 Voor professionele partijen Op weg naar een optimale beschikbare premieregeling Tom Steenkamp Hoofd Robeco Investment Research Jacqueline Lommen Directeur Europese Pensioenen

Nadere informatie

WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen?

WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen? WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen? Dit position statement begint het vraagstuk van het afschaffen van de doorsneesystematiek aan de achterkant : vanuit

Nadere informatie

De toekomst van beschikbare premieregelingen in Nederland

De toekomst van beschikbare premieregelingen in Nederland De toekomst van beschikbare premieregelingen in Nederland Break-out sessie DC en PPI Gaston Siegelaer 4 e dinsdag in september 2011 2011 Towers Watson. All rights reserved. Oude waarheden (prékredietcrisistijdperk)

Nadere informatie

Verslag Mandema Update mei 2014

Verslag Mandema Update mei 2014 Verslag Mandema Update mei 2014 Terwijl de leden van de Eerste Kamer zich op 20 mei jl. bogen over de Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen, kregen onze relaties te horen wat de consequenties

Nadere informatie

Pensioen met visie. Interessant programma, kan ervaringen en kennis vormen het denken. Vandaar dat Helen kort de bijdragen aan versnelling

Pensioen met visie. Interessant programma, kan ervaringen en kennis vormen het denken. Vandaar dat Helen kort de bijdragen aan versnelling KPS najaarscongres Pensioen en de Politiek 21 november 2014 Op vrijdagmorgen 21 november 2014 hield de Kring van Pensioenspecialisten (KPS) haar jaarlijkse najaarscongres Pensioen en de Politiek in het

Nadere informatie

BeterExcedent. Pensioenregeling 2015

BeterExcedent. Pensioenregeling 2015 BeterExcedent Pensioenregeling 2015 BeterExcedent Pensioen Werkgevers 2015 Uw werknemers bouwen pensioen op bij bpfbouw in de pensioenregeling voor de Bouwnijverheid. Dit is een middelloonregeling. Deze

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst

Deelnemersbijeenkomst Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland 5 juli 2016 1 Agenda Opening 2015 Financiën: Dekkingsgraad en financiële situatie Henk Herstelplan Henk Beleggingsbeleid Bert Risico s

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

Uitvoeringsaspecten van Pensioenakkoord

Uitvoeringsaspecten van Pensioenakkoord Uitvoeringsaspecten van Pensioenakkoord Willem Eikelboom De 4 e dinsdag in september 2011 2011 Towers Watson. All rights reserved. Wel of geen Pensioenakkoord invulling aanvullend pensioen vindt decentraal

Nadere informatie

Eerlijker over pensioen

Eerlijker over pensioen Eerlijker over pensioen Speech Harman Korte tijdens Eye on Pensions Wassenaar, 14 januari 2013 Dames en heren, Mijn hartelijke dank aan onze gastheer voor de gelegenheid om een inhoudelijke bijdrage aan

Nadere informatie

Uw mening over pensioen

Uw mening over pensioen Uw mening over pensioen Onderzoek naar de risicohouding van pensioenopbouwers en pensioenontvangers van Philips Pensioenfonds mei / juni 2013 Philips Pensioenfonds Inhoud Aanleiding onderzoek Opzet onderzoek

Nadere informatie

OR-Seminar Johan van Soest & Evert van Ling, 10 april 2014. Werk aan de winkel I - rol OR - wijziging pensioenwetgeving

OR-Seminar Johan van Soest & Evert van Ling, 10 april 2014. Werk aan de winkel I - rol OR - wijziging pensioenwetgeving OR-Seminar Johan van Soest & Evert van Ling, 10 april 2014 Werk aan de winkel I - rol OR - wijziging pensioenwetgeving Lang zullen we leven en werken 2 Agenda Werk aan de winkel I, pensioenwijzigingen

Nadere informatie

Fiscale aspecten pensioenmaatregelen

Fiscale aspecten pensioenmaatregelen www.pwc.nl Fiscale aspecten pensioenmaatregelen regeerakkoord Studiebijeenkomst Vereniging voor Pensioenrecht 21 november 2012 Agenda 1. Aanleiding 2. Ontwikkelingen wet- en regelgeving pensioen 3. Wet

Nadere informatie

Kamerbrief Pensioen in eigen beheer

Kamerbrief Pensioen in eigen beheer Kamerbrief Pensioen in eigen beheer Net voor de zomer heeft Staatssecretaris Wiebes heeft Kamervragen beantwoord betreffende pensioen in eigen beheer. Hoewel er lang naar de respons van de staatssecretaris

Nadere informatie

Wat is er aan de hand moet onze pensioenen?

Wat is er aan de hand moet onze pensioenen? Wat is er aan de hand moet onze pensioenen? Casper van Ewijk, Netspar & University of Amsterdam KNAW Symposium, 9 januari 2014, Amsterdam Agenda Wat is een pensioen? Goed pensioen is een risicovol pensioen

Nadere informatie

In dit stuk willen wij als VHP2 naar onze leden maar ook naar anderen duidelijk maken hoe wij tegen het onderwerp (generatie)solidariteit aankijken.

In dit stuk willen wij als VHP2 naar onze leden maar ook naar anderen duidelijk maken hoe wij tegen het onderwerp (generatie)solidariteit aankijken. Voor: Van: VHP2-leden en andere geïnteresseerden Pensioencommissie VHP2 Datum: 23 april 2014 Onderwerp: Standpunt VHP2 inzake (generatie)solidariteit Inleiding Het onderwerp solidariteit in het algemeen

Nadere informatie

BIJLAGE 1: Vergelijking Nettopensioen ABP en Nettolijfrente Loyalis

BIJLAGE 1: Vergelijking Nettopensioen ABP en Nettolijfrente Loyalis Loyalis Netto lijfrente (3 e pijler) Naam Netto pensioenregeling Loyalis Top ouderdoms lijfrente Loyalis Top nabestaanden lijfrente werknemer Productvorm / modules Soort product Opbouw pakket (OP) Risicopakket

Nadere informatie

Wijziging CDC-regeling TBI

Wijziging CDC-regeling TBI Wijziging CDC-regeling TBI Voorlichtingssessie tijdens deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds TBI 18 november 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document

Nadere informatie

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010 Welkom Waar willen wij het met elkaar over hebben? Pensioen anno 2010 Stand van Zaken AOW en Pensioenakkoord 4

Nadere informatie

Concept Toekomstvisie Pensioenfederatie op het pensioenstelsel Maart 2015. Management samenvatting

Concept Toekomstvisie Pensioenfederatie op het pensioenstelsel Maart 2015. Management samenvatting Concept Toekomstvisie Pensioenfederatie op het pensioenstelsel Maart 2015 Management samenvatting Uitgangspunten a. We hebben in Nederland een goed pensioenstelsel. Een van de sterke punten van de oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Pensioen financiële aspecten

Pensioen financiële aspecten Pensioen financiële aspecten VEP workshop 1 september 2015 Contact SPE - deelnemers Dinsdag 27 oktober: ALV van de VEP: 10:30-12:30 + lunch SPE deelnemers: 14:00-16:00 Werkweek van 5 dagen Je werkt: 1

Nadere informatie

2) Koppel de AOW-leeftijd los van de pensioenleeftijd. Laat de AOW-leeftijd mee ademen met de levensverwachting.

2) Koppel de AOW-leeftijd los van de pensioenleeftijd. Laat de AOW-leeftijd mee ademen met de levensverwachting. OPEN BRIEF Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK DEN HAAG Datum: 7 juni 2010 Betreft: Reactie KWPS op Pensioenakkoord Geachte STAR-leden, Met bijzondere belangstelling hebben wij kennisgenomen

Nadere informatie

Ontwikkelingen op pensioengebied. Gerard Rutten (DSM Pension Services) 19-25 - 27 november 2015

Ontwikkelingen op pensioengebied. Gerard Rutten (DSM Pension Services) 19-25 - 27 november 2015 Ontwikkelingen op pensioengebied Gerard Rutten (DSM Pension Services) 19-25 - 27 november 2015 Huidige pensioenstelsel toe aan grondige herziening. Pagina 1 Staatssecretaris Klijnsma: de weg naar een financieel

Nadere informatie

Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling

Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling 1. Waarom wordt het nieuwe pensioenreglement pas later uitgereikt? Antwoord: De pensioenregeling is gebaseerd

Nadere informatie

152 De Pensioenwereld in 2015

152 De Pensioenwereld in 2015 16 152 De Pensioenwereld in 2015 Ontwikkelingen in de pensioenmarkt 153 Pensioenproducten standaardiseren, gedegen vergelijking blijft noodzakelijk Auteurs: Olivier Roodenburg en Marcel Schep Het pensioenlandschap

Nadere informatie

AANPAK 100K+ COMPENSATIE PENSIOEN

AANPAK 100K+ COMPENSATIE PENSIOEN AANPAK 100K+ COMPENSATIE PENSIOEN De aftopping van het pensioengevend inkomen heeft naar verwachting voor ongeveer 125.000 werknemers in Nederland gevolgen. Dit is weliswaar een relatief kleine groep,

Nadere informatie

Agenda: Introductie Waar staan wij? Wat is Aegon Persoonlijk Pensioen? Oplossing Aegon Netto Pensioen Oplossingen voor alle werknemers Vragen?

Agenda: Introductie Waar staan wij? Wat is Aegon Persoonlijk Pensioen? Oplossing Aegon Netto Pensioen Oplossingen voor alle werknemers Vragen? Agenda: Introductie Waar staan wij? Wat is Aegon Persoonlijk Pensioen? Oplossing Aegon Netto Pensioen Oplossingen voor alle werknemers Vragen? 2 Waar staan wij? Introductie netto pensioen per 1 januari

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM Aanpassing pensioenregeling een must Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM 1 Aanpassing pensioenregeling een must Inhoud Marcel Brussee: Achtergrond wijzigingen

Nadere informatie

6.3.1 De vorm van het pensioencontract en de mate van zekerheid

6.3.1 De vorm van het pensioencontract en de mate van zekerheid H6 Conclusies en aanbevelingen 6.1 De probleemstelling Het veelgeprezen Nederlandse pensioenstelsel kraakt in zijn voegen. Het Pensioenakkoord moet er voor zorgen dat het pensioenstelsel houdbaar blijft.

Nadere informatie

Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL.

Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL. AZL NV Pensioenregeling met ingang van 2013 Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL. We kunnen

Nadere informatie

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Op dit tentamen kun je 100 punten halen : 25 pt Opgave A, óf je eindcijfer van de opdrachten tijdens het collegeblok. Het maimum van de twee scores is geldig, dus

Nadere informatie

De resultaten van de deelnemersenquête DNB & DNB Pensioenfonds. mei, 2014

De resultaten van de deelnemersenquête DNB & DNB Pensioenfonds. mei, 2014 De resultaten van de deelnemersenquête DNB & DNB Pensioenfonds mei, 2014 1 Beste DNB er Hartelijk dank voor jouw deelname aan en/of interesse in dit deelnemersonderzoek onder (ex)werknemers van DNB. Van

Nadere informatie

Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers. Samen bouwen aan goed pensioen

Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers. Samen bouwen aan goed pensioen Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers Samen bouwen aan goed pensioen Inleiding ABP heeft een visie ontwikkeld voor de middellange termijn, de ABP-visie op 2020. Met deze visie willen wij richting geven

Nadere informatie

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 Investeren in vertrouwen Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 1 Pensioenfonds Zorg en Welzijn: het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn Het meerjarenbeleidsplan 2011-2015 beschrijft welke

Nadere informatie

100K+/Netto Pensioen/Netto Lijfrente. Versie 19 januari 2015

100K+/Netto Pensioen/Netto Lijfrente. Versie 19 januari 2015 100K+/Netto Pensioen/Netto Lijfrente Versie 19 januari 2015 Wat is er veranderd per 1-1-2015? Voor 1-1-2015 gold er geen salarisbeperking waarover met pensioen op mocht bouwen. Vanaf 1-1-2015 is wetgeving

Nadere informatie

Vakcentrale. Toekomst Pensioenstelsel Zaken rond AOW en het aanvullend pensioen

Vakcentrale. Toekomst Pensioenstelsel Zaken rond AOW en het aanvullend pensioen Toekomst Pensioenstelsel Zaken rond AOW en het aanvullend pensioen 0 Tom Poes verzin eens een list! Het is moeilijk om jong te zijn, gaf hij toe. Je moet lenen aan je kinderen, en je moet de ouderen teruggeven

Nadere informatie

Aan de leden werkzaam bij Maersk Line. Geachte leden werkzaam bij Maersk Line,

Aan de leden werkzaam bij Maersk Line. Geachte leden werkzaam bij Maersk Line, Postadres Postbus 8696, 3009 AR Rotterdam Aan de leden werkzaam bij Maersk Line Vervoer / Havens Bezoekadres Pegasusweg 200 3067 KX Rotterdam T 010 23 35 000 F 010 23 35 216 www.fnvbondgenoten.nl Datum

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen Plan

Persoonlijk Pensioen Plan Persoonlijk Pensioen Plan Brochure voor u als werkgever Als werkgever hebt u behoefte aan een betaalbare pensioenregeling. Tegelijkertijd wilt u een regeling die past in een goed arbeidsvoorwaardenbeleid.

Nadere informatie

Opmerkingen bij: Naar een solide en solidair pensioenstelsel: bouwstenen voor een hervorming. Theo Nijman Tilburg University en Netspar Januari 2014

Opmerkingen bij: Naar een solide en solidair pensioenstelsel: bouwstenen voor een hervorming. Theo Nijman Tilburg University en Netspar Januari 2014 Opmerkingen bij: Naar een solide en solidair pensioenstelsel: bouwstenen voor een hervorming Theo Nijman Tilburg University en Netspar Januari 2014 Inleiding Rapport vraagt aandacht voor toekomstbestendigheid

Nadere informatie