DCCI. Een simpel, gedegen en toekomstbestendig pensioensysteem

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DCCI. Een simpel, gedegen en toekomstbestendig pensioensysteem"

Transcriptie

1 DCCI Een simpel, gedegen en toekomstbestendig pensioensysteem

2 Deze brochure is met uiterste zorg vormgegeven en is informerend van aard. De brochure geeft geen volledig beeld van de problematiek rond pensioen en de DCCI. Al hetgeen op basis van deze brochure wordt ondernomen is voor eigen risico. DCCI KWPS B.V. is tevens onder de handelsnaam KWPS Corporate Pension Solutions - geregistreerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam onder nummer KWPS is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs. Op de diensten verleend door KWPS zijn Algemene Voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Deze Algemene Voorwaarden zijn gedeponeerd Een simpel, gedegen en toekomstbestendig pensioensysteem bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam onder nummer en tevens in te zien op Amsterdam, maart 2010

3 DCCI DCCI Inleiding Medio 2008 presenteerden wij in de media onze visie op het pensioensysteem van de toekomst: de DCCIregeling. Vergrijzing en lagere rendementen waren destijds de belangrijkste redenen om voor DCCI te pleiten en van middelloon af te stappen. Nederland is sindsdien onder meer geconfronteerd met de crisis, in de haast bijgestelde levensverwachtingen, alsmede de niet bijster positieve rapporten van de Commissies Don, Frijns en Goudswaard. In 2010 sterken deze en toekomstige ontwikkelingen alsmede onzekerheden ons verder in de overtuiging dat DCCI het systeem van het heden én de toekomst is. De voorwaardelijk geïndexeerde middelloonregeling wordt de laatste en zal de komende jaren steeds vaker vervangen worden door de zuivere beschikbarepremieregeling. De financieel-economische crisis, de opkomst van nieuwe economieën en de vergrijzing zullen de beschikbarepremieregeling meer terrein doen winnen. Werkgevers die stilzitten en middelloonregelingen handhaven, schuiven de problemen vooruit en de kosten omhoog. Bij de introductie van en omzetting naar beschikbarepremieregelingen legt KWPS de nadruk op de bescherming van de deelnemers. Dat kan door risicomijdende collectieve beleggingen en door te anticiperen op de rekenrente op de pensioendatum. En dergelijke regeling noemen wij DCCI. Opvallend is dat de wereld in veel opzichten verandert, maar er in Nederland nog steeds voor gepleit wordt het recht op vooraf vastgestelde uitkeringen te behouden, of deelnemers althans in die waan te laten. Het handhaven van de middelloonregeling is voor sommigen een doel op zich. Daarvoor zal in veel gevallen letterlijk een hoge prijs moeten worden betaald. Het systeem moet aangepakt worden in plaats van er allerlei franje op te plakken. De middelloonregeling is geen slecht systeem, maar niet langer houdbaar in een veranderde wereld. DCCI is een simpel, betaalbaar, toekomstbestendig en reëel alternatief. Symptoombestrijding is niet de weg. DCCI: Defined Contribution, Collective Investments KWPS heeft de scherpe randjes van de beschikbarepremieregeling geschaafd en deze tot DCCI omgevormd. De belangrijkste kenmerken zijn: Zuivere beschikbarepremieregeling met per leeftijdscohort stijgende premies Doorsneepremie in het geval van pensioenfonds mogelijk Premies gebaseerd op reëel rendement van 3 tot 4% Inflatiecorrectie van 1,5% tot 2% per jaar Kosten gaan niet ten laste van het pensioen Kosten zijn laag door collectief beleggen; werknemer kan geen beleggingskeuze maken Pensioengeld wordt grotendeels risicomijdend belegd Uit te voeren door iedere pensioenuitvoerder; verzekeraar, ondernemingspensioenfonds, bedrijfstakpensioenfonds of premiepensioeninstelling Anticiperen op rekenrente pensioendatum door beleggingen in obligaties Pensioenkapitaal wordt beheerd door vermogensbeheerder en gecontroleerd door sociale partners

4 De stijging van de levensverwachting van 65-plussers wordt onderschat DCCI is simpele variant van middelloon De uitkomst van middenloon staat allang niet meer vast Vanwege de langere levens- en lagere rendementsverwachtingen, de onzekerheid rond toeslagverlening (indexatie) en het concrete gevaar van afstempeling, is de hoogte van het middelloonpensioen onzeker. Midden blijkt soms minder te zijn. We moeten durven te erkennen dat de uitkomst bij geen van de pensioensystemen in Nederland langer vast staat. Middelloon en DCCI: overeenkomsten in uitgangspunten DCCI gaat net als een middelloonregeling uit van de pensioengrondslag in ieder jaar. De voorwaardelijke toeslagverlening in de middelloonregeling en het feitelijke rendement boven het verwachte nettorendement waarop de DCCI-staffel is gebaseerd, kunnen op lange termijn identiek worden verondersteld. Iedere euro genereert immers in beginsel evenveel rendement. In de DCCI-staffel kan toeslagverlening worden ingebouwd door een deel van het verwachte brutorendement te bestemmen voor toeslagverlening. DCCI en middelloon wijken in uitgangspunten nauwelijks van elkaar af. Sinds 1840 wordt de mens in de Westerse wereld iedere 10 jaar gemiddeld 2,5 jaar ouder. In de 19e en 20e eeuw is de kindersterfte aangepakt en zijn genezings- en preventiemethoden ontwikkeld voor volwassenen. In de 21e eeuw worden bovendien baanbrekende levensverlengende technieken toegepast. En dát heeft directe invloed op de levensverwachting van 65-plussers en daarmee de hoogte van de pensioenverplichtingen en de pensioenduur. De overheid onderschat dit aspect en gaat op basis van historische gegevens uit van een toename van de gemiddelde levensverwachting van 65-plussers met slechts 3 jaar in 2040 ten opzichte van Er bestaat niet langer alleen de aangeboren drang te overleven. De wetenschap is binnen afzienbare tijd in staat de bouwstenen van het leven te manipuleren, te kopiëren en te perfectioneren. Dit zal zorgen voor een toename van de leeftijdsverwachting. Overheden, sociale partners en hun adviesorganen lijken dit fors te onderschatten. Het verleden zegt nog niet de helft over de toekomst. Middelloon en DCCI: overeenkomsten in uitkomsten Toeslagverlening in een midelloonregeling is afhankelijk van overrendement. Voor de toeslagverlening is een middelloonregeling dus niets anders dan een DCCI-regeling. Omdat toeslagverlening tot 30% van het totale pensioen kan bedragen, kan worden gezegd dat een middelloonregeling voor 1/3 deel DCCI is. Middelloon is in meer opzichten te vergelijken met DCCI. Als de rendementen te laag zijn en de levensvewachting toeneemt, wordt niet alleen de toeslagverlening stopgezet, maar kan de premie worden verhoogd en kunnen in het uiterste geval rechten worden afgenomen. CDC-regelingen zijn complexe korte termijnoplossingen Veel middelloonregelingen zijn inmiddels omgevormd naar zogenaamde Collectieve Defined Contribution (CDC) systemen. Kort gezegd is er in dergelijke regelingen een premiebijdrageplafond (voor de werkgever) ingebouwd. De regeling is vormgegeven als een middelloonregeling, maar de premie bepaalt de uitkomst. Een CDC-regeling is voor de werknemer erg onduidelijk, terwijl het voor de werkgever een beschikbarepremieregeling is. Een DCCIregeling is dan te verkiezen. Door DCCI ontstaat koppeling aan levensverwachting In het geval van DCCI blijft de premie gelijk als de levensverwachting van de deelnemers toeneemt. Bij middelloon stijgen ofwel de premies, of de uitkeringen moeten dalen. In verband met de slechte economische situatie, onze verslechterende concurrentiepositie en de toch al torenhoge pensioenlasten, is bevriezing van loon- en pensioenlasten en gemiddeld langer doorwerken een must. De factor arbeid mag in Nederland niet te duur worden. Gebeurt dat wel, dan verdampen de marges van de ondernemingen, verdwijnen er banen en failleert ons land op termijn. DCCI is eenvoudig aan te passen bij komende (wets)wijzigingen De overheid ziet de vergrijzing al decennia aankomen, maar is pas deze eeuw begonnen de pensioenleeftijd te manipuleren door de fiscale ruimte voor pensioen terug te brengen en VUT af te schaffen. De AOW-plannen zijn weinig ambitieus en de vrees is dat de overheid achter de zaken aan zal blijven lopen. De sociale partners zullen zelf moeten handelen. Pensioenregelingen zullen naar onze verwachting iedere vijf jaar moeten worden aangepast aan gewijzigde inzichten en regelgeving. Een DCCI-regeling hoeft in het algemeen minder vaak aangepast te worden, is eenvoudiger te wijzigen en complexe overgangsregelingen zijn niet nodig. Door DCCI voorbereid op de langere levensverwachting De vergrijzing betreft een combinatie van een langere gemiddelde levensverwachting en een beroepsbevolking die gemiddeld ouder wordt. Door een DCCI te introduceren, wordt er bij een langere gemiddelde levensverwachting niet meer premie betaald. De premie blijft gelijk, hoeveel de levensverwachting ook toeneemt. Onder voorwaarden met DCCI ook voorbereid op verouderende beroepsbevolking In het geval van DCCI wordt een leeftijdsafhankelijke premie gehanteerd. Vergrijst het deelnemersbestand, dan stijgt de gemiddelde premie. Dit is tegen te gaan door een doorsneepremie te hanteren of anderszins een maximumpremieniveau te hanteren. Een andere maatregel is voor iedere werknemer een persoonsgebonden budget in te voeren. Iedere werknemer ontvangt in dat geval een pensioenbudget, bijvoorbeeld uitgedrukt in een percentage van de pensioengrondslag en definieert (deels) zelf hoeveel daarvan in pensioen wordt gestort. Aardverschuiving is al gaande De opkomst van de beschikbarepremieregeling is al gaande en onstuitbaar. Bijna iedere nieuwe regeling in Nederland is een beschikbarepremieregeling. Al in 2005 betrof bijna 50% van de regelingen bij verzekeringsmaatschappijen een zuivere beschikbarepremieregeling. In 2002 ging het nog maar om 25,7%. Nieuw op te zetten regelingen zijn een beschikbarepremieregeling en in toenemende mate vervangen zij middelloonregelingen. Redenen daarvoor waren reeds de jaarverslaggeving, het Financieel Toetsingskader (FTK), internationalisering, alsook fusies en overnames. Vergrijzing, ontgroening, lagere rendementen, toenemende onzekerheid en besparing van uitvoeringskosten hebben zich in dat rijtje geschaard. Anders is het beeld vooralsnog bij de Nederlandse pensioenfondsen. In 2008 voerde nog steeds slechts 8,6% van hen een (beschikbare)premieovereenkomst uit, tegenover 5% in Alhoewel dat neerkomt op een toename van bijna 60% in vijf jaar, stelt het in absolute termen nog niet veel voor. Nieuwe bedrijfstakpensioenfondsen, als die voor de groothandel in Bloemen en Planten en Langdurig Uitzendkrachten, betreffen beschikbarepremieregelingen. Voor- en tegenstanders van de beschikbarepremie verwachten een verdere toename van dit type regeling. 4 Corporate Pension Solutions Corporate Pension Solutions 5

5 DCCI Kenmerken van de DCCI Hierna worden de kenmerken van de DCCI op een rijtje gezet. De eerste vier kenmerken zijn wezenlijk aan de DCCI en gericht op de bescherming van de werknemer. De laatste twee kenmerken zorgen voor meer solidariteit tussen de werkgever en de werknemer. Niet alle kenmerken hoeven verenigd te zijn in een DCCI-regeling. De juiste beschikbare premie (feitelijke kosten en reëel rendement) In de praktijk betreffen beschikbarepremieregelingen zelden maatwerk. KWPS verwerkt de feitelijke kosten en risicopremies in de staffel om te voorkomen dat een deel van het pensioenkapitaal, bestemd voor ouderdomspensioen, verdampt. Pensioenpremies en pensioenkapitaal zijn bestemd voor pensioen en niet voor het betalen van verborgen en onvoorspelbare kosten. Het gemiddeld verwacht netto-rendement (rendement na inflatie en beleggingskosten) dat sociale partners als uitgangspunt wensen, kan bijvoorbeeld worden gebaseerd op de rendementsverwachtingen die De Nederlandsche Bank hanteert. Het rendement kan worden geënt op de verwachte opbrengst die gedurende de gehele beleggingsperiode wordt gerealiseerd. Werknemersvriendelijk is het om aan te sluiten bij het rendement dat kan worden behaald bij grotendeels of volledig risicovolle beleggingen. Op basis van dat rendement worden de staffels berekend. Bij een beleggingsmix, zoals weergegeven in de onderstaande figuur, wordt een gemiddeld brutorendement van iets meer dan 5,5% behaald. Aandelen Obligaties Alternatieven jr jr jr jr. 8-0 jr. Beleggingsmix in jaren voorafgaande aan de pensioendatum Collectieve beleggingen In het geval van een beschikbarepremieregeling wordt werknemers bijna altijd een bepaalde mate van beleggingsvrijheid gegeven. De sociale partners kunnen vanuit de zorgplichtgedachte overwegen de beleggingsvrijheid sterk te beperkten. Sommige uitvoerders doen dat al vanuit hun eigen zorgplicht. Er valt veel voor te zeggen om in een basispensioenregeling helemaal geen beleggingsvrijheid toe te staan. Het beleggingsbeleid kan worden bepaald door een specialistische vermogensbeheerder, in nauw overleg met de uitvoerder en de sociale partners. Een reëel en risicomijdend beleggingsbeleid moet vooropstaan. Dit komt ten gunste aan het collectief. Groot voordeel van collectieve beleggingen is voorts dat de kosten van vermogensbeheer lager kunnen worden (onderhandeld). In de periode dat de beleggingshorizon lang is, kan er door de vermogensbeheerder meer beleggingsrisico worden genomen voor jongere deelnemers. Naarmate de deelnemer de pensioenleeftijd nadert, wordt steeds minder risicovol belegd, overeenkomstig het zogenoemde life cycle beginsel. Overigens bestaan er in de praktijk ook al beleggingsoplossingen waarbij lage rendementsgaranties gelden met een kans op meeropbrengst en onderrendement wordt voorkomen. Anticiperen op rekenrente op pensioendatum Door de jaren voorafgaande aan de pensioendatum alleen in obligatieleningen te beleggen, treedt een mechanisme in werking dat het nadeel van een lagere rekenrente op de pensioendatum neutraliseert. Stijgt de rente, dan daalt de koers van de obligatielening en dus van het pensioenkapitaal. Andersom zal de koers van de obligatielening stijgen op het moment dat de marktrente daalt. Deze effecten zijn tegengesteld en heffen elkaar op. Beleggen in obligaties gedurende een aantal jaren voor de pensioendatum lijkt risicovoller dan beleggen in een deposito, maar is het dus niet. Shopmogelijkheid of shopgebod Op de pensioendatum wordt voor de gerechtigde een pensioen aangekocht. Op dat moment is er niet langer sprake van een beschikbarepremieregeling, maar wordt er een aanspraak vastgesteld en moeten de uitkeringen worden gegarandeerd. Verzekeringsmaatschappij Als een DCCI is ondergebracht bij een verzekeringsmaatschappij, heeft de deelnemer een wettelijk shoprecht. Hiermee kan hij van het pensioenkapitaal een uitkering aankopen bij de verzekeraar met het beste aanbod. Pensioenfonds De deelnemer heeft geen wettelijk shoprecht en het fonds staat shoppen zelden toe. De vraag is of de deelnemer daarmee beter uit is. Het is bijvoorbeeld niet ondenkbaar dat het beste aanbod in de markt tot een hoger pensioen leidt. Ook bij een pensioenfonds valt veel te zeggen voor aankoop van het pensioen bij een verzekeringsmaatschappij naar keuze Premiepensioeninstelling (PPI) De PPI is wettelijk nog niet gefaciliteerd, maar is volgens de wetgever per medio 2010 een nieuwe loot aan de stam van de pensioenuitvoerders. De PPI mag de uitkeringen niet zelf verrichten. De (zorg)plicht van de PPI is om op de pensioendatum het beste aanbod in de markt te selecteren. De deelnemer is daarmee beter af dan wanneer hij zelf op zoek moet gaan naar een verzekeraar. De PPI kan collectieve afspraken maken en kan door haar kennis scherpe tarieven onderhandelen. Hanteren van premiegrenzen De DCCI kan zo worden ingericht dat de werkgeverspremie niet ongelimiteerd stijgt bij vergrijzing van het werknemersbestand. Hoe? Ten eerste kan een premiegrens worden gehanteerd die niet automatisch wordt geïndexeerd. Ten tweede kan boven deze grens een hogere bijdrage van de werknemer worden gevraagd. De sociale partners kunnen in afwijking hiervan overeenkomen dat er wel indexatie van de premiegrens plaatsvindt. Sterftetafel voor toekomst onveranderd In een DCCI wordt de sterftetafel in beginsel onveranderd gelaten. Op deze manier draait de werkgever, als belangrijkste premiebetaler, niet automatisch op voor de hogere levensverwachting. Overigens zijn de werknemers vaak zelf belangrijke contribuanten aan een pensioenregeling. Als de sterftekansen voor de toekomst dusdanig veranderen dat bijstelling nodig is, kunnen sociale partners hierover in overleg treden. De kans is aanwezig dat de levensverwachting door baanbrekende ontwikkelingen blijft toenemen. Ook dit is een reden om over te gaan naar DCCI. 6 Corporate Pension Solutions Corporate Pension Solutions 7

6 Premiepensioeninstelling ideale vehikel voor DCCI Pensioenfondsen en DCCI Er is een aantal redenen waarom DCCI nog niet populair is bij pensioenfondsen. Onderdekking weerhoudt over te stappen op DCCI Nieuwe regelingen zijn veelal beschikbarepremieregelingen. Als een pensioenfonds in onderdekking is, zal het de dekkingsgraad willen opkrikken door onder andere de premies te verhogen. Hierdoor bestaat de kans dat de beslissing om een DCCI-regeling in te voeren wordt uitgesteld. Er zijn mogelijkheden om ondanks de onderdekking over te gaan tot DCCI. Verbod op gescheiden vermogens (ringfencing) Voor een pensioenfonds geldt de eis van één financieel geheel. Als gevolg daarvan vermengt het kapitaal van de gestaakte premievrije middelloonregeling zich met dat van de in het leven geroepen DCCI-regeling. Om dit te voorkomen kan de DCCI-regeling worden ondergebracht bij een tweede pensioenuitvoerder, bijvoorbeeld een PPI. De nadelen en problemen van onderdekking, FTK en vergrijzing blijven in het oude fonds aanwezig. Deze nadelen verdwijnen grotendeels door het fonds te liquideren en de bestaande middelloonaanspraken onder te brengen bij een verzekeraar. Doorgeslagen solidariteit bij doorsneepremie worden zichtbaar bij DCCI Veel pensioenfondsen hanteren een doorsneepremie. Voor een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds is dit een wettelijk voorschrift. Stapt een pensioenfonds met een doorsneepremie over van middelloon naar DCCI, dan moet onverkort een doorsneepremie in de DCCI-regeling worden gehanteerd. Dit maakt de solidariteit in de doorsneepremie opeens zichtbaar; de jonge werknemer ziet dat de doorsneepremie hoger is dan de premie die op zijn eigen pensioenbeleggingsrekening wordt bijgeschreven. Voor oudere werknemers is dat andersom. Werknemers zien liever middelloon Werknemers en hun vertegenwoordigers hechten veel waarde aan het handhaven van de middelloonregeling. Een goed doordachte DCCI-regeling is niet werknemersonvriendelijk, maar maakt wel als iedere beschikbarepremieregeling - duidelijk dat een oudere werknemer voor een werkgever op pensioengebied duurder is dan een jongere werknemer. Ook voor middelloonregelingen is de premie voor ouderen veel hoger, maar dit is minder goed zichtbaar. Hoe later een euro wordt gestort, des te minder rendement immers gemaakt kan worden. Daar kan een oudere werknemer niets aan doen. Middelloon is populair in traditionele branches Vooral bij bedrijfstakpensioenfondsen is sprake van branches waarin veel traditionele professies worden uitgeoefend: industriële, agrarische en ambachtelijke beroepen. Volgens menigeen past een beschikbarepremieregeling niet in een dergelijke omgeving. Wij willen dit nuanceren. Een beschikbarepremieregeling met volledige beleggingsvrijheid past niet in welke branche dan ook en helemaal niet in traditionele branches. Bij DCCI is dat anders. De PPI mag alleen een beschikbarepremieregeling uitvoeren. FTK en IFRS zijn niet van toepassing. Wel moet het bestuur van de PPI kundig zijn. De PPI is een simpel en goedkoop alternatief voor ondernemingspensioenfondsen (niet-verplicht gestelde) bedrijfstakpensioenfondsen en verzekerde regelingen in het geval van hogere premievolumes. De PPI is het (voorlopige) Nederlandse antwoord op de roep om de Nederlandse variant van de pan-europese pensioeninstelling. KWPS is van mening dat de PPI ook in binnenlandse verhoudingen een rol van betekenis kan spelen. De binnenlandse markt heeft behoefte aan simpele, flexibele en transparante pensioenoplossingen om de kosten van onze oudedagsvoorzieningen in de hand te houden. De PPI voldoet aan deze eisen, waardoor sommigen de PPI naar verwachting snel zullen omarmen. Een aantal voordelen van de PPI in combinatie met DCCI: Het langlevenrisico na de pensioendatum is voor de verzekeraar Er wordt een permanente scheiding aangebracht tussen het vermogen van gepensioneerden en deelnemers Gepensioneerden hoeven en willen geen inspraak meer in het pensioen, hetgeen governance een stuk eenvoudiger maakt De PPI hoeft bij de beleggingen voor de deelnemers geen rekening te houden met het pensioen van de gepensioneerden De PPI kan het beste aanbod in de markt destilleren voor de aanstaande gepensioneerden Bijsparen is makkelijk en er is hogere betrokkenheid van de deelnemers dan bij middelloon Waardeoverdracht is eenvoudig en kosteloos voor de werkgever Argumenten voor de PPI ten opzichte van een pensioenfonds met middelloon: Kostenbesparend vanwege eenvoudiger financieel- en toezichtsregime Inspraak en bestuur volledig in de hand van werkgever of desgewenst deelnemers Selectie van asset-manager, administrateur en risicoverzekeraar naar eigen voorkeur Eenvoudige premiestelling zonder ingewikkelde actuariële technieken Beëindiging van aan middelloon verbonden inhaal- en correctiepremies Geen IFRS-gevolgen, geen negatieve gevolgen waardeoverdracht De scheiding van pensioenvermogens van verschillende deelnemersgroepen blijft door ringfencing mogelijk Behoud eigen identiteit 8 Corporate Pension Solutions Corporate Pension Solutions 9

7 DCCI Niet doormodderen met middelloon Met de overgang van eindloon- naar middelloonregelingen zouden de pensioenlasten afnemen, zo was enige jaren geleden de verwachting. Niets is minder waar gebleken; de kosten van een middelloonregeling nemen alsmaar toe. Zo zijn de werkgeverslasten voor pensioen volgens het Centraal Planburau - tussen 2003 en met circa 57% gestegen. En aan die stijging komt zonder maatregelen de komende decennia geen eind. Hierna sommen we de complicerende eigenschappen van het middelloonstelsel op, die met DCCI van tafel verdwijnen. FTK Het doel van het FTK is om werkgever en werknemer de zekerheid te bieden dat het overeengekomen pensioen daadwerkelijk wordt uitgekeerd. Het wrange is dat het FTK er toe kan leiden dat er minder pensioen wordt uitgekeerd. Op grond van het FTK dient een pensioenfonds de pensioenverplichtingen te waarderen tegen de actuele waarde van de beleggingen en de geldende marktrente. Dalen beide, dan worden pensioenfondsen onder het FTK-regime dubbel hard geraakt. Ze zijn genoodzaakt af te zien van toeslagverlening, premieverhoging toe te passen of zelfs pensioen af te stempelen. De FTK-regels zullen vermoedelijk wijzigingen (blijven) ondergaan. Kapitaaldekking wordt ondermijnd door demografische ontwikkelingen Een middelloonregeling is uitermate gevoelig voor demografische ontwikkelingen. En die zitten de komende decennia vanuit kostenperspectief fors tegen. Het gaat hierbij vooral om de stijgende levensverwachting van deelnemers. Bij een stijgende levensverwachting geldt dat voor een deel van de periode waarover in de toekomst pensioen moet worden uitgekeerd, in het verleden geen premie is betaald. Als iedereen die de pensioenleeftijd bereikt een jaar langer leeft, heeft dit in een middelloonregeling een globale lastenverzwaring van 5 tot 7% tot gevolg. Door de vergrijzing neemt het aantal gepensioneerden toe, terwijl steeds minder werknemers pensioenpremie gaan betalen. Premieverhoging is onvermijdelijk omdat de gemiddelde leeftijd van de deelnemer stijgt. Voorts moet een pensioenfonds met veel oudere deelnemers en gepensioneerden meer defensief beleggen, met als gevolg lagere rendementen. Zoals hiervoor gezegd is een aanscherping van het FTK niet onlogisch. De FTK-vergrijzing-langleven -spiraal is al ingezet. Jaarverslaggeving onderneming Bij een middelloonregeling dient een voorziening pensioenverplichtingen te worden opgenomen op de balans van de onderneming, voor zover de contante waarde van de toegekende pensioenaanspraken meer bedraagt dan de marktwaarde van de pensioenbeleggingen. De onderliggende berekening is veelal kostbaar en tijdrovend. De contante waarde wordt gebaseerd op de marktrente en de beleggingen op marktwaarde. Beide kunnen van dag tot dag veranderen. Feitelijk is er sprake van een momentopname die een verre van reëel beeld geeft van de daadwerkelijke verplichtingen van de onderneming op lange termijn. Inspraak gepensioneerden Al vele jaren is er discussie over de medezeggenschap van gepensioneerden. Hierbij wordt nogal eens vergeten dat pensioen primair een arbeidsvoorwaarde is die tussen werkgever en werknemer wordt overeengekomen. Daarnaast hebben gepensioneerden logischerwijze vooral oog voor het verlenen van toeslag op het pensioen. Kwalijk is hen dat niet te nemen. Hun belang is niet zozeer de pensioenregeling zelf of de premie die door actieve deelnemers wordt betaald. We moeten voorkomen dat pensioen in een wurggreep worden genomen door gepensioneerden. Het systeem is daar nu de oorzaak van. Onevenredig hoge kosten van advies, afstemming en opleiding Vanwege de complexiteit van de middelloonregeling en de daarmee samenhangende voorschriften hebben pensioenfondsen hun werkzaamheden de laatste jaren in toenemende mate uitbesteed. In de praktijk bestaan er pensioenfondsen die beperkte vermogens beheren, maar waarvan de kosten van advies en de uitvoeringsorganisatie zeer omvangrijk zijn. Zulke pensioenfondsen beslissen weliswaar nog altijd over de hoogte van bijvoorbeeld de premies en de toeslagen, maar voor deze beslissingen zijn ze steeds meer afhankelijk geworden van de informatie en berekeningen van de uitvoeringsorganisatie en adviseurs. Enkele conclusies van de Commissie Frijns (rapport 2010 van Commissie Beleggingsbeleid en Risicobeheer) De pensioenfondssector is heterogeen en wordt steeds complexer De pensioenfondsen worden mede door ontgroening en vergrijzing steeds kwetsbaarder Pensioenfondsen hebben structureel te weinig aandacht voor risicobeheer en uitvoering beleggingsbeleid Specifieke kenmerken van pensioenfondsen worden onvoldoende vertaald in beleggingsbeleid Enkele conclusies van de Commissie Goudswaard (rapport 2010 van Commissie Toekomstbestendigheid Aanvullende Pensioenregelingen) De kosten van pensioen lopen op en het stelsel is kwetsbaar voor schokken Het stelsel staat onder druk en de rek is uit de premie Pensioenfondsen moesten meer risico gaan nemen en dat risico komt steeds meer bij de deelnemer te liggen Het stelsel is thans onvoldoende toekomstbestendig 10 Corporate Pension Solutions Corporate Pension Solutions 11

8 KWPS KWPS is een consultancybedrijf op het gebied van integrale pensioenoplossingen. Kwaliteit en maatwerk zijn onlosmakelijk met ons verbonden. Wij onderscheiden ons door een visionaire blik, een sterke oplossingsgerichtheid, een goede prijs-kwaliteitverhouding en ruime aandacht voor onze cliënten. Onze focus ligt op eenvoudige en kostenbesparende oplossingen als integraal onderdeel van de arbeidsvoorwaarden, benaderd vanuit de zorgplicht van de werkgever. KWPS streeft naar de beste oplossing voor werkgever en werknemers. Daarbij hoort het selecteren - en in enkele gevallen oprichten - van uitvoerders die tegemoet komen aan de wensen van de sociale partners. Onze cliënten zijn werkgevers, van middenbedrijf tot multinational. Onze mensen zijn hoogopgeleide, ervaren professionals die graag klaarstaan voor de cliënt. Onze advisering is zowel degelijk als creatief, van hoog niveau en afgestemd op de cliënt in kwestie. Het doel dat wij voor ogen hebben is op efficiënte wijze, en door een flexibele aanpak, de best mogelijke oplossing te vinden. Wij zijn hierbij niet bang kritische vragen te stellen. Daar worden onze adviezen alleen maar beter van. Onze visie op vergrijzing, versimpeling en schaalvergroting omdat vooruitzien belangrijker is dan ooit. Bij KWPS staan oplossingen, uitvoerders noch producten bij voorbaat vast. Dé thema s voor de komende jaren zijn versimpeling, tegengaan van de gevolgen van vergrijzing en schaalvergroting. De gevolgen van een ouder wordende beroepsbevolking en een langer levend individu hebben impact op de kosten van arbeid en de marges van ondernemingen. Behalve versimpeling is schaalvergroting het antwoord op de steeds complexer wordende en overgereguleerde pensioensector. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd omdat KWPS niet gelieerd is aan andere organisaties en nooit op provisiebasis werkt. Ons belang is het cliëntbelang. 12 Corporate Pension Solutions

9 Strawinskylaan XX Amsterdam T F kvk: btw: V i s i o n a r y P a r t n e r

Argumenten voor DCCI nemen toe

Argumenten voor DCCI nemen toe Argumenten voor DCCI nemen toe De voorwaardelijk geïndexeerde middelloonregeling wordt langzaam maar zeker vervangen door een zuivere beschikbarepremieregeling (BPR). De crisis en de komst van de premiepensioeninstelling

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM Aanpassing pensioenregeling een must Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM 1 Aanpassing pensioenregeling een must Inhoud Marcel Brussee: Achtergrond wijzigingen

Nadere informatie

De beschikbare premieregeling: de feiten op een rij

De beschikbare premieregeling: de feiten op een rij De beschikbare premieregeling: de feiten op een rij 3 De beschikbare premieregeling In Nederland bestaan grofweg twee categorieën pensioenregelingen: beschikbare premieregelingen enerzijds en middelloon-

Nadere informatie

Pensioengrens 100.000 / opbouw 1,75% Aardverschuiving op komst. Amsterdam, 20 juni 2013

Pensioengrens 100.000 / opbouw 1,75% Aardverschuiving op komst. Amsterdam, 20 juni 2013 Pensioengrens 100.000 / opbouw 1,75% Aardverschuiving op komst Amsterdam, 20 juni 2013 Het Pensioenlandschap in vogelvlucht Algemene ontwikkelingen: wederkerige intergenerationele solidariteit wordt eenzijdig

Nadere informatie

Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis

Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis Vragen & antwoorden over uw pensioen en de kredietcrisis Corporate Pensioen 4 Juni 2009 Vragen 1. Hoe zeker is mijn toekomstige pensioenvoorziening bij Nationale-Nederlanden? 3. Hoe weet ik hoeveel pensioen

Nadere informatie

2) Koppel de AOW-leeftijd los van de pensioenleeftijd. Laat de AOW-leeftijd mee ademen met de levensverwachting.

2) Koppel de AOW-leeftijd los van de pensioenleeftijd. Laat de AOW-leeftijd mee ademen met de levensverwachting. OPEN BRIEF Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK DEN HAAG Datum: 7 juni 2010 Betreft: Reactie KWPS op Pensioenakkoord Geachte STAR-leden, Met bijzondere belangstelling hebben wij kennisgenomen

Nadere informatie

Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen. ICK Beschikbare Premieregeling

Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen. ICK Beschikbare Premieregeling Een nieuwe keuze in pensioenoplossingen voor de ICK-branche ICK Beschikbare Premieregeling ICK Beschikbare Premieregeling 2 De ICK-branche verbreedt het aanbod op het gebied van pensioen. Naast de bestaande

Nadere informatie

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief?

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief? Mei 2012 Extra nieuwsbrief Waarom een extra nieuwsbrief? De positie van pensioenfondsen krijgt voortdurend veel aandacht in de media. De berichten over pensioenen zijn vaak complex en de laatste tijd nogal

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst

Deelnemersbijeenkomst Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland 18 november 2014 13 oktober 2010 Deelnemersbijeenkomst Agenda Opening 2013 Financiën: Dekkingsgraad en financiële situatie Henk Beleggingsbeleid

Nadere informatie

Uw pensioen in onzekere tijden

Uw pensioen in onzekere tijden Uw pensioen in onzekere tijden Stichting Pensioenfonds 1 Inleiding Dekkingsgraad per 31 december 2011 is 83,7%. Het pensioenfonds loopt (ver) achter op herstelplan. Voorlopig kortingsbesluit is noodzakelijk.

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Verstandig beleggen voor een goed pensioen

Verstandig beleggen voor een goed pensioen Verstandig beleggen voor een goed pensioen Brochure Index Lifecycles en Zelf Beleggen voor u als werknemer U hebt een Persoonlijk Pensioen Plan bij Delta Lloyd. Het Persoonlijk Pensioen Plan is een pensioenregeling

Nadere informatie

Waardeoverdracht. bij indiensttreding. Wat is waardeoverdracht? Is waardeoverdracht. verstandig? Goed om te weten. Een nieuwe baan.

Waardeoverdracht. bij indiensttreding. Wat is waardeoverdracht? Is waardeoverdracht. verstandig? Goed om te weten. Een nieuwe baan. Waardeoverdracht bij indiensttreding Meer weten? www.kpnpensioen.nl Wat is waardeoverdracht? 4 Zoek en vind 11 Een nieuwe baan 3 Is waardeoverdracht verstandig? Goed om te weten 6 Zo vraagt u aan 10 9

Nadere informatie

Verstandig beleggen voor een goed pensioen

Verstandig beleggen voor een goed pensioen Verstandig beleggen voor een goed pensioen Brochure Actieve Lifecycles en Zelf Beleggen voor u als werknemer U hebt een Persoonlijk Pensioen Plan bij Delta Lloyd. Het Persoonlijk Pensioen Plan is een pensioenregeling

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen U bouwt een pensioeninkomen op via uw werkgever. Dit pensioeninkomen ontvangt u nadat u gepensioneerd bent, naast uw AOW-uitkering.

Nadere informatie

Verslag Mandema Update mei 2014

Verslag Mandema Update mei 2014 Verslag Mandema Update mei 2014 Terwijl de leden van de Eerste Kamer zich op 20 mei jl. bogen over de Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen, kregen onze relaties te horen wat de consequenties

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

De feiten op een rij. De beschikbare premieregeling

De feiten op een rij. De beschikbare premieregeling De feiten op een rij De beschikbare premieregeling De beschikbare premieregeling: de feiten op een rij De beschikbare premieregeling Verzekeraars bieden diverse pensioenregelingen aan, waaraan werknemers

Nadere informatie

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen

Generali Beleggingsmogelijkheden Pensioen 1. Algemene informatie over dit document Waarom krijgt u dit document U krijgt deze informatie omdat u via uw werkgever deelneemt aan een pensioenregeling bij Generali. In uw pensioenregeling staat hoe

Nadere informatie

WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis.

WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis. WELKE PENSIOENREGELING IS TOEKOMSTBESTENDIG? Huidige regelingen & recente ontwikkelingen Stacey René & Hans Kennis 29 oktober 2015 Agenda Welke pensioenstelsels zijn er? Wat is de houdbaarheid van het

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC

Stichting Pensioenfonds SABIC Stichting Pensioenfonds SABIC Presentatie SPF tijdens algemene ledenvergadering VGSE 15 april 2010 Jan van den Berg, voorzitter SPF 1 Programma 1. Algemeen 2. Situatie SPF eind 2008 3. Ontwikkelingen SPF

Nadere informatie

Welk pensioen kunt u verwachten?

Welk pensioen kunt u verwachten? Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3A Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering.

Nadere informatie

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Op dit tentamen kun je 100 punten halen : 25 pt Opgave A, óf je eindcijfer van de opdrachten tijdens het collegeblok. Het maimum van de twee scores is geldig, dus

Nadere informatie

Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken

Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken Toelichting Inkopen van Netto pensioenaanspraken Voor wie? Deze toelichting is van belang voor medewerkers die deelnemen aan de nettopensioenregeling. Doel toelichting Het pensioenfonds communiceert in

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Toeslag- verlening Uitgave mei 2015

Toeslag- verlening Uitgave mei 2015 Toeslagverlening Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen Plan

Persoonlijk Pensioen Plan Persoonlijk Pensioen Plan Brochure voor u als werkgever Als werkgever hebt u behoefte aan een betaalbare pensioenregeling. Tegelijkertijd wilt u een regeling die past in een goed arbeidsvoorwaardenbeleid.

Nadere informatie

Toeslagverlening Uitgave mei 2015

Toeslagverlening Uitgave mei 2015 Toeslagverlening Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds Sabic, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend indicatief

Nadere informatie

CHECKLIST RVU-RISICO 52%

CHECKLIST RVU-RISICO 52% CHECKLIST RVU-RISICO 52% Voorkomen is goedkoper dan genezen CHECKLIST 52%-risico bij vervroegd uittreden 1. Inhoud en bedoeling van deze checklist Deze checklist is een praktische handleiding om vast te

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Hoe bouwt u pensioen op? Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Wat krijgt u in onze pensioenregeling niet?

Hoe bouwt u pensioen op? Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Wat krijgt u in onze pensioenregeling niet? U kunt vanaf 1 januari 2015 nettopensioen bij ons opbouwen. In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in deze nettopensioenregeling. Dat is belangrijk om te weten, bijvoorbeeld als u van baan

Nadere informatie

Pensioencommunicatie start bij de werkgever

Pensioencommunicatie start bij de werkgever Pensioencommunicatie start bij de werkgever Artikel Senior adviseur collectieve pensioenen J. Arts (Pon) Pensioencommunicatie start bij de werkgever Welke maatregelen kan de werkgever nemen om het pensioenbewustzijn

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering

Nadere informatie

Veranderingen in de Pensioenwereld

Veranderingen in de Pensioenwereld Veranderingen in de Pensioenwereld Veranderingen in de Pensioenwereld staan voor de deur U hebt er vast al van gehoord, de pensioenwereld gaat de komende tijd drastische veranderingen doormaken. Zowel

Nadere informatie

JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling

JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling JOUW PENSIOEN VERANDERT Jij kiest je pensioenregeling INHOUD 2 Wie voert de pensioenregeling uit? Het pensioengebouw in Nederland De pensioenregelingen van RELX in Nederland Vergelijking CDC en IDC Welke

Nadere informatie

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012 De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt Workshop 9 mei 2012 Programma De aanleiding en het pensioenakkoord op hoofdlijnen Aanpassingsmechanismes Fiscale pensioenkader

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45

APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45 APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45 1 Agenda Introductie APF Wat is een Algemeen Pensioenfonds? Het nut van een APF Wat zijn de belangrijkste bouwstenen van De Nationale APF?

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL

Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL Onderwerpen 1. Pensioen, wat is pensioen? 2. Wijziging Wet op de ondernemingsraden 3. Outsourcing vanuit zorg en overheid OR (opeens)

Nadere informatie

Beleggen bij BeFrank. Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612

Beleggen bij BeFrank. Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612 Beleggen bij BeFrank Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612 Eindelijk een helder en eenvoudig pensioen tegen lage kosten. Binnen de pensioenwereld groeit de behoefte naar transparantie en eenvoud.

Nadere informatie

Pensioenbeleggen. Individueel pensioenbeleggen bij Pensioenfonds UWV

Pensioenbeleggen. Individueel pensioenbeleggen bij Pensioenfonds UWV Pensioenbeleggen Individueel pensioenbeleggen bij Pensioenfonds UWV Inleiding Via Individueel Pensioenbeleggen kun je zelf extra pensioen opbouwen. Deelname is vrijwillig. Echter, sinds januari 205 is

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de werkgever Inhoudsopgave Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen op

Nadere informatie

Ik heb een nieuwe baan. Wat doe ik nu met mijn pensioen? Marlous Abee, eerste verkoopster i.o. Etos, alleenstaand.

Ik heb een nieuwe baan. Wat doe ik nu met mijn pensioen? Marlous Abee, eerste verkoopster i.o. Etos, alleenstaand. Ik heb een nieuwe baan. Wat doe ik nu met mijn pensioen? Marlous Abee, eerste verkoopster i.o. Etos, alleenstaand Waardeoverdracht 1 Inhoud pagina - Waardeoverdracht: wel doen of niet doen? 3 - De financiële

Nadere informatie

PENSIOEN UPDATE In Nederland

PENSIOEN UPDATE In Nederland PENSIOEN UPDATE In Nederland Oktober 2015 Het pensioenlandschap in het algemeen, maar ook hoe werknemers naar pensioen kijken, verandert in rap tempo. Zowel in 2014 als in 2015 zijn grote bezuinigingen

Nadere informatie

CAPGEMINI PENSIOENFONDS. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld?

CAPGEMINI PENSIOENFONDS. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? Stichting PENSIOENFONDS CAPGEMINI Nederland Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer

Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer Generali beleggingsmogelijkheden pensioen informatie voor de deelnemer Inhoudsopgave Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen op

Nadere informatie

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen U bouwt een pensioeninkomen op via uw werkgever. Dit pensioeninkomen ontvangt u nadat u gepensioneerd bent, naast uw AOW-uitkering.

Nadere informatie

Kluwer Online Research. Vindplaats: VFP 2012/102 Bijgewerkt tot: 01-09-2012 Auteur: Drs. M.R.M. Turlings[1]

Kluwer Online Research. Vindplaats: VFP 2012/102 Bijgewerkt tot: 01-09-2012 Auteur: Drs. M.R.M. Turlings[1] Vindplaats: VFP 2012/102 Bijgewerkt tot: 01-09-2012 Auteur: Drs. M.R.M. Turlings[1] Renterisico pensioenuitkering: voorkomen of genezen Werknemers die momenteel een pensioenuitkering aankopen, ervaren

Nadere informatie

Toekomstbestendigheid pensioenregelingen

Toekomstbestendigheid pensioenregelingen Zoetermeer, 18 februari 2011 Toekomstbestendigheid pensioenregelingen Marc Heemskerk, Amstelveen Marc.Heemskerk@mercer.com www.mercer.nl Toekomstbestendigheid huidige pensioenregeling Inleiding Demografische

Nadere informatie

Het einde van het pensioen voor de RvB Rondetafelbijeenkomst. Amstelveen, 22 maart 2012

Het einde van het pensioen voor de RvB Rondetafelbijeenkomst. Amstelveen, 22 maart 2012 Het einde van het pensioen voor de RvB Rondetafelbijeenkomst Amstelveen, 22 maart 2012 Het einde van het pensioen voor de RvB As we know it? Amstelveen, 22 maart 2012 Het speelveld Bestuur en Toezicht

Nadere informatie

de pensioengerechtigde leeftijd of bij eerder overlijden, zoals aanspraken op ouderdomsen nabestaandenpensioen en pré-pensioen.

de pensioengerechtigde leeftijd of bij eerder overlijden, zoals aanspraken op ouderdomsen nabestaandenpensioen en pré-pensioen. de pensioengerechtigde leeftijd of bij eerder overlijden, zoals aanspraken op ouderdomsen nabestaandenpensioen en pré-pensioen. De hierna opgenomen bepalingen worden niet alleen toegepast op formeel overeengekomen

Nadere informatie

ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE

ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE ONDERDEEL VAN EEN GEOLIEDE MACHINE PENSIOENMANTEL BESCHIKBARE PREMIE 1 november 2013 UW KAPITAAL ZIJN UW MENSEN SPECIAAL VOOR WTG Cappital: een unieke pensioenregeling voor WTG De pensioenregeling bij

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Is er iets mis met doorsneepremie??? Adri Jansen AAG mr. Tom Dimmendaal

Is er iets mis met doorsneepremie??? Adri Jansen AAG mr. Tom Dimmendaal Is er iets mis met doorsneepremie??? Adri Jansen AAG mr. Tom Dimmendaal februari 2014 Is er iets mis met doorsneepremie??? Pensioen staat de laatste jaren veel meer in de schijnwerpers dan in de daaraan

Nadere informatie

Pensioenen Oktober 2015

Pensioenen Oktober 2015 Pensioenen Oktober 2015 Agenda Waarom deze bijeenkomst? Waarom Pensioenfonds PGB? Pensioenregelingen 2016 Volgende stappen Vragen 2 Waarom deze bijeenkomst? Informeren over veranderingen op pensioengebied

Nadere informatie

Vernieuwde beschikbare premieregelingen

Vernieuwde beschikbare premieregelingen Auteurs: Jos van Ophem Chantal Krijts Anouk Rennen Sacha van Hoogdalem Vernieuwde beschikbare premieregelingen Het Nederlandse pensioensysteem kent verschillende soorten pensioenregelingen. De belangrijkste

Nadere informatie

Het Garantie pensioen met vaste collectieve premie

Het Garantie pensioen met vaste collectieve premie Het Garantie pensioen met vaste collectieve premie Inhoudsopgave Het Garantie pensioen met vaste collectieve premie van Delta Lloyd Waarom Collectief Defined Contribution? 5 Wat is het? 5 De kracht van

Nadere informatie

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010 Welkom Waar willen wij het met elkaar over hebben? Pensioen anno 2010 Stand van Zaken AOW en Pensioenakkoord 4

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

EEN GOED PENSIOEN BEGINT BIJ EEN GOEDE PENSIOENREGELING

EEN GOED PENSIOEN BEGINT BIJ EEN GOEDE PENSIOENREGELING PRISMA PENSIOEN INFORMATIE VOOR DE WERKNEMER EEN GOED PENSIOEN BEGINT BIJ EEN GOEDE PENSIOENREGELING Misschien staat het nog ver van u af: uw pensioen. Toch is het belangrijk om daar nu al bij stil te

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen Plan

Persoonlijk Pensioen Plan Persoonlijk Pensioen Plan Verstandig beleggen voor een goed pensioen Zorgvuldig uw pensioen opbouwen Natuurlijk denkt u wel eens aan uw financiële situatie na uw pensionering. Misschien wilt u minder werken,

Nadere informatie

Eén nieuw pensioen voor de Techniek

Eén nieuw pensioen voor de Techniek Eén nieuw pensioen voor de Techniek Vakbonden en werkgeversorganisaties (sociale partners) in de sectoren Metaal & Techniek en Metalektro zijn het op 25 september 2014 eens geworden over een nieuwe pensioenregeling

Nadere informatie

Uit dienst. Bij uitdiensttreding stopt de opbouw van je pensioen bij Pensioenfonds UWV. Wat verandert er? En voor welke keuzes sta je nu?

Uit dienst. Bij uitdiensttreding stopt de opbouw van je pensioen bij Pensioenfonds UWV. Wat verandert er? En voor welke keuzes sta je nu? Uit dienst Bij uitdiensttreding stopt de opbouw van je pensioen bij Pensioenfonds UWV. Wat verandert er? En voor welke keuzes sta je nu? N.B. Op dit moment ligt de officiële pensioenleeftijd bij UWV nog

Nadere informatie

Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Allianz. Netto Pensioen. Dé pensioenoplossing voor werknemers die meer dan 100.

Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Allianz. Netto Pensioen. Dé pensioenoplossing voor werknemers die meer dan 100. Allianz Nederland Levensverzekering N.V. Allianz Netto Pensioen Dé pensioenoplossing voor werknemers die meer dan 100.000,- verdienen Dé pensioenoplossing bij een salaris boven 100.000,- Pensioen opbouwen

Nadere informatie

Bewaar deze startbrief zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn.

Bewaar deze startbrief zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn. Bewaar deze startbrief zorgvuldig. Pensioen heeft nu misschien niet uw hoogste aandacht, binnenkort kan dat anders zijn. Geachte heer/mevrouw.., Van harte welkom bij het Bedrijfspensioenfonds voor de Agrarische

Nadere informatie

Beschikbarepremieregeling

Beschikbarepremieregeling Beschikbarepremieregeling Beleggen voor uw pensioen Meer weten? Hoe werkt beleggen? 4 Hoeveel pensioen krijgt u? Beleggingsmogelijkheden 5 Hoeveel beleggingsrisico wilt u lopen? 7 8 Geef uw keuze door

Nadere informatie

152 De Pensioenwereld in 2015

152 De Pensioenwereld in 2015 16 152 De Pensioenwereld in 2015 Ontwikkelingen in de pensioenmarkt 153 Pensioenproducten standaardiseren, gedegen vergelijking blijft noodzakelijk Auteurs: Olivier Roodenburg en Marcel Schep Het pensioenlandschap

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Stichting Pensioenfonds DHV Informatiebijeenkomst 24 september 2013 2013 Royal HaskoningDHV, All rights reserved Alleen voor intern gebruik Agenda Opening Jaarverslag 2012 Paul Canisius Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst

Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Voorbeeld Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Model 3 Premieovereenkomst Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering

Nadere informatie

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord

Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Facts & Figures uitwerking Pensioenakkoord Waarom langer doorwerken? De levensverwachting stijgt Elke generatie leeft langer dan de vorige. Dat is al langer bekend, maar de stijging van de levensverwachting

Nadere informatie

Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen

Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen Generali beleggingsmogelijkheden Generali pensioen informatie voor de deelnemer INHOUDSOPGAVE Algemene informatie over dit document 2 1. Zorgvuldig beleggingsbeleid 3 2. Algemene informatie over een pensioen

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten artikel Inleiding Reeds geruime tijd wordt een maatschappelijke discussie gevoerd over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel.

Nadere informatie

Pensioenwijzigingen 2014. en verder?

Pensioenwijzigingen 2014. en verder? Pensioenwijzigingen 2014 en verder? Agenda Lenteakkoord AOW Lenteakkoord pensioen Pensioenakkoord wat (voorlopig?) niet doorgaat Aanpassingen Varia Lenteakkoord - AOW Vanaf 2013: AOW in stapjes naar 67

Nadere informatie

Hoe is uw pensioen geregeld?

Hoe is uw pensioen geregeld? Hoe is uw pensioen geregeld? Welkom bij Delta Lloyd. U bouwt via pensioen bij ons op, zolang u in dienst bent bij deze werkgever. Dit geldt wanneer u 21 jaar of ouder bent. In dit Pensioen

Nadere informatie

Risico s rond pensioen

Risico s rond pensioen Risico s rond pensioen Uitgave maart 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

Van gegarandeerd pensioen naar een pensioenspaarpot

Van gegarandeerd pensioen naar een pensioenspaarpot Van gegarandeerd pensioen naar een pensioenspaarpot Ons pensioenstelsel is van oudsher een stelsel dat voor werknemers zekerheden biedt. Met zekerheden wordt hier verstaan: de werknemer weet al ruim voor

Nadere informatie

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG Agenda Waarom Pensioenakkoord? Inhoud Pensioenakkoord Wat doen we ermee? Oplossingsrichtingen Hoe nu verder?

Nadere informatie

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Aan: alle actieve deelnemers alle gewezen deelnemers alle pensioengerechtigden datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Betreft: de risico s van het pensioenfonds voor

Nadere informatie

Wijziging CDC-regeling TBI

Wijziging CDC-regeling TBI Wijziging CDC-regeling TBI Voorlichtingssessie tijdens deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds TBI 18 november 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen enkele reproductie van het document

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen

Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen Commissie Toekomstbestendigheid Aanvullende Pensioenregelingen Prof. dr. K.P. Goudswaard (voorzitter) Prof. dr. R.M.W.J.

Nadere informatie

Beleggen. voor uw pensioen

Beleggen. voor uw pensioen Beleggen voor uw pensioen In deze brochure over beleggen staat algemene informatie. Deze brochure is bedoeld om werknemers van KPN Contact een algemeen beeld te geven. We besteden veel aandacht aan de

Nadere informatie

Een toekomst zonder indexatie Jos Berkemeijer. Amsterdam, 26 oktober 2015, DNB

Een toekomst zonder indexatie Jos Berkemeijer. Amsterdam, 26 oktober 2015, DNB Een toekomst zonder indexatie Jos Berkemeijer Amsterdam, 26 oktober 2015, DNB Agenda 1. Risicohouding 2. Indexatie Crash 3. EHBI 4. ISDC, met zonder indexatie Risicohouding, Zekerheid Je mag blind twee

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011

Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011 Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011 Agenda Welkom Notulen vergadering 2 november Performance SPLB Het pensioengebouw en juridisch advies Financiën Communicatie en LinkedIn groep

Nadere informatie

Algemene pensioeninstelling(api) & Premiepensioeninstelling (PPI) Pensioenfondsendag Aon 1 oktober 2008

Algemene pensioeninstelling(api) & Premiepensioeninstelling (PPI) Pensioenfondsendag Aon 1 oktober 2008 Algemene pensioeninstelling(api) & Premiepensioeninstelling (PPI) Pensioenfondsendag Aon 1 oktober 2008 Agenda Behoeften werkgever Voldoen huidige uitvoerders aan behoeften? Voldoet API aan behoeften (mogelijkheden

Nadere informatie

Pensioenakkoord niet de snelste en beste weg naar Rome

Pensioenakkoord niet de snelste en beste weg naar Rome Pensioenakkoord niet de snelste en beste weg naar Rome Alhoewel het Pensioenakkoord gebaseerd is op de systematiek van middelloon, is het voorgestelde stelsel te kwalificeren als een premieovereenkomst.

Nadere informatie

Het Nederlandse pensioensysteem. Een overzicht van de belangrijkste aspecten

Het Nederlandse pensioensysteem. Een overzicht van de belangrijkste aspecten Het Nederlandse pensioensysteem Een overzicht van de belangrijkste aspecten Het Nederlandse pensioensysteem Een overzicht van de belangrijkste aspecten Stichting voor Ondernemingspensioenfo Inhoud 1 Inleiding

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen.

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Premiebeleid 1. Definities Kostendekkende Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Gedempte Premie gebaseerd op gemiddelde rente curves, waardoor de invloed van

Nadere informatie

Nederland had en heeft nog steeds het beste pensioensysteem ter wereld

Nederland had en heeft nog steeds het beste pensioensysteem ter wereld Het verdwenen pensioengeld De uitzending van Zembla van 5 februari 2011 heeft veel stof doen opwaaien in de pensioensector. Ortec Finance is in bezit van het achterliggende rapport dat is opgesteld door

Nadere informatie

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009 Pensioenbijeenkomst herstelplan 2009 Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) over herstelplan 2009 juli 2009 Inleiding Waarom 5 pensioenbijeenkomsten? ernstige situatie met grote gevolgen voor

Nadere informatie