Universiteit. Technische Universiteit Delft. Faculteit. Architecture, Urbanism & Building Sciences. Afstudeer variant. Real Estate & Housing.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Universiteit. Technische Universiteit Delft. Faculteit. Architecture, Urbanism & Building Sciences. Afstudeer variant. Real Estate & Housing."

Transcriptie

1

2 Universiteit Faculteit Afstudeer variant Technische Universiteit Delft Architecture, Urbanism & Building Sciences Student Joris Tensen Student nummer Telefoonnummer +31(0) Adres van Hallstraat 557, 1051HC, Amsterdam Datum Maandag 31 oktober 2011 MSc laboratory Rapport Trefwoorden Leisure & Retail Afstudeerscriptie Hotel, vastgoed, waarde, multipleregressie-analysemethode, exploitatie, producteigenschappen Mentoren Hoofd mentor Tweede mentor Gecommitteerde mentor Ing. P. de Jong Dr. C.J. van Oel Dr. ir. Hans Hubers Bedrijf Afdeling Begeleiding DTZ Zadelhoff, Amsterdam Valuation Advisory Services, Retail & Hospitality Ir. V. Huizinga MRE, Adjunct directeur, Taxateur

3 HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN EEN ONDERZOEK NAAR DE RELATIE TUSSEN VASTGOED EN WAARDE J.B. TENSEN

4

5 VOORAF Deze scriptie is het laatste onderdeel van de Master Real estate & Housing. Mijn interesse in hotels heeft mij enthousiast gemaakt om dit vastgoedonderwerp te kiezen. Vervolgens heb ik bewust gekozen voor een afstudeerstage binnen DTZ Zadelhoff. Met veel plezier kijk ik terug op een geslaagde periode bij DTZ Zadelhoff. De combinatie van theorie en praktijk zijn voor mij een rijke ervaring geweest. De praktijk heeft mij geïnspireerd om me te verdiepen in de waardering van hotelvastgoed. Ik wist dat het geen gemakkelijke opgave zou worden omdat de waarde van hotelvastgoed zich niet makkelijk laat vatten. Elke dag die ik aan mijn scriptie besteedde, kwam ik weer ongekend veel interessante aspecten tegen. Door de drang naar het vergaren van kennis omtrent hotelvastgoed waar ik zelden mee in aanraking was gekomen, heb ik gedurende het schrijfproces enorm veel geleerd. Ik moet toegeven dat het niet altijd gemakkelijk was maar met mijn doorzettingsvermogen heb ik deze scriptie kunnen afronden. Ik wil graag van de kans gebruik maken om mijn scriptiebegeleiders Ing. Peter de Jong en Dr. Clarine van Oel te bedanken voor hun uitstekende begeleiding, hun geduld en hun flexibiliteit. Zij zijn altijd behulpzaam geweest en hebben altijd tijd vrijgemaakt om mij zo goed mogelijk te begeleiden in het proces. Verder wil ik het team Retail bij DTZ Zadelhoff bedanken voor een zeer interessante en gezellig tijd. Met als hoogtepunt MIPIM In het bijzonder wil Vincent Huizinga en Gunnar Muller bedanken voor hun geduld voor al mijn vragen over hotelvastgoed. Als laatst wil ik ook mijn vriendin, Natusia, bedanken voor het menigmaal nalezen van de tekst en het dwingen om te komen tot de enige juiste formulering. Haar opmerkingen waren altijd scherp waardoor ze van groot belang zijn geweest voor het eindresultaat. Joris Tensen, Amsterdam, 2011 I

6 INHOUDSOPGAVE HOTELS EN VASTGOED EIGENSCHAPPEN... I VOORAF... I INHOUDSOPGAVE... II SUMMARY... VI 1 INLEIDING PROBLEEMANALYSE HOTELVASTGOED Focus en afbakening van het onderzoek DE PROBLEEMSTELLING EN DE ONDERZOEKSVRAAG Deelvragen van de onderzoeksvraag DOELSTELLING ONDERZOEKSOPZET EN METHODIEK AFSTUDEERORGANISATIE DTZ DE STRUCTUUR VAN HET RAPPORT DE WAARDE VAN HOTELVASTGOED WAARDEBEGRIPPEN WAARDERINGSBENADERINGEN HOTELVASTGOED Courantheid van vastgoed BEDRIJFSWAARDEBENADERING HOTELVASTGOED DISCOUNTED CASH FLOW METHODE KASSTROMEN De omzetvariabelen De operationele kosten Het resultaat DE EXPLOITATIEPERIODE, DISCONTERINGSVOET EN EINDWAARDE Controleberekeningen MARKTINFORMATIE DCF-METHODE HOTELVASTGOED, STAP VOOR STAP CONCLUSIE EN RESUMÉ COMPARATIEVE BENADERING DE COMPARATIEVE TAXATIEMETHODEN II

7 3.2 MULTIPLEREGRESSIE-ANALYSEMETHODE MULTIPLEREGRESSIE-ANALYSEMETHODE EN HOTELS REVPAR ALS ALTERNATIEF CONCLUSIE EN RESUMÉ DE WAARDEBEPALENDE EIGENSCHAPPEN VAN HOTELVASTGOED MACRO-ECONOMISCHE FACTOREN MESO-ECONOMISCHE FACTOREN MICRO-ECONOMISCHE FACTOREN GEBIED Locatie en doelgroep Vrijetijdsbesteding en hotels Bereikbaarheid GEBOUW Type Capaciteit Oppervlakten en hoogten Faciliteiten Fixtures Furniture & Equipment (FF&E) De staat van onderhoud Parkeren GEBRUIKER Hotelmerk Lifestylebrands en hotelmerken Belevingwaarde Social media en hotels CONCLUSIE EN RESUMÉ ONDERZOEKSMETHODE MULTIPLEREGRESSIE-ANALYSEMETHODE Multipleregressie-analysemethode en statistiek HET SELECTEREN VAN EEN HOTELDATABASE Invloed macro- en meso-economische factoren Sample en doelgroep Afhankelijke variabelen Onafhankelijke variabelen X en Y coördinaten III

8 5.2.6 Kwaliteitsmeeting RESULTATEN STATISTISCHE ANALYSE DE BESCHRIJVING VAN DE VARIABELEN AANNAMES MULTIPLE REGRESSIE ANALYSE Test homogeniteit van de variaties Multicollinearity van de onafhankelijke variabelen LINEAIRE REGRESSIE Gebiedsanalyse Gebouwanalyse Gebruikersanalyse NHC classificatie TUSSENCONCLUSIE FINALE REGRESSIE HET EINDRESULTAAT CONCLUSIE EN RESUMÉ EINDCONCLUSIE EN AANBEVELINGEN CONCLUSIE DISCUSSIE AANBEVELINGEN LITERATUURLIJST BIJLAGE A ONAFHANKELIJKE HOTELS EN HOTELKETENS DE BELEGGERS IN HOTELVASTGOED typen beleggers in hotelvastgoed BIJLAGE B EIGENDOMSVERHOUDINGEN Contractsvormen BIJLAGE C AMSTERDAMSE HOTELMARKT Nederlandse hotels in een wereldmarkt De Nederlandse hotelmarkt BIJLAGE D IV

9 12.1 DE AMSTERDAMSE TOERISTISCHE EN ZAKELIJKE REISMARKT De zakelijke vraag De toeristische vraag HET AANBOD IN DE AMSTERDAMSE HOTELMARKT V

10 SUMMARY Europe has the largest market share of hotel rooms in the world. The Netherlands represents merely 2% of the hotel rooms in Europe and is considered to be a small competitor. In the year 2010 the investment volume for hotel real estate was around 100 million euro. That same year global hotel investments were around 7.5 billion euro. Therefore the Netherlands hotel real estate is considered not easily marketable. A hotel is an unique real estate that has product features that do not exists in other income generating real estate. Since the lack of hotel transactions in the Netherlands, the valuation approaches available for an appraiser are limited. Hotels are exploitatiegebonden (bound to their operation) and therefore the value of the real estate derives from the operating turnover. The most suitable approach to value hotel real estate is using the business appraisal instead of the real estate appraisal. With that approach the most appropriate method to appraise hotel real estate is the Discounted Cash Flow (DCF method). This approach provides the best insight in the future operating cash flows of a hotel. However, because of the emphasis on determining the value according to the hotel operating turnover, the relation between the product features of the hotel and the value of the real estate remains vague. So if the approach is considered the best to determine the value of hotel real estate what method can explain the best the relation between this value and the product features? The research question, arisen from the vague relation between value and the product features (location, building and user) of a hotel, is: To what extent it is possible to determine the influence that product features have on the market value of a hotel in order to support the appraisal of hotel real estate? In order to clarify the relation between the product features and the value of the hotel, knowledge of this relation is needed. To obtain this knowledge the present business approach appraisal of hotel real estate will be first examined. Furthermore an alternative method will be investigated to clarify the relation between the product features and the hotel real estate value. With this understanding it is attempted to construct a model that shows the tangible relation between the product features and the value of hotel real estate. THE VALUE OF HOTEL REAL ESTATE The business value of a hotel is divided into the value of the commercial operation, the real estate and the physical inventory. In order to calculate the market value of a hotel the appraiser has three main approaches to choose: the cost approach, the sales comparison approach and the income approach. The first approach, the cost approach, does not take into account the operating cash flows of a hotel. Therefore this approach is not suitable for hotels. The second approach, the VI

11 sales comparison approach is neither suitable. This approach only suits easily marketable real estate where lots of real estate transactions are accessible. The two approaches are based on historical data and do not show changes in finance, income, costs and value growth. Concluding that the income approach, preferable the DCF method, is the most suitable approach to apply for hotels. This method provides understanding of future cash flows of a hotel. The DCF method is applicable in both business as in real estate appraisal. For hotel real estate the most favourable approach is the business approach instead of the real estate approach. The latter provides only understanding of the future rental income and the expected cost of the real estate. However, the rent is derived from the gross revenues of the hotel. Therefore, in order to determine the rent, it is still needed to gain understanding in future cash flows of the hotel operating. The Discounted Cash Flow method The DCF method involves estimating a net cash flow for the operating period of a hotel (10 to 15 years) and calculating the present value of the cash flow by discounting the net cash flow using a discount rate. By subtracting the value of the physical inventory and the value of the business (credited to the management and possible franchise agreements) from the total value of the hotel, the value that remains is attributed to the real estate. For this method a realistic estimate of the future cash flows is needed. Normally the room revenue is the most important revenue for a hotel. The occupancy rate and average room rate are the most important. This is also referred to as RevPAR, Revenues Per Available Room. The balance sheet is used as a guide line. Supporting the estimates of the cash flows has been done by looking at historically financial performances and through an analysis of the hotel market. Within the DCF method the holding period, discount rate and the end value of the hotel are the most important features for calculating the most likely value of hotel real estate. What is interesting, is that despite the real estate is being appraised there is no clear correlation between product features and the value of the real estate. The value for real estate is literally a residue after subtracting the other values. The business approach does not show how the value is constructed in terms of real estate features but shows how it is constructed in terms of future cash flow. In order to make this relation more comprehensible, alternatives will be investigated. The sales comparison approach Huizinga (2002), Beuken (2005), ten Have (2007a) and Geer (2006) state that the sales comparison approach is not applicable to hotel real estate to determine the value. However this approach is the most used method of appraisal for real estate and give insight in how the value is constructed. This research does not attempt to determine the value using this method but is VII

12 merely interested in a clarification of the relationship between hotel real estate features and its value. Therefore this approach is once more examined. The sales comparison approach compares property's characteristics with those of comparable properties. The approach has four methods of appraisal of which the method of multiple regression analysis is the most interesting. Two main reasons why the sales comparison approach is not suitable for hotels in the Netherlands are: firstly hotel real estate is less marketable and more heterogeneous than traditional commercial real estate, making it more difficult to compare and secondly there are no sufficient transactions available making it hard to find data. However during this research several studies overseas have shown that the multiple regression analysis deals with the heterogeneity aspect in case of enough hotel transactions. In this approach the value of the combined product features of hotels will be decomposed into separate product features. Subsequently it might be possible to reconstruct the value of any hotel by rejoining the separate values of the product features. The combined product features represent the likely total value of the real estate. Now we have dealt with the aspect of heterogeneity, the problem of absent hotel transaction in the Netherlands still remains. An alternative is needed. Rushmore (2002), Huizinga (2002), ten Have (2007b) and Beuken (2005) proclaim that the operating turnover of the hotel are the best indicator for the market value. O'Neill and Mattila (2006) even claim that the RevPAR is the best indicator of the market value of hotels. If we assume that this relation is correct, than we have an alternative for the absence of hotel transactions. So therefore in this research it is assumed that the relation between the value of the real estate and the hotel product features can be clarified by using the RevPAR as an alternative. Value adding product features It is obvious first to explore possible relations between the hotel product features and the hotel operating turnover before a multiple regression analysis can be conducted. Factors that influence hotel operating turnover are divided in macro-economic factors, relevant industry factors and micro-economic factors. It is common knowledge that there is a clear relation between the global economy and the market of hotels. The volatile character of the hotel industry indicates that economic, political, demographic, technological, social and climate changes are important. Nonetheless the industry itself has no influence on important factors such as consumer price indices or inflation rates. Developments within the industry determine the ratio between supply and demand of hotel rooms, hotel room price differences or trends in hotel real estate. These are aspects on which VIII

13 hotels can take action by adjusting company objectives or reinventing marketing strategies. The micro-economic factors can be divided in location, building and user. They are more directly connected to the RevPAR and therefore need further elaboration. For location aspects the nearby facilities to attract guest are important. Aspects such as business districts, congress centers and nearby leisure activities can have a positive influence on the operating turnover. Furthermore, accessibility with private and public transport is an import location aspect, especially the proximity of the airport. Hotels are unique and none are the same. A hotel consists of three types of spaces, lodging area, public area and service area. The presence of hotel facilities, the rooms, the quality of the FF&E (Furniture, Fixtures and Equipment) and the (technical) condition of the hotel are important aspects in order to gain high occupancy rates and favourable high room rates. The user of the hotel consists out of the hotel operator and the hotel guest. Research shows that branded hotels with excellent management contribute largely to successful operating turnover. Guests are willing to pay more for a hotel with high standards. But how these guests perceive quality remains an abstract idea. Much has been written about hotel experiences but it remains marketing terminology that is hard to grasp. Social media is a helpful tool in order to make hotel guest experiences tangible. Reviews and ratings of hotels seem to become an important tool for hotel guests to communicate about the immaterial aspects of the hotel product. The multiple regression analysis In order to gain knowledge of the relation between hotel product features and the RevPAR of the hotel, a multiple regression analysis has been conducted. This analysis has been carried out on 100 hotels in the city of Amsterdam. By conducting a multiple regression analysis only on hotels in the city of Amsterdam, a level playing field is created in which the macro-economic and industrial characteristics are identical for every hotel. With this approach the analysis is limited to the location, building and user factors in relation to the RevPAR. The result is model that can predict 64% of the RevPAR: RevPAR = (. 53 booking. com) (. 66 Schiphol) + (. 31 A10) + (. 18 Station) + (1.08 Zuid As) (. 33 Stationcentraal) + (. 18 vergaderfaciliteit) (. 92 RAI) + (. 40 NHCmiddensegment) + (.28 NHChoogsegment) IX

14 This research demonstrates that if hotel transactions are not available, information about the RevPAR is an excellent substitute. By a statistical comparison of hotels on the basis of the RevPAR, further understanding is given into the hotel product features that are adding value to the RevPAR and with that the value of the hotel real estate. In an appropriate manner the value of hotel real estate is further explained. Assumptions made by appraisers about this relation are now supported by a more objective statistical analysis of hotel product features and their value. X

15 1 INLEIDING Wereldwijd heeft de hotelgast keuze uit bijna 19 miljoen hotelkamers. Europa heeft daarin een marktaandeel van 32% en is daarmee de grootste speler in de wereld. Met verblijfsaccommodaties heeft Nederland slechts een aandeel van 2% in Europa. Nederland is vergeleken met andere landen in Europa dus een kleine speler. In het jaar 2010 bedroeg het investeringvolume net iets boven de 100 miljoen euro. In dat zelfde jaar werd er wereldwijd 7,5 miljard euro geïnvesteerd in hotelvastgoed (Balekjian, Campos-Blanco et al. 2011). Een belangrijk kenmerk van Nederlands hotelvastgoed is dat het wordt beschouwd als specifiek vastgoed dat minder courant is in vergelijking met traditioneel vastgoed (Geer 2006). Dit brengt mee dat hoteltransacties in Nederlands schaars zijn en dat maakt het waarderen van hotelvastgoed tot specialistenwerk. De waarde van het hotelvastgoed is nauw verbonden met de exploitatie van de hotelonderneming. Er bestaat voor de waardebepaling van een hotelvastgoed niet één vast voorgeschreven methode. De waardebepaling van hotelvastgoed op basis van de bedrijfwaardebenadering wordt gezien als de meest juiste benadering. Het toepassen van de Discounted Cash Flow methode (DCF-methode) op de totale hotelonderneming en het daaruit isoleren van de waarde van het vastgoed, wordt beschouwd als de meest volledige manier van waarderen. De waarde van het hotelvastgoed wordt op deze manier grotendeels ontleend aan de exploitatie. Met deze waarderingsmethode worden de verschillende kasstromen van de exploitatie afzonderlijk goed inzichtelijk gemaakt. Deze methode laat echter niet zien hoe de waarde van het vastgoed is opgebouwd. In vergelijking met traditioneel vastgoed is bij hotels de relatie tussen de waarde en het vastgoed gebaseerd op meer aannames. Deze aannames worden grotendeels onderbouwd door middel van expertise en algemene kennis (Huizinga 2002). Hotelexploitanten kunnen zich onderscheiden door het creëren van een superieure waarde voor de hotelgast door het aanbieden van een combinatie van producteigenschappen waar de concurrentie niet toe in staat is. Daarom is het belangrijk om te weten hoe deze producteigenschappen zich verhouden tot de waarde van een hotelonderneming en het vastgoed. Gezien het geringe aantal transacties op de markt voor hotelvastgoed is alle kennis die de objectiviteit vergroot van meerwaarde. Hotelvastgoed is een interessante markt omdat het verschilt van traditioneel commercieel vastgoed. Het vastgoed van het hotel kan immers niet los worden geknipt van het bedrijf dat er in zit. Het succes van een hotelonderneming hangt af van menig variabele. In tegenstelling tot andere vastgoedmarkten is er relatief weinig onderzoek gedaan naar hotels. Om inzicht te krijgen 11

16 in de relatie tussen de vastgoed gerelateerde producteigenschappen en de waarde, is het van belang om deze relatie zo helder en duidelijk mogelijk in kaart te brengen. Het verkrijgen van kennis en inzicht in de dynamiek van hotelvastgoed is namelijk van belang voor diegenen die zich bezighouden met het waarderen van hotelvastgoed (O'Neill 2004). 12

17 1.1 PROBLEEMANALYSE HOTELVASTGOED Een hotel is uniek vastgoed dat producteigenschappen heeft die niet voorkomen bij ander inkomsten genererend vastgoed. De waarde van een hotel is opgebouwd uit diverse elementen namelijk: de waarde van onroerende zaak, de waarde van de inventaris, de waarde van de hotelonderneming (exploitatie) (Beuken 2005). Door een gebrek aan transparante hoteltransacties nemen de aannames bij specifiek vastgoed, zoals hotelvastgoed, toe en is het wenselijk de bedrijfswaardebenadering toe te passen. 1. Probleemschets waarderingsmethodieken hotelvastgoed Bron: DTZ Zadelhoff De belangrijkste aanname moet worden gedaan op de toekomstige exploitatie van het hotel. Huizinga (2002) stelt dat: om te komen tot een realistische inschatting van alle toekomstige inkomsten en uitgaven, dienen er binnen een aantal variabelen enkele aannames gedaan te worden. Om dit zo goed mogelijk te doen, moeten deze zo goed mogelijk worden onderbouwd danwel hun herkomst moet duidelijk te herleiden zijn. Om de aannamen binnen de variabelen goed te kunnen onderbouwen is het noodzakelijk dat de marktsituatie wordt geanalyseerd, evenals de kwaliteiten van de exploitatie. De kwaliteiten van de exploitatie worden geanalyseerd op basis van de analyse van historische exploitatiegegevens. De analyse vormt de basis voor de toekomstige resultaten. De relatie tussen de exploitatie en de waarde van het hotel wordt daarmee goed onderbouwd. 13

18 Als de waarde van het hotelvastgoed kan worden ontleend aan de exploitatie zou ook de relatie tussen het vastgoed en de exploitatie duidelijk te herleiden moeten zijn. Ondanks dat de vastgoedeigenschappen wel worden meegenomen in de beoordeling van de kwaliteit van de exploitatie, ontbreekt het aan een heldere onderbouwing van deze relatie. De relatie wordt in dit geval grotendeels onderbouwd op basis van expertise en algemene kennis van de markt die niet getoetst kan worden FOCUS EN AFBAKENING VAN HET ONDERZOEK Hotelvastgoed is een verblijfsaccommodatie en valt onder commercieel vastgoed. Andere soorten verblijfsaccommodaties, zoals motels, bungalowparken of campings worden buiten beschouwing gelaten. Voor een duidelijk scheiding van hotels ten opzichte van andere verblijfsaccommodaties wordt de Nederlandse Hotel Classificering gehanteerd en worden alleen bestaande hotels meegnomen in dit onderzoek. Voor dit onderzoek is een groot deel van informatie ontleend uit een select aantal studies over hotelvastgoed. De auteurs van deze studies vormen een belangrijk uitgangspunt en zullen daar aangehaald waar dat nodig is. De meest geraadpleegde informatiebronnen zijn: Rushmore, S. (2002). Hotel Investments Handbook. Have, G. G. M. t. (2007). Taxatieleer vastgoed 1 en 2. Huizinga, V. i. (2002). Direct beleggen in bestaande hotels. Beuken, H. S. E. J. (2005). Waardebepaling van hotelvastgoed. Het statistische onderzoek beperkt zich tot de hotelmarkt in Amsterdam. Als men kijkt naar het aantal bedden dan bevat deze markt 20% van de totale markt in Nederland (bedrijfschap Horeca en Catering 2011). Amsterdam laat zich, in tegenstelling tot andere Nederlandse steden, makkelijker vergelijken met andere populaire steden in West-Europa. Het doel van de statistische analyse is een model te creëren ter ondersteuning van de waardering van hotelvastgoed. Het model zal zich richten op de marktwaarde van hotelvastgoed en niet de marktprijs. De marktprijs van het hotelvastgoed wordt immers bepaald door de markt. 14

19 1.2 DE PROBLEEMSTELLING EN DE ONDERZOEKSVRAAG Aan de hand van de probleemanalyse wordt voor dit onderzoek de volgende probleemstelling gehanteerd: In Nederland is er weinig danwel geen onderzoek gedaan naar de relatie tussen de kwaliteiten van de producteigenschappen en de exploitatie van een hotel. Door het gebrek aan hoteltransacties kan de relatie tussen het vastgoed en de exploitatie niet worden getoetst en berust deze relatie op aannames van experts in de hotelbranche. De relatie wordt door de taxateur gebaseerd op subjectieve aannames. De marktwaarde van het hotelvastgoed wordt hierdoor grotendeels ontleend uit de exploitatie. Daarbij worden de kasstromen afzonderlijk inzichtelijk gemaakt maar ontbreekt een duidelijke relatie tussen het vastgoed en de waarde. De probleemstelling ziet op het ontbreken van hoteltransacties in de Nederlandse vastgoedmarkt waardoor het niet mogelijk is een model op te stellen dat inzicht geeft in de relatie van de producteigenschappen en de marktwaarde van hotelvastgoed. In dit onderzoek wordt een alternatief gezocht voor het ontbreken van de hoteltransacties in Nederland en daartoe is de volgende onderzoeksvraag opgesteld: In hoeverre is het mogelijk om de invloed die producteigenschappen hebben op de marktwaarde van de hotelonderneming te bepalen ter ondersteuning van de marktwaardering van het hotelvastgoed? 15

20 1.2.1 DEELVRAGEN VAN DE ONDERZOEKSVRAAG In dit onderzoek wordt gekeken hoe de producteigenschappen zich relateren tot de exploitatie en daarmee waarde van de hotelonderneming. Om te komen tot een eenduidig antwoord is de centrale vraag opgedeeld in de volgende 3 onderzoeksvragen: 1. Welke waarderingsmethodieken met betrekking tot hotelvastgoed worden toegepast voor de marktwaarde van hotelvastgoed? Om de waarde van een hotel te bepalen kunnen meerdere methodieken gecombineerd worden toegepast. Hotelvastgoed is exploitatiegebonden vastgoed en daarom hebben bepaalde methodieken de voorkeur boven andere waarderingsmethodieken. 2. In hoeverre dragen de producteigenschappen van een hotelonderneming bij aan de marktwaarde van een hotelvastgoed? Een hotel is een product dat is samengesteld uit meerdere eigenschappen die geconsumeerd worden door een gast (de consument). Het betreft tastbare en niet tastbare producteigenschappen van het hotel die worden meegenomen in het beslissingsproces van de gast. De samenstelling van het hotelproduct genereert de inkomsten die voortkomen uit de het verblijf van de gast. 3. Hoe kunnen de producteigenschappen objectief worden verwerkt in de waardering van hotelvastgoed? Door het gebrek aan hoteltransacties is de waardering van een hotel gebaseerd op een aantal aannames. Inzicht in de relatie tussen producteigenschappen en de exploitatie van een hotel is essentieel in het proces van objectiveren dat een taxateur doorloopt voor het onderbouwen van de marktwaarde van hotelvastgoed. 1.3 DOELSTELLING Het doel van dit onderzoek is om inzicht te verkrijgen in de producteigenschappen van een hotelonderneming ter ondersteuning van het waarderen van hotelvastgoed. Het doel van het onderzoek is geformuleerd als volgt: Het ontwikkelen van een verkennend model voor het waarderen van een hotelonderneming en inzicht brengen in de dynamiek van de producteigenschappen van hotelvastgoed. Het bovengenoemde model zal ondersteuning bieden ten behoeve van het proces van objectiveren voor waarderen van hotelvastgoed en daarmee het onderbouwen van de marktwaarde van hotelvastgoed. 16

21 1.4 ONDERZOEKSOPZET EN METHODIEK Dit onderzoek is opgebouwd uit drie onderdelen. Het eerste deel bestaat uit een literatuurstudie naar het waarderen van hotelvastgoed. De informatie verkregen uit de literatuurstudie heeft geleid tot de afbakening van het onderwerp. Vervolgens hebben verschillende interviews met experts uit de Amsterdamse hotelmarkt plaatsgevonden. Deze interviews hebben bijgedragen aan nieuw inzicht in het onderzoeksonderwerp. De combinatie van theoretisch kennis uit de literatuurstudie en de verkregen informatie uit de interviews hebben geleid tot een afbakening van dit onderzoek. Als alternatief voor het ontbreken van hoteltransacties is voor dit onderzoek een database samengesteld op basis van de RevPAR waarop een statische analyse is uitgevoerd. Vervolgens wordt de theoretische kennis gespiegeld aan hand van de statistische analyse. Het eindresultaat van het onderzoek is een verkennend model dat een mogelijke verklaring geeft voor de producteigenschappen van een hotel in relatie met het waarderen van een hotelonderneming. 1.5 AFSTUDEERORGANISATIE Deze Master Thesis is het eindproduct van de opleiding Real estate & Housing (RE&H) voor het behalen van de Master Architecture, Urbanism and Building Sciences onderafdeling van de Technische Universiteit Delft. Gedurende het proces ben ik bijgestaan door de volgende docenten: Hoofdmentor: Ing. P. de Jong Ing. P. de Jong is binnen RE&H verbonden aan de afdeling Bouweconomie en beoordeelt het onderzoek vanuit de economische wetenschap die zich bezighoudt met de economische aspecten van planning, ontwikkeling, financiering, ontwerp, realisatie, gebruik en exploitatie van gebouwen, gebieden en vastgoedvoorraden. Tweede mentor: Dr. C.J. van Oel Dr. C.J. van Oel is binnen RE&H verbonden aan de afdeling Housing quality and process innovation. Zij beoordeelt het onderzoek vanuit de methodiek voor wetenschappelijk onderzoek. De nadruk ligt met name op de statische juistheid van de analyse met betrekking tot het model. 17

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde Technische Universiteit Delft Architecture, Urbanism & Building sciences Real Estate & Housing Joris Tensen 1560387

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Agenda. Wie is De Hooge Waerder?

Agenda. Wie is De Hooge Waerder? 1 Agenda 1. Wie is De Hooge Waerder? 2. Wat is mijn bedrijf waard? 3. Is uw bedrijf verkoopklaar? Vestigingen Wie is De Hooge Waerder? 2 Wie is De Hooge Waerder? Divisies: op alle vestigingen zijn alle

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015 Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Wat maakt iemand tot een goede service employee/verkoper?

Wat maakt iemand tot een goede service employee/verkoper? Wat maakt iemand tot een goede service employee/verkoper? Churchill et al. (1985): Meta-analyse 116 artikelen belangrijkste determinanten v succes: (1) persoonlijke kenmerken (uiterlijk; sociale achtergrond;

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

A day made of glass. h.p://www.youtube.com/watch? v=6cf7il_ez38

A day made of glass. h.p://www.youtube.com/watch? v=6cf7il_ez38 A day made of glass h.p://www.youtube.com/watch? v=6cf7il_ez38 HC5: Finance in Entrepreneurship Blok 3: 2011 Ben White & Arnout Kroezen Agenda 1) Why focus on finance ma.ers? 2) Break Even point 5) Prijs

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4. In te vullen door de student: Naam: Groep: Collegiale toetsing

In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4. In te vullen door de student: Naam: Groep: Collegiale toetsing In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4 In te vullen door de student: Naam: Studentnummer: Docent: Groep: Collegiale toetsing FN2VS2FE01-1 HEEJM Aanwijzingen: N.B. Lees

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander 2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander HOI 2.0 introduction Importance HOI currency Future print = HOI 2.0 HOI 2.0 Print: Décomplexation/more simple Digital: New set-up Core values HOI Accountability

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry

HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry Ewout Hoogendoorn 5 juni 2013 HOSTA 2013 Resultaten 2012 Verwachtingen 2013 & 2014 Omzet, kosten en resultaat Vraag en aanbod Hotelvastgoed en contracten 2 Houdt het

Nadere informatie

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Marketing De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Vorige week: wat is een product 2 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Goed om te weten omdat: 3 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Vorige week: kernstrategie

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Number 11, May 2015 IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Het alloceren van de transactieprijs aan de afzonderlijke prestatieverplichtingen in een

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

Lelystad, Mainport Park A6

Lelystad, Mainport Park A6 Lelystad, Mainport Park A6 kavels vanaf 0,5 tot 21 hectare building plots as of 5,000 up 21 hectares 100% bebouwbaar site coverage 100% direct aan luchthaven directly linked to airport centraal in Nederland

Nadere informatie

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nummer 8, december 2014 Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nieuwe regels zijn door de IASB gepubliceerd voor

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM

TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM TE HUUR RADARWEG 519-539 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR RADARWEG 519-539 -AMSTERDAM Accelerating success COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE KOOP/ TE HUUR ADRES - PLAATS

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN

TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN TE HUUR P.CZN. HOOFTLAAN 14 EINDHOVEN Accelerating success. COLLIERS INTERNATIONAL TE HUUR P.Czn. HOOFTLAAN 14 - EINDHOVEN OPPERVLAKTE GEBOUW Het gebouw is in totaliteit circa 2.600 m² groot. SURFACE BUILDING

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds

EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds 4 juni 2008 Ingrid Hulshoff Portfolio Manager Healthcare ING Real Estate Investment Management 1. AGENDA EN INTRODUCTIE 1. AGENDA

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Van ader tot ader= Een risico-analyse van de bloedtransfusieketen. Jos Hoofs

Van ader tot ader= Een risico-analyse van de bloedtransfusieketen. Jos Hoofs Van ader tot ader= Een risico-analyse van de bloedtransfusieketen Jos Hoofs Doctoraal scriptie Beleid en Beheer Faculteit der Gezondheidswetenschappen Universiteit Maastricht November, 2001 1 e beoordelaar

Nadere informatie

Business Valuation : groeiend belang

Business Valuation : groeiend belang Business Valuation : groeiend belang Inleiding Vandaag de dag worden we steeds vaker geconfronteerd met de vraag hoeveel een onderneming waard is en of ze gelet op de huidige crisis financieel gezond is.

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

Building effective IT demandsupply

Building effective IT demandsupply Building effective IT demandsupply structures Gerard Wijers Director Governance and Sourcing Management Agenda» Introductie Demand-Supply» Demand-Supply bij Vopak» Demand-Supply bij van Gansewinkel» Discussie

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen

Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen For a presentation in ppt format, Please call +31 6 11356703 or send an e-mail to info@flostock.com Nieuw algoritme om de vraag doorheen de keten te voorspellen Robert Peels Supply Chain Innovations April

Nadere informatie

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything:

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything: Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie I feel nothing though in essence everything: Associations between Alexithymia, Somatisation and Depression

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

TE HUUR VAALMUIDEN 7-9 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR VAALMUIDEN AMSTERDAM

TE HUUR VAALMUIDEN 7-9 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR VAALMUIDEN AMSTERDAM TE HUUR VAALMUIDEN 7-9 AMSTERDAM COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR VAALMUIDEN 7-9 - AMSTERDAM Accelerating success COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR VAALMUIDEN 7-9 - AMSTERDAM

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12!

WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12! WC Marketing blok 2 lesweek 2! Propedeuse 2011/12! Agenda! Tijdens oefeningen krijg je feedback op huiswerk! SMART: 5 criteria voor doelstellingen! Marketingstrategie in 3 stappen! Marktsegmentatie! Segmentatieoefening

Nadere informatie

EFSI Info-session for the Flemish Region

EFSI Info-session for the Flemish Region EFSI Info-session for the Flemish Region Publieke financiering van infrastructuurprojecten voor transport, ziekenhuizen, onderwijs, water en energie,... Brussels, 14 September 2015 1 Eligibility voor EFSI

Nadere informatie

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel Welkom bij Aeternus De vooruitkijkspiegel Wat doen we? Werkgebieden en internationale netwerken Aeternus heeft lokale kennis en is een relevante partij in haar netwerken en bezit een kwalitatief internationaal

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

De waarde van een supermarkt

De waarde van een supermarkt De waarde van een supermarkt Maarten H.L. van Lit RT 20 mei 2011 LMBS retail B.V. Maarten van Lit directeur makelaar sinds 1990 9 jaar Van Boxtel & Partners Winkels 9 jaar DTZ Zadelhoff Retail specialisaties:

Nadere informatie

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs The Relationship between Existential Fulfilment, Emotional Stability and Burnout

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Heb je vragen of geef je mening en reactie op deze presentatie via

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

TE HUUR TRADE PARK ZUIDOOST KEIENBERGWEG / HOOGOORDDREEF AMSTERDAM ZUIDOOST

TE HUUR TRADE PARK ZUIDOOST KEIENBERGWEG / HOOGOORDDREEF AMSTERDAM ZUIDOOST TE HUUR TRADE PARK ZUIDOOST KEIENBERGWEG / HOOGOORDDREEF AMSTERDAM ZUIDOOST COLLIERS INTERNATIONAL REAL ESTATE B.V. TE HUUR TRADE PARK ZUIDOOST AMSTERDAM ZUIDOOST Accelerating success COLLIERS INTERNATIONAL

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s. ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten

SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s. ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten SMART(ER) GATES Multi use and multi functional HUB s ADVIER Mobiliseert, NIO Architecten en OKRA landschapsarchitecten Background and team Contest City of Antwerp design contest for parking houses (P+R

Nadere informatie