Veiligezorg. Handreiking 'Blijvende aandacht' Veiligezorg / Handreiking Blijvende aandacht 17 december 2009 Elisabeth Brouwer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Veiligezorg. Handreiking 'Blijvende aandacht' Veiligezorg / Handreiking Blijvende aandacht 17 december 2009 Elisabeth Brouwer"

Transcriptie

1 Veiligezorg Handreiking 'Blijvende aandacht' 1

2 Voorwoord Een jaar geleden brachten we de handreiking uit: 'De aanhouder wint'. Daarin staan twaalf praktijkvoorbeelden van een succesvolle aanpak van agressie in ziekenhuizen. Na de borging en verankering komt de continuering. Om die reden gaat deze handreiking over blijvende aandacht voor Veiligezorg. Hoe zorg je ervoor dat het ziekenhuis steeds veiliger wordt, zowel voor de medewerkers als voor de patiënten en bezoekers? Veilig in de zin dat je je veilig voelt, niet uitgescholden wordt of bedreigd, niet respectloos behandeld wordt of voortdurend op je vingers wordt gekeken. Blijvend aandacht voor iets houden is niet makkelijk. Nergens, maar zeker niet in ziekenhuizen en andere zorginstellingen, waar het ene na het andere project wordt uitgevoerd om de zorg te verbeteren. Maar als een medewerker zich niet prettig voelt dan zal dat de zorg ook niet ten goede komen. In deze handreiking worden alle onderwerpen besproken die blijvend aandacht behoeven. Bij elk onderwerp worden 'instrumenten' benoemd die kunnen helpen om die aandacht levend te houden. We maken een onderscheid tussen organisatie- en afdelingsniveau. Een aantal onderwerpen komt bij beide voor, maar de instrumenten zijn op beide niveaus verschillend. Bij diverse onderwerpen zijn voorbeelden en tips opgenomen uit de praktijk. Er zullen in veel meer instellingen voorbeelden aanwezig zijn. Wij roepen u op deze voorbeelden aan ons te mailen, zodat we deze handreiking verder kunnen aanvullen en anderen en u, daarmee een dienst kunnen bewijzen. We kunnen eigenlijk wel zeggen dat zonder een coördinator Veiligezorg, die samenwerkt met een werkgroep Veiligezorg, het bijna niet mogelijk is om blijvend aandacht te besteden aan het terugdringen van agressie en ongewenst gedrag. Alle afspraken, procedures, protocollen, handreikingen en beleidsplannen zijn belangrijk, maar de persoonlijke aandacht blijft het allerbelangrijkste instrument. Namens het team Veiligezorg van het CAOP wens ik u veel inspiratie en doorzettingsvermogen. Elisabeth Brouwer Den Haag, najaar

3 Inhoud 1. Blijvende aandacht, waarom en van wie 4 pag. 2. Blijvende aandacht op organisatieniveau 7 Beleid 7 Communicatie 9 Melden van incidenten 10 Registratie van meldingen 12 Externe samenwerking 12 Waarschuwing en toegangsontzegging 13 Aangifte doen 13 Verbouw en Nieuwbouw Blijvende aandacht op afdelingsniveau 15 Communicatie 15 Afdelingsbeleid preventie 16 Omgaan met agressie en hoe te handelen bij incidenten 16 Gedragscode en gedragsregels 17 Opvang en nazorg 18 Melden van incidenten 18 Leren uit incidenten 19 Analyse van cijfers 20 Samenwerking Handreikingen procedures, protocollen en richtlijnen 22 Bijlagen Bijlage 1 Programma Veilige Publieke Taak 23 Bijlage 2 Ziekenhuizen met praktijkvoorbeelden 24 3

4 1. Blijvende aandacht: waarom en van wie? Een plant die je geen water geeft, gaat dood. Een medewerker die je geen aandacht geeft, wordt cynisch. Een patiënt die je geen aandacht geeft, wordt boos. Afgelopen jaren is er in ziekenhuizen en andere zorginstellingen heel veel geïnvesteerd in de aanpak Veiligezorg. Deze aanpak is erop gericht ongewenst gedrag en agressie te verminderen, liefst te voorkomen, en waar het toch voorkomt er beter mee om te gaan. Een convenant, gedragscodes, gedragsregels, huisregels, procedures, richtlijnen en handreikingen zijn daarvoor opgesteld. Maar wat helpt het als dit alleen maar op papier staat? In instellingen waar men steeds opnieuw en op verschillende manieren aandacht besteedt aan dit onderwerp, wordt de agressie langzaam maar zeker minder, waardoor medewerkers zich steeds veiliger voelen. Dat wil niet altijd zeggen dat het aantal meldingen omlaag gaat. Misschien wel juist niet, omdat medewerkers zich steeds veiliger voelen om te melden. En omdat ze zien dat het zin heeft om te melden. De ernst van de incidenten in deze instellingen wordt wel minder. De medewerkers kunnen er zelf steeds beter mee omgaan en de beveiliging hoeft steeds minder te komen helpen. Een gedragscode is een heel zinvol instrument om het goede voorbeeld te geven, maar als je elkaar er niet op aanspreekt en niet regelmatig evalueert, zal er weinig veranderen. Dat is hetzelfde met de gedragsregels. Als we patiënten en bezoek niet aanspreken op hun gedrag, zal er niet veel veranderen. In deze handreiking wordt alles genoemd wat blijvende aandacht verdient met daarbij 'instrumenten' die ingezet kunnen worden. Bij deze instrumenten zit de kracht in het koppelen van Veiligezorg aan de bestaande manier van werken. Dat geeft de grootste kans op succes. Aandacht van wie? Iedereen kan met ongewenst gedrag te maken krijgen, van patiënten en/of bezoekers, maar ook van collega's. Om blijvende aandacht aan Veiligezorg te besteden heb je mensen nodig met passie en bezieling voor hun werk en voor de mensen om hun heen. Zonder betrokkenheid is er geen aandacht voor Veiligezorg. Als het gaat om ongewenst gedrag, agressie en geweld, is aandacht nodig van veel mensen op allerlei niveaus en afdelingen in de organisatie. In de eerste plaats is dat de directie die zich uit moet spreken, achter het beleid moet staan, dit moet uitdragen en de voorwaarden moet creëren. Om te beginnen door medewerkersveiligheid nadrukkelijk te benoemen in de visie en jaarplannen van de Raad van Bestuur. Daarnaast is er een aantal belangrijke spelers te noemen die een expliciete taak hebben: leidinggevenden arbo- en milieucontactpersonen veiligheidscoaches beveiliging afdeling HRM/P&O afdeling opleidingen arbodienst 4

5 vertrouwenspersonen opvangteams de juridische afdeling/medewerker de communicatie afdeling/medewerker de politiecontactfunctionaris in het ziekenhuis, Coördinator Veiligezorg Inmiddels is overduidelijk dat wanneer een ziekenhuis/zorginstelling blijvende aandacht aan Veiligezorg wil besteden, er een centrale coördinator Veiligezorg nodig is. Wie de coördinator is, maakt niet zoveel uit. Het kan iemand zijn die er speciaal voor aangesteld is, maar het kan ook de arbo-adviseur, hoofd Beveiliging, een stafmedewerker vanuit de (Concern)staf of de manager Facilitair bedrijf zijn. Als het maar iemand is die voldoende draagvlak heeft in de organisatie, toegang heeft tot alle niveaus in de organisatie en betrokken is. De taken van deze persoon zijn: o de betrokkenen (liefst in de Werkgroep Veiligezorg ) een aantal keren per jaar (ca. 3 4 keer) bij elkaar brengen om het beleid te bespreken en te evalueren o in de werkgroep bespreken waar het goed gaat, waar knelpunten zijn en hoe die op te lossen zijn, na te gaan waar aanvullend beleid nodig is, of en waar er knelpunten zijn in de samenwerking tussen interne en externe partijen, welke onderwerpen extra aandacht behoeven, etc. o nieuw te ontwikkelen beleid/instrumenten in gang zetten en de ontwikkeling ervan bewaken o rapporteren naar directie en or over de stand van zaken ongewenst gedrag, agressie en veiligheid in de instelling Werkgroep Veiligezorg De coördinator kan en moet niet zonder een werkgroep functioneren. Samen zorgen zij ervoor dat het onderwerp blijvend aandacht krijgt en de aanpak zich blijft ontwikkelen. o Samenstelling werkgroep De werkgroep Veiligezorg kan bestaan uit de coördinator Veiligezorg, de arbo-adviseur, hoofd Beveiliging, een stafmedewerker vanuit de (Concern)staf, manager Facilitair bedrijf, één of meer leden van de beveiliging, enkele leidinggevenden van belangrijke risicoafdelingen waar veel incidenten plaatsvinden, iemand vanuit de afdeling opleidingen/hrm en degene die de opvangteams coördineert. o 'Tijdelijke leden' Er is een aantal sleutelfiguren dat niet vast in de werkgroep hoeft te zitten. Zij moeten wel minimaal twee keer per jaar worden uitgenodigd om zaken te evalueren en mee te denken. Het is belangrijk er regelmatig een communicatiemedewerker bij te betrekken om te evalueren of de communicatie nog steeds voldoende is en op de juiste manier verloopt. Ook is het verstandig om regelmatig een vertegenwoordiger vanuit de Medische staf uit te nodigen om alles wat met de artsen te maken heeft te bespreken. Denk hierbij aan incidenten waar artsen bij betrokken zijn, samenwerking met de verpleging, opzeggen van een behandelovereenkomst, medisch beroepsgeheim en samenwerking met de politie. Wanneer het convenant en/of de afspraken met de politie worden geëvalueerd is het goed om de politiecontactfunctionaris en een juridisch medewerker uit te nodigen. 5

6 o Buiten de instelling Ook buiten de eigen instelling zijn er instanties en personen waarvan het zinvol is er structureel contact mee te onderhouden. Dat zijn contactpersonen bij de politie (op beleidsniveau de teamchef en op uitvoerend niveau de wijkagent), bij de gemeente, het busbedrijf, de GGZ, e.a. Regelmatig contact met de wijkagent (1 x per 2 maanden) is ook zeker aan te raden. o Functie en taken van de werkgroep Een werkgroep Veiligezorg (inclusief de coördinator VZ) heeft een aantal functies en taken: o ondersteuning van de coördinator: inhoudelijk meedenken, uitvoeren en elkaar inspireren en motiveren o evalueren van het centrale beleid o de samenwerking tussen de verschillende betrokkenen bevorderen o de resultaten uit de RI&E's op centraal niveau beoordelen en acties formuleren o overleg met de or o contact houden in het netwerk met andere ziekenhuizen en instellingen o het onderdeel agressie en Veiligezorg voor het (arbo/sociaal) jaarverslag van het ziekenhuis schrijven In het Slotervaart ziekenhuis in Amsterdam worden maandelijks de meldingen, die bij de beveiliging binnenkomen, in de werkgroep Veilige Zorg besproken. In het Slotervaart ziekenhuis in Amsterdam geven leden van de werkgroep ook voorlichting in werkoverleggen van afdelingen. In het Ziekenhuis Sint Jansdal in Harderwijk is de werkgroep Veiligezorg een breed samengestelde werkgroep, die vier keer per jaar bij elkaar komt en waarin alles wat met Veiligezorg te maken heeft wordt besproken. De groep bestaat uit vertegenwoordigers van de kliniek, de ambulante zorg, het facilitair bedrijf, het management en de Raad van bestuur. Tip In Amsterdam is er het SIGRA, een lokaal overleg in de stad Amsterdam, waaraan diverse partijen deelnemen en waarin onderwerpen worden besproken die meerdere partijen aangaan. Een voorbeeld is het convenant met politie en justitie. (Meer informatie hierover is bij alle Amsterdamse ziekenhuizen te krijgen.) In het VUmc heeft de hrm-beleidsadviseur, die verantwoordelijk is voor de uitvoering van het beleid en programmaleider is t.b.v. de implementatie, frequent overleg met de leidinggevende van de Receptie en Beveiliging rondom casuïstiek. Tip In het Catharina ziekenhuis gaat men een kenniscentrum Veiligheid opzetten, waarin alle activiteiten van de werkgroepen en commissies worden gebundeld. 6

7 2. Blijvende aandacht op organisatieniveau Beleid Om Veiligezorg een stevige basis te geven moet het op centraal niveau in het beleid zijn opgenomen. Daarmee geeft de directie haar visie weer. Dit wordt vervolgens zowel intern als extern gecommuniceerd. Ook de or heeft dan de mogelijkheid de invulling van het beleid te bewaken en indien nodig de directie erop aan te spreken. Naar buiten toe kan de organisatie zich er ook mee profileren: 'Wij zijn het veiligste ziekenhuis/de veiligste zorginstelling.' Hoe uw instelling het predicaat 'Wij zijn een Veiligezorg ziekenhuis' kan krijgen, vindt u op de website onder Criteria Sticker 'Dit is een Veiligezorg ziekenhuis'. Instrumenten Voor de borging en bewaking van het beleid op centraal niveau zijn er verschillende instrumenten. o Beleids- en Budgetcyclus Wanneer de directie in de beleids- en budgetcyclus het decentrale management ieder jaar vraagt naar de stand van zaken ten aanzien van agressie en geweld, wordt dit een structureel onderdeel van de beleidscyclus. Het is uiteraard noodzakelijk dat het beleid ook, centraal of decentraal, in de begroting wordt opgenomen. Bijvoorbeeld voor de trainingen, voor de jaarlijkse themamiddag, voor de tijd van de coördinator en voor de communicatie. In het Laurentius ziekenhuis in Roermond is in de kaderbrief van de directie aan de afdelingen het onderwerp veiligheid opgenomen. In het VUmc wordt VUmc Agressievrij, het programma (on)gewenste omgangsvormen (personeel onderling) en de Collegiale Opvang opgenomen in een Integraal Veiligheidsbeleid. o Jaarplannen Jaarplannen zijn een onderdeel van de beleidscyclus. Het onderwerp agressie en veiligheid structureel opnemen in jaarplannen is een goed instrument om er blijvend aandacht aan te besteden. In het Sint Franciscus Gasthuis in Rotterdam heeft de afdeling Beveiliging in haar jaarplan een schema opgenomen om gepland afdelingen langs te gaan en informatie te verstrekken over Veiligezorg. Voordat het in het jaarplan was opgenomen werden de afspraken nogal eens als te vrijblijvend ervaren door de afdelingen. In het VUmc is VUmc-agressievrij opgenomen in het activiteitenplan van HRM-P&O. 7

8 o Veiligheidsmanagementsysteem (VMS)/patiëntenveiligheid Het VMS is in eerste instantie opgezet voor de veiligheid van de patiënten. In sommige ziekenhuizen is hierin ook de veiligheid voor de medewerkers opgenomen. Hiermee geeft de directie aan dat zij de veiligheid van de medewerkers net zo belangrijk vindt en dat het ook min of meer een voorwaarde is: als een medewerker zich niet veilig voelt, zal dit de veiligheid voor de patiënt nadelig kunnen beïnvloeden. Op een kinderafdeling was een ouder er zo mee bezig dat zijn kind de allerbeste zorg kreeg, dat hij voortdurend de verpleging op de vingers keek en allerlei opmerkingen maakte. De verpleging werd daar zo onzeker van dat het gevaar van fouten op de loer lag. Dit is aan de vader uitgelegd en daarna ging het veel beter. In het Catharina-ziekenhuis moeten alle sectoren en diensten een Veiligheidsmanagementsysteem hebben waarin alle zes de pijlers zijn uitgewerkt. Deze zes pijlers zijn: 1. patiëntveiligheid 2. medicatieveiligheid 3. medewerkerveiligheid 4. apparaatveiligheid 5. informatieveiligheid 6. gebouwveiligheid o Managementrapportage Een managementrapportage is een goed instrument om de directie regelmatig te informeren over ernstige incidenten die hebben plaatsgevonden. Als de directie totaal geen weet heeft van wat er zich afspeelt, en dat is meestal zo op dit gebied, dan zal het onderwerp ook geen hoge prioriteit hebben. Naast de cijfers zijn ook concrete verhalen heel belangrijk. Bij ernstige incidenten waar externe partners bij betrokken zijn en soms ook de pers, is het belangrijk dat de directie altijd op de hoogte is. In het VieCurie wordt in een dergelijk managementrapportage het volgende kort beschreven: onderwerp, opsteller, situatie, aandachtspunt, genomen actie, schade. o Directie ORoverleg Directie en OR hebben structureel overleg. Als agressie en veiligheid een vast agendapunt zijn, krijgt ook dit structureel aandacht. De managementrapportages kunnen ook in cc. naar de or worden gestuurd. De or kan op basis hiervan in het overleg met de directie eventuele consequenties voor het beleid bespreken. Andere belangrijke instrumenten die gebruikt kunnen worden om het beleid te evalueren en bij te stellen zijn: o het Medewerkers Tevredenheid Onderzoek / MMO- Medewerkers Motivatie Onderzoek / MBTO- Medewerkers Betrokkenheid en Tevredenheid Onderzoek 8

9 In het vitaliteitsonderzoek, een vorm van medewerkerstevredenheidsonderzoek, wordt tweejaarlijks onderzocht of medewerkers geconfronteerd worden met agressie, wat de mogelijke effecten zijn en/of de interventies werkbaar zijn (Sint Elisabeth ziekenhuis Tilburg) voorbeeld In een grootschalig medewerkerstevredenheidsonderzoek in 2008 en 2009 zijn vragen opgenomen over het veiligheidsgevoel van de medewerkers. Deze meting zal o.a. een inzicht geven in de relatie tussen de afname van geregistreerde meldingen en het werkelijke veiligheidsgevoel van de medewerker (Maxima Medisch Centrum Eindhoven). o Patiënttevredenheid/klanttevredenheidsonderzoek Deze beide instrumenten geven inzicht in de veiligheid en het ongewenst gedrag en hoe zowel medewerkers als patiënten/klanten gedrag en veiligheid ervaren. Ook patiënten en klanten kunnen last hebben van ongewenst en agressief gedrag van aanwezigen (andere patiënten, bezoekers, artsen). o RI&E In het arbobeleid van de instelling is opgenomen dat een RI&E moet worden uitgevoerd. In de RI&E moeten vragen zijn opgenomen over agressie. Doordat de RI&E met een vaste regelmaat (1 x per vier jaar) wordt uitgevoerd is dit een goed instrument waarmee structureel en blijvende aandacht aan agressie kan worden besteed. De coördinator Veiligezorg kan informatie uit meerdere RI&E's gebruiken in het overleg met de directie. Om het onderwerp structureel onder de aandacht te houden van leidinggevenden, lopen leidinggevenden in het Maxima Medisch Centrum, in het kader van de RI&E, maandelijks een veiligheidsronde over de afdeling. Hierin zijn ook vragen opgenomen over agressie en geweld. Deze meting geeft tevens inzicht in het meldgedrag van de medewerkers. o Audits in het kwaliteitssysteem Procedures en protocollen kunnen in het kader van het kwaliteitssysteem worden ge-audit. Hiermee worden ze structureel geëvalueerd. Communicatie Alles staat en valt met een goede en regelmatige communicatie. Beleid is noodzakelijk, maar als het alleen op papier staat en nauwelijks aandacht krijgt, heeft het weinig effect. Op centraal niveau gaat het om de communicatie tussen directie en or, directie en management van afdelingen, tussen afdelingen onderling en tussen intern en extern. Instrumenten Voor communicatie zijn heel veel instrumenten beschikbaar. Het meest effectief is het als meerdere instrumenten integraal ingezet en positief geformuleerd worden. Hieronder staan enkele voorbeelden op organisatieniveau: o een pagina op de website, intern (intranet) en extern (internet) 9

10 o o o o o o o een vaste rubriek in de nieuwsbrief posters bij ingangen en op afdelingen een jaarlijkse themamiddag of -dag regels t.a.v. van gewenst en ongewenst gedrag opnemen in het opnameboekje Werkgroep Veiligezorg het directie-or-overleg een vaste afspraak voor regelmatig overleg met de contactpersoon (op beleidsniveau) bij de politie Het VU ziekenhuis beschrijft op zijn website onder het kopje 'Rechten en plichten voor patiënten' het project VUmc agressievrij Veiligezorg. Daar is een flyer te downloaden waarin gedrag benoemd wordt dat niet getolereerd wordt. In het Sint Franciscus Gasthuis in Rotterdam zijn op intranet alle preventieve en repressieve maatregelen tegen agressie geplaatst. Aandachtspunt Medewerkers moeten er regelmatig op gewezen worden dat nieuwe informatie op intranet is geplaatst. Het nabespreken van incidenten is hiervoor ook een goed instrument. Tip Het Jeroen Bosch ziekenhuis geeft als tip mee dat het belangrijkste communicatie-instrument het persoonlijke contact is. De adviseur Arbeidsomstandigheden, die de centrale coördinatie heeft voor Veiligezorg, heeft met enige regelmaat contact met de secretaris van de Raad van bestuur. o Introductie nieuwe medewerkers Een belangrijk communicatiemoment is de introductie van nieuwe medewerkers. Hierin kunnen de visie en de belangrijkste centrale afspraken over Veiligezorg aan medewerkers bekend worden gemaakt. In het VUmc krijgen de medewerkers een informatiemap waarin de informatie over VUmcagressievrij is opgenomen. In het MCA worden alle nieuwe medewerkers, dus ook de zij-instromers en herintreders, geïnformeerd over Veiligezorg en BHV tijdens de introductie door de beveiliging. Tip In het VUmc worden aankomende coassistenten aan het begin van de co-fase geïnformeerd over VUmc Agressievrij. 10

11 Melden van incidenten Het melden van incidenten is een onderwerp dat blijvende aandacht behoeft. De meldingsprocedure verschilt per ziekenhuis/instelling. Meestal komen de meldingen ergens centraal binnen. Er zijn ook enkele instellingen, vooral de grote, waar men decentraal kan melden. In de netwerkbijeenkomst van het voorjaar 2009 is uitgebreid ingegaan op het melden, registreren en analyseren van meldingen. De PowerPoint-presentatie is te vinden op de website Veiligezorg (www.veiligezorg.nl). De meldingen geven een goed inzicht en wat voor soort agressie er voorkomt en in wat voor situaties. Dit kan veel inzicht geven in maatregelen die nodig zijn om ongewenst gedrag en agressie te verminderen. In de handreiking 'Leren uit incidenten' (ook op de website wordt uitgebreid ingegaan op de redenen waarom medewerkers niet melden. In deze handreiking willen we alleen nog eens benadrukken hoe belangrijk het is dat medewerkers melden. Daarnaast is het heel belangrijk persoonlijk contact op te nemen met een medewerker na een melding, vanuit centraal, waar de melding binnenkomt en vanuit de leidinggevende. Het is onze uitdrukkelijke overtuiging dat de leidinggevende van elke melding op de hoogte hoort te zijn. Een terugkoppeling geven aan de medewerker die meldt én aan het team over wat er met een melding is gedaan, tot wat voor maatregelen het heeft geleid is het tweede belangrijke punt. In dit geval gaat het dan om maatregelen op centraal niveau. Wat is er bijvoorbeeld richting de dader gebeurd of heeft het consequenties voor de manier van werken van de beveiliging? In het Sint Elisabeth ziekenhuis in Tilburg is in het beleid opgenomen dat alle incidenten of onveilige situaties m.b.t. agressie gemeld moeten worden. Doordat het in de beleidscyclus is opgenomen, is er structureel aandacht voor de meldingen, zowel voor de cijfers, als het melden op zich. Instrumenten Om blijvend aandacht te besteden aan het melden van incidenten zijn de volgende instrumenten in te zetten. o Terugkoppeling na een melding naar de medewerker, naar de leidinggevende en vanuit de leidinggevende naar de medewerker o Nabespreken van incidenten ten behoeve van de opvang o Analyseren van incidenten ten behoeve van maatregelen ter voorkomen/beter omgaan met agressie en ongewenst gedrag In het Jeroen Bosch ziekenhuis in Den Bosch worden alle incidenten gemeld bij bureau Arbo&Verzuim. Incidenten worden door het bureau A&V beschouwd als een mogelijkheid om weer in contact te komen met een afdeling en om het onderwerp opnieuw onder de aandacht te brengen. Naar aanleiding van een incident kan een aantal activiteiten in gang worden gezet: Een gesprek met betrokkenen. In het gesprek wordt naast het persoonlijke stuk ook aandacht besteed aan aangifte, opvang, melden, cultuur in het team, preventie, etc. 11

12 Een nabespreking van het incident, eventueel begeleid door de adviseur arbeidsomstandigheden. Een gesprek met de artsen. Een verdiepende risico-inventarisatie Agressie, Geweld en Intimidatie bestaande uit: - een rondgang over de afdeling - een groepsinterview of interviews met individuele medewerkers - een gesprek met de leidinggevende - een plan van aanpak maken Een training voor de medewerkers van de afdeling Leidinggevenden in het Sint Elisabeth ziekenhuis in Tilburg worden getraind in het bespreken en analyseren van incidenten in het kader van het management development traject. Registratie van meldingen De incidenten die gemeld worden, moeten ingevoerd worden in een registratiesysteem. In de tijd van het ZIR waren er in ziekenhuizen soms grote achterstanden met het invoeren van de gemelde incidenten. Dat zal, nu ziekenhuizen het in hun eigen (VMS-)systeem invoeren waarschijnlijk niet anders zijn. Hierdoor zijn geen betrouwbare analyses te maken. Instrumenten De werkgroep Veiligezorg heeft een belangrijke rol om het registreren van de meldingen te bevorderen. De werkgroep moet hier structureel aandacht aan besteden. Het decentraal invoeren van incidenten kan een oplossing zijn. o Werkgroep Veiligezorg Door het melden, registreren en analyseren van incidenten structureel op de agenda van de werkgroep Veiligezorg te hebben staan, krijgt het structureel aandacht en kan aan de oplossing van knelpunten worden gewerkt. o Invoeren van meldingen Sommige ziekenhuizen kiezen ervoor om de melder zelf een incident te laten invoeren. Dat kan een hele goede manier zijn om achterstand bij het invoeren te voorkomen. Er moet wel voor gewaakt worden dat medewerkers meldingen van andere incidenten kunnen inzien. Verder moet er voor gewaakt worden dat aan de melder teveel gegevens gevraagd worden om in te vullen. Het gevolg kan zijn dat mensen niet meer bereid zijn te melden, omdat ze het hele traject niet willen ingaan. In het Maxima Medisch Centrum is via VMS geborgd dat de agressiemelding wordt teruggekoppeld naar de medewerker en naar de leidinggevende: een melding kan namelijk niet worden afgesloten zonder deze stap uit te voeren. Externe samenwerking De externe samenwerkingspartners, waar als eerste contact mee is gezocht, zijn politie en justitie. Later zijn daar soms nog andere partners bijgekomen, zoals de gemeente, het veiligheidshuis van de gemeente, de patiëntenvereniging, de GGZ, de Kinderbescherming, bureau 12

13 Jeugdzorg of een busmaatschappij. Ook de samenwerking met deze externe partners is een onderwerp dat blijvende aandacht behoeft. Weliswaar niet heel frequent, maar wel regelmatig. Het beste is hier met elkaar afspraken over te maken en dit vast te leggen. Bij de opzet van Veiligezorg is het convenant met politie en justitie opgesteld. Na verloop van tijd (1 2 jaar) moet een dergelijk convenant geëvalueerd worden. Kloppen de afspraken nog? Werken ze zoals ze moeten werken? Is iedereen nog op de hoogte van wat er in staat? Kloppen de contactpersonen nog? Deze vragen gelden uiteraard ook voor de afspraken met de andere externe partners. Instrumenten Vaste afspraken voor een structureel overleg en het evalueren van afspraken en procedures helpt om blijvend aandacht te besteden aan de samenwerking met externe partners. o Structureel overleg In het UMC Utrecht heeft de Coördinator Veiligezorg samen met de manager Preventie structureel overleg met de Politie Utrecht. o Evaluatieoverleg Bij deze overleggen moet in ieder geval altijd de coördinator en een vertegenwoordiger vanuit de beveiliging betrokken zijn. Daarnaast moeten degenen die betrokken zijn bij het betreffende onderwerp, zoals de politiecontactfunctionaris en een juridisch medewerker als het over het convenant gaat en bij de contacten met bijvoorbeeld de Kinderbescherming/bureau Jeugdzorg, een vertegenwoordiger vanuit de kinderafdelingen. Dit overleg is op beleidsniveau. Het is daarnaast belangrijk om ook op uitvoerend/afdelingsniveau regelmatig overleg te hebben met bijvoorbeeld de wijkagent. In het VieCurie Medisch Centrum kwam uit het evaluatieoverleg dat er behoefte was aan 1. een aanvulling van het VZ-Convenant met het onderwerp 'vervolging'. Dit zal voor het hele arrondissement Roermond/Maastricht gaan gelden. 2. een aanvullend Convenant met de centra/klinieken waar zich TBS-patiënten bevinden die ook in het ziekenhuis komen. Beide aanvullingen zijn(zo goed als) gereed. Waarschuwing en toegangsontzegging Het beleid ten aanzien van de waarschuwingen en ontzeggingen wordt centraal gemaakt. Afhankelijk van de grootte en organisatie van de zorginstelling wordt het centraal of decentraal uitgevoerd, maar altijd onder de verantwoordelijkheid van of gemandateerd door de directie. Degenen die het uitvoeren én de medewerkers moeten zich dan ook gesteund voelen door de directie. Het kan niet zo zijn dat ontzeggingen worden ingetrokken zonder dat medewerkers gehoord zijn, of dat een ontzegging alleen wordt uitgereikt als een medewerker aangifte heeft gedaan. Waarschuwingen moeten altijd gerapporteerd worden aan de directie. Instrumenten o Managementrapportage Een goed instrument voor het melden van waarschuwingen is de managementrapportage. 13

14 Afhankelijk van het aantal, moeten de waarschuwingen en ontzeggingen 1 tot 2 keer per jaar geëvalueerd worden om te controleren of de voorwaarden en de procedures aangepast moeten worden. Aangifte doen Voor het doen van aangifte kan voor medewerkers een drempel ontstaan. Ze kunnen zijn afgeschrikt onjuiste informatie over de procedure, de tijd dat het kost of de rompslomp dat het geeft. Zorgvuldige begeleiding is uiterst belangrijk. Daarnaast is het slim om afspraken te maken met de politie over de procedure en die goed bekend maken bij de medewerkers en bij degenen die de medewerker begeleidt vanuit de beveiliging, juridische zaken of de arbodienst/arbo-adviseur. Tip In de Handreiking 'Aangifte doen' is hier alles over te vinden. Tip In veel instellingen wordt de aangifte namens de betrokkene gedaan door het hoofd beveiliging. Verbouw en Nieuwbouw Activiteiten ten behoeve van verbouw en nieuwbouw zijn uitstekende gelegenheden om weer aandacht te besteden aan de fysieke oorzaken die tot agressie en ongewenst gedrag kunnen leiden. en hiervan zijn de ligging en inrichting van spreekkamers, het aantal en de overzichtelijkheid van ingangen en verlichting. Om er al in vroeg stadium aandacht aan te kunnen besteden is een procedure voor de inzet van een deskundige vanuit Veiligezorg essentieel. 14

15 3. Blijvende aandacht op afdelingsniveau Ongewenst gedrag en agressie gebeuren in je directe omgeving. Medewerkers hebben er direct last van in hun dagelijkse werk. De meeste aandacht moet daarom gaan naar de medewerker en haar of zijn werksituatie op de afdeling. In de eerste plaats ligt hier een verantwoordelijkheid en taak van de leidinggevende. Een aantal taken kunnen gedelegeerd worden naar teamleiders, senior verpleegkundigen met aandachtsvelden of veiligheidscoaches en KAM-contactpersonen. Wat op centraal niveau geregeld is, is voor het grootste deel voorwaardenscheppend. Communicatie Agressie en ongewenst gedrag is communicatie, verbaal en non-verbaal. En ook in de aanpak hiervan is communicatie het belangrijkste middel. Op een afdeling in een ziekenhuis/instelling zijn heel veel communicatiemomenten en communicatiemiddelen die benut kunnen worden in de aanpak van agressie. De belangrijkste is de persoonlijke aandacht voor degenen die erbij betrokken zijn. Zowel degenen die het ongewenste gedrag vertonen, als degenen die er mee geconfronteerd worden. Verder is het het meest effectief als de communicatiemiddelen integraal worden ingezet. Om er blijvend aandacht aan te besteden is het goed om heldere afspraken vast te leggen in protocollen, procedures en/of richtlijnen. Voordeel hiervan is dat iedereen het na kan lezen. Dus ook nieuwe medewerkers, coassistenten en arts-assistenten, die steeds nieuw op een afdeling komen. o Communicatiemiddelen De communicatiemiddelen die ingezet kunnen worden zijn: o Themabijeenkomst o Dienstevaluatie o Afdelingsvergadering o Werkoverleg o Klinische lessen o Posters op afdelingen o Voorlichting op een afdeling n.a.v. een incidentmelding o Persoonlijke benadering Doordat er voortdurend aandacht wordt besteed aan Veiligezorg en er op allerlei manieren over wordt gecommuniceerd, beginnen leidinggevenden in het Jeroen Bosch ziekenhuis zelf contact te zoeken met de adviseur Arbeidsomstandigheden om: - in een werkoverleg informatie te geven - informatie te geven aan artsen - nabesprekingen van incidenten te begeleiden - aanwezig te zijn bij een evaluatiegesprek met een patiënt Tip Om in contact te komen met medewerkers uit functieniveaus die schriftelijk moeilijk te bereiken zijn, zoekt de adviseur Arbeidsomstandigheden van het Jeroen Bosch ziekenhuis deze medewerkers op. Bijvoorbeeld op de plekken waar ze koffie drinken. 15

16 Afdelingsbeleid Preventie Door het beleid middels audits te evalueren is de aandacht structureel ingebed in de beleidscyclus. Andere instrumenten waarin de aandacht voor Veiligezorg structureel ingebed kan worden zijn: o Afdelingsjaarplan en jaarverslag o Opleidingsplannen In de opleidingsplannen moet worden opgenomen wie, wanneer getraind wordt in het omgaan met agressie en ongewenst gedrag. o Introductie van nieuwe medewerkers Het uitdragen en toelichten van het beleid kan goed tijdens de introductie van nieuwe medewerkers. Het is belangrijk nieuwe medewerkers te informeren over alle aspecten ten aanzien van agressie en veiligheid. Hierdoor wordt voorkomen dat alleen de medewerkers van het 1 e uur weten wat er geregeld is. Dit moet zowel tijdens de centrale introductie als tijdens de introductie op de eigen nieuwe afdeling gebeuren. Omgaan met agressie en hoe te handelen bij incidenten Bij het omgaan met agressie en ongewenst gedrag is het in de eerste plaats belangrijk dit gedrag te herkennen. Daarna moet je bij jezelf herkennen en erkennen dat het wat met je doet. Vervolgens moet je grenzen durven stellen. Als team een gezamenlijke lijn trekken, is uiterst belangrijk. Maak daarover afspraken. Deze afspraken worden vastgelegd in de gedragscode (het gewenste gedrag van de medewerkers) en de gedragsregels (het gewenste en ongewenste gedrag van de patiënten, bezoekers en anderen). Voor veel mensen is het niet makkelijk om met ongewenst gedrag en agressie om te gaan. Het valt niet mee te kunnen reflecteren op het effect van je eigen houding en gedachten op de ander. In veel ziekenhuizen en instellingen hebben medewerkers daarvoor agressietrainingen gevolgd. Maar dit leer je niet in één cursus. Herhaling is heel belangrijk. Het juiste gedrag moet erin slijpen. Instrumenten Ook hier geldt dat incidenten hèt moment zijn om te reflecteren op je eigen gedrag in situaties met agressie. Daarnaast zijn herhalingstrainingen en bijvoorbeeld de jaargesprekken instrumenten om ook hier blijvend aandacht aan te besteden. o Opleidingsplannen agressie Om te voorkomen dat een agressietraining eenmalig wordt gegeven en nieuwe medewerkers niet getraind zijn, moet het opgenomen worden in het afdelingsbeleid en de afdelingsjaarplannen/opleidingsplannen. Om dit structureel in te bedden en de kosten te beperken is het goed hiervoor eigen trainers op te leiden. Dit zou ook samen met een ander ziekenhuis te kunnen. In het Canisius ziekenhuis in Nijmegen zijn tien medewerkers tot interne agressietrainer opgeleid. 16

17 o Jaargesprekken Het jaargesprek is een goed en jaarlijks terugkerend moment waarin met medewerkers geëvalueerd kan worden hoe ze de veiligheid op de afdeling en de opvang na incidenten ervaren. Maar ook of ze in staat zijn goed met agressie om te gaan en zicht hebben op hun eigen rol daarin. Gedragscode / gedragsregels In het kader van Veiligezorg zijn gedragsregels en een gedragscode opgesteld. De gedragscode omschrijft het gewenste gedrag van de medewerkers naar patiënten, bezoekers en collega's toe. De gedragsregels gaan over gewenst en ongewenst gedrag van anderen naar de medewerkers toe. De gedragscode en de gedragsregels zijn als het goed is bottum-up, in discussies met medewerkers, ontwikkeld. Als ze eenmaal zijn vastgesteld bestaat het gevaar dat men ze na verloop van tijd weer vergeten is. Er zijn diverse mogelijkheden om blijvend aandacht te besteden aan het gewenste en ongewenste gedrag, zoals verwoord in de gedragscode en de gedragsregels. Instrumenten o Bij de nabespreking de gedragscode en de gedragsregels erbij betrekken: hebben we ons zelf aan onze gedragscode gehouden en hebben we de ander op het overtreden van de gedragsregels aangesproken? o De gedragscode dagelijks s ochtends onder de aandacht brengen en s middags tijdens de evaluatie weer bespreken. Herhalen is belangrijk. o Maandelijks een waarde centraal stellen. o Nieuwsbrief: gedragscode en gedragsregels in de nieuwsbrief vermelden en er een periodiek thema van te maken, met voorbeelden uit de praktijk. o Gedragsregels zichtbaar op de afdeling terug laten komen, in informatie boek/folder, via ludieke posters, e.d. o Klinische lessen geven over ongewenst gedrag en agressie. In het Deventer ziekenhuis ondertekenen de medewerkers een intentieverklaring waarmee zij aangeven het voorschrijft Waarden&Normen te gaan naleven. De ondertekening vindt plaats na de discussie over Waarden&Normen op de afdeling. Na ondertekening wordt de intentieverklaring opgenomen in het P-dossier van de betreffende medewerker. Er wordt begonnen met de risicoafdelingen en daarna overige afdelingen. Op de introductiedag voor nieuwe medewerkers krijgen alle nieuwe medewerkers de intentieverklaring mee. Ook in het VieCuri ondertekenen medewerkers de gedragscode nadat deze op een afdeling besproken is. In het VUmc zijn de gedragscode en gedragsregels opgenomen in een folder voor medewerkers, in het boekje 'rechten en plichten' dat bij opnames aan patiënten wordt uitgereikt. Het staat op posters en op intra- en internet: 17

18 Opvang en nazorg Goede opvang en nazorg zijn essentieel voor medewerkers die een incident hebben meegemaakt. Om het te verwerken, om zich gesteund te voelen door de organisatie en om er van te kunnen leren. Hoe de opvang en nazorg zijn geregeld moet opgenomen zijn in het beleid van de afdeling en in een procedure. Instrumenten Er zijn diverse instrumenten om blijvend aandacht te besteden aan de opvang en nazorg van medewerkers na een agressie-incident. o Opvangteams De eerste opvang zal meestal door collega's en leidinggevenden zijn. Daarnaast zijn er of vanuit centraal of vanuit een afdeling opvangteams ingesteld. Ook hun activiteiten vragen om blijvende aandacht en moeten jaarlijks geëvalueerd worden. Vragen die gesteld kunnen worden zijn: - Is de procedure nog steeds bekend bij iedereen? Ook bij nieuwe medewerkers? - Zijn de opvangteams goed bereikbaar? - Is de leidinggevende voldoende toegerust voor de opvang? - Is er voldoende aandacht voor de nazorg? o Nabespreken van incidenten Het is belangrijk om van de nabespreking van een incident een standaard procedure te maken, zodat de actie niet van een medewerker of teamleider afhangt. Er kan met een beslisboom worden gewerkt, want misschien hoeft niet ieder incident nabesproken te worden. Bedenk wel dat een klein incident een grote impact op iemand hebben, als het incident het zoveelste is. o Exitgesprek In exitgesprekken kan een standaard vraag zijn hoe men de opvang na incidenten ervaren heeft en of het meegespeeld heeft in de overweging om te vertrekken. o Opvangteams Door het opvangteam minimaal 2x per jaar bij elkaar te laten komen, houd je mensen gemotiveerd en is het mogelijk zo nodig zaken aan te passen. Melden van incidenten Het melden van incidenten is een van de onderwerpen waarvoor blijvende aandacht onontbeerlijk is. Medewerkers moeten voortdurend gemotiveerd worden om te melden. En als er niet goed met een melding wordt omgegaan is het snel afgelopen met het melden. Een goede terugkoppeling naar de medewerkers die gemeld hebben en naar het hele team, is heel belangrijk. Een dat de melding ontvangen is, is een eerste voorwaarde, maar volstrekt onvoldoende. Er blijvende aandacht aan besteden geldt voor: 1. de terugkoppeling naar de melder ten behoeve van opvang en nazorg 2. een terugkoppeling naar het team van acties en genomen maatregelen 3. nabespreken van het incident met betrokkenen voor de verwerking 4. analyseren van incidenten om eruit te leren 18

19 Instrumenten De instrumenten die ingezet kunnen worden om de aandacht voor het melden van incidenten te borgen en structureel te maken zijn divers. o Een protocol of procedure Hierin zijn de afspraken opgenomen over de meldingsprocedure en bovengenoemde punten: terugkoppeling, nabespreking en analyse. o Evalueren van het protocol Als het goed is worden alle protocollen om de zoveel tijd geëvalueerd. De evaluatie van dit protocol of deze procedure kan in dat stramien worden meegenomen. o Persoonlijk contact opnemen met de melder In alle ziekenhuizen waar het melden goed loopt, wordt na elke melding persoonlijk contact opgenomen met de melder. o Dienstevaluatie / Werkoverleg De dienstevaluatie en een werkoverleg zijn goede instrumenten om blijvend aandacht aan het melden te besteden. Wanneer incidenten hierin standaard aan de orde komen, kan daarbij ook het melden genoemd worden. Het werkt goed als er een kort lijstje met punten is over wat bij de nabespreking van een incident aandacht behoeft, zoals: - Is er sprake geweest van ongewenst gedrag? - Is het gemeld? - Is er opvang nodig? - Zijn er acties nodig op korte termijn? - Is het een casus die aangemeld moet worden voor een analyse? Leren uit incidenten Op afdelingsniveau is het regelmatig, systematisch en gestructureerd met elkaar analyseren van incidenten, een zeer goede manier om blijvend aandacht aan Veiligezorg te besteden. Er zijn diverse momenten die gebruikt kunnen worden om de incidenten te bespreken en eruit te leren. Instrumenten o TAvA = een analyse-instrument voor de Teamgericht Analyse van agressie-incidenten (zie website o de dienstevaluatie o werkoverleg o afdelingsvergadering / teamoverleg o Scenario-onderwijs Scenario-onderwijs is een nieuwe manier om uit situaties in de praktijk te leren aan de hand van casussen die worden nagespeeld. Door er niet alleen over te praten maar het ook te ervaren, heeft dit veel meer impact. 19

20 Analyse van cijfers Door op afdelingsniveau regelmatig de geregistreerde incidenten te analyseren krijgt een leidinggevende inzicht in: risicovolle situaties tijdstippen waarop er meer kans op incidenten is medewerkers die meer moeite hebben met lastige situaties Instrumenten Om blijvend aandacht te besteden aan de analyse van cijfers zijn er verschillende instrumenten. o Jaarverslag Het maken van het jaarverslag en met name de sociale paragraaf daarin is een goede aanleiding om de cijfers te analyseren o Jaarlijkse themadag / afdelingsvergadering Een terugkoppeling van de analyse van de cijfers en de te nemen maatregelen als vast agendapunt. o Veiligheidscoach De veiligheidscoaches binnen een afdeling of de KAM-contactpersonen kunnen de analyses maken en de leidinggevende eraan herinneren het onderwerp weer op de agenda te plaatsen. In het Jeroen Bosch ziekenhuis zijn honderd arbo- en milieucontactpersonen die twee keer per jaar bij elkaar komen en betrokken worden bij het thema agressie en veiligheid. Tip In diverse ziekenhuizen en instellingen zijn veiligheidscoaches opgeleid. Voor deze training kan een instelling terecht bij het CAOP - sectie Sociale Veiligheid. Samenwerking Bij de aanpak van agressie en ongewenst gedrag zijn veel personen betrokken, ook de artsen. Het is vaak lastig de artsen er goed bij te betrekken. Instrumenten Twee 'instrumenten' kunnen daarbij behulpzaam zijn: toegangsontzeggingen en incidenten bij artsen. o Toegangsontzegging Vooral de toegangsontzeggingen zijn een goed instrument om het onderwerp onder de aandacht van de artsen te brengen en te houden, omdat zij meestal betrokken zijn bij een ontzegging, zeker als de behandelovereenkomst opgezegd moet worden. 20

Handreiking 'Blijvende aandacht voor Veiligezorg'

Handreiking 'Blijvende aandacht voor Veiligezorg' Handreiking 'Blijvende aandacht voor Veiligezorg' 1 Voorwoord Na de borging en verankering van Veiligezorg komt de continuering. Hoe zorg je ervoor dat het ziekenhuis steeds veiliger wordt, zowel voor

Nadere informatie

In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus.

In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus. Voorbeelden van verankering van Veiligezorg In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus. Enquête over veiligheid en

Nadere informatie

Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag

Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag Vul deze verbetercheck in om zicht te krijgen op waar uw organisatie staat met de aanpak rond ongewenst gedrag. Aan de hand van de scores kunt

Nadere informatie

Met 3 afspraken. Veilig werken. Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen. A6 boekje altijd melden 1 16-08-13 13:22

Met 3 afspraken. Veilig werken. Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen. A6 boekje altijd melden 1 16-08-13 13:22 Veilig werken Met 3 afspraken meer duidelijkheid over agressie Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen A6 boekje altijd melden 1 16-08-13 13:22 Agressie hoort er nou eenmaal bij EENS A6 boekje

Nadere informatie

CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG

CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG Gemeente Tilburg en werkgevers in de (semi)publieke sector 1 Inleiding Ambulancepersoneel, buschauffeurs, medewerkers van zorginstellingen, gemeentes,

Nadere informatie

4.1.1 CHECKLIST EVALUATIE BELEID AGRESSIE EN GEWELD OP ORGANISATIENIVEAU

4.1.1 CHECKLIST EVALUATIE BELEID AGRESSIE EN GEWELD OP ORGANISATIENIVEAU 4.1.1 CHECKLIST EVALUATIE BELEID AGRESSIE EN GEWELD OP ORGANISATIENIVEAU Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinatoren agressie en geweld, management,

Nadere informatie

Vragenlijst. Thema 1: Beleid en organisatie

Vragenlijst. Thema 1: Beleid en organisatie Vragenlijst Thema 1: Beleid en organisatie 1) Het huidige anti-agressiebeleidsplan bestaat uit de onderstaande onderdelen: Algemene beleidsvisie op voorkomen/beheersen van agressie en geweld Definitie

Nadere informatie

Voorwoord. Namens het team Veiligezorg van het CAOP wens ik u veel leesplezier.

Voorwoord. Namens het team Veiligezorg van het CAOP wens ik u veel leesplezier. Voorwoord De aanpak van agressie vraagt blijvende aandacht. In dit boekje staan praktijkvoorbeelden uit 12 ziekenhuizen die ieder hun eigen manier hebben gevonden om de aanpak van agressie te lijf te gaan.

Nadere informatie

RI&E agressie en geweld

RI&E agressie en geweld Bijlage H RI&E agressie en geweld De Arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers tot het opstellen van een risico inventarisatie en evaluatie (RI&E). Onderdeel van deze RI&E zijn agressie en geweldsrisico

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

cursus Zo zijn onze manieren

cursus Zo zijn onze manieren cursus ZO ZIJN ONZE MANIEREN Agressie en ongewenst gedrag: bepaal gezamenlijk de grens Agressie: wat kan wel en wat niet? Waar ligt de grens? Zoveel mensen, zoveel meningen? Medewerkers in zorginstellingen

Nadere informatie

Leren uit incidenten

Leren uit incidenten Leren uit incidenten Het melden, registreren en ren van agressie en geweldsincidenten bij personeel in ziekenhuizen en aanverwante instellingen Veiligezorg Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen (StAZ) Centrum

Nadere informatie

Met 3 afspraken. meer duidelijkheid over agressie. Veilig werken. Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen

Met 3 afspraken. meer duidelijkheid over agressie. Veilig werken. Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen Veilig werken Met 3 afspraken meer duidelijkheid over agressie Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen Agressie hoort er nou eenmaal bij EENS ONEENS Agressie tegen medewerkers komt nog te vaak

Nadere informatie

Agressiebeleid. Woningstichting Buitenlust

Agressiebeleid. Woningstichting Buitenlust Agressiebeleid Woningstichting Buitenlust INHOUDSOPGAVE Inleiding p. 2 1. Visie op agressie en geweld p. 2 2. Beleidscyclus p. 3 3. Taken en verantwoordelijkheden p. 5 4. Afspraken per Agressie Maatregel

Nadere informatie

Agressie op de werkvloer. Themadag LOMOZ 26 maart 2014 Agnes Vissers

Agressie op de werkvloer. Themadag LOMOZ 26 maart 2014 Agnes Vissers Agressie op de werkvloer Themadag LOMOZ 26 maart 2014 Agnes Vissers Programma Inleiding Inventarisatie Wettelijke kaders Rol en taak ondernemingsraad Naar een duurzame inzetbaarheid Agressie en geweld:

Nadere informatie

Agressiebeleid inclusief agressieprotocol vastgesteld MT: 24-07-2013 OR: 04-11-2013 def. vastgesteld MT 13-11-2013. 4,9 x 5,25 mm

Agressiebeleid inclusief agressieprotocol vastgesteld MT: 24-07-2013 OR: 04-11-2013 def. vastgesteld MT 13-11-2013. 4,9 x 5,25 mm Agressiebeleid inclusief agressieprotocol vastgesteld MT: 24-07-2013 OR: 04-11-2013 def. vastgesteld MT 13-11-2013 4,9 x 5,25 mm 1 Beleidsmatige aanpak agressie Op de werkvloer geconfronteerd worden met

Nadere informatie

Dit document is als volgt opgebouwd: 1. Afbakening 2. Beleid 3. Preventie 4. Hantering 5. Melden 6. Werkwijze 7. Relatie met andere documenten

Dit document is als volgt opgebouwd: 1. Afbakening 2. Beleid 3. Preventie 4. Hantering 5. Melden 6. Werkwijze 7. Relatie met andere documenten Inleiding Binnen Heliomare kunnen cliënten en medewerkers worden geconfronteerd met agressie en ander ongewenst gedrag. Dit beleidsdocument beschrijft het beleid van Heliomare met betrekking tot het voorkomen

Nadere informatie

Aanpak agressie & geweld Veilig Werken in de Zorg

Aanpak agressie & geweld Veilig Werken in de Zorg Aanpak agressie & geweld Veilig Werken in de Zorg Incident? Actie! 1 e bijeenkomst 1 oktober 2015 Sander Flight Deel I Introductie over het Actieplan Veilig Werken in de Zorg Door Miriam Kop Zorgbranches

Nadere informatie

Omgaan met ongewenst gedrag in de thuiszorg

Omgaan met ongewenst gedrag in de thuiszorg Inleiding: Ongewenst gedrag, zoals in dit document beschreven wordt, is een veel voorkomend verschijnsel geworden in onze samenleving. Het veroorzaakt in het algemeen gevoelens van onveiligheid en machteloosheid.

Nadere informatie

< L SEP. 2014. Stuknummer: AI14.06832. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

< L SEP. 2014. Stuknummer: AI14.06832. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 200 2500 EA Den Haag Aan de burgemeester Stuknummer: AI4.06832 Datum 5 september 204 Betreft Monitor Openbaar Bestuur 204

Nadere informatie

Projectplan Veilige Publieke Taak Twente

Projectplan Veilige Publieke Taak Twente Projectplan Veilige Publieke Taak Twente Februari 2014 Algemeen Drie op de vijf medewerkers met een publieke taak krijgen geregeld te maken met agressie en geweld tijdens de uitvoering van hun werkzaamheden.

Nadere informatie

Parlan & Elisabeth Ziekenhuis

Parlan & Elisabeth Ziekenhuis Parlan & Elisabeth Ziekenhuis Paul Kramer Leo Verhoeven Wie zijn wij? Paul Kramer - arbo adviseur en HBHV Parlan (Jeugd & Opvoedhulp) in Noord Holland Leo Verhoeven - trainer Bureau Op Eigen Kracht Inleiding

Nadere informatie

WATERS; NO. 2014.21733 1 8 SEP 2014 I N ( Ä

WATERS; NO. 2014.21733 1 8 SEP 2014 I N ( Ä Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Dijkgraaf Datum 15 september 2014 fc WATERS; NO. I N ( Ä Betreft monitor Openbaar Bestuur 2014

Nadere informatie

Workshop Up to date agressiebeleid

Workshop Up to date agressiebeleid 1 Workshop Up to date agressiebeleid Van beleid naar praktijk 27 mei 2015 William Bertrand w.bertrand@radarvertige.nl Programma Introductie Feiten en cijfers enquête Knelpunten uit de praktijk Kijk op

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

U bent hier om kennis op te doen en met elkaar te delen. Graag. geef ik de aftrap met een praktijkvoorbeeld.

U bent hier om kennis op te doen en met elkaar te delen. Graag. geef ik de aftrap met een praktijkvoorbeeld. Toespraak van Peter Peerdeman, adviseur Sociale Veiligheid en landelijk projectleider Veiligezorg, op het Veiligezorg Symposium Een agressie-incident en dan? 20 september 2010, Driebergen Geachte aanwezigen,

Nadere informatie

Agressiebeleid van Patrimonium Barendrecht

Agressiebeleid van Patrimonium Barendrecht Agressiebeleid van Patrimonium Barendrecht Auteurs: Ahmed Khoulali en Jacqueline van der Glas Opdrachtgever: Marja van Leeuwen, directeur-bestuurder Datum: 28 april 2014 Versie: 1.0 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave...

Nadere informatie

BELEID. tegen PESTEN

BELEID. tegen PESTEN BELEID tegen PESTEN Versie januari 2014 Beleid tegen pesten Penta Primair Inleiding Onderzoek wijst uit dat pesten een frequent voorkomend en vaak terugkerend probleem op scholen is. Door het vroegtijdig

Nadere informatie

Protocol Hulp aan leerling en personeel

Protocol Hulp aan leerling en personeel Protocol Hulp aan leerling en personeel IV PROTOCOL Agressie, geweld, seksuele intimidatie, discriminatie en pesten binnen de school (Dit protocol is gebaseerd op het beleidsplan in bijlage I) Hieronder

Nadere informatie

Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA. Hollen. Stilstaan bij Werkdruk. dát maakt zorg beter.

Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA. Hollen. Stilstaan bij Werkdruk. dát maakt zorg beter. Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA Hollen Stilstaan bij Werkdruk dát maakt zorg beter Anita Hertogh Waarom is Zorg en Welzijn een van de prioritaire sectoren voor

Nadere informatie

http://apwfg16/dks/document/document_content.asp?secid=59f9d0ced8aa84b728...

http://apwfg16/dks/document/document_content.asp?secid=59f9d0ced8aa84b728... pagina 1 van 5 Titel Veilige Zorg: Het standpunt en de (preventieve) maatregelen van het Westfriesgasthuis inzake agressie en geweld tegen medewerkers. Publicatiedatum 16-08-2007 Doel Het voorkomen of

Nadere informatie

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Beleid ongewenste omgangsvormen en de vertrouwenspersoon 1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Helaas vinden er soms ongewenste situaties op of rondom het voetbalveld plaats die betiteld kunnen

Nadere informatie

Stan Spruijt. Jan van Gestel

Stan Spruijt. Jan van Gestel Prisma & Hilverzorg Stan Spruijt RWT-trainer en vertrouwenspersoon Jan van Gestel adviseur Arbo en Veiligheid Wie zijn we en wat doen we Interne trainer van medewerkers om zich op een respectvolle wijze

Nadere informatie

Waarschuwing en ontzegging toegang CWZ

Waarschuwing en ontzegging toegang CWZ Waarschuwing en ontzegging toegang Concept 11 november 2008 Afbakening Definitie Het handelen bij waarschuwing en/of ontzegging van bezoeker(s) in het. Doel Een veilige omgeving creëren doormiddel van

Nadere informatie

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor opvang bij ernstige incidenten Sint Clemensschool School Sint Clemensschool Bevoegd gezag Stichting Catent Bestuursnummer

Nadere informatie

Basisinspectiemodule Agressie & Geweld

Basisinspectiemodule Agressie & Geweld Basisinspectiemodule Agressie & Geweld Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand der wetenschap en professionele dienstverlening en is geschreven voor intern gebruik bij de

Nadere informatie

Met het Gemeentelijke Incidenten en Registratiesysteem (GIR) inzicht in incidenten

Met het Gemeentelijke Incidenten en Registratiesysteem (GIR) inzicht in incidenten VEILIG WERKEN BIJ DE GEMEENTE UTRECHT Met het Gemeentelijke Incidenten en Registratiesysteem (GIR) inzicht in incidenten Tekst: Martine van Dijk (A+O fonds Gemeenten) / Fotografie: Kees Winkelman Vanaf

Nadere informatie

Sociale veiligheid binnen het onderwijs

Sociale veiligheid binnen het onderwijs Sociale veiligheid binnen het onderwijs Door een brede benadering is een systematische totaalaanpak van de veiligheidsproblematiek in en rond scholen mogelijk. Die focust niet alleen op de school, maar

Nadere informatie

Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013

Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Ronald Govers Mei 2013 Vastgesteld directie d.d. 4 juni 2013 2 Arbo jaarverslag 2012 Index 1. Inleiding blz.

Nadere informatie

Door het raadslid Beryl Dreijer van de fractie van Beryl Dreijer zijn de volgende vragen gesteld:

Door het raadslid Beryl Dreijer van de fractie van Beryl Dreijer zijn de volgende vragen gesteld: Vragen van de raad Datum 06-12-2011 Registratienummer Rs11.00657 Portefeuillehouder Franc M. Weerwind Onderwerp: Beantwoording vragen van de fractie Beryl Dreijer over maatregelen tegen agressie en/of

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling Meldingsregeling overtredingen of misstanden Group Compliance Document informatie Titel Klokkenluidersregeling Auteur Group Compliance Versie 2.0 Datum 1 januari 2014 Inhoud 1. Inleiding... 2 1.1 Doel

Nadere informatie

Protocol voor melding (dreigen met) agressie en/of geweld (verbaal en fysiek) of seksuele intimidatie

Protocol voor melding (dreigen met) agressie en/of geweld (verbaal en fysiek) of seksuele intimidatie Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor melding (dreigen met) agressie en/of geweld (verbaal en fysiek) of seksuele intimidatie Sint Clemensschool School

Nadere informatie

Klokkenluiderregeling Oosterpoort. Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand

Klokkenluiderregeling Oosterpoort. Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand Klokkenluiderregeling Oosterpoort Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand Groesbeek Juni 2008 1 Inhoudsopgave Bladzijde 1. Inleiding 3 2. Definities 4 3. Het melden van een (vermoeden

Nadere informatie

Jaarverslag Vertrouwenswerk Naam Onderneming jaartal

Jaarverslag Vertrouwenswerk Naam Onderneming jaartal Jaarverslag Vertrouwenswerk Naam Onderneming jaartal 3a. Standaard jaarverslag 1 Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van de vertrouwenspersoon van over het jaar . In dit jaarverslag

Nadere informatie

GEDRAGSCODE AGRESSIE EN ONVEILIGHEID

GEDRAGSCODE AGRESSIE EN ONVEILIGHEID GEDRAGSCODE AGRESSIE EN ONVEILIGHEID In deze gedragscode is vastgelegd wat de uitgangspunten zijn van Cavent op het gebied van bejegening en het omgaan met elkaar. Datum vaststelling : 1 juni 2005 Vastgesteld

Nadere informatie

Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen

Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen Protocol Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen Doel Door een goede opvang en nazorg bij schokkende gebeurtenissen wordt het risico op psychische overbelasting verminderd. Er is sprake van een schokkende

Nadere informatie

Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland. Nulme&ng

Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland. Nulme&ng Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland Nulme&ng Nulme7ng. In het landelijk programma Veilige Publieke Taak worden er door het ministerie van Binnenlandse Zaken acht maatregelen genoemd die belangrijk

Nadere informatie

d. Noteer de 7 W s voor eventuele aangifte bij de politie. Zie bijlage 2.

d. Noteer de 7 W s voor eventuele aangifte bij de politie. Zie bijlage 2. Doel: Het creëren van een veilige werkomgeving. Onder agressie verstaan wij elke vorm van ongewenst gedrag zowel verbaal als ook fysiek. Zie bijlage 1. Handelwijze bij telefonisch ongewenst gedrag: 1.

Nadere informatie

Samenwerking met de politie. Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013.

Samenwerking met de politie. Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013. Samenwerking met de politie Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013. Inleiding Samenwerking waarom? Samenwerking hoe? Knelpunten: Informatie uitwisseling,

Nadere informatie

Algemene huisregels Rijnstate

Algemene huisregels Rijnstate Algemene huisregels Rijnstate Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Inleiding Wij vinden het belangrijk dat iedereen zich prettig voelt in ons ziekenhuis. Een prettige omgeving

Nadere informatie

Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland.

Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland. Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland. Inleiding Onderzoek wijst uit dat pesten een frequent voorkomend probleem op scholen is. Door het vroegtijdig signaleren van pestgedrag kan een adequate

Nadere informatie

PROCEDURE M.B.T. HET HANDELEN TEGEN AGRESSIE EN GEWELD. 1. Inleiding Deze procedure is een onderdeel van het ARBO-beleid van het Esdal College.

PROCEDURE M.B.T. HET HANDELEN TEGEN AGRESSIE EN GEWELD. 1. Inleiding Deze procedure is een onderdeel van het ARBO-beleid van het Esdal College. PROCEDURE M.B.T. HET HANDELEN TEGEN AGRESSIE EN GEWELD 1. Inleiding Deze procedure is een onderdeel van het ARBO-beleid van het Esdal College. Het Esdal College is een veilige school. Dit betekent dat

Nadere informatie

Workshop agressie. Omgaan met agressie Een integrale aanpak. RadarVertige Training & Opleiding

Workshop agressie. Omgaan met agressie Een integrale aanpak. RadarVertige Training & Opleiding Workshop agressie Omgaan met agressie Een integrale aanpak RadarVertige Training & Opleiding maandag 14 oktober 2013 Wie spreekt hier Bart Verhagen (Directeur RadarVertige) Bureau voor sociale vraagstukken

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Regeling Vertrouwenspersonen Leerlingen

Regeling Vertrouwenspersonen Leerlingen Regeling Vertrouwenspersonen Leerlingen Preambule Op grond van Arbo-wet en de CAO Voortgezet Onderwijs heeft de werkgever de plicht om beleid te voeren dat is gericht tegen seksuele intimidatie, pesten,

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

Waar loopt de zorgaanbieder tegen aan?

Waar loopt de zorgaanbieder tegen aan? Waar loopt de zorgaanbieder tegen aan? Dilemma s rond het beroepsgeheim 28 februari 2013 Mw. Mr. Dr. Nicole de Bijl Stafjurist Laurentius Ziekenhuis Roermond Te bespreken 1. Juridische uitgangspunten beroepsgeheim

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 3. Algemene gegevens... 4. Gevoel van veiligheid... 5. De mate waarin agressie voorkomt... 7. Omgaan met agressie...

Inhoud. Inleiding... 3. Algemene gegevens... 4. Gevoel van veiligheid... 5. De mate waarin agressie voorkomt... 7. Omgaan met agressie... Inhoud Inleiding... 3 Algemene gegevens... 4 Gevoel van veiligheid... 5 De mate waarin agressie voorkomt... 7 Omgaan met agressie... 8 Ontwikkeling van agressie... 11 Kwalitatieve analyse... 11 Conclusies...

Nadere informatie

Klachten als gevolg van ongewenst gedrag

Klachten als gevolg van ongewenst gedrag Klachten als gevolg van ongewenst gedrag 1. Inleiding In deze nota zal ongewenst gedrag op het gebied van seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en discriminatie aangeduid worden als ongewenst

Nadere informatie

Gedragscode. Toepassing door:

Gedragscode. Toepassing door: Parochiebureau: Dorpsstraat 26 2712 AL Zoetermeer Telefoon: 079 316 30 Gedragscode Toepassing door: alle beroepskrachten, vrijwilligers en stagiaires die werkzaamheden en activiteiten verrichten binnen

Nadere informatie

Veilig leren en werken op school

Veilig leren en werken op school Veilig leren en werken op school Programma Veilige Publieke Taak(VPT) Naar aanleiding van het toenemende aantal incidenten waarbij werknemers en werkgevers met een publieke taak geconfronteerd werden met

Nadere informatie

6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS

6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS 6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinator agressie en geweld, leidinggevenden Voorbeeld van een servicecode

Nadere informatie

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur Inleiding Sociaal Medisch Overleg (SMO) is een gestructureerd en multidisciplinair overleg over individuele casuïstiek tussen het management en diens adviseur(s) aangaande verzuim en re-integratie. Deelnemers

Nadere informatie

Gedragscode Raad & Daad Den Haag

Gedragscode Raad & Daad Den Haag Gedragscode Raad & Daad Den Haag Inleiding Wij willen graag dat de cliënten aan wie Raad & Daad Den Haag thuiszorg verleent, daarover tevreden zijn. Ook vinden we het belangrijk dat onze medewerkers met

Nadere informatie

OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479. Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014

OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479. Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014 OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479 Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014 Missie Wij zijn als afspiegeling van ZorgSaam een ondernemingsraad die

Nadere informatie

1. Arbowet: plichten van de werkgever

1. Arbowet: plichten van de werkgever Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 1. Arbowet: plichten van de werkgever... 1 1.1 Pak risico s aan bij de bron... 2 1.2 Wat is psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?...

Nadere informatie

Veilige zorg in het ziekenhuisve

Veilige zorg in het ziekenhuisve Home no. 3 Juni 2015 Juridische aspecten Eerdere edities Verenso.nl Veilige zorg in het ziekenhuisve Mr. Marie-José Blondeau, jurist gezondheidsrecht Erasmus MC te Rotterdam m.blondeau@erasmusmc.nl Helaas

Nadere informatie

Arbo-/preventieplan FM-team bedrijf ABC 2006-2011

Arbo-/preventieplan FM-team bedrijf ABC 2006-2011 Arbo-/preventieplan FM-team bedrijf ABC 2006-2011 Onderwerp/Doelstelling 1 Ziekteverzuim Ziekteverzuimpercentage is 5,5% en meldingsfrequentie naar landelijk gemiddelde Activiteit/ maatregel Uitvoeren

Nadere informatie

Handboek Personeelsmanagement

Handboek Personeelsmanagement Handboek Personeelsmanagement Hoofdstuk 8 : ARBO Onderwerp : Melding (bijna) bedrijfsongevallen, agressie en geweld en (mogelijke) beroepsziekten. Datum : 1 augustus 2006 Versie : 1.0 Autorisatie : RvB,

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

Beleid BASIS-CALAMITEITENPLAN...

Beleid BASIS-CALAMITEITENPLAN... Beleid BASIS-CALAMITEITENPLAN... Tel : Route: - Ter advisering besproken in de OR dd : -- - Ter advisering besproken in de CCR dd : -- - Ter advisering besproken in het MT dd : -- - Vastgesteld door RvB

Nadere informatie

11 Visie op schoolveiligheid. Clusius College Purmerend. Clusius College Purmerend Versie 091126

11 Visie op schoolveiligheid. Clusius College Purmerend. Clusius College Purmerend Versie 091126 11 Visie op schoolveiligheid Clusius College Purmerend Clusius College Purmerend Versie 091126 Inhoudsopgave Visie op schoolveiligheid... 1 1. Beleidsmatige aspecten... 2 2. Sociale aspecten... 3 3. Grensoverschrijdende

Nadere informatie

Datum 16 september 2013 Onderwerp V62008 Verslag inspectiebezoek Convenant Veilige toepassing van medische technologie in het ziekenhuis

Datum 16 september 2013 Onderwerp V62008 Verslag inspectiebezoek Convenant Veilige toepassing van medische technologie in het ziekenhuis > Retouradres Postbus 90700 2509 LS Den Haag Ziekenhuis St. Jansdal xxxx, Raad van Bestuur Postbus 138 3840 AC HARDERWIJK Werkgebied Zuidwest Wilh. van Pruisenweg 52 Den Haag Postbus 90700 2509 LS Den

Nadere informatie

Als je zelf klachten hebt over werk of een werksituatie, dan kun je een beroep doen op de Werknemersklachtenregeling.

Als je zelf klachten hebt over werk of een werksituatie, dan kun je een beroep doen op de Werknemersklachtenregeling. Een klacht, wat nu? Voorwoord Alle medewerkers in ons ziekenhuis zetten zich steeds zo goed mogelijk in voor een goede zorg- en dienstverlening. Desondanks kan het voorkomen dat patiënten of bezoekers

Nadere informatie

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V.

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. 6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. Inleiding Wij willen graag dat de cliënten van THUIS met zorg Zaanstreek thuiszorg tevreden zijn over de zorg die aan hen wordt geboden. Ook vinden we het

Nadere informatie

NETWERK VERTROUWENSPERSONEN Samen leren samen werken: vertrouwenspersoon als tweede beroep

NETWERK VERTROUWENSPERSONEN Samen leren samen werken: vertrouwenspersoon als tweede beroep NETWERK VERTROUWENSPERSONEN Samen leren samen werken: vertrouwenspersoon als tweede beroep Training en intervisie data najaar 2013 Intervisie Dringend gezocht: enkele vertrouwenspersonen voor een nieuw

Nadere informatie

Meedenksessie Onderwijs over agressie

Meedenksessie Onderwijs over agressie Meedenksessie Onderwijs over agressie Opening (Gitta v/d Berg) Welkom Doel van deze bijeenkomst Programma 15.00u Opening 15.15u Inleiding Door Gitta v/d Berg (Trainer omgaan met agressie) Door Barbara

Nadere informatie

SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND

SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND Inhoudsopgave Inleiding Onderzoek Visie schoolveiligheidsplan Montessorischool Elzeneind Doelstelling beleidsplan Preventief beleid Curatief beleid Registratie

Nadere informatie

Samenwerking tussen Flevoziekenhuis en politie/ justitie KNMG Symposium Huizen 21 november 2013. Katrijn Broekman, jurist Flevoziekenhuis

Samenwerking tussen Flevoziekenhuis en politie/ justitie KNMG Symposium Huizen 21 november 2013. Katrijn Broekman, jurist Flevoziekenhuis Samenwerking tussen Flevoziekenhuis en politie/ justitie KNMG Symposium Huizen 21 november 2013 Katrijn Broekman, jurist Flevoziekenhuis Samenwerking politie en justitie Convenant gegevensuitwisseling

Nadere informatie

PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG

PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG Op de Lidwinaschool gelden algemene gedragsregels voor leerlingen, leerkrachten, ouders, schoolleiding en andere medewerkers. Die staan beschreven in een gedragscode.

Nadere informatie

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen

Protocol Ongewenste Omgangsvormen. Van. De Banketgroep. en haar dochtervennootschappen Protocol Ongewenste Omgangsvormen Van De Banketgroep en haar dochtervennootschappen van toepassing vanaf 1 december 2013 Inleiding De Banketgroep wil ongewenste omgangsvormen zoals seksuele intimidatie,

Nadere informatie

Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school

Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school Gemeenten Weert, Nederweert en Cranendonck Convenant voor: Voortgezet Onderwijs Voortgezet Speciaal Onderwijs Middelbaar Beroeps Onderwijs

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

INLEIDING Wat verstaan we onder ongewenst gedrag en seksueel misbruik?

INLEIDING Wat verstaan we onder ongewenst gedrag en seksueel misbruik? In Veilige Handen - Het voorkómen van seksueel misbruik en ander ongewenst gedrag INLEIDING IVN-activiteiten worden door beroepskrachten en vrijwilligers uitgevoerd. Natuurlijk moet dat in een plezierige

Nadere informatie

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten 1. Inhoud 2. Inleiding 1. Inhoud 2. Inleiding 3. Intentie van het beleid op het gebied van klachten 4. Uitvoering beleid 5. Implementatie 6. Bijlage 1 Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Medezeggenschap en agressie en geweld in de overheids- en semi-overheidssector en de marktsector

Medezeggenschap en agressie en geweld in de overheids- en semi-overheidssector en de marktsector Medezeggenschap en agressie en geweld in de overheids- en semi-overheidssector en de marktsector Resultaten enquête-onderzoek onder leden in ondernemingsraden/medezeggenschapsraden CAOP Kennis en internationale

Nadere informatie

MODEL FUNCTIEOMSCHRIJVING VERTROUWENSPERSOON VAN DE LANDELIJKE VERENIGING VAN VERTROUWENSPERSONEN

MODEL FUNCTIEOMSCHRIJVING VERTROUWENSPERSOON VAN DE LANDELIJKE VERENIGING VAN VERTROUWENSPERSONEN MODEL FUNCTIEOMSCHRIJVING VERTROUWENSPERSOON VAN DE LANDELIJKE VERENIGING VAN VERTROUWENSPERSONEN Documentcode : LVV.M-002 Pagina 1 van 7 Functie omschrijving vertrouwenspersoon Taken vertrouwenspersoon

Nadere informatie

1.5.2 LEERDOELWIJZER SOCIALE DIENST EN WERKPLEINEN

1.5.2 LEERDOELWIJZER SOCIALE DIENST EN WERKPLEINEN 1.5.2 LEERDOELWIJZER SOCIALE DIENST EN WERKPLEINEN Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinatoren agressie en geweld, leidinggevenden, teams, medewerkers,

Nadere informatie

Veiligheidskaart. Checklist voor een veilige school. Naam school/locatie:

Veiligheidskaart. Checklist voor een veilige school. Naam school/locatie: eiligheidskaart Checklist voor een veilige school Naam school/locatie: Inleiding In 2008 is het project Kwaliteitsteams eiligheid van start gegaan. Deze vijf regionale teams zijn ingesteld in opdracht

Nadere informatie

Regeling Vertrouwenspersonen. Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs

Regeling Vertrouwenspersonen. Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs Regeling Vertrouwenspersonen Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs Preambule Steeds meer scholen gaan over tot het inschakelen van één of meerdere vertrouwenspersonen. Op grond van Arbo-wet en de CAO

Nadere informatie

VERTROUWENSPERSOON. z.v.v. Blauw Wit 66

VERTROUWENSPERSOON. z.v.v. Blauw Wit 66 VERTROUWENSPERSOON z.v.v. Blauw Wit 66 Februari 2015 1 Inhoud 1. Doel en aanpak pag. 3 2. Regelement vertrouwenspersoon pag. 5 Vastgesteld door het bestuur d.d. 2 februari 2015 - Holten 2 De vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Wat te doen als een leerling verbaal agressief of handtastelijk wordt tegen een leerkracht?

Wat te doen als een leerling verbaal agressief of handtastelijk wordt tegen een leerkracht? Inleiding: De school dient aandacht te schenken aan en beleid te ontwikkelen op het gebied van veiligheid tegen agressie en geweld op school. Dit moet resulteren in een plan welk bedoeld is om de veiligheid

Nadere informatie

Agressie- en geweldbeleid in SW-bedrijven

Agressie- en geweldbeleid in SW-bedrijven Agressie- en geweldbeleid in SW-bedrijven Uitkomsten webenquête mei 2015 Webenquête onder deelnemers regiobijeenkomsten gezond & veilig werken Voorafgaand aan de regiobijeenkomsten Gezond & veilig werken

Nadere informatie

Jaarverslag januari 2013 - december 2013 Het Middelpunt Boerderijnummer: 2028

Jaarverslag januari 2013 - december 2013 Het Middelpunt Boerderijnummer: 2028 Jaarverslag januari 2013 - december 2013 Het Middelpunt Boerderijnummer: 2028 2014-01-09_jv_2028_zorgboerderijhetmiddelpunt_jan2013-dec2013 Pagina 1 Kwaliteitssysteem Zorgboerderijen Versie 4.1, juni 2011.

Nadere informatie

Cliëntenraad. In 2015 zal de Clïentenraad inzoomen op verbetering en behoud van kwaliteit van de basiszorg. Hiervoor

Cliëntenraad. In 2015 zal de Clïentenraad inzoomen op verbetering en behoud van kwaliteit van de basiszorg. Hiervoor Jaarplan 2015 Cliëntenraad Inleiding De Cliëntenraad behartigt de gemeenschappelijke belangen van cliënten die voor zorg op SJG Weert zijn aangewezen. Met cliënten wordt bedoeld patiënten, hun familie

Nadere informatie

Melding incidenten op school protocol + formulier

Melding incidenten op school protocol + formulier Wettelijke basis: Artikel 3 Arbowet. Relatie met overige documenten: - Schoolregels; - Gedragregels; - Arbo-beleidsplan; - Pestprotocol; - Klachtenprocedure. Begripsomschrijving Volgens Van Dale is een

Nadere informatie

Gedragscode medewerkers en cliënten

Gedragscode medewerkers en cliënten Gedragscode medewerkers en cliënten 2014 1/9 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Werkwijze... 3 3. Samenvatting gedragscode... 4 4. Gedragscode medewerkers stichting Zorg Almere... 5 - clientgerichtheid....5

Nadere informatie