Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid"

Transcriptie

1

2 Circulaire Economie Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid John Nederstigt Inleider

3 Hoe maken we de MRA Circulair? Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie

4 Van een lineaire naar een circulaire economie

5 Ambitie De MRA wil wereldwijd voorloper zijn op het gebied van slimme oplossingen voor de beperkte beschikbaarheid van grondstoffen door het herontwerpen en sluiten van kringlopen. Tegelijkertijd realiseren we daarmee innovatie en nieuwe bedrijvigheid in de eigen regio Speerpunten 1. Energietransitie versnellen 2. Herontwerpen van producten en producthergebruik 3. Hoogwaardig verwaarden van grondstofstromen Nadruk op regio schaal 5

6 1. Energietransitie versnellen

7 2.Het sluiten van grondstofstromen (incl. water) Sluit kringlopen (grondstoffen/water) en voorkom lekverliezen (verontreiniging)

8 Naast directe financiële baten, ook indirecte baten Directe financiële baten Kostenbesparing in EU miljard euro/jr (E.MacArthur Foundation) 7 miljard/jr in Ned. (TNO) Besparingen biljoen $ in 2030 door verhoging van grondstoffenefficiëntie wereldwijd (McKinsey, 2011) Indirecte baten Voorzieningszekerheid Ontwikkeling van nieuwe kennis Aanjager van innovatie Creatie van nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid Verlaging milieudruk

9 Niveaus van circulariteit (10 R s) Hoog Laag Refuse Reduce Redesign Re-use Repair Refurbish Remanufacture Re-purpose Recycle Recover (energy)

10 Grondstofstromen Herontwerpen van producten en diensten: Cradle to Cradle Voorbeeld: matrassen

11 Repair Reuse

12 Hoogwaardig verwaarden van grondstofstromen

13 Belemmeringen voor verandering Institutioneel (gevestigde belangen) Organisatorisch (geen coördinatie) Juridisch (wetgeving remt innovatie) Economisch (focus op bestaande businessmodellen) Gedragsmatig (ingeslepen gewoonten) Technisch (incrementele innovaties hebben de overhand)

14 Herontwerpen van producten: Ontwikkelen bio-based producten uit bamboe, vlas, hennep, bermgras e.a.

15 Hoogwaardig verwaarden van grondstofstromen: Biomassa stromen (GFT, grondstofstromen uit afvalwaterzuivering, voedingsindustrie, land- en tuinbouw)

16 Terugwinning grondstoffen uit afvalwaterzuivering

17 Verwaarding grondstofstromen uit voedingsindustrie

18 Circulair slopen en bouwen Stadstuin Overtoom: 470 woningen 95% grondstoffen hergebruik; klimaat neutraal, groen

19 Plastic sorteren, recyclen en verwaarden 19

20 Textiel recycling (2e hands/niet meer draagbaar)

21 Hoofddoelen Juni 2015 December 2016 Lancering van het programma De Metropoolregio Amsterdam als circulaire grondstoffen hub Protocollen op tenminste 8 prioritaire grondstofstromen zijn ondertekend en in de praktijk gebracht (b.v. biomassa productie; niet meer draagbaar textiel; circulair slopen en bouwen; plastics; reststromen uit voedingsindustrie; fosfaten; GFT; inco- and luiers; elektronisch and elektrisch afval; servers van ICT sector; metalen; waterstof gas); tenminste 4 inclusief herontwerpen van productketen. Invoering circulair inkoopbeleid 21

22 Resultaten in 2020 In de Metropoolregio zijn innovatieclusters gevormd rond specifieke nieuwe bedrijvigheid op het gebied van grondstoffen recycling, producthergebruik en herontwerp van productketens Minstens 75 start-ups die de valley of death zijn gepasseerd Tenminste 50 bedrijfsinitiatieven leiden tot nieuwe business modellen en innovatieve financiële arrangementen 1800 nieuwe banen en 240 miljoen euro extra omzet in 5 jaar Website functioneert als verbinding tussen circulaire initiatieven op locaal en regionaal niveau Tenminste 10 educatie-programma s (MBO, HBO, Universiteit) 22

23 Tripartiete samenwerking 23

24 Verschuiving vindt plaats van een lineaire naar een circulaire economie Voorwaarden hiervoor zijn: 1. Initiatoren, lef en vertrouwen 2. Samenwerking in kringloopketen (incl. eindgebruikers) 3. Nieuwe financiële arrangementen 4. Additionele maatgerichte instrumenten

25

De Transitie naar een Circulaire Economie in Flevoland: Kansen voor People, Planet en Profit. Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie

De Transitie naar een Circulaire Economie in Flevoland: Kansen voor People, Planet en Profit. Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie De Transitie naar een Circulaire Economie in Flevoland: Kansen voor People, Planet en Profit Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie PEOPLE People, Planet, Profit (PPP) Van een lineaire naar

Nadere informatie

Circulair denken en doen in de Metropool regio Amsterdam. Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie

Circulair denken en doen in de Metropool regio Amsterdam. Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie Circulair denken en doen in de Metropool regio Amsterdam Jacqueline Cramer Ambassadeur Circulaire Economie Ambitie De MRA wil wereldwijd voorloper zijn op het gebied van slimme oplossingen voor de beperkte

Nadere informatie

Van een lineaire naar een circulaire economie: Kansen en Bedreigingen Prof. dr. Jacqueline Cramer, directeur

Van een lineaire naar een circulaire economie: Kansen en Bedreigingen Prof. dr. Jacqueline Cramer, directeur Van een lineaire naar een circulaire economie: Kansen en Bedreigingen Prof. dr. Jacqueline Cramer, directeur Aanpak van het USI Vraaggericht expertise mobiliseren om kennis te valoriseren ( integrating

Nadere informatie

Welkom. Bestuurlijke top Circulaire Economie: Van Afval naar Grondstoffen. Van Afval naar Grondstoffen

Welkom. Bestuurlijke top Circulaire Economie: Van Afval naar Grondstoffen. Van Afval naar Grondstoffen Welkom Bestuurlijke top Circulaire Economie: Van Afval naar Grondstoffen Bestuurlijke top Circulaire Economie: Van Afval naar Grondstoffen Programma 14.00-14.05 uur Welkomstwoord door dagvoorzitter Isabelle

Nadere informatie

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Prof.dr. Jacqueline Cramer Universiteit Utrecht Opzet lezing Wat zijn de grote opgaven in de bouw op het gebied van duurzaamheid? Hoe kunnen deze opgaven worden

Nadere informatie

Gebouwinrichting. Circular Economy Lab: Welkom: Jacqueline Cramer. Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke

Gebouwinrichting. Circular Economy Lab: Welkom: Jacqueline Cramer. Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke Duurzaamheidswinst door ketensamenwerking! Circular Economy Lab: Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke zijn bedoeld om de circulaire economie Gebouwinrichting een aantal

Nadere informatie

Verslag Regio G&V - MRA Bijeenkomst over de Circulaire Economie Tijd: Locatie: Regiokantoor, Heidezaal

Verslag Regio G&V - MRA Bijeenkomst over de Circulaire Economie Tijd: Locatie: Regiokantoor, Heidezaal Ons kenmerk: 16.0003752 Verslag Regio G&V - MRA Bijeenkomst over de Circulaire Economie Tijd: 10.00 12.00 Locatie: Regiokantoor, Heidezaal Aanwezig: Mw. J. Cramer Mw. D. van Ratingen Mw. L. Boersen Mw.

Nadere informatie

De grondstoffen transitie in de Metropoolregio Amsterdam: Meerwaarde voor economie, welzijn en milieu Jacqueline Cramer, Amsterdam Economic Board

De grondstoffen transitie in de Metropoolregio Amsterdam: Meerwaarde voor economie, welzijn en milieu Jacqueline Cramer, Amsterdam Economic Board De grondstoffen transitie in de Metropoolregio Amsterdam: Meerwaarde voor economie, welzijn en milieu Jacqueline Cramer, Amsterdam Economic Board De Metropoolregio Amsterdam heeft unieke mogelijkheden

Nadere informatie

INTERVIEW. Assetmanagement ontmoet circulaire economie. Door Ingrid Zeegers

INTERVIEW. Assetmanagement ontmoet circulaire economie. Door Ingrid Zeegers INTERVIEW Assetmanagement ontmoet circulaire economie Door Ingrid Zeegers 20 Lichtkogel 2-2016 Voormalig VROM-minister Jacqueline Cramer, boegbeeld van de circulaire economie, en Jenne van der Velde, topadviseur

Nadere informatie

Afvalcontainers in de Circulaire Economie

Afvalcontainers in de Circulaire Economie Afvalcontainers in de Circulaire Economie SSI Schafer B.V. ing. H.P. Gijzen Circulaire Economie MVO Nederland: "Onder circulariteit verstaan wij het hoogwaardig hergebruik van grondstoffen, materialen

Nadere informatie

Gemeentelijke aanpak van de circulaire stad. Bron: Week van de Stad

Gemeentelijke aanpak van de circulaire stad. Bron: Week van de Stad Gemeentelijke aanpak van de circulaire stad Bron: Week van de Stad Prof. dr. Jacqueline Cramer, Utrecht Sustainability Institute, 9 mei 2014 Wat betekent een circulaire stad? Uitgangspunt van een circulaire

Nadere informatie

Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel

Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel Niveaus van circulariteit (10 R s) 1. Refuse: weigeren/voorkomen gebruik 2. Reduce: gebruik

Nadere informatie

Circulaire Economie. Keten innovatie als sleutel voor best practices. IJmuiden 8 december 2016 Pieter van den Herik - MVO Nederland

Circulaire Economie. Keten innovatie als sleutel voor best practices. IJmuiden 8 december 2016 Pieter van den Herik - MVO Nederland Circulaire Economie Keten innovatie als sleutel voor best practices IJmuiden 8 december 2016 Pieter van den Herik - MVO Nederland Kennis- en netwerkinstelling met meer dan 70 aangesloten brancheorganisaties

Nadere informatie

Op weg naar een Circulair Fryslân. Christiaan Kuipers

Op weg naar een Circulair Fryslân. Christiaan Kuipers Op weg naar een Circulair Fryslân Christiaan Kuipers Christiaan.Kuipers@urgenda.nl Stichting Urgenda Samen Sneller Duurzaam Mobiliteit Klimaat & Energie Bouw Ons Huis Energieneutraal Low Car Diet Collectieve

Nadere informatie

Nederland Circulair in 2050

Nederland Circulair in 2050 Nederland Circulair in 2050 Het Rijksbrede programma circulaire economie en de betekenis voor het Nederlandse afvalbeleid NVRD Themadag Afval en Grondstoffen 24 november 2016 Marc Pruijn Directie Duurzaamheid

Nadere informatie

Rijksbrede aanpak. Minisymposium: Circulaire Economie en Werkgelegenheid. Marc Pruijn Directie Duurzaamheid. Ministerie van IenM

Rijksbrede aanpak. Minisymposium: Circulaire Economie en Werkgelegenheid. Marc Pruijn Directie Duurzaamheid. Ministerie van IenM Rijksbrede aanpak Minisymposium: Circulaire Economie en Werkgelegenheid Marc Pruijn Directie Duurzaamheid Ministerie van IenM Wat wil het kabinet bereiken? 100% circulaire economie in 2050 50% minder eindige

Nadere informatie

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein De kansen voor de - met oog op recycling - The Limits to growth Verscheen in 1972 Uitgangspunt: Één wereld Overshoot Exponentiële groei Actie (o.a.): Systeemveranderingen Resource efficiency Recycle Vervangen/Substitutie

Nadere informatie

Strategische Verkenning Op weg naar Cirkelregio Utrecht

Strategische Verkenning Op weg naar Cirkelregio Utrecht Strategische Verkenning Op weg naar Cirkelregio Utrecht Prof. dr. Jacqueline Cramer 1 december 2015 Inhoudsopgave Samenvatting Strategische verkenning Cirkelregio Utrecht... 6 1. Inleiding... 8 1.1 Achtergrond

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Grondstoffen Transitieprogramma: De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub

Uitvoeringsprogramma Grondstoffen Transitieprogramma: De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub Uitvoeringsprogramma 2016-2018 Grondstoffen Transitieprogramma: De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub Dominique van Ratingen ism Jacqueline Cramer Augustus 2016 Inleiding en Context

Nadere informatie

Leveranciersdag categorie management bedrijfskleding. MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD Ondernemen RIJK. Hanneke op den Brouw 23 april 2015

Leveranciersdag categorie management bedrijfskleding. MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD Ondernemen RIJK. Hanneke op den Brouw 23 april 2015 Leveranciersdag categorie management bedrijfskleding MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD Ondernemen RIJK Hanneke op den Brouw 23 april 2015 Wensbeeld bedrijfskleding Rijk Design Duurzaam materiaal Circulaire keten

Nadere informatie

VAN AFVAL TOT GRONDSTOF! SAMEN MET U DE JUISTE RECYCLING KOMBINATIE

VAN AFVAL TOT GRONDSTOF! SAMEN MET U DE JUISTE RECYCLING KOMBINATIE Beleid Nederlandse Overheid Groene Groeistrategie 1 Energie: naar een duurzame, betaalbare en betrouwbare energievoorziening 2 Biobased economy: substitutie fossiele door groene grondstoffen (biomassa)

Nadere informatie

Samen halen we alles eruit

Samen halen we alles eruit Waarom kennisinstellingen kiezen voor innoveren met afval en de laatste ontwikkelingen inzameling & reiniging Samen halen we alles eruit Nico Spaansen NVRD Noord 3 november 2016 Transitie in de markt Van

Nadere informatie

Circulaire economie kans voor de regio

Circulaire economie kans voor de regio Circulaire economie kans voor de regio 7 oktober 2015 Early Morning Toast Stichting kiemt Arnhem Michiel Westerhoff, Manager Strategie en Ontwikkeling Recentere geschiedenis van het afvalscheiden 7 maart

Nadere informatie

CIRCULAIR. NOORD-HOLLAND Inzichten in het speelveld van de circulaire economie

CIRCULAIR. NOORD-HOLLAND Inzichten in het speelveld van de circulaire economie CIRCULAIR NOORD-HOLLAND Inzichten in het speelveld van de circulaire economie Introductie De provincie Noord-Holland werkt aan welvaart en welzijn door zich in te zetten voor een duurzame, ondernemende

Nadere informatie

Initiatieven op het gebied van circulaire economie in de zorg Workshop NEN & RadboudMC 31 augustus 2017

Initiatieven op het gebied van circulaire economie in de zorg Workshop NEN & RadboudMC 31 augustus 2017 Initiatieven op het gebied van circulaire economie in de zorg Workshop NEN & RadboudMC 31 augustus 2017 Transitieprogramma Zorgeloos Afval Jolein Baidenmann Transitiemanager Circulaire Economie in de Zorg

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op kunststof en rubber. Feiten & cijfers

Een nieuwe kijk op kunststof en rubber. Feiten & cijfers Een nieuwe kijk op kunststof en rubber Feiten & cijfers PRODUCTIE & PROCES -40% Economie NL 2014 bedrijven werknemers jaaromzet Innovaties en optimalisaties van de productieprocessen, hebben er in de afgelopen

Nadere informatie

Verslag Circulair Café 12 oktober 2017

Verslag Circulair Café 12 oktober 2017 Verslag Circulair Café 12 oktober 2017 2 Het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050 ontwikkelt een aantal transitieagenda s om de circulaire economie vorm te geven. Wat is de rol van gemeenten

Nadere informatie

Hoe afgedankt textiel gecertificeerd en vertrouwelijk wordt vernietigd

Hoe afgedankt textiel gecertificeerd en vertrouwelijk wordt vernietigd Hoe afgedankt textiel gecertificeerd en vertrouwelijk wordt vernietigd Textiele delen Niet textiele delen Waarom vertrouwelijke vernietiging van afgedankt oude textiel en uniformen Energiebedrijf Oxxio

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

Doel. In hoeverre levert het project een bijdrage aan duurzaamheiddoelstellingen: People, Planet, Profit

Doel. In hoeverre levert het project een bijdrage aan duurzaamheiddoelstellingen: People, Planet, Profit Naam Initiatief Culemborg Circulair Doel In hoeverre levert het project een bijdrage aan duurzaamheiddoelstellingen: People, Planet, Profit Aanleiding Nederland wil vanaf 2016, het jaar dat Nederland voorzitter

Nadere informatie

De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub Startnotitie

De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub Startnotitie De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub Startnotitie Jacqueline Cramer en John Nederstigt 5 maart 2015 1 SAMENVATTING In deze startnotitie geven we een aanzet tot het formuleren van

Nadere informatie

voor de kennisdeelsessie circulaire economie voor accountants en financials

voor de kennisdeelsessie circulaire economie voor accountants en financials Welkom bij de NBA voor de kennisdeelsessie circulaire economie voor accountants en financials als onderdeel van de Week van de Circulaire Economie i.s.m. RVO 17 januari 2017 Wat we vandaag willen doen:

Nadere informatie

De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub Startnotitie

De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub Startnotitie De Metropoolregio Amsterdam als Circulaire Grondstoffen Hub Startnotitie Jacqueline Cramer en John Nederstigt 5 maart 2015 1 SAMENVATTING In deze startnotitie geven we een aanzet tot het formuleren van

Nadere informatie

Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016

Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016 Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016 Waarom zijn we bijeen? Verduurzaming energievoorziening Samenwerking om de NL ambitie te verwezenlijken Samenwerking vanaf de start van initiatieven Draagvlak

Nadere informatie

INN OVA TIE. AGENDA Almere COMPETITIE UPCYCLE CITY IN HET KORT NIEUWSBRIEF NUMMER 1 FEBRUARI 2017

INN OVA TIE. AGENDA Almere COMPETITIE UPCYCLE CITY IN HET KORT NIEUWSBRIEF NUMMER 1 FEBRUARI 2017 INN OVA TIE AGENDA Almere NIEUWSBRIEF NUMMER 1 FEBRUARI 2017 De gemeente Almere heeft de ambitie een circulaire stad te zijn. De innovatieagenda jaagt innovaties aan. Deze agenda stimuleert onder meer

Nadere informatie

Circulaire economie: nieuwe kansen voor uw bedrijf

Circulaire economie: nieuwe kansen voor uw bedrijf Jaarcongres: Kwaliteit in bedrijf Circulaire economie: nieuwe kansen voor uw bedrijf Media plaza Jaarbeurs, 19 september 2015 ir. J.-H. Welink, www.duurzaamgrondstoffenbeheer.nl 015 278 9205, j.h.welink@tudelft.nl

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET CIRCULAIR INKOPEN EN AANBESTEDEN IN DE METROPOOLREGIO AMSTERDAM

AAN DE SLAG MET CIRCULAIR INKOPEN EN AANBESTEDEN IN DE METROPOOLREGIO AMSTERDAM AAN DE SLAG MET CIRCULAIR INKOPEN EN AANBESTEDEN IN DE METROPOOLREGIO AMSTERDAM Resultaten van de Community of Practice Circulair inkopen Metropoolregio Amsterdam Jacqueline Cramer i.s.m. leden van de

Nadere informatie

Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector

Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector Nederlandse Vrouwen Raad, Utrecht, 29 Mei 2008 Tineke M. Egyedi Delft University of Technology 1 Faculty of Technology, Policy and Management

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Van Afval Af transitie-agenda naar een circulaire economie NVRD themadag Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Aanleiding en doel van Van Afval Af Verpakkingenakkoord Circulaire Economie Schuivende

Nadere informatie

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus AG Hoofddorp

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus AG Hoofddorp gemeente Haarlemmermeer De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Bezoekadres: Raadhuisplein 1 Hoofddorp Telefoon 0900 1852 Telefax 023 563 95 50 Cluster Contactpersoon

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER URGENTIE, AMBITIE EN IMPACT) NVBU Willem Lageweg directeur MVO Nederland 18 mei 2015

DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER URGENTIE, AMBITIE EN IMPACT) NVBU Willem Lageweg directeur MVO Nederland 18 mei 2015 DUURZAAM WINT VAN FOSSIEL (OVER URGENTIE, AMBITIE EN IMPACT) NVBU Willem Lageweg directeur MVO Nederland 18 mei 2015 BAN KI MOON (SECRETARIS-GENERAAL UN) Het huidige economische model is een akkoord voor

Nadere informatie

Een kader voor circulair inkopen

Een kader voor circulair inkopen Een kader voor circulair inkopen versie 20 april 2015 Auteurs: Take Padding, Godard Croon, Debbie van Haastrecht, Rene Dijkstra Dit factsheet biedt een kader voor het begrip circulair inkopen. In dit factsheet

Nadere informatie

Verpakken in de circulaire economie. Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017

Verpakken in de circulaire economie. Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017 Verpakken in de circulaire economie Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017 2 Copyright 2016 KIDV 8 november 2016 3 Copyright 2017 KIDV 12-4-2017 Verpakkingen In Europa openen we ongeveer 7 verpakkingen

Nadere informatie

Circulair Inkopen Van theoretisch kader naar pragmatische uitwerking. Pieter van den Herik & Menno van der Valk Alkmaar:

Circulair Inkopen Van theoretisch kader naar pragmatische uitwerking. Pieter van den Herik & Menno van der Valk Alkmaar: Circulair Inkopen Van theoretisch kader naar pragmatische uitwerking Pieter van den Herik & Menno van der Valk Alkmaar: 8-9-2016 Circulair inkopen Alkmaar 8 september 2016 Pieter van den Herik - MVO Nederland

Nadere informatie

Grondstoffenbeheer in en buiten het bedrijf

Grondstoffenbeheer in en buiten het bedrijf Grondstoffenbeheer in en buiten het bedrijf Design for Recycling, substitutie en Closed Loop Supply Chains vrijdag 23 november 2011 Kivi Niria Jaarcongres ir. J.-H. Welink, ww.duurzaamgrondstoffenbeheer.nl,

Nadere informatie

De toekomst van. de sloop- en afval keten

De toekomst van. de sloop- en afval keten De toekomst van de sloop- en afval keten René Plaggenburg Directeur sloop en reststoffencentra Dusseldorp Wie is Dusseldorp? Ontstaan in 1949 2003: drie business units Dusseldorp Groep Inzameling en Recycling

Nadere informatie

VERKENNING van de BioBased Economy

VERKENNING van de BioBased Economy VERKENNING van de BioBased Economy Biobased of Biowaste? Vereniging van Ver(s)kenners Martijn Wagener 28-nov-2013 Indeling Introductie Virida! Wat is de Biobased Economy?! Principes: cascadering en raffinage!

Nadere informatie

Wij maken werk van Circulair! Marktdag Circulaire Minicontainer. 30 mei Lelystad

Wij maken werk van Circulair! Marktdag Circulaire Minicontainer. 30 mei Lelystad Wij maken werk van Circulair! Marktdag Circulaire Minicontainer 30 mei 2017 - Lelystad Welkom en inleiding Jean-Marc van Maren 3 Stelling In 2023 worden alle minicontainers voor de Nederlandse markt geproduceerd

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Green Deal Circulaire Gebouwen

Green Deal Circulaire Gebouwen Green Deal Circulaire Gebouwen 28-11-2015 Green Deal Circulaire Gebouwen 2 CFP Green Buildings: zo veel mogelijk gebouwen winstgevend verduurzamen 28-11-2015 Green Deal Circulaire Gebouwen 3 3 28-11-2015

Nadere informatie

Haarlemmermeers akkoord

Haarlemmermeers akkoord Haarlemmermeers akkoord of met regio? Pieter van der Ploeg Alliander 1 Alliander is van jou 2 Alliander is van jou 3 energietransitie 3 tenminste motieven 4 energietransitie onafhankelijk 5 energietransitie

Nadere informatie

Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013

Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013 Duurzame innovatie met de natuur als mentor - de circulaire economie in de praktijk - Rijks Innovatie Lab 2013 Introductie van het bedrijf Uitvinder van de Heuga tapijttegel Omzet $ 1 miljard 3500 medewerkers

Nadere informatie

Circulair ontwerpen. Opportuniteiten & uitdagingen. Patrick Van den Bossche Studiedag SERV/MINA raad 13 september 2016

Circulair ontwerpen. Opportuniteiten & uitdagingen. Patrick Van den Bossche Studiedag SERV/MINA raad 13 september 2016 Circulair ontwerpen Opportuniteiten & uitdagingen Patrick Van den Bossche Studiedag SERV/MINA raad 13 september 2016 Agoria is de grootste sectorfederatie 1700 lidbedrijven in 10 activiteitsdomeinen Aeronautics,

Nadere informatie

Workshop minder afval en meer circulaire economie

Workshop minder afval en meer circulaire economie Workshop minder afval en meer circulaire economie 27 oktober 2016 Stimular, de werkplaats voor Duurzaam Ondernemen Stefan Romijn 010 238 28 27 ONDERZOEK CO2 Stimular Websites DuurzaamMKB.nl DuurzameBedrijfsvoeringOverheden.nl

Nadere informatie

Circular Economy Lab: Lokale. kringloopsluiting

Circular Economy Lab: Lokale. kringloopsluiting Duurzaamheidswinst door ketensamenwerking! Circular Economy Lab: Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke zijn bedoeld om de circulaire economie in een aantal belangrijke

Nadere informatie

Meetmethode circulair inkopen: keep it simple en biedt ruimte voor dialoog

Meetmethode circulair inkopen: keep it simple en biedt ruimte voor dialoog Meetmethode circulair inkopen: keep it simple en biedt ruimte voor dialoog Gebruik inzicht in People-Planet-Prosperity effecten van circulair inkopen als kompas om circulaire vernieuwing te realiseren

Nadere informatie

Iets is pas circulair als je het circulair maakt! Hier komt tekst Thea Smid-Verheul. Utrecht.nl

Iets is pas circulair als je het circulair maakt! Hier komt tekst Thea Smid-Verheul. Utrecht.nl Iets is pas circulair als je het circulair maakt! Hier komt tekst Thea Smid-Verheul Hier 30 april komt 2015 ook tekst Wat ziet u hier? Als circulair inkopen het antwoord is, wat is dan de vraag? The current

Nadere informatie

feiten& weetjes energiecentrale REC Alles wat je zou moeten weten... Hoe Hoe eigenlijk? zit het eigenlijk? De REC maakt van uw afval duurzame energie

feiten& weetjes energiecentrale REC Alles wat je zou moeten weten... Hoe Hoe eigenlijk? zit het eigenlijk? De REC maakt van uw afval duurzame energie Alles wat je zou moeten weten... feiten& weetjes zit het energiecentrale REC De REC maakt van uw afval duurzame energie Omrin is koploper in het scheiden van huishoudelijk afval. Ons doel? Zo veel mogelijk

Nadere informatie

GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE

GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE GRONDSTOFFEN VAN DE TOEKOMST MICHIEL ADRIAANSE KCPK DOORWERTH 1 FEBRUARI 2017 SIA 2020: VISIE PAPIER- EN KARTONINDUSTRIE "Papiersector is aanjager van een biomassa gebaseerde circulaire economie. We halen

Nadere informatie

WAKE UP! UPCYCLE JE REGIO UPCYCLE JE REGIO VANUIT GRONDSTOFKRINGLOPEN. Alfride Groenewold Leonie Spronk

WAKE UP! UPCYCLE JE REGIO UPCYCLE JE REGIO VANUIT GRONDSTOFKRINGLOPEN. Alfride Groenewold Leonie Spronk WAKE UP! UPCYCLE JE REGIO UPCYCLE JE REGIO VANUIT GRONDSTOFKRINGLOPEN Alfride Groenewold Leonie Spronk 2 INHOUD 09 > WAKE UP! PROLOOG 01 11 > DE URGENTIE: AL TWEE MINUTEN OVER TWAALF 02 49 > DE VISIE:

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

van afvalinzamelaar naar grondstoffenleverancier 2 I

van afvalinzamelaar naar grondstoffenleverancier 2 I LUIER RECYCLING in NEDERLAND NVRD meeting, Utrecht 7 september 2016 van afvalinzamelaar naar grondstoffenleverancier 2 I 1. SUEZ in Nederland In Nederland bedienen wij meer dan 80.000 bedrijven en 545.000

Nadere informatie

Marc Pruijn. 2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Marc Pruijn. 2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Nederland Circulair in 2050 Voor denktank grondstoffen uit reststromen, 9 december 2016 Marc Pruijn Ministerie van Infrastructuur en Milieu Historie Regeerakkoord Rutte 2 Van Afval Naar Grondstof, Groene

Nadere informatie

WELKOM. Biobased Business Event Emmen. Over natuurlijke oplossingen gesproken

WELKOM. Biobased Business Event Emmen. Over natuurlijke oplossingen gesproken WELKOM Biobased Business Event Emmen Over natuurlijke oplossingen gesproken Natural Plastics Ontwikkelen, produceren en op de markt brengen van groene producten welke geen schade opleveren voor de natuur

Nadere informatie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie

Proeftuin FoodValley. Biobased economy en energietransitie Proeftuin FoodValley Biobased economy en energietransitie 1 2 Inhoudsopgave Inleiding Waarom is een biobased economy belangrijk voor FoodValley? Wat is de ambitie voor FoodValley? Hoe kun je innovaties

Nadere informatie

13 Preventie Inleiding

13 Preventie Inleiding 13 Preventie 13.1 Inleiding Preventie van afval is een van de hoofddoelstellingen van het afvalstoffenbeleid. Afvalpreventie richt zich op het voorkomen dan wel het beperken van het ontstaan van afvalstoffen

Nadere informatie

Factsheet VKP EU2014 Werkgroep Grondstoffen

Factsheet VKP EU2014 Werkgroep Grondstoffen Factsheet VKP EU2014 Werkgroep Grondstoffen Standpunten voor / van D66 D66 ziet de toekomst in een circulaire economie met de inzet van de Cradle to Cradle en Grondstoffenrotonde uitgangspunten. En zet

Nadere informatie

Circular Economy Lab:

Circular Economy Lab: Duurzaamheidswinst door ketensamenwerking! Circular Economy Lab: Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke zijn bedoeld om de circulaire Marktacceptatie economie in een aantal

Nadere informatie

onderwerp Deelname aan Duurzaamheidsdeals / Dag van de Samenwerking Rijkswaterstaat

onderwerp Deelname aan Duurzaamheidsdeals / Dag van de Samenwerking Rijkswaterstaat gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Deelname aan Duurzaamheidsdeals / Dag van de Samenwerking Rijkswaterstaat Portefeuilehouder John Nederstigt Collegevergadering 7 maart 201 7 inlichtingen

Nadere informatie

Verpakking en voedselverspilling

Verpakking en voedselverspilling Verpakking en voedselverspilling Presentatie NVVL Hester Klein Lankhorst, directeur In deze presentatie Een korte introductie: Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV). Welke kennis vraagt optimaliseren

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Stichting Springtij Ophelialaan 69-A 1431 HA, Aalsmeer

Stichting Springtij Ophelialaan 69-A 1431 HA, Aalsmeer Stichting Springtij Ophelialaan 69-A 1431 HA, Aalsmeer T.a.v. Klimaat Jury Wieke de Jong Executive assistant Directie Projectondersteuning Betreft: Pleit Nota Springtij -2017 Groen Gas Nederland Beste

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG. Datum 20 juni 2013 Betreft Van Afval naar Grondstof

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG. Datum 20 juni 2013 Betreft Van Afval naar Grondstof > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

G4 steden zetten in op een circulaire economie: Steden zijn de motor van de transitie. Uitdaging. Nederland circulaire hotspot.

G4 steden zetten in op een circulaire economie: Steden zijn de motor van de transitie. Uitdaging. Nederland circulaire hotspot. G4 steden zetten in op een circulaire economie: Steden zijn de motor van de transitie. Uitdaging Grondstoffen dreigen schaars te worden door een groeiende bevolking en toenemende welvaart in de wereld.

Nadere informatie

Circulair Inkopen. Arthur ten Wolde Circular Economy Expert De Groene Zaak. IJmond Circulair IJmuiden, 8 december 2016

Circulair Inkopen. Arthur ten Wolde Circular Economy Expert De Groene Zaak. IJmond Circulair IJmuiden, 8 december 2016 Circulair Inkopen Arthur ten Wolde Circular Economy Expert De Groene Zaak IJmond Circulair IJmuiden, 8 december 2016 De Groene Zaak Branchevereniging van 200 duurzame bedrijven in alle sectoren: koplopers

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 043 Groene economische groei in Nederland (Green Deal) Nr. 15 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Masterclass Afval en Grondstof Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Gemeentelijk Afvalcongres, 19 maart 2015 AGENDA 1. 2. 3. 4. 5. Afvalmanagement Ladder van

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Boeren hebben. oplossing! een. Meerjarenplan 2020 van ZLTO

Boeren hebben. oplossing! een. Meerjarenplan 2020 van ZLTO Boeren hebben een oplossing! Meerjarenplan 2020 van ZLTO Boerenkracht & financiering KLIMAAT VOEDSELZEKERHEID & GEZONDHEID VITAAL PLATTELAND Innovatie, data & kennis ZLTO (Zuidelijke Land- en Tuinbouw

Nadere informatie

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs

Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Duurzaamheid: speerpunt voor industrie en onderwijs Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie Nelo Emerencia, Speerpuntmanager Onderwijs & Innovatie Utrecht, 9 februari 2012 DAS Docentenconferentie

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen

Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen Duurzame mestverwerking voor productie van schone energie en groene mineralen MTS vd Lageweg Hendrikus van de Lageweg 1 Inhoud MTS vd Lageweg Mestplaatsing veehouderij sectoren / sector belang Doelen Wat

Nadere informatie

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol?

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Dr. Jos Delbeke, DG Klimaat Actie, Europese Commissie, Universiteit Hasselt, 25/2/2014 Overzicht 1. Klimaat en energie: waar

Nadere informatie

Amsterdam 9 mei 2017 Guy Konings, Joulz

Amsterdam 9 mei 2017 Guy Konings, Joulz RAI PTM - bijeenkomst Amsterdam 9 mei 2017 Guy Konings, Joulz 1 Stedin Netbeheer is verantwoordelijk voor het transport van gas en elektriciteit in West Nederland Onze missie: duurzame energie voor iedereen

Nadere informatie

3/12/13. Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen

3/12/13. Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen 3/12/13 Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen Mieke Houwen Horizon 2020 : klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen Agenda n Horizon 2020 algemeen n

Nadere informatie

Ellen van Selm. P10 - Ingrediënten. Wij zijn de bestuurders van het platteland, van 16 gemeenten met:

Ellen van Selm. P10 - Ingrediënten. Wij zijn de bestuurders van het platteland, van 16 gemeenten met: en wat het te bieden heeft een bodem voor de borrel bij de P10 Ellen van Selm voorzitter P10 & burgemeester gemeente Opsterland P10 - Wij zijn de bestuurders van het platteland, van 16 gemeenten met: Veel

Nadere informatie

CIRCULAIRE ECONOMIE...

CIRCULAIRE ECONOMIE... SAMEN OP WEG NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE... STATENFRACTIE PROVINCIE ZEELAND SAMEN OP WEG NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE... Philips topman Frans van Houten pleitte op het World Economic Forum in Davos (jan.

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken Kenniscentrum Duurzaam Verpakken 1. Aanleiding In de Raamovereenkomst 2013-2022 is in Artikel 4 afgesproken een Kennisinstituut op te richten (verder te noemen Kenniscentrum Duurzaam Verpakken [KCDV]).

Nadere informatie

ZeefGOUD Van Afvalstoffenverwerker naar Energiefabriek en Grondstoffenfabriek. Marco Kwak Projectontwikkeling

ZeefGOUD Van Afvalstoffenverwerker naar Energiefabriek en Grondstoffenfabriek. Marco Kwak Projectontwikkeling ZeefGOUD Van Afvalstoffenverwerker naar Energiefabriek en Grondstoffenfabriek Marco Kwak Projectontwikkeling Waterschappen en Attero: Gemeenschappelijk doel Grondstoffen en Nutriënten Energie GrondstoffenFabriek

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

Van een lineaire naar een circulaire textielketen. Verslag Circular Economy Lab 9-30 maart 2015 - Utrecht

Van een lineaire naar een circulaire textielketen. Verslag Circular Economy Lab 9-30 maart 2015 - Utrecht Van een lineaire naar een circulaire textielketen. Verslag Circular Economy Lab 9-30 maart 2015 - Utrecht In Nederland komt jaarlijks 135 miljoen kilo textiel via het huishoudelijk afval in de verbrandingsoven

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

GRONDSTOF VOOR DE CIRCULAIRE ECONOMIE

GRONDSTOF VOOR DE CIRCULAIRE ECONOMIE GRONDSTOF VOOR DE CIRCULAIRE ECONOMIE PBL Policy Brief Grondstof voor de circulaire economie Trudy Rood en Aldert Hanemaaijer PBL Policy Brief Grondstof voor de circulaire economie Planbureau voor de

Nadere informatie

BIOBASED INKOPEN. Martin Scherpenisse

BIOBASED INKOPEN. Martin Scherpenisse BIOBASED INKOPEN Martin Scherpenisse Programma Aanleiding Wat en waarom biobased? Definitie Inkoopmodel / checklist Toets interactie Praktijk en flyer Einde Aanleiding Conclusies: Organisatiebeleid is

Nadere informatie

USI Circular Economy Lab 8 : de waarde van plastic

USI Circular Economy Lab 8 : de waarde van plastic Dagelijks worden grote hoeveelheden plastic producten en verpakkingen gebruikt. Een toenemend gedeelte hiervan wordt via diverse inzamelingskanalen op grote schaal gerecycled. Het restant, een aanzienlijke

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie