Participatiemonitor Drechtsteden 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Participatiemonitor Drechtsteden 2009"

Transcriptie

1 Participatiemonitor Drechtsteden 2009 Maatschappelijke deelname en voorzieningen Onderzoekcentrum Drechtsteden drs. A.E. de Jong drs. D.M. Verkade dr. J.W. Metz februari 2010

2 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk Informatie GR Drechtsteden Onderzoekcentrum Drechtsteden Impuls Publiciteit, Alblasserdam GR Drechtsteden Onderzoekcentrum Drechtsteden Postbus AP Dordrecht Overnemen van delen van de tekst is toegestaan onder voorwaarde van een duidelijke bronvermelding.

3 Inhoud Samenvatting en conclusies Inleiding Aanleiding en doel Vraagstelling Opzet Leeswijzer Wie wonen er in de Drechtsteden? Geslacht en leeftijd Opleiding Dagelijkse bezigheden Allochtonen Huishoudens Inkomenscategorieën Beperkingen Sociaal isolement Maatschappelijke positie Gevoelens over discriminatie De trappen van participatie Het belang van participatie Meten van participatie De trappen van participatie Steun bieden Mantelzorg Vrijwilligerswerk Actief in de buurt Actief in de buurt Non-deelname Deelnemen Lidmaatschap Stemgedrag Sociale contacten en sociaal isolement Sport Cultuur en voorzieningen Vakantie Non-deelname Steun krijgen Steun van sociale contacten Steun vanuit professionals/instellingen Wanneer steun gemist wordt Bewoners met weinig geld Een (zeer) laag inkomen Inwoners met weinig geld Invloed van inkomen op steun bieden Invloed van inkomen op deelname Steun krijgen Inkomen heeft invloed op participatie Drempels voor mensen met ernstige beperking Beperkingen en belemmeringen...83

4 8.2 Inwoners en hun beperkingen Invloed van beperkingen op steun geven Invloed van beperkingen op deelname Steun krijgen Invloed van een ernstige beperking op participatie...97 Bijlagen Bijlage 1 Literatuur Bijlage 2 Methodologische verantwoording Bijlage 3 Aanvullende tabellen Bijlage 4 Vragenlijst

5 Samenvatting en conclusies Nagenoeg alle Drechtstedelingen doen mee met de samenleving en het overgrote deel van de bevolking krijgt van de eigen omgeving de benodigde steun. De actieve bijdrage aan de samenleving in de vorm van vrijwilligerswerk, mantelzorg of inzet voor de buurt blijft in vergelijking daarbij achter. Dit zijn de voornaamste conclusies uit de Participatiemonitor Drechtsteden van het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD). De monitor schetst een portret van de bevolking van de Drechtsteden, in het bijzonder wat betreft inkomen en beperkingen. Het laat zien op welke wijzen en in welke mate de inwoners van de Drechtsteden deelnemen aan de samenleving en leert wat de bekendheid met en het gebruik van de voorzieningen is. De Participatiemonitor Drechtsteden is door het OCD ontwikkeld in overleg met Bureau Drechtsteden en de zes Drechtstedengemeenten. De monitor gaat over sociaal maatschappelijke deelname. Dit is een nieuwe insteek, waarbij niet alleen of de totale sociaal economische, politieke of maatschappelijke participatie centraal staat, maar een combinatie en delen ervan. Het doel van de monitor is om voor zowel de Drechtsteden als de individuele Drechtsteden-gemeenten op het terrein van sociaal beleid tendensen te signaleren en informatie te genereren op basis waarvan het beleid kan worden gestuurd. Maatschappelijke participatie is de kern van sociaal beleid. Contacten tussen mensen vormen de basis van het samen leven. De monitor is gebaseerd op vragenlijstonderzoek (respons 45%), aangevuld met registratiegegevens. In deze samenvatting en conclusies presenteren wij de belangrijkste uitkomsten van de monitor. Dat doen wij aan de hand van de trappen van participatie, het theoretische model dat aan de basis ligt van de Participatiemonitor Drechtsteden. Door middel van dit model monitoren we de sociaalmaatschappelijke deelname aan de samenleving (participatie). In afzonderlijke kaders besteden wij extra aandacht aan mensen met weinig geld en aan mensen met een ernstige beperking. Inwoners met weinig geld hebben net voldoende inkomen om de noodzakelijke kosten voor levensonderhoud te betalen, of zelfs dat niet. Zij houden geen geld over voor sociale participatie. Beperkingen zijn moeilijkheden die iemand heeft met het uitvoeren van activiteiten. 1 Dit kan komen door een langdurige ziekte, een aandoening of door ouderdomsklachten. Mensen met een ernstige beperking ondervinden sterke hinder door hun beperking. Sociaal portret Drechtsteden De meeste mensen in de Drechtsteden (84%) zijn tevreden met de eigen maatschappelijke positie. Eenderde heeft last van een of meer langdurige ziekten, aandoeningen of beperkingen. Bijna drie op de tien inwoners hebben een zeer laag of laag inkomen en houden weinig tot geen geld over voor recreatie en sociale participatie. Er is een klein aandeel inwoners (4%) dat sociaal geïsoleerd is. Op deze gebieden verschillen de Drechtsteden gemeenten niet of nauwelijks van elkaar. Er zijn wel enige verschillen in inkomen, opleidingsniveau, arbeidsparticipatie huishoudensamenstelling en leeftijdsopbouw: Alblasserdam kent minder mensen die werken of naar school gaan en relatief veel mensen die laag zijn opgeleid. Dordrecht heeft relatief veel eenpersoonshuishoudens en minder gezinnen. Daarnaast kent zij de hoogste deelname aan de arbeidsmarkt en het 1 ICF (International Classification of Functioning, Disability and Health) Maatschappelijke deelname en voorzieningen 5

6 onderwijs, het grootste aandeel hoogopgeleiden maar tegelijkertijd ook de meeste huishoudens met een zeer laag inkomen. Hendrik-Ido-Ambacht beschikt over het kleinste aandeel inwoners onder de 30 jaar. Verhoudingsgewijs zijn er weinig eenpersoonshuishoudens en relatief veel gezinnen met kinderen. Daarnaast kent zij het kleinste aandeel huishoudens met een laag en grootste aandeel huishoudens met een hoog inkomen. Papendrecht heeft net als Hendrik-Ido-Ambacht relatief weinig inwoners jonger dan 30 jaar en weinig eenpersoonshuishoudens. Ook hier zien we verhoudingsgewijs veel huishoudens met een hoog inkomen en weinig met een laag inkomen, al is het verschil met de Drechtsteden iets minder groot dan in Hendrik-Ido-Ambacht. Sliedrecht bestaat uit relatief weinig inwoners tussen de 30 en 54 jaar oud en samen met Alblasserdam de meeste laagopgeleiden. Zwijndrecht is de gemeente met het hoogste percentage 55+ers. Ook heeft zij relatief weinig inwoners tussen de 30 en 54 jaar. Mensen met weinig geld Bijna drie op de tien inwoners van de Drechtsteden hebben een zeer laag of laag inkomen en houden weinig tot geen geld over voor recreatie en sociale participatie. Deze mensen met weinig geld wonen iets meer in Alblasserdam, Dordrecht en Zwijndrecht. Ze zijn lager opgeleid, vaker vrouw en allochtoon, en leven vooral in één- en meerpersoonshuishoudens (en minder in gezinnen met kinderen). Mensen met weinig geld hebben iets vaker last van een beperking. Ook zijn zij vaker ontevreden met hun maatschappelijke positie en voelen zij zich vaker gediscrimineerd (vooral op basis van hun sociaal economische status). Mensen met een ernstige beperking Een derde van de inwoners van de Drechtsteden heeft een langdurige ziekte, aandoening of beperking. Van alle inwoners voelt 7% zich door hun beperking ernstig belemmerd in het dagelijks functioneren. Deze groep woont naar rato gelijk verdeeld over de Drechtsteden gemeenten. Ze zijn lager opgeleid en hebben een lager inkomen dan gemiddeld. Verder zijn mensen met een ernstige beperking vaker vrouw, hebben minder vaak kinderen en zijn vaker boven de 40 jaar oud. Ook geven zij vaker aan ontevreden te zijn met hun maatschappelijke positie en zich vaker gediscrimineerd te voelen (door hun handicap of ziekte). Model: De trappen van participatie Kenmerkend voor de trappen van participatie is dat het drie aparte trappen zijn, die naast elkaar staan, allen omhoog leiden en onderling in elkaar overlopen. Literatuuronderzoek leert namelijk dat er verschillende vormen van participatie zijn, die naast elkaar bestaan en ieder gradaties in mate van participatie kennen. De meeste participatietrappen in de literatuur gaan over participatie op het gebied van werk en inkomen. De trappen van participatie die we voor deze monitor hebben ontwikkeld gaan specifiek over participatie in het sociaal maatschappelijke domein. Doordat de trappen in elkaar overlopen is het mogelijk dat een persoon zich op alle drie de trappen tegelijk bevindt. Ook is het mogelijk dat een persoon zich bij een of meerdere trappen op de grond bevindt en dus niet op die wijze deelneemt aan de samenleving. Non-deelname is daarmee de keerzijde van participatie. 6 Participatiemonitor Drechtsteden

7 Relativiteit, Maurits Cornelius Escher (1953). Steun bieden Steun bieden is de eerste trap van de trappen van participatie. Het verwijst naar die vorm van participatie waarin mensen actief iets bijdragen aan de maatschappij. Voorbeelden hiervan zijn mantelzorg, vrijwilligerswerk of actief zijn in de buurt. Deze actieve bijdrage is van belang voor de zelfredzaamheid van individuen en van de samenleving als geheel. Deelnemen Gebruikers - of consumptieve deelname aan de samenleving betreft de tweede trap van de trappen van participatie. Het gaat over het meedoen van mensen aan de samenleving, dat van belang is voor het eigen welbevinden en de socialisatie als burger. Op deze trap vinden we de deelname van burgers aan één of meerdere vormen van sociale interactie door gebruik te maken van vrijetijdsvoorzieningen, lidmaatschappen van verenigingen en organisaties en sociale contacten. Steun krijgen Steun krijgen is de derde en laatste trap van de trappen van participatie. Sommige mensen zijn voor kortere of langere tijd niet in staat om op eigen kracht deel te nemen aan de samenleving. Zij hebben steun nodig. Een deel van hen kan zelf de benodigde ondersteuning realiseren door een beroep te doen op hun netwerk, anderen doen daarvoor een beroep op de voorzieningen van de overheid. Steun krijgen is net als steun bieden een wijze van deelname aan de samenleving. Maatschappelijke deelname en voorzieningen 7

8 Eerste trap: Steun bieden Bijna de helft van de inwoners van de Drechtsteden (47%) draagt actief bij aan de maatschappij; 33% doet vrijwilligerswerk, 20% biedt mantelzorg en 9% zet zich in voor de buurt. Sommige mensen zetten zich op meerdere manieren in. Het merendeel van de mensen dat actief is in mantelzorg of vrijwilligerswerk doet dat wekelijks en besteedt daaraan tussen de nul en tien uur. Actieve inzet voor de buurt vindt vooral jaarlijks plaats. Hierbij valt op dat de actieve inwoners van de Drechtsteden weinig gebruik maken van de mogelijkheden voor ondersteuning. Minder dan 1% van de bevolking maakt gebruik van de Vrijwilligers Vacaturebank en de ondersteuning van burgerinitiatieven. Daarnaast heeft 7% van alle inwoners een beroep gedaan op de mantelzorgondersteuning van MEE. In deze algemene participatiepatronen zijn er geen verschillen tussen de Drechtstedengemeenten. Er zijn tussen de gemeenten wel verschillen in de aard van de netwerken waarbinnen de actieve participatie vorm krijgt. In Sliedrecht zijn mensen vooral actief in levensbeschouwelijke organisaties en wordt er minder mantelzorg aan de partner geboden. Dordrecht kent relatief veel vrijwilligers die meer dan 20 uur per week aan vrijwilligerswerk besteden. Non-deelname De andere helft (53%) van de inwoners van de Drechtsteden biedt geen steun, dat wil zeggen, zij geven geen mantelzorg of doen geen vrijwilligerswerk en zijn niet actief in de buurt.. De drie meest genoemde redenen om niet (meer) steun te bieden voor de niet-actieve inwoners zijn: geen tijd, het spreekt niet aan, of een slechte gezondheid. Ook kunnen er in de leefomstandigheden van mensen aanleidingen zijn die leiden tot een minder of niet actieve rol in de samenleving. Mensen met een lagere opleiding, mensen die moeite hebben met de Nederlandse taal, schoolgaand zijn, of in eenoudergezin leven bieden minder steun. Daarentegen bieden mensen zonder betaald werk of school juist meer steun. Een kwart van de inwoners (ook van degenen die al actief zijn), is bereid om meer steun te verlenen. Mensen met weinig geld staan een trede lager op de trap van steun bieden. Ze geven weliswaar evenveel mantelzorg als gemiddeld, maar verrichten minder vrijwilligerswerk en zijn minder actief in de buurt. Mensen met een ernstige beperking geven evenveel mantelzorg en verrichten evenveel vrijwilligerswerk als gemiddeld in de Drechtsteden. Alleen voor actief zijn in de buurt geldt dat inwoners met een ernstige beperking minder participeren. Tweede trap: Deelnemen Zeer veel Drechtstedelingen doen mee aan de samenleving door gebruik te maken van vrijetijdsvoorzieningen, lidmaatschappen van verenigingen en organisaties en sociale contacten. Zo is bijvoorbeeld vier vijfde lid van een of meerdere verenigingen of organisaties. Een groot deel (80%) heeft wekelijks contact met familie. En, drie vijfde van de Drechtstedelingen doet aan sport. Tussen de Drechtstedengemeenten bestaan vele kleine verschillen in de omvang en in de aard van de participatie. Een belangrijk deel hiervan kan worden verklaard door verschillen tussen gemeenten in het aanbod voor participatie en in de bevolkingsamenstelling. In hoofdstuk 5 vindt u deze verschillen beschreven. 8 Participatiemonitor Drechtsteden

9 Non-deelname Nagenoeg alle inwoners van de Drechtsteden doen in één of andere vorm mee in de maatschappij. Toch doen sommige groepen mensen minder vaak mee dan anderen. Mensen die op deze trap niet meedoen in de samenleving, hebben wat meer moeite met de Nederlandse taal, zijn vaker laag opgeleid, wonen meer in eenpersoonshuishoudens, voelen zich meer gediscrimineerd en meer (enigszins) sociaal geïsoleerd, zijn vaker (erg) ontevreden over hun maatschappelijke positie, en hebben minder vaak betaald werk of volgen een opleiding. Mensen met weinig geld staan net als op de eerste trap van participatie, ook wat lager op de tweede trap. Ze hebben minder contacten (en beleven dat ook zo) en zijn vaker sociaal geïsoleerd. Een kleiner deel sport, is lid van een organisatie of vereniging en gaat stemmen. Ook gaan mensen met weinig geld minder vaak op vakantie. De deelname aan vrijetijdsvoorzieningen en activiteiten is daarentegen in grote lijnen wel hetzelfde als voor alle Drechtstedelingen. Een ernstige beperking heeft meer invloed op de deelname aan de samenleving dan op het bieden van steun. Mensen met een ernstige beperking hebben minder contacten (en beleven dat ook zo) en zijn vaker sociaal geïsoleerd. Daarnaast sport een kleiner deel, brengt een kleiner deel een bezoek aan vrijetijdsvoorzieningen, en zijn minder mensen met een ernstige beperking lid van een organisatie of vereniging. Op vakantie gaan ze ook minder vaak dan gemiddeld. Het buurthuis/wijkcentrum en bewonersorganisaties en buurtverenigingen zijn belangrijk voor Drechtstedelingen met een ernstige beperking. Zij zijn vaker lid van een bewonersorganisatie en een groter deel brengt wel eens een bezoek aan het buurthuis/wijkcentrum. Derde trap: Steun krijgen Van de inwoners in de Drechtsteden krijgt 7% geen steun van hun omgeving terwijl ze deze wél missen. Het uitgangspunt van landelijk sociaal beleid is dat hulp en ondersteuning in de eerste plaats in de eigen omgeving moet worden gezocht. In de tweede plaats kunnen mensen een beroep doen op de voorzieningen van de overheid. De overgrote meerderheid van de bevolking van de Drechtsteden heeft zelf mensen in de omgeving met wie ze leuke dingen doen, die hen goede raad geven en van wie ze praktische hulp krijgen. Daarnaast heeft 4% van de Drechtstedelingen mantelzorg ontvangen. Via voorzieningen en instellingen biedt ook de (lokale) overheid ondersteuning aan burgers. De bekendheid van de voorzieningen op het terrein van educatie en op het terrein van jeugd zijn net als het gebruik van de voorzieningen voor educatie voor de zes Drechtstedengemeenten redelijk vergelijkbaar. Daarentegen bestaan er tussen de gemeenten diverse verschillen in het gebruik van de jeugdvoorzieningen en in zowel de bekendheid als het gebruik van de voorzieningen op het terrein van maatschappelijke ondersteuning en op het terrein van zorg. In paragraaf 6.2 Steun vanuit professionals en instellingen vindt u deze verschillen beschreven. Enkele algemene aandachtspunten bij de voorzieningen van de overheid zijn: wachtlijsten bij de voorzieningen voor educatie en voor jeugd. De helft van de gebruikers van de kinderopvang en Bureau Jeugdzorg heeft te maken gehad met een wachtlijst; de bekendheid van het Wmo-loket. Het Wmo-loket is bekend bij 39% van de bevolking; Maatschappelijke deelname en voorzieningen 9

10 de bekendheid van opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning is bekend bij 61% van de bevolking (65% van de ouders); de bekendheid van Afdeling Budgetadvies en Schuldbemiddeling. Deze afdeling van de Sociale Dienst Drechtsteden is bekend bij 62% van de bevolking. Non-deelname Zijn er groepen inwoners in de Drechtsteden die het risico lopen te weinig steun te ontvangen vanuit hun netwerk? Zij zijn de aandachtsgroepen voor het vangnet van de overheid. De Participatiemonitor Drechtsteden leert dat de mensen die weinig steun in hun eigen netwerk vinden en het wel missen, niet minder gebruik maken van de voorzieningen. Zij weten dus in dezelfde mate de weg te vinden binnen de overheid als de andere inwoners van de Drechtsteden. Mensen met weinig geld krijgen minder vaak de benodigde steun vanuit hun sociale netwerk. Wel zijn de ontvangers van mantelzorg vooral mensen met een (zeer) laag inkomen. Het voorzieningengebruik van mensen met weinig geld toont hetzelfde beeld. Met uitzondering van de jeugdvoorzieningen is het gebruik van de voorzieningen voor educatie, maatschappelijke ondersteuning en zorg hoger. De groep mensen met een ernstige beperking krijgt minder vaak de benodigde steun vanuit hun sociale netwerk, maar ontvangt wel meer mantelzorg. Ook maken zij meer gebruik van de voorzieningen voor maatschappelijke ondersteuning. Participatie in de Drechtsteden in 2009 De Participatiemonitor Drechtsteden laat zien dat nagenoeg alle Drechtstedelingen mee doen met de samenleving en dat het overgrote deel van de bevolking van de eigen omgeving de benodigde steun krijgt. Ook zijn er geen grote knelpunten in het vangnet van de overheid. De actieve bijdrage aan de samenleving blijft daarbij achter: 47% van de inwoners van de Drechtsteden biedt actieve steun in de vorm van vrijwilligerswerk, mantelzorg of inzet voor de buurt. Belangrijk om hierbij op te merken is dat actieve bijdrage in de vorm van werken hier buiten beschouwing is gelaten. Het positieve is dat een kwart van de bevolking bereid is om meer te doen voor de samenleving in de vorm van vrijwilligerswerk, mantelzorg en actieve inzet in de buurt. Keerzijde is dat 53% niet actief bijdraagt op deze wijze en drie kwart van de Drechtstedelingen (dit is inclusief de mensen die zich wel actief inzetten) vooralsnog niet méér wil doen. Inzoomen op mensen met weinig geld en mensen met een ernstige beperking leert ons dat de participatie van mensen met een kwetsbare achtergrond achterblijft. Mensen met weinig geld en/of met een ernstige beperking voelen zich vaker gediscrimineerd, hebben minder sociale contacten en ontvangen minder vaak gemiste steun vanuit hun sociale netwerk. Ook zijn zij minder vaak lid van organisaties en maken zij minder gebruik van recreatieve, culturele en sportieve voorzieningen. Zij zijn minder tevreden met hun maatschappelijke positie en dragen minder vaak actief bij aan het samenleven. Wel maken zij meer gebruik van de voorzieningen van de verzorgingsstaat. Dit is de eerste Participatiemonitor Drechtsteden. Dat betekent dat de monitor alleen een beeld kan schetsen van de huidige stand van zaken. Over vier jaar zal blijken hoe de participatie in de Drechtsteden zich ontwikkelt. 10 Participatiemonitor Drechtsteden

11 1 Inleiding Participatie is de kern van sociaal beleid. Contacten tussen mensen vormen de basis van het samen leven. Sociale relaties zijn belangrijk voor het persoonlijke welbevinden, voor hulp en ondersteuning, voor de vorming van individuen tot burger (socialisatie) en voor sociale samenhang. Sociaal beleid beoogt hieraan bij te dragen door mogelijkheden voor ontmoeting en ontplooiing te creëren, mensen te stimuleren om deel te nemen en bij te dragen aan de samenleving en ondersteuning te bieden aan degenen die hulp nodig hebben. De Participatiemonitor Drechtsteden schetst een portret van de bevolking van de Drechtsteden. Het laat zien op welke wijze en in welke mate de inwoners van de Drechtsteden deelnemen aan de samenleving en wat de bekendheid en het gebruik van de voorzieningen is. De monitor is gebaseerd op vragenlijstonderzoek, aangevuld met registratiegegevens. De Participatiemonitor Drechtsteden is door het Onderzoekcentrum Drechtsteden ontwikkeld en in 2009 voor het eerst uitgevoerd. Het is de bedoeling dat de monitor iedere vier jaar wordt herhaald. 1.1 Aanleiding en doel De Drechtsteden hebben behoefte aan informatie om enerzijds de effecten van sociaal beleid in de regio te kunnen monitoren en anderzijds in de toekomst het sociale beleid van de regio te kunnen bijstellen. Daarnaast is deze informatie van belang om de behoeften van de Drechtsteden aan (provinciale) middelen en ondersteuning te signaleren. Omdat sociaal beleid slechts gedeeltelijk op het niveau van de Drechtsteden wordt gemaakt, is er tevens behoefte aan informatie op gemeenteniveau. Doel Het doel van de monitor is om voor zowel de Drechtsteden als de individuele Drechtstedengemeenten op het terrein van sociaal beleid tendensen te signaleren en informatie te genereren op basis waarvan het beleid kan worden gestuurd. 1.2 Vraagstelling We stellen twee vragen: 1. In welke mate en op welke manieren nemen de inwoners van de Drechtsteden deel aan de samenleving? 2. Hoe het is gesteld met de bekendheid, het gebruik en de wachtlijsten van de voorzieningen op het terrein van jeugd, onderwijs, maatschappelijke ondersteuning en zorg? 1.3 Opzet Bureau Drechtsteden heeft het OCD gevraagd de mogelijkheden voor een regionale sociale monitor te verkennen. Het vooronderzoek heeft geresulteerd in een opzet voor de Participatiemonitor Drechtsteden, dat in 2008 is vastgesteld door het Portefeuillehouderoverleg Sociaal. De eerste monitor wordt in 2009 uitgevoerd als onderdeel van het basispakket van het OCD. Het is de bedoeling de monitor iedere vier jaar te herhalen. Maatschappelijke deelname en voorzieningen 11

12 Ontwikkelen monitor Het vooronderzoek is in fasen verlopen. Als eerste hebben wij door middel van deskresearch geïnventariseerd welke indicatoren in andere sociale monitoren worden gebruikt. Vervolgens hebben wij de ambtenaren sociaal van de individuele Drechtstedengemeenten, Sociale Dienst Drechtsteden en Bureau Drechtsteden geïnterviewd over hun behoefte aan informatie. Tenslotte hebben wij op een rij gezet welke informatie reeds beschikbaar is op het terrein van sociaal beleid en dus niet opnieuw verzameld hoeft te worden. Op basis hiervan hebben wij een voorstel gedaan: Opzet Regionale Sociale Monitor Drechtsteden. 2 Deze opzet is met alle betrokken partijen besproken en vastgesteld in het Portefeuillehouderoverleg Sociaal. Vragenlijst De vragenlijst voor de Participatiemonitor Drechtsteden is conform de opzet en in overleg met de individuele Drechtstedengemeenten en Bureau Drechtsteden ontwikkeld. Hierbij is rekening gehouden met continuïteit in de dataverzameling voor het meerjarenbeleid van de gemeente Dordrecht (zie bijlage 4 voor de vragenlijst). Veldwerk De vragenlijst is verspreid onder inwoners uit de Drechtsteden. De respons bedraagt 45% (zie tabel 1.1 voor de aantallen per gemeente). Om de inwoners van de Drechtsteden beperkt met vragenlijsten lastig te vallen is het veldwerk van de Participatiemonitor Drechtsteden gecombineerd met het veldwerk voor de Integratiemonitor Dordrecht en de Integratiemonitor Zwijndrecht. Het veldwerk is uitgevoerd door I&O research. Voor meer informatie over de wijze waarop het onderzoek is uitgevoerd, verwijzen wij naar de methodische verantwoording in bijlage 2. Tabel 1.1 Uitgezette vragenlijsten en respons Dordrecht Alblasserdam HI- Ambacht Zwijndrecht Papendrecht Sliedrecht uitgezette vragenlijsten respons (%) 41% 46% 50% 46% 48% 48% 1.4 Leeswijzer De Participatiemonitor Drechtsteden is uit drie delen opgebouwd. Het eerste deel, Inleiding, vormt de introductie op de monitor en de bevolking van de Drechtsteden. In Hoofdstuk 1 Inleiding vindt u de aanleiding, de vraagstelling en de aanpak van het onderzoek. Na dit inleidende hoofdstuk schetst hoofdstuk 2 Wie wonen er in de Drechtsteden een sociaal portret van de bevolking van de Drechtsteden. Dat doen wij op basis van de volgende achtergronden: sekse, huishoudensamenstelling, opleidingsniveau, dagbesteding, etniciteit, sociaal isolement, beperkingen, inkomen, maatschappelijke positie en discriminatie. Het sociale portret dient tevens als achtergrondinformatie bij de resultaten in de volgende hoofdstukken. Het tweede deel, Participatie en ondersteuning beschrijft de deelname van de inwoners van de Drechtsteden aan de samenleving. Hoofdstuk 3 De trappen van participatie, start met een verkenning van het verschijnsel participatie, het centrale thema van de monitor. De verkenning resulteert in een indeling om de deelname aan de samenleving te meten: de trap naar participatie. In de volgende drie hoofdstukken beschrijven wij per trap de participatie van de Drechtstedenbevolking. Hoofdstuk 4 Steun bieden schetst hoeveel inwoners uit 2 Deze notitie is op te vragen bij het OCD. 12 Participatiemonitor Drechtsteden

13 de Drechtsteden actief hun steentje bijdragen aan de samenleving in de vorm van mantelzorg, vrijwilligerswerk of actief zijn in de buurt. In hoofdstuk 5 Deelnemen zoomen we in op de deelname van Drechtstedelingen in de vorm van lidmaatschap, stemmen bij verkiezingen, sociale contacten, sport- en cultuurparticipatie. Kenmerkend aan deze vorm van participatie is dat mensen meedoen zonder een actieve bijdrage te leveren. Hoofdstuk 6 Steun krijgen brengt in beeld in welke mate bewoners ondersteuning ontvangen van de samenleving. Daarbij maken wij onderscheid tussen de steun die zij ontvangen vanuit sociale netwerken en vanuit instellingen en professionals. In de hoofdstukken 4 tot en met 6 beschrijven wij de participatie van de bevolking op het niveau van de individuele Drechtstedengemeenten, in vergelijking met het gemiddelde van de Drechtsteden. Indien relevant, gaan wij aan de hand van kaartjes in op de verschillen tussen de wijken. In het bijgevoegde tabellenboek vindt u per hoofdstuk een tabel waarin de cijfers per gemeente en per wijk nog eens op een rij staan. In het derde en laatste deel Doelgroepen van sociaal beleid zoomen wij in op de participatie van mensen met lage inkomens en mensen met beperkingen. De toenemende tweedeling in de samenleving is reden om de participatie van mensen aan de onderkant van de samenleving nader onder de loep te nemen (Schnabel, Bijl en de Hart, 2008). Vanwege de economische crisis en de toenemende schuldenproblematiek doen wij dat aan de hand van inkomen in hoofdstuk 7 Bewoners met weinig geld voor het voetlicht. Met het in werking treden van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zijn mensen met een beperking een centrale doelgroep voor sociaal beleid geworden. Er is echter nog weinig bekend over zowel de omvang en achtergronden van deze doelgroep als de wijzen waarop zij deelnemen aan de samenleving. In hoofdstuk 8 Drempels voor mensen met een ernstige beperking brengen wij dit voor het eerst in kaart. 3 De participatie van de doelgroepen van sociaal beleid wordt beschreven op het niveau van de Drechtsteden in vergelijking met het gemiddelde van de totale bevolking van de Drechtsteden. Wij gaan na of hierin verschillen tussen de individuele Drechtstedengemeenten bestaan en tonen die aan de hand van kaartjes. Ook van deze hoofdstukken treft u in het bijgevoegde tabellenboek een tabel met daarin de cijfers per doelgroep en per gemeente op een rij. Bij het doornemen van de monitor zijn enkele zaken van belang: In de rapportage bespreken we uitsluitend significante verschillen (zie ook bijlage 2). Het kan voorkomen dat een figuur of tabel een verschil lijkt te laten zien. Wanneer deze niet wordt besproken, betreft het geen daadwerkelijke verschil. In het bijgevoegde tabellenboek vindt u per hoofdstuk een tabel waarin de cijfers per gemeente en per wijk op een rij staan. De verschillen tussen de wijken, tonen wij aan de hand van kaartjes. Door middel van kleuren geven we aan of de percentages in een wijk boven of onder het gemiddelde van de Drechtsteden liggen. Donkerblauw is boven het gemiddelde en rood is onder het gemiddelde. Let op: de kleuren geven geen waarde oordeel. 3 Voor nadere beschouwing van etniciteit verwijzen wij naar de Integratiemonitor Dordrecht en de Integratiemonitor Zwijndrecht, te verschijnen januari Maatschappelijke deelname en voorzieningen 13

14 Onderstaande figuur toont de gehanteerde wijkindeling: Kinderdijk Blokweer Centrum/ Souburgh Zwijndrecht Krommeweg/ Sandelingen Centrum HIA Volgerlanden/ Oevers Westpolder Binnenstad Kraaihoek/ Middenpolder Noordflank Molenvliet/ Wilgendonk Oostpolder/ Kooij Staart West Centrum Sliedrecht Oost Oud - Krispijn Reeland Nw Krispijn - Stadspolders Crabbehof/ Zuidhoven Wielwijk Dubbeldam Sterrenburg 14 Participatiemonitor Drechtsteden

15 2 Wie wonen er in de Drechtsteden? Dit hoofdstuk gaat over de samenstelling van de bevolking in de Drechtsteden. Hoeveel inwoners telt de Drechtsteden, welk opleidingsniveau hebben zij en wat vinden zij hun belangrijkste dagbesteding? Welke huishoudensamenstelling komen in de zes gemeenten het meeste voor en van welk inkomen leven zij? Hoe denken burgers over hun beperkingen, sociale contacten en maatschappelijke positie? Met al deze vragen schetsen we een sociaal portret van de Drechtsteden dat ook dient als achtergrondinformatie bij de resultaten in de volgende hoofdstukken. 2.1 Geslacht en leeftijd In de Drechtsteden wonen iets meer vrouwen (51%) dan mannen (49%) 4. De verdeling tussen mannen en vrouwen is in elke gemeente nagenoeg gelijk. De leeftijdsopbouw laat iets meer verschillen tussen de gemeenten zien. Gemiddeld is ruim een derde van de inwoners ouder dan 55 jaar (zie tabel/ figuur 2.1). Van alle inwoners van 18 jaar en ouder is 28% tussen 40 en 55 jaar, 18% tussen 30 en 39 jaar en 18 % tussen 18 en 29 jaar. In Zwijndrecht wonen in verhouding de meeste 55 plussers (39% van de bewoners) en in Hendrik-Ido-Ambacht en Papendrecht wonen de minste jongeren onder de 30 jaar (zie tabel 2.1). Figuur 2.1 Leeftijd inwoners Drechtsteden % 55 en ouder jaar jaar jaar 18% 35% 28% Tabel 2.1 Inwoners van 18 jaar en ouder naar leeftijd en geslacht Drechtsteden Alblasserdam Dordrecht HI- Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht jaar jaar jaar jaar eo totaal man vrouw Bron: GBA, per Bron: GBA (bewoners van 18 jaar en ouder) Maatschappelijke deelname en voorzieningen 15

16 2.2 Opleiding Het opleidingsniveau is nauw verbonden met de kansen op werk en de hoogte van het inkomen. Het inkomen stelt mensen in staat te voorzien in primaire behoeften als huisvesting, kleding en voedsel. De mate waarin men hierin kan voorzien is van invloed op de leefsituatie en de gezondheid. Het opleidingsniveau kan daarmee een belangrijke indicator zijn voor deelname aan de samenleving. In de Drechtsteden heeft bijna de helft van de inwoners (45%) een laag opleidingsniveau. Een kwart (24%) heeft een hoog opleidingsniveau. Alblasserdam en Sliedrecht hebben in verhouding veel laagopgeleide en weinig hoogopgeleide inwoners. In Dordrecht wonen in verhouding veel mensen met een hoog opleidingsniveau en weinig met een opleidingniveau uit de categorie midden (zie tabel 2.2). Tabel 2.2 Hoogst afgeronde schoolopleiding (%) Drechtsteden Alblasserdam Dordrecht HI- Ambacht Papen- Drecht Sliedrecht Zwijndrecht laag midden hoog Toelichting: de vetgedrukte percentages verschillen van het Drechtstedengemiddelde: boven gemiddeld of onder gemiddeld, laag= geen, basisonderwijs, vmbo, mbo-niveau 1; midden= mbo-niveau 2,3 of 4, havo, vwo; hoog=hbo, universiteit Kaart 2.1 Laag opleidingsniveau naar wijk boven het gemiddelde gemiddeld onder het gemiddelde 2.3 Dagelijkse bezigheden Wat dóen de inwoners uit de Drechtsteden overdag? Werken ze, verrichten ze vrijwilligerswerk, zijn ze werkloos of arbeidsongeschikt? Uit de antwoorden die de bewoners ons hebben gegeven blijkt in elke gemeente de meerderheid van de bevolking betaald werk of een eigen bedrijf te hebben (zie tabel 2.3). Daarna volgen huisman/huisvrouw (16%) en gepensioneerd of met de VUT (15%). Ongeveer 6% van de burgers in de Drechtsteden geven aan het grootste deel van hun dagen door te brengen met een studie. Een klein aandeel is werkloos of werkzoekend, arbeidsongeschikt of verricht vrijwilligerswerk als voornaamste bezigheid. 16 Participatiemonitor Drechtsteden

17 In Alblasserdam zijn minder studenten/scholieren en minder mensen met betaald werk of een eigen bedrijf. In Dordrecht zijn er meer mensen werkloos of werkzoekend, maar er zijn ook meer mensen met betaald werk of een eigen bedrijf. Zwijndrecht heeft meer inwoners die gepensioneerd of met de VUT zijn (zie tabel 2.3). Tabel 2.3 Hoofdbezigheid (%) Drechtsteden Alblasserdam Dordrecht HI- Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht student/ scholier betaald werk of eigen bedrijf huisman/ huisvrouw werkloos/ werkzoekend gepensioneerd/vut arbeidsongeschikt vrijwilligerswerk Toelichting: de vetgedrukte percentages verschillen van het Drechtstedengemiddelde: boven gemiddeld of onder gemiddeld Wanneer we kijken naar inwoners die werken of student zijn ten opzichte van de overige inwoners heeft 64% van de burgers in de Drechtsteden werk of is student. In Dordrecht ligt dit aandeel hoger (68%) en in Alblasserdam lager (55%). Kaart 2.2 Geen werk naar wijk boven het gemiddelde gemiddeld onder het gemiddelde 2.4 Allochtonen In de Drechtsteden wonen (19%) allochtonen en autochtonen 5 (81%). In figuur 2.2 geven we een overzicht van de verdeling tussen autochtonen en allochtonen in de zes gemeenten en in de Drechtsteden. 5 Autochtoon wil zeggen dat een persoon en diens beide ouders in Nederland geboren zijn. Maatschappelijke deelname en voorzieningen 17

18 Figuur 2.2 Aandeel allochtonen Dordrecht 26% Zwijndrecht Papendrecht Alblasserdam Hendrik-Ido-Ambacht Sliedrecht Drechtsteden 17% 15% 13% 12% 11% 19% Bron: GBA, per % 20% 40% 60% 80% 100% 2.5 Huishoudens Wonen er veel alleenstaanden in de Drechtsteden, of juist veel gezinnen? Een goed beeld hiervan is belangrijk om andere kenmerken goed te kunnen interpreteren. In figuur 2.3 geven we een overzicht van de huishoudensamenstelling in de Drechtsteden. Tussen de gemeenten in de Drechtsteden zijn enkele verschillen. In Hendrik-Ido-Ambacht, en in mindere mate ook in Papendrecht, wonen in verhouding weinig alleenstaanden (zie tabel 2.4). In Hendrik-Ido-Ambacht wonen juist veel twee-oudergezinnen met kinderen. In Dordrecht wonen relatief weinig twee-oudergezinnen met kinderen en juist veel alleenstaande ouders en alleenstaanden. In Sliedrecht wonen naar verhouding weinig alleenstaande ouders. Figuur 2.3 Huishoudensamenstelling in de Drechtsteden twee-oudergezin met kinderen een-oudergezin met kinderen twee-persoonshuishouden eenpersoonshuishouden meerpersoonshuishouden anders 16% 4% 5% 36% 37% 18 Participatiemonitor Drechtsteden

19 Tabel 2.4 Huishoudensamenstelling in de Drechtsteden en per gemeente (%) Drechtsteden Alblasserdam Dordrecht HI- Ambacht Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht eenpersoons huishouden tweepersoons huishouden twee-oudergezin met kinderen een-oudergezin met kinderen meerpersoons huishouden anders Toelichting: de vetgedrukte percentages verschillen van het Drechtstedengemiddelde: boven gemiddeld of onder gemiddeld 2.6 Inkomenscategorieën Het inkomen van de inwoners zegt iets over hun mogelijkheden tot deelname aan de samenleving. Over het algemeen geldt: hoe hoger het inkomen, hoe vrijer de keus om al dan niet te participeren. Inkomen staat niet op zichzelf. Het houdt nauw verband met het huishoudentype waarin iemand woont. De indeling in figuur 2.4 is gebaseerd op een combinatie van het inkomen en het huishoudentype 6. Zoals figuur 2.4 laat zien heeft Dordrecht het grootste aandeel huishoudens met een laag inkomen en Hendrik-Ido-Ambacht het kleinste aandeel. Figuur 2.4 Inkomen per huishoudentype Dordrecht 43% 36% 21% Alblasserdam 41% 42% 17% Sliedrecht 39% 43% 18% Zwijndrecht 38% 42% 20% Papendrecht 33% 44% 23% Hendrik-Ido-Ambacht 30% 45% 25% Drechtsteden 40% 41% 19% 0% 20% 40% 60% 80% 100% laag midden hoog 2.7 Beperkingen Beperkingen kunnen van invloed zijn op de mate waarop iemand functioneert in de maatschappij. Zij kunnen in mindere of meerdere mate een belemmering vormen om deel te nemen aan de samenleving. In de Drechtsteden heeft 32% van de zelfstandig wonende inwoners last van één of meer langdurige ziekten, aandoeningen of beperkingen. Hieronder vallen ook ouderdomsklachten of specifieke ouderdomsziekten. Hierbij zijn geen significante verschillen 6 Bron: gestandaardiseerd besteedbaar huishoudeninkomen (particuliere huishoudens) uit het Regionale Inkomens onderzoek (RIO). De exacte verantwoording is terug te vinden in bijlage 1; de methodologische verantwoording. Maatschappelijke deelname en voorzieningen 19

20 aangetroffen tussen de zes gemeenten. Aan de mensen met een beperking hebben we ook gevraagd van welk soort beperking ze last hebben (één persoon kan natuurlijk last hebben van meerdere beperkingen). Dit zijn vooral chronische (22%) en lichamelijke (12%) beperkingen (figuur 2.5). Figuur 2.5 Welke beperkingen hebben inwoners uit de Drechtsteden? chronisch 22% lichamelijk 12% zintuiglijk 4% psychiatrisch 2% psychosociaal 1% (licht) verstandelijk 1% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Kaart 2.4 Aandeel beperkingen naar wijk boven het gemiddelde gemiddeld onder het gemiddelde 2.8 Sociaal isolement Niet iedereen heeft een hechte band met familie, vrienden of buren. Ook zijn er mensen die het gevoel hebben uitgesloten te worden. Als deze gevoelens samen komen, kan dat leiden tot een sociaal isolement. In hoeverre geldt dit voor de inwoners van de Drechtsteden? Aan de hand van zes stellingen over sociale contacten hebben we vastgesteld of mensen sociaal geïsoleerd zijn 7. Hieruit blijkt dat 4% van de inwoners sociaal geïsoleerd is. Er zijn geen verschillen tussen de zes gemeenten. 7 Zie de methodologische verantwoording, in bijlage Participatiemonitor Drechtsteden

Maatwerk gewenst in de ondersteuning? Soort beperking van belang

Maatwerk gewenst in de ondersteuning? Soort beperking van belang Maatwerk gewenst in de ondersteuning? Soort beperking van belang Door: Dorrit Verkade en Annelies de Jong van Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) Waarom deze factsheet? Er vinden belangrijke veranderingen

Nadere informatie

Integratiemonitor Zwijndrecht 2009

Integratiemonitor Zwijndrecht 2009 Integratiemonitor Zwijndrecht 2009 0-meting Onderzoekcentrum Drechtsteden drs. I.A.C. Soffers drs. D.M. Verkade dr. J.W. Metz drs. F.W. Winterwerp juli 2010 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk Informatie

Nadere informatie

Tabellenboek Wijkkranten

Tabellenboek Wijkkranten Tabellenboek Wijkkranten Sociaal Geografisch Bureau bureau voor beleidsonderzoek en statistiek Dordrecht drs. J.M.A. Schalk januari 2007 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk Informatie Maatschappelijke

Nadere informatie

Toezichthouders in de wijk

Toezichthouders in de wijk Toezichthouders in de wijk Hoe ervaren inwoners uit Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht en Zwijndrecht de aanwezigheid van Toezichthouders? Inhoud: 1 Conclusies 2 Bekendheid 3 Effect 4 Waardering taken Hondengerelateerde

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Welzijnsbezoek. Voorbeelden van aanpassingen aan het huis die nodig zijn:

Welzijnsbezoek. Voorbeelden van aanpassingen aan het huis die nodig zijn: Welzijnsbezoek 2014 Inhoud 1. Conclusies 2. Figuren en tabellen MEE Drechtsteden voerde in 2014 welzijnsbezoeken uit onder ouderen van 75, 80 en. Aan de hand van een vragenlijst komen zes onderwerpen aan

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Wmo maatwerkvoorziening. Individuele begeleiding

Wmo maatwerkvoorziening. Individuele begeleiding Wmo maatwerkvoorziening Individuele begeleiding Individuele begeleiding Inhoud Zelfstandig leven en meedoen 4 Ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Aanvragen 7 Hoe meld ik me

Nadere informatie

School-Muziek-Sport: Doen meer kinderen mee?

School-Muziek-Sport: Doen meer kinderen mee? School-Muziek-Sport: Doen meer kinderen mee? SMS-Kinderfonds Dordrecht 2006-2012 Inhoud: 1. Conclusies 2. Doelgroep, harde kern 3. Bekendheid en gebruik 4. Participatie Kinderen die opgroeien in arme gezinnen

Nadere informatie

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011 Sociaal-economische schets van Zuidwest 2011 Zuidwest is onderdeel van het en bestaat uit de buurten Haagwegnoord en -zuid, Boshuizen, Fortuinwijk-noord en -zuid en de Gasthuiswijk. Zuidwest heeft een

Nadere informatie

Monitor Sociaal 2013. Eigen kracht, participatie, vrijwillige inzet en mantelzorg. Onderzoekcentrum Drechtsteden

Monitor Sociaal 2013. Eigen kracht, participatie, vrijwillige inzet en mantelzorg. Onderzoekcentrum Drechtsteden Monitor Sociaal 2013 Eigen kracht, participatie, vrijwillige inzet en mantelzorg Onderzoekcentrum Drechtsteden drs. D.M. Verkade drs. J.H. van Laarhoven oktober 2013 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk

Nadere informatie

Maatschappelijke participatie

Maatschappelijke participatie 9 Maatschappelijke participatie Maatschappelijke participatie kan verschillende vormen hebben, bijvoorbeeld de mate waarin mensen met elkaar omgaan en elkaar hulp verlenen binnen familie, vriendengroepen

Nadere informatie

Meedoen in Kinderdijk

Meedoen in Kinderdijk Meedoen in Kinderdijk Belangstelling voor activiteiten en diensten Inhoud: 1. Conclusies 2. Belangstelling in beeld Sinds 2011 heeft Kinderdijk een eigen wijkcentrum, het Multifunctioneel Centrum (MFC)

Nadere informatie

Verhuisonderzoek Drechtsteden 2007/2008

Verhuisonderzoek Drechtsteden 2007/2008 Verhuisonderzoek Drechtsteden 2007/2008 Tabellenboek Onderzoekcentrum Drechtsteden dr. B.J.M. van der Aa drs. J.M.A. Schalk november 2009 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk Informatie Bureau Drechtsteden

Nadere informatie

-diensten. licht van de crisis valt dat niet altijd mee. Juist nu kan het handig zijn

-diensten. licht van de crisis valt dat niet altijd mee. Juist nu kan het handig zijn -diensten Inzicht in kwetsbare doelgroepen Analyse Ken uw doelgroep dé onderbouwing van uw beleid Meedoen in de maatschappij is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Gemeenten, bibliotheken en andere maatschappelijke

Nadere informatie

OCD.doc. Bijzonder blij met bijdrage OCD aan Drechtsteden 2010-1 IN DEZE UITGAVE:

OCD.doc. Bijzonder blij met bijdrage OCD aan Drechtsteden 2010-1 IN DEZE UITGAVE: OCD.doc 2010-1 IN DEZE UITGAVE: Bijzonder blij met bijdrage OCD De toekomst van Sliedrecht Onderwijskansen in Dordrecht? Inwoners positief over Netwerk Waarom vertrekken Dordtse ambtenaren? Overig afgerond

Nadere informatie

Statistisch Jaarboek 2006

Statistisch Jaarboek 2006 101 9 102 Inkomen 1) Inkomens van huishoudens Het besteedbaar van particulier huishoudens bedroeg in 2002 bijna 29.000 euro. Daarmee ligt het van huishoudens in Hengelo bijna 1.500 euro lager dan een gemiddeld

Nadere informatie

Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013

Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013 Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013 Klanttevredenheidsonderzoek Het KTO is een wettelijke verplichting wat betreft de verantwoording naar de Gemeenteraad

Nadere informatie

Welzijn en (gezondheids)zorg

Welzijn en (gezondheids)zorg Hoofdstuk 14 Welzijn en (gezondheids)zorg 14.1 Inleiding Een belangrijke doelgroep voor het welzijns- en zorgbeleid zijn de ouderen. Dit hoofdstuk begint daarom met het in kaart brengen van deze groep

Nadere informatie

minder dan 5 jaar tussen de 5 en de 10 jaar tussen de 10 en de 15 jaar langer dan 15 jaar

minder dan 5 jaar tussen de 5 en de 10 jaar tussen de 10 en de 15 jaar langer dan 15 jaar Burgerpanel Zeewolde Resultaten peiling 3: Wmo-nota juli 2012 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 3 e peiling met het burgerpanel van Zeewolde. De peiling ging over de sociale netwerken

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Binding met buurt en buurtgenoten

Binding met buurt en buurtgenoten Binding met buurt en buurtgenoten Rianne Kloosterman, Karolijne van der Houwen en Saskia te Riele Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking kan bij buurtgenoten terecht voor praktische hulp. Minder

Nadere informatie

BEHOEFTEONDERZOEK KINDEROPVANG DORDRECHT 2004

BEHOEFTEONDERZOEK KINDEROPVANG DORDRECHT 2004 BEHOEFTEONDERZOEK KINDEROPVANG DORDRECHT 2004 Sociaal Geografisch Bureau Gemeente Dordrecht drs. J.M. Schiff dr. M.G. Weide juli 2004 Colofon Opdrachtgever: Tekst: Drukwerk: Informatie: Onderwijs en Welzijn

Nadere informatie

Preventief huisbezoek 75+

Preventief huisbezoek 75+ Hollandsspoor 37 3994 VT Houten Postbus 209 3990 GA Houten tel. 030-7001500 info@vanhoutenenco.nl www.vanhoutenenco.nl Preventief huisbezoek 75+ Houten Noord-West de ERVEN en het OUDE DORP 'van Houten&co'

Nadere informatie

Meedoen en erbij horen

Meedoen en erbij horen Meedoen en erbij horen Resultaten van een mixed method onderzoek naar sociale uitsluiting Addi van Bergen, Annelies van Loon, Carina Ballering, Erik van Ameijden en Bert van Hemert NCVGZ Rotterdam, 11

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo - de kanteling. Gemeente Groesbeek Juni 2014

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo - de kanteling. Gemeente Groesbeek Juni 2014 Klanttevredenheidsonderzoek Wmo - de kanteling Gemeente Groesbeek Juni 2014 Colofon Uitgave : I&O Research BV Zuiderval 70 7500 AN Enschede Tel. (053) 4825000 www.ioresearch.nl Rapportnummer : 2014/050

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk. Wat kenmerkt de Alblasserdamse vrijwilliger?

Vrijwilligerswerk. Wat kenmerkt de Alblasserdamse vrijwilliger? Vrijwilligerswerk Wat kenmerkt de Alblasserdamse vrijwilliger? Vrijwilligerswerk: het is onbetaald, niet verplicht, maar wel georganiseerd èn levert enige vorm van sociale winst op. Sommigen doen het ad

Nadere informatie

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE Resumé bevindingen Inleiding Ekdé werk&mobiliteit BV is juli 07 gestart met een screening van samenlopers ingeschreven bij de gemeente Zwolle. Over elke kandidaat is

Nadere informatie

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Sociaal kwetsbare burgers in Eersel Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Prestatievelden Wmo 1. Het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid dorpen 2. Op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen

Nadere informatie

Klanttevredenheid consultatiebureaus Careyn

Klanttevredenheid consultatiebureaus Careyn Klanttevredenheid consultatiebureaus Careyn Klanten van Careyn over het consultatiebureau Inhoud: 1. Conclusies 2. Algemene dienstverlening 3. Het inloopspreekuur 4. Telefonische dienstverlening 5. Persoonlijk

Nadere informatie

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Lezing, 10 december 2004 Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Dr. Ludwien Meeuwesen, Sociaal psychologe verbonden aan de Universiteit Utrecht, Afdeling Algemene Sociale Wetenschappen,

Nadere informatie

Door dr. Maurice de Greef

Door dr. Maurice de Greef Educatietrajecten van ROC ID College zorgen voor betere taalbeheersing, plek in de samenleving en op de arbeidsmarkt onder inwoners in de regio Holland-Rijnland Door dr. Maurice de Greef In de regio Holland-Rijnland

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007 LelyStadsGeluiden De mening van de jongeren gepeild School en werk 007 In 007 hebben.37 jongeren meegewerkt aan de jongerenenquête. Het onderzoek had als doel om in kaart te brengen wat jongeren doen,

Nadere informatie

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Sittard-Geleen Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk

Nadere informatie

Waar staat je gemeente. Gemeente Enschede

Waar staat je gemeente. Gemeente Enschede Waar staat je gemeente Gemeente Enschede Inhoudsopgave Sheetnummer Samenvatting 3 Burgerpeiling Waar staat je gemeente & respons 4 Woon & leefomgeving Waardering & sociale samenhang 5 Veiligheid en overlast

Nadere informatie

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans In maart 2014 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun persoonlijke balans: wat betekent persoonlijke balans voor

Nadere informatie

Verordening Individuele Voorzieningen. Een onderzoek onder leden van Digipanel Haarlem

Verordening Individuele Voorzieningen. Een onderzoek onder leden van Digipanel Haarlem Verordening Individuele Voorzieningen Een onderzoek onder leden van Digipanel Haarlem Onderzoek en Statistiek Haarlem, november 2009 1 Colofon Opdrachtgever: Samensteller: Gemeente Haarlem Programmabureau

Nadere informatie

Turkse ouderen in Alblasserdam

Turkse ouderen in Alblasserdam Turkse ouderen in Alblasserdam Onderzoekcentrum Drechtsteden drs. A.E. de Jong dr. M.G. Weide november 2009 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk Informatie Gemeente Alblasserdam Onderzoekcentrum Drechtsteden

Nadere informatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Voorlopige resultaten van het onderzoek naar de perceptie van medewerkers in sociale (wijk)teams bij gemeenten - Yvonne Zuidgeest

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 24 515 Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting Nr. 186 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan

Nadere informatie

Deelname aan de samenleving van mensen met een beperking, ouderen en de algemene bevolking

Deelname aan de samenleving van mensen met een beperking, ouderen en de algemene bevolking Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Deelname aan de samenleving van mensen met een beperking, ouderen en de algemene bevolking Rapportage participatiemonitor

Nadere informatie

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Colofon Titel Auteurs Tekstbewerking Uitgave Ontwerp Vormgeving Bestellen Sociaal kapitaal in

Nadere informatie

Eenzame naasten. Onderwerpen. Contactarm. Eenzaamheid. Sociaal isolement. Sociale netwerken van ouderen

Eenzame naasten. Onderwerpen. Contactarm. Eenzaamheid. Sociaal isolement. Sociale netwerken van ouderen Eenzame naasten Dr. Anja Machielse Onderwerpen Begripsverkenning Oorzaken en gevolgen Sociale competenties Stappen in de aanpak Interventieprofielen Conclusies Eenzaamheid Het gevoel dat de aanwezige contacten

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

Sociale contacten, vrijetijdsbesteding en praktische ondersteuning

Sociale contacten, vrijetijdsbesteding en praktische ondersteuning Sociale contacten, vrijetijdsbesteding en praktische ondersteuning Resultaten van de tweede schriftelijke vragenronde onder de deelnemers aan het GGZ-panel regio Delft Westland Oostland juli 2006 - L.M.

Nadere informatie

Beoordeling uitvoering hondenbeleid in Dordrecht

Beoordeling uitvoering hondenbeleid in Dordrecht Beoordeling uitvoering hondenbeleid in Dordrecht Onderzoekcentrum Drechtsteden drs. S.A.W. van Oostrom-van der Meijden drs. J.M.A. Schalk juli 2010 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk Informatie sector

Nadere informatie

Conclusies en aanbevelingen

Conclusies en aanbevelingen Achtergrondinformatie Opvoeding en opvoedingsondersteuning Gezondheid Lichamelijke en leefstijl gezondheid leefstijl en psychosociaal welbevinden Conclusies en aanbevelingen Ouderenmonitor Monitor kinderen

Nadere informatie

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun s Karin Hagoort en Maaike Hersevoort In 24 verdienden samenwonende of gehuwde vrouwen van 25 tot 55 jaar ongeveer de helft van wat hun s verdienden. Naarmate het

Nadere informatie

participatiesamenleving

participatiesamenleving Tussen verzorgingsstaat en participatiesamenleving De feiten en fabels over informele zorg Prof. dr. Kim Putters Mezzo, 14 mei 2014 Inhoud 1. SCP en Mezzo 2. De Sociale Staatt van Nederland d 2013 3. De

Nadere informatie

DE RAAD VAN DE GEMEENTE VALKENBURG AAN DE GEUL. Gelezen het voorstel van Burgemeester en Wethouders d.d. 3 januari 2012

DE RAAD VAN DE GEMEENTE VALKENBURG AAN DE GEUL. Gelezen het voorstel van Burgemeester en Wethouders d.d. 3 januari 2012 DE RAAD VAN DE GEMEENTE VALKENBURG AAN DE GEUL Gelezen het voorstel van Burgemeester en Wethouders d.d. 3 januari 2012 Gehoord de commissie Cultuur, sociale zaken, Welzijn en Onderwijs (CSWO) d.d. 23 januari

Nadere informatie

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld.

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld. rriercoj Gemeenteraad Barneveld Postbus 63 3770 AB BARNEVELD Barneveld, 27 augustus 2015 f Ons kenmerk: Ö^OOJcfc Behandelend ambtenaar: I.M.T. Spoor Doorkiesnummer: 0342-495 830 Uw brief van: Bijlage(n):

Nadere informatie

Homoseksuelen in Amsterdam

Homoseksuelen in Amsterdam Homoseksuelen in Amsterdam Projectnummer 9150 In opdracht van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Marlon Nieuwenhuis drs. Marcel Janssen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Enquête onderzoek Woonkeus en woonruimteverdelingssysteem

Enquête onderzoek Woonkeus en woonruimteverdelingssysteem Enquête onderzoek Woonkeus en woonruimteverdelingssysteem Sociaal Geografisch Bureau gemeente Dordrecht drs. J.M.A. Schalk drs. A.L.M. van der Lans juli 2006 Colofon Opdrachtgever Tekst Drukwerk informatie

Nadere informatie

Rapport. Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren

Rapport. Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren Rapport Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren Woerden, juli 2014 Inhoudsopgave I. Omvang en samenstelling groep respondenten p. 3 II. Wat verstaan senioren onder eigen regie en zelfredzaamheid?

Nadere informatie

Wisselingen tussen werkloosheid en nietberoepsbevolking

Wisselingen tussen werkloosheid en nietberoepsbevolking Wisselingen tussen werkloosheid en nietberoepsbevolking Ronald van Bekkum (UWV), Harry Bierings en Robert de Vries In arbeidsmarktbeleid en in statistieken van het CBS wordt een duidelijk onderscheid gemaakt

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Stein Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

De Sliedrechtse jeugd

De Sliedrechtse jeugd De Sliedrechtse jeugd En hun vrijetijdsbesteding, gevoel van veiligheid en sociale contacten De gemeente Sliedrecht werkt aan een nieuwe beleidsnota Jeugd. Ontwikkelingen zoals de decentralisatie jeugdzorg,

Nadere informatie

Alfahulp en huishoudelijke hulp. Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014

Alfahulp en huishoudelijke hulp. Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014 Alfahulp en huishoudelijke hulp Rapportage Ons kenmerk: 11110 Juni 2014 Inhoudsopgave Geschreven voor Achtergrond & doelstelling 3 Conclusies 5 Resultaten 10 Bereidheid tot betalen 11 Naleven regels 17

Nadere informatie

Statistisch Jaarboek 2007

Statistisch Jaarboek 2007 101 9 102 Inkomen 1) Inkomens van huishoudens Huishoudens in Hengelo hadden in 2004 een gemiddeld besteedbaar van 27.400 per jaar. Het gemiddeld besteedbaar van huishoudens in Hengelo lag 5,5 procent beneden

Nadere informatie

KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007

KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007 KRALINGEN-CROOSWIJK IN BEELD 2007 Martijn Epskamp Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) April 2008 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: Martijn Epskamp Project: 07-2746 Prijs: 20,- Adres:

Nadere informatie

Onderwerpen. Sociale relaties en welzijn. Sociale kwetsbaarheid. Functies van sociale relaties. Vrouw, 64 jaar EENZAAMHEID BIJ OUDEREN

Onderwerpen. Sociale relaties en welzijn. Sociale kwetsbaarheid. Functies van sociale relaties. Vrouw, 64 jaar EENZAAMHEID BIJ OUDEREN EENZAAMHEID BIJ OUDEREN Vrouw, 64 jaar Ik ben helemaal geïsoleerd eigenlijk. Ik denk wel eens bij mezelf, ik kan gerust een week dood liggen in huis, maar de mensen merken niets. Dr. Anja Machielse Stichting

Nadere informatie

Visie op participatie

Visie op participatie 1. Inleiding De VVD vindt dat ieder individu een zelfstandig en zelfredzaam bestaan moet kunnen hebben. Volledige zelfontplooiing is een basisrecht dat daarbij hoort. De overheid dient daar waar nodig

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 Fact sheet juni 2015 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is voor het eerst sinds enkele jaren weer gedaald. Van de bijna 140.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

Achtergrond en aanleiding. Opzet en uitvoering van het onderzoek

Achtergrond en aanleiding. Opzet en uitvoering van het onderzoek Achtergrond en aanleiding Zuiveringsschap Hollandse Eilanden en Waarden bewaakt een goede waterkwaliteit van water in sloten, plassen, singels en meren, het zogenaamd oppervlaktewater. Bestrijdingsmiddelen

Nadere informatie

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 In de Eemsdelta zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de leefbaarheid.

Nadere informatie

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten Effecten van cliëntondersteuning Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten MEE Nederland, 4 februari 2014 1. Inleiding In deze samenvatting beschrijven

Nadere informatie

Inkomensstatistiek Westfriesland Augustus 2014

Inkomensstatistiek Westfriesland Augustus 2014 Inkomensstatistiek Augustus 2014 Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 0229-282555 Rapportnummer 2014-2041 Datum Augustus 2014 Opdrachtgever De Westfriese gemeenten Inleiding

Nadere informatie

FINANCIELE ZEKERHEID. GfK September 2015. GfK 2015 Achmea Financiële Zekerheid september 2015

FINANCIELE ZEKERHEID. GfK September 2015. GfK 2015 Achmea Financiële Zekerheid september 2015 FINANCIELE ZEKERHEID GfK September 2015 1 Opvallende resultaten Meer dan de helft van de Nederlanders staat negatief tegenover de terugtredende overheid Financiële zekerheid: een aanzienlijk deel treft

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

meting 2012 Onderzoek naar de omvang van de groep kwetsbare Oosterhouters

meting 2012 Onderzoek naar de omvang van de groep kwetsbare Oosterhouters meting 2012 Onderzoek naar de omvang van de groep kwetsbare Oosterhouters Onderzoek naar de omvang van de groep kwetsbare Oosterhouters Wat is de omvang van de kwetsbare groepen in de wijken en buurten

Nadere informatie

Verhuisonderzoek Drechtsteden

Verhuisonderzoek Drechtsteden Verhuisonderzoek Kenmerken van de verhuizingen en de verhuisredenen? Inhoud: 1. Conclusies 2. Verhuissaldo 3. Huishoudengroepen 4. Inkomensgroepen 5. Kenmerk en prijs woning 6. Woningvoorraad 7. Vertrekredenen

Nadere informatie

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Nuth Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Kinderopvang in de Drechtsteden

Kinderopvang in de Drechtsteden Kinderopvang in de Drechtsteden Ouders over kinderopvang en hun betrokkenheid daarbij Inhoud: 1. Samenvatting en conclusies 2. Gebruik van kinderopvang 3. Tevredenheid over kinderopvang 4. Ouderbetrokkenheid

Nadere informatie

Evaluatie Dordtse speelvoorzieningen

Evaluatie Dordtse speelvoorzieningen Evaluatie Dordtse speelvoorzieningen Onderzoekcentrum Drechtsteden drs. S.A.W. van Oostrom-van der Meijden dr. B.J.M. van der Aa augustus 2011 Colofon Opdrachtgever Tekst Foto Drukwerk Informatie gemeente

Nadere informatie

Minimuminkomens in Leiden

Minimuminkomens in Leiden Juli 2012 ugu Minimuminkomens in Leiden Het CBS voert periodiek regionale inkomensonderzoeken uit, gebaseerd op gegevens van de belastingdienst. Momenteel zijn de meest actuele cijfers die van 2009. Uit

Nadere informatie

Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten

Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Categoriale bijzondere bijstand 3. Doelgroep 4. Meerkosten chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk in s-hertogenbosch

Vrijwilligerswerk in s-hertogenbosch Vrijwilligerswerk in s-hertogenbosch Enquête over het vrijwilligerswerk in de gemeente s-hertogenbosch en de behoefte aan ondersteuning Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: de gemeente s-hertogenbosch

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose

Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose 1. Maak een eerste oriëntatie van de wijk mbv. de Windshield survey (Bijlage 1) Ga eens wandelen door de wijk, kijk goed om je heen, spreek mensen aan. Luister goed naar

Nadere informatie

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER?

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? Amsterdam, november 2011 Auteur: Dr. Christine L. Carabain NCDO Telefoon (020) 5688 8764 Fax (020) 568 8787 E-mail: c.carabain@ncdo.nl 1 2 INHOUDSOPGAVE Samenvatting

Nadere informatie

afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie inkomen

afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie inkomen 101 inkomen 9 102 Inkomen 1) Inkomens van huishoudens Huishoudens in Hengelo hadden in 2007 een gemiddeld besteedbaar inkomen van 30.700 per jaar. Het gemiddeld besteedbaar inkomen van huishoudens in Hengelo

Nadere informatie

Herintreders op de arbeidsmarkt

Herintreders op de arbeidsmarkt Herintreders op de arbeidsmarkt Sabine Lucassen Voor veel herintreders is het lang dat ze voor het laatst gewerkt hebben. Herintreders zijn vaak vrouwen in de leeftijd van 35 44 jaar en laag of middelbaar

Nadere informatie

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Martijn Souren Ongeveer 7 procent van de werknemers met een verleent zelf mantelzorg. Ze maken daar slechts in beperkte mate gebruik van aanvullende

Nadere informatie

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen Gelderland-Zuid Factsheet Eenzaamheid Onderzoek onder volwassenen en ouderen Onderzoek naar eenzaamheid De Volwassenen- en ouderenmonitor is eind 2012 onder ruim 22.000 zelfstandig wonende inwoners van

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Rapport Belevingsonderzoek onder burgers, prestatievelden 1 t/m 4. Gemeente Rotterdam

Rapport Belevingsonderzoek onder burgers, prestatievelden 1 t/m 4. Gemeente Rotterdam Rapport Belevingsonderzoek onder burgers, prestatievelden 1 t/m 4 Gemeente Rotterdam Rapport Belevingsonderzoek onder burgers, prestatievelden 1 t/m 4 Gemeente Rotterdam juni 2009 COLOFON Samenstelling

Nadere informatie

Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012

Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012 Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012 November 2012 Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Onderzoeksopzet... 4 Doel... 4 Aanpak... 4 Blok I: Algemene gegevens... 5 Figuur 1: Leeftijd...

Nadere informatie

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Wmo monitor 2011 - uw organisatie Vraag 1 Welk type organisatie vertegenwoordigt u? (meerdere antwoorden mogelijk) Professionele organisaties Welzijnsorganisatie Vrijwilligerscentrale

Nadere informatie

Monitoring geeft Route 27 duidelijkheid over resultaten en aandachtspunten

Monitoring geeft Route 27 duidelijkheid over resultaten en aandachtspunten OCD.doc september 2011 IN DEZE UITGAVE: Monitoring geeft Route 27 duidelijkheid over resultaten en aandachtspunten Internet zet druk op de bibliotheek Ondernemingsklimaat Drechtsteden krijgt ruime voldoende

Nadere informatie

Verslaglegging bijeenkomst voor informatie en opinie 13 januari 2010 van 19.30 uur tot 20.10 uur

Verslaglegging bijeenkomst voor informatie en opinie 13 januari 2010 van 19.30 uur tot 20.10 uur Verslaglegging bijeenkomst voor informatie en opinie 13 januari 2010 van 19.30 uur tot 20.10 uur Aanwezigen: R. van Lavieren, voorzitter Dhr. S.J. Veerman, wethouder Mw. P.M. Wennekes, PvdA Dhr. dr.ir.

Nadere informatie

Bijlage I. Sociaal-economische achtergrondcijfers en Nationale en Europese indicatoren voor sociale insluiting

Bijlage I. Sociaal-economische achtergrondcijfers en Nationale en Europese indicatoren voor sociale insluiting Bijlage I. Sociaal-economische achtergrondcijfers en Nationale en Europese indicatoren voor sociale insluiting Tabel 1.1 Kerncijfers sociaal-economische trends 1995 2000 2003 2005 2007 Bevolking (x 1 mln)

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

Het invullen van de vragenlijst duurt gemiddeld 8 minuten. Uw antwoorden worden anoniem verwerkt.

Het invullen van de vragenlijst duurt gemiddeld 8 minuten. Uw antwoorden worden anoniem verwerkt. Wij nodigen u uit om met ons mee te denken over het nieuwe subsidiebeleid van de gemeente Zuidplas. Het gaat er om dat de gemeente de subsidies (mogelijk) op een andere manier gaat verdelen, zonder dat

Nadere informatie

RAPPORT TEVREDENHEID CLIËNTEN WMO

RAPPORT TEVREDENHEID CLIËNTEN WMO RAPPORT TEVREDENHEID CLIËNTEN WMO Emmen 1 INDEX Index...2 Inleiding...3 1 Samenvatting...4 2 Verantwoording en achtergrondgegevens...5 3 Toegang tot de ondersteuning...7 4 Hulp bij het huishouden...9 5

Nadere informatie

Jongeren op de arbeidsmarkt

Jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren op de arbeidsmarkt Tanja Traag In 23 was 11 procent van alle jongeren werkloos. Jongeren die geen onderwijs meer volgen, hebben een andere positie op de arbeidsmarkt dan jongeren die wel een opleiding

Nadere informatie