DE LORENZKROMME. Lorenzkromme 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE LORENZKROMME. Lorenzkromme 1"

Transcriptie

1 DE LORENZKROMME Lorenzkromme 1

2 1. INKOMENSVERSCHILLEN VERKLAARD Elk jaar stelt managementadviesbureau Berenschot speciaal voor Elsevier een lijst op van 257 veel voorkomende functies en het daarvoor betaalde salaris door werkgevers. De gegevens zijn ontleend aan een grote jaarlijkse enquête onder werkgevers (2008).DE getallem hebben betrekking op 2007 en zijn in euro s per jaar. Mediaan: Berenschot verzamelt jaarlijks gegevens over beloning in een enquête onder bedrijven en organisaties. Bepalend voor de plaats op de ranglijst is het mediane salaris. Eerst zijn alle salarissen van een functie op een rij gezet, en vervolgens is vastgesteld wat het salaris is waar de helft boven en de helft onder zit. Dat is de mediaan. Het gemiddelde zou door de uitschieters voor vooral de hogere functies de werkelijkheid te veel vertekenen. Er zijn verschillende redenen waarom de inkomens tussen beroepen verschillen. Een van de redenen is dat de vereiste vooropleiding en de ervaring die iemand (nodig) heeft, verschillen. Als je direct na het halen van je havo-diploma gaat werken, verdien je minder dan wanneer je eerst een vervolgopleiding hebt gedaan. Dit komt onder andere omdat door het volgen van onderwijs de arbeidsproductiviteit stijgt. Ook is de hoogte van het loon vaak afhankelijk van de mate van inspanning en verantwoordelijkheid die een beroep met zich meebrengen. Een baan waarbij je om 5 uur de deur achter je dichttrekt wordt vaak minder goed beloond dan een baan waarbij je door moet gaan totdat het werk af is, of werk waarbij je elk moment gebeld kunt worden ook als het weekend is. Toch leidt een verschil in inspanning lang niet altijd tot een verschil in salaris. Veel werknemers hebben te maken met een cao-loon. Dit loon wordt centraal vastgesteld en is dus niet afhankelijk van de inspanning die je als individu levert. Wel zie je steeds vaker dat sommige mensen een bonus krijgen bovenop het cao-loon. Ook de ruimte op de arbeidsmarkt kan van invloed zijn op de hoogte van het loon. Als op een bepaald deel van de arbeidsmarkt de vraag naar arbeid groter is dan het aanbod van arbeid, kan het loon flink stijgen. Dit is soms zo bij ICT-ers (ICT = informatie- en communicatietechnologie). De salarissen van deze computerdeskundigen groei en af en toe fors, omdat bedrijven de ICT-ers bij elkaar weg proberen te halen. Toch leidt een krapte bij een bepaalde beroepsgroep niet altijd tot een loonstijging voor die beroepsgroep. Een voorbeeld hiervan zijn leraren. In de jaren negentig was er een groot tekort aan leraren in vakken als economie, Duits en wiskunde. Toch steeg het loon van bijvoorbeeld economieleraren niet meer dan het loon van leraren geschiedenis, waar geen tekort aan was. Behalve verschil in productiviteit, verantwoordelijkheid, ervaring, opleiding en ruimte op de arbeidsmarkt kunnen ook status en macht medebepalend zijn voor de hoogte van het inkomen. Vroeger kregen mensen met een hogere opleiding meer betaald, ook al deden ze hetzelfde werk als mensen met een lagere opleiding en ook al waren ze niet productiever. Tegenwoordig ontvangen hoge functionarissen vaak een hoge beloning omdat ze de hoogte van hun beloning min of meer zelf kunnen bepalen. Bij vrije beroepen, zoals artsen, notarissen en apothekers, hangt de hoogte van het inkomen af van het toegestane tarief (bijvoorbeeld de prijs van een doktersbezoek) en het aantal verrichte handelingen (bijvoorbeeld het aantal patiënten dat de dokter bezoekt). Vrije beroeps- Lorenzkromme 2

3 groepen kunnen zo vaak zelf grote invloed uitoefenen op de hoogte van hun inkomen. Zo zorgen apothekers er door middel van onderlinge prijsafspraken voor dat hun inkomens hoog blijven. Ze doen dit door hun medicijnen gezamenlijk in te kopen. Door kortingen op de inkoopprijs te bedingen is de inkoopprijs daardoor laag. Tegelijkertijd maken de apothekers afspraken met elkaar over de verkoopprijzen van de medicijnen. Deze afgesproken prijs is een stuk hoger dan het geval zou zijn als de apothekers met elkaar zouden concurreren. Tot nu toe hebben we het voornamelijk gehad over inkomensverschillen die voortvloeien uit arbeid. Behalve lonen zijn er nog andere bronnen van inkomen. Je kunt immers ook huur, pacht of rente ontvangen. Of dividend op aandelen (winstuitkering). Voordatje deze vormen van inkomen kunt ontvangen, heb je vermogen nodig. Dit vermogen levert inkomen op, bijvoorbeeld als je het belegt en over je belegging rente ontvangt. Hoe hoog het inkomen uit vermogen is, hangt van twee zaken af: de hoogte van het vermogen en het rendement van de belegging. 2. DE LORENZKROMME Om een indruk te krijgen van de inkomensverdeling over personen of huishoudens kun je gebruik maken van een Lorenzkromme (ook wel Lorenzcurve genoemd). Deze lijn wordt zo genoemd, omdat de Zwitserse statisticus Lorenz de lijn als eerste heeft getekend. Op de horizontale as staat het cumulatieve (opgetelde) aantal mensen met een inkomen in procenten van het totale aantal mensen, te beginnen met de mensen met het laagste inkomen. Op de verticale as staat cumulatief hoeveel procent van het totale inkomen deze mensen verdienen. Cumuleren betekent letterlijk: opstapelen. Opdracht 1 Vul in: a. Punt B geeft weer:...% van de inkomensontvangers verdient...% van het totale inkomen. b. Punt C geeft weer:...% van de inkomensontvangers verdient...% van het totale inkomen. c. Licht toe hoe de inkomens zijn verdeeld als de diagonale lijn AC van toepassing is. Lorenzkromme 3

4 Aan de hand van een voorbeeld gaan we nu na hoe je een Lorenzkromme moet tekenen. In een havo-klas wordt gekeken hoeveel de leerlingen per maand verdienen en aan zakgeld krijgen. Sommigen werken niet of nauwelijks, anderen hebben regelmatig inkomsten uit werk. Hieronder staat het inkomen van de leerlingen. Opdracht 2 Bereken hoeveel inkomen en zakgeld deze leerlingen samen ontvangen. We verdelen nu de leerlingen in vier even grote groepen, van laag naar hoog inkomen. Opdracht 3 a. Geef voor elke inkomensgroep aan hoeveel leerlingen deze groep bevat. Vul dit in in kolom 1 van onderstaande tabel. b. Bereken hoeveel procent van het totale aantal leerlingen in elke groep zit. Vul dit in in kolom 2 van onderstaande tabel. c. Bereken hoeveel elke groep in totaal verdient. Vul dit in in kolom 3 van onderstaande tabel. d. Bereken hoeveel procent elke groep van het totaal ontvangen bedrag ontvangt. Vul dit in in kolom 4 van onderstaande tabel. Vervolgens gaan we de groepen bij elkaar optellen. We beginnen te tellen bij degenen die het minst ontvangen. Ook gaan we de bijbehorende percentages van het totaal ontvangen bedrag bij elkaar optellen. Zo stapelen we de leerlingen en de ontvangen bedragen als het ware op. De percentages leerlingen en percentages ontvangen geld zijn dan gecumuleerd. Opdracht 4 a. Hoeveel procent van de leerlingen verdient 40 of minder? Hoeveel procent van het totaal ontvangen bedrag hebben deze leerlingen? Vul de antwoorden in in de eerste rij van onderstaande tabel. b. Hoeveel procent van de leerlingen verdient 75 of minder? Hoeveel procent van het totaal ontvangen bedrag hebben deze leerlingen? Vul de antwoorden in in de tweede rij van de tabel. c. Hoeveel procent van de leerlingen verdient 90 of minder? Hoeveel procent van het totaal ontvangen bedrag hebben deze leerlingen? Vul de antwoorden in in de derde rij van de tabel. d. Hoeveel procent van de leerlingen verdient 140 of minder? Hoeveel procent van het totaal ontvangen bedrag hebben deze leerlingen? Vul de antwoorden in in de vierde rij van de tabel. Lorenzkromme 4

5 Opdracht 5 Teken op grond van de tabel hierboven de Lorenzcurve. Opdracht 6 a. Lees uit de grafiek af hoeveel procent van het totale inkomen door de 20% leerlingen met het laagste inkomen werd ontvangen. b. Lees af hoeveel procent van het totale inkomen door de 70% leerlingen met het laagste inkomen werd ontvangen. c. Lees af hoeveel procent van het totale inkomen door de 30% leerlingen met het hoogste inkomen werd ontvangen. Gebruik hierbij het antwoord op b. Lorenzkromme 5

6 De Lorenzcurve is een afbeelding van de scheefheid (= ongelijkheid) van de personele inkomensverdeling. Dat is de verdeling van het inkomen over personen of huishoudens. Als in een land de inkomens precies gelijk verdeeld zijn (iedereen verdient dan evenveel) dan loopt de Lorenzcurve over de 45-graden lijn (10% van de mensen verdient 10% van het inkomen, 50% verdient 50%, 90% verdient 90% van het inkomen, etc). Hoe verder de curve van de 45-gradenlijn ligt, hoe schever de inkomensverdeling is. We zeggen wel: hoe boller de buik hoe schever de inkomensverdeling. De Lorenzcurve geeft alleen informatie over de verdeling van het inkomen. Over de hoogte van het inkomen kun je niets zeggen. Zo loopt zowel de Lorenzcurve van de Verenigde Staten als die van Brazilië boller dan die in Nederland. Dat wil "j '11 alleen maar zeggen dat de inkomensverdeling in Nederland gelijker is dan die in beide andere landen. Opdracht 7 a. In welk van de twee landen (A of B) is de inkomensverdeling het scheefst? Verklaar het antwoord. b. Mag je nu concluderen dat in dat land de mensen minder verdienen? Licht het antwoord toe. Opdracht 8 Hiernaast zijn drie Lorenzcurven (A, B en C) getekend. Eén Lorenzcurve stelt van een land de bruto-inkomensverdeling voor, één de netto-inkomensverdeling en één is onmogelijk (wanneer je ten minste, zoals gebruikelijk, begint met de lage inkomens op de horizontale as). De bruto-inkomensverdeling is schever dan de netto-inkomensverdeling. a. Welke combinatie is juist? A. A is onmogelijk, B is bruto en C is netto. B. A is onmogelijk, B is netto en C is bruto. C. C is onmogelijk, A is bruto en B is netto. D. C is onmogelijk, A is netto en B is bruto. b. Hoeveel procent van het totale bruto-inkomen wordt verdiend door de hoogste 10%- inkomensgroep? Lorenzkromme 6

7 Opdracht 9 Land A heeft een nationaal inkomen van 300 miljard. Het aantal inwoners bedraagt 15 miljoen. Over de inkomensverdeling van dit land zijn de volgende gegevens bekend: - de 25% laagste inkomensgroep verdient 8% van het totale inkomen. - de 50% laagste inkomensgroep verdient 25% van het totale inkomen. - de 10% hoogste inkomensgroep verdient 30% van het totale inkomen. a. Teken de Lorenz-kromme en geef de drie gegeven punten duidelijk aan. b. 1) Hoeveel procent van het totaal verdient de tweede (één-na-laagste) 25%-inkomensgroep? 2) Lees af hoeveel procent van het totale inkomen de hoogste 40%-inkomensgroep van dit land ongeveer verdient. c. Bereken het gemiddelde inkomen (= inkomen per persoon) van de laagste 50%- inkomensgroep van de bevolking. Lorenzkromme 7

8 3. LORENZKROMME NA HERVERDELING Door progressieve belastingheffing wordt de inkomensverdeling gelijker (minder scheef). We noemen dit ook wel: gedenivelleerder. Als de inkomensverschillen in verhouding kleiner worden komt de buik van de Lorenzkromme dichter bij de diagonaal te liggen. In Nederland is de inkomensverdeling vóór belastingheffing (dus die van de primaire inkomens) ongelijker dan de inkomensverdeling na belastingheffing (die van de secundaire inkomens). De inkomensverschillen worden in verhouding kleiner door de progressieve belastingheffing. De Lorenzcurve van de primaire inkomens (de inkomens zoals die verdiend worden in het productieproces) heeft daarom een 'bollere buik' dan de Lorenzcurve van de secundaire inkomens. De secundaire inkomens zijn de inkomens zoals die ontstaan na ingrijpen van de overheid en de sociale fondsen. Opdracht 10 Noem, naast de progressieve belastingheffing, nog een reden waardoor de secundaire inkomensverdeling minder scheef is dan de primaire inkomensverdeling. Opdracht 11 De Lorenzcurven hiernaast hebben betrekking op een land met een progressief belastingstelsel. Welke van de twee Lorenzcurven (A of B) is die van de secundaire inkomens? Licht het antwoord toe. Opdracht 12 In de inkomensverdeling in Nederland zijn in het verleden verschuivingen opgetreden. Deze verschuivingen betroffen zowel de primaire als de secundaire inkomensverdeling. Vooral de secundaire inkomensverdeling is door overheidsmaatregelen beïnvloed. In de tabel staan voor enkele jaren gegevens over de secundaire inkomensverdeling: het aandeel in het totale inkomen van de 20% inkomensontvangers met de laagste inkomens en dat van de 20% inkomensontvangers met de hoogste inkomens. De inkomensverdeling kan ook worden weergegeven met behulp van een Lorenzcurve. De Lorenzcurve van 1977 is hieronder getekend: Lorenzkromme 8

9 Met behulp van de gegevens in de tabel kunnen de coördinaten van de punten A en B worden berekend. a. Bereken de coördinaten van punt B. b. Loopt de Lorenzcurve van 1990 dichter bij de diagonaal of verder verwijderd van de diagonaal dan de Lorenzcurve van 1977? Verklaar het antwoord met behulp van de getallen uit de tabel. Lorenzkromme 9

10 4. CONSTRUEREN VAN EEN LORENZKROMME M.B.V. EXCEL We gaan nu een Lorenzkromme leren construeren met behulp van Excel. We nemen als voorbeeld een land, Vlierestaat, waarvan bekend is dat er 8 miljoen mensen wonen. De inkomens zijn op de volgende manier verdeeld: We openen een nieuw werkblad in Excel. Eerst gaan we er voor zorgen, dat het er zo uit komt te zien: In de cel B8 is een formule aangebracht: =SOM(B4:B7) We gaan nu eerst de kolom met de totale inkomen per klasse vullen. In D4 brengen we de formule =C4*B4 aan om aantal personen per klasse met gemiddeld inkomen te vermenigvuldigen zodat we het totale inkomen per klasse krijgen. Daarna kopiëren we de formule naar de cellen D5:D7. Vervolgens kopiëren we de formule van B8 naar cel D8. Je werkblad ziet er nu als volgt uit: Nu gaan we de kolom percentage personen van het totaal af maken. We moeten uitrekenen hoeveel procent het aantal personen per klasse is van het totaal aantal personen (B8). De formule luidt: =(B4/$B$8). Er zit een absolute verwijzing in. Daarna kopiëren we de formule naar de cellen E5:E7. Daarna kopiëren we de formule van B8 naar cel E8. Je werkblad ziet er nu als volgt uit: Lorenzkromme 10

11 Nu gaan we de kolom percentage inkomen van het totale inkomen af maken. We moeten uitrekenen hoeveel procent het totale inkomen per klasse is van het totaal inkomen per klasse uit cel D8. We gaan in F4 staan en maken de volgende formule luidt: =(D4/$D$8). Er zit een absolute verwijzing in. Daarna kopiëren we de formule naar de cellen F5:F7. Je werkblad ziet er nu als volgt uit: Kolom percentage personen gecumuleerd is nu aan de beurt. We moeten uitrekenen hoeveel procent de groepen gecumuleerd deel uitmaken van het totaal. In cel G3 plaatsen we 0%. Dit hebben we nodig om straks de grafiek te kunnen tekenen. In cel G4 plaatsen we de formule die de 0% uit G3 optelt met het aantal van de eerste groep: =G3+E4. Daarna kopieren we die formule naar de cellen G5:G7. We gaan nu naar de kolom percentage inkomen gecumuleerd. We moeten uitrekenen hoeveel procent de het inkomen gecumuleerd deel uitmaakt van het totale inkomen. In cel H3 plaatsen we 0%. Dit hebben we nodig om straks de grafiek te kunnen tekenen. In cel H4 plaatsen we de formule die 0% optelt met het percentage van de eerste groep: =H3+F4. De formule kopiëren we naar de cellen H5:H7. Je werkblad ziet er nu als volgt uit: Lorenzkromme 11

12 We klikken op Invoegen, Grafiek, Spreiding. Dan zien we: We kiezen Spreiding met gegevenspunten verbonden via vloeiende lijnen. En dan klikken we op volgende. We zien dan: We kiezen nu tabblad Reeks. Vervolgens verschijnt: Lorenzkromme 12

13 Nu moeten we opgeven welke gegevens de x-as vormen en welke gegevens de y-as van de grafiek. En we moeten de reeks een naam geven. Achter Naam typen we: Oorspronkelijke reeks. Dan voeren we achter X-waarden de reeks cellen in waar we de gegevens hebben staan van de x-as: =Blad1!$G$3:$G$7 Daarna voeren we achter Y-waarden de reeks cellen in waar we de gegevens hebben staan van de y-as: =Blad1!$H$3:$H$7 (je kunt dit ook doen door op te klikken en de gebieden te selecteren) Als we dat gedaan hebben ziet het er als volgt uit: Je kunt nu al de eerste opzet van de Lorenzkromme zien. We moeten nu de grafiek aan onze wensen gaan aanpassen. We klikken op volgende. Het volgende verschijnt: Lorenzkromme 13

14 Als Grafiektitel typen we: Inkomensverdeling Elzenstaat Als Waardeas (X): Personen cumulatief Als Waardeas (Y): Inkomen cumulatief Het ziet er dan als volgt uit: We klikken Volgende. We kiezen Grafiek plaatsen Als object in Blad 1. En vervolgens: Voltooien. Als we dat gedaan hebben zien we: Lorenzkromme 14

15 De grafiek wordt een beetje onhandig door de tabel heen geplaatst. We selecteren de grafiek door op de rand te klikken en verplaatsen hem zodat we dit krijgen: Nu gaan we de grafiek aan onze wensen aanpassen om die er als een echte Lorenzcurve te laten uitzien. Eerst dubbelklikken we in de grafiek op de y-as. Lorenzkromme 15

16 Dan verschijnt dit schermpje We kiezen tabblad Schaal en zorgen dat het er zo uit komt te zien: Wat we doen is de eenheden op de y-as veranderen. Door van Maximum 1,0 te maken zorgen we dat de grafiek bij 100% ophoudt. Door primaire eenheid 0,25 te maken zorgen we dat de rasterlijnen samenvallen met de groepen waar we van zijn uit gegaan. Nl 25% groepen. vervolgens kiezen we OK. Nu bubbelklikken we in de grafiek op de x-as. Kiezen tabblad Schaal en gaan vervolgens de x-as aanpassen: Lorenzkromme 16

17 Vervolgens kiezen we OK. We hebben nu het voorlopige resultaat: We gaan nu de grafiek verder aanpassen. Selecteer de grafiek door op de rand van de grafiek te klikken. Het ziet er dan zo uit: Boven in beeld is de werkbalk aangepast. Je kiest nu grafiek, grafiek opties en tabblad rasterlijnen. Bij waardeas (X) vink je primaire rasterlijnen aan. Lorenzkromme 17

18 En dan OK. Nu gaan we de legenda nog aanpassen. Selecteer de grafiek door op de rand van de grafiek te klikken. Boven in de werkbalk kiest nu grafiek, brongegevens. Ga met de muis naar <lege reeks>. En zorg dat die geselecteerd is. Kies nu verwijderen. Herhaal dit met alle lege reeksen. Daarna kies OK. In principe is onze eerste Lorenzcurve nu klaar! Lorenzkromme 19

19 Lorenzkromme 20

P2 Exponentiële groei

P2 Exponentiële groei P2 Exponentiële groei Opgave 1 a. Zet in Excel in A1: Aantal jaar en in B1: Spaarbedrag. b. Zet in A2-A11 de getallen 1 t/m 10. Handig doen. Zie hulp bij Excel blad 6. c. Zorg met een formule dat er in

Nadere informatie

2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij.

2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij. 2.2 Kinderjaren Het krijgen van kinderen heeft voor ouders economische gevolgen: 1. Ouders krijgen minder tijd voor andere zaken en gaan bv. minder werken; 2. Kinderen kosten geld. De overheid komt ouders

Nadere informatie

2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij.

2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij. 2.2 Kinderjaren Het krijgen van kinderen heeft voor ouders economische gevolgen: 1. Ouders krijgen minder tijd voor andere zaken en gaan bv. minder werken; 2. Kinderen kosten geld. De overheid komt ouders

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

Een grafiek maken in Excel

Een grafiek maken in Excel Een grafiek maken in Excel [Paul De Meyer] 1 Microsoft Excel starten Ga naar start en kies in Alle programma s voor Microsoft Excel of Dubbelklik op het bureaublad het icoontje Microsoft Excel Automatisch

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

Netto toegevoegde waarde: loon + huur + rente + winst Bruto toegevoegde waarde: waarde van verkopen waarde van productiebenodigdheden

Netto toegevoegde waarde: loon + huur + rente + winst Bruto toegevoegde waarde: waarde van verkopen waarde van productiebenodigdheden Paragraaf 1 Nationaal inkomen en welvaart Economie samenvatting H8 Om de welvaart in een land te meten gebruik je het bbp (bruto binnenlands product). Dat is de omvang van de totale productie in het hele

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Grafieken tekenen met de computer

Grafieken tekenen met de computer Grafieken tekenen met de computer Inleiding In de natuurwetenschappen doe je vaak onderzoek. Je meet dan bepaalde dingen op en zet deze in een tabel. Van jou wordt dan meestal verwacht dat je er een grafiek

Nadere informatie

4 Toon met twee verschillende berekeningen aan dat het ontbrekende gemiddelde inkomen (a) in de tabel gelijk moet zijn aan 70 000 euro.

4 Toon met twee verschillende berekeningen aan dat het ontbrekende gemiddelde inkomen (a) in de tabel gelijk moet zijn aan 70 000 euro. Grote opgave personele inkomensverdeling Blz. 1 van 4 personele inkomensverdeling Inkomensverschillen tussen personen kunnen te maken hebben met de verschillende soorten inkomen. 1 Noem drie soorten primair

Nadere informatie

1. Het werken met een rekenblad: een inleiding

1. Het werken met een rekenblad: een inleiding 1. Het werken met een rekenblad: een inleiding In onderstaand figuur is een rekenblad weergegeven Celinhoud CEL A4 Actieve Cel RIJEN RIJEN, KOLOMMEN EN CELLEN Figuur 1 CEL B6 Zoals je ziet bestaat een

Nadere informatie

Grafieken in Excel2003

Grafieken in Excel2003 Grafieken in Excel2003 1 Enkelvoudige grafiek Een enkelvoudige grafiek bestaat uit één dataset van xy-koppels op een XYassenstelsel. De gegevens mogen zich in kolommen of in rijen staan. Verder gaan we

Nadere informatie

In dit document staat beschreven hoe je de meetgegevens vanuit Coach kunt opslaan en later in kunt lezen in Excel en hier een grafiek van kunt maken.

In dit document staat beschreven hoe je de meetgegevens vanuit Coach kunt opslaan en later in kunt lezen in Excel en hier een grafiek van kunt maken. In dit document staat beschreven hoe je de meetgegevens vanuit Coach kunt opslaan en later in kunt lezen in Excel en hier een grafiek van kunt maken. De instructies voor Excel zijn geschreven voor Excel

Nadere informatie

Grafieken in Excel2007

Grafieken in Excel2007 Grafieken in Excel2007 1 Enkelvoudige grafiek Met een enkelvoudige grafiek wordt het uitzetten van één dataset op een assenkruis bedoeld. Meestal zullen de gegevens in kolommen staan maar in rijen is ook

Nadere informatie

Hoe maak je een grafiek met Excel 1

Hoe maak je een grafiek met Excel 1 Hoe maak je een grafiek met Excel? Bij het maken van verslagen en allerlei andere praktische opdrachten is het vaak nuttig en ook overzichtelijk om informatie in grafieken te presenteren. Ook kun je gemaakte

Nadere informatie

Grafieken maken met Excel

Grafieken maken met Excel Grafieken maken met Excel Mooie plaatjes met Microsoft Excel 4 HAVO en 5 VWO Grafieken maken met Excel. Inleiding. Bij de practica moet je regelmatig een grafiek tekenen. Tot nu toe deed je dat waarschijnlijk

Nadere informatie

3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 4

3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 4 3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 4 Inleiding Abstracte beschrijving Een lorenzcurve geeft aan hoe meetwaarde y is verdeeld over de populatie x. Een lorenzcurve loopt van (x, y) = (, ) tot (1, 1).

Nadere informatie

HET TEKENEN VAN EEN GRAFIEK MET EXCEL

HET TEKENEN VAN EEN GRAFIEK MET EXCEL HET TEKENEN VAN EEN GRAFIEK MET EXCEL Het tekenen van een grafiek is op zich niet lastig. Wel kun je het jezelf ongekend moeilijk maken door dit met Excel te doen. Vele grafieken die met Excel worden gemaakt

Nadere informatie

5. Functies. In deze module leert u:

5. Functies. In deze module leert u: 5. Functies In deze module leert u: - Wat functies zijn; - Functies uitvoeren; - De verschillende functies van Calc kennen. - Naar een ander werkblad verwijzen. U kunt eenvoudige berekeningen, zoals aftrekken,

Nadere informatie

Korte inleiding Excel

Korte inleiding Excel Korte Inleiding Excel, het verwerken van meetresultaten 1 Korte inleiding Excel ten behoeve van het verwerken van meetresultaten. In deze korte cursus zullen we leren hoe we het spreadsheet-(rekenvel-)programma

Nadere informatie

Handleiding Excel. bij. hoofdstuk 18 Cijfers in Orde Wageningse Methode

Handleiding Excel. bij. hoofdstuk 18 Cijfers in Orde Wageningse Methode Handleiding Excel bij hoofdstuk 18 Cijfers in Orde Wageningse Methode oktober 2008 1 Excel (Nederlandtalig) Excel is een programma dat snel allerlei berekeningen kan uitvoeren. Ook kan het programma gemakkelijk

Nadere informatie

Grafieken veranderen met Excel 2007

Grafieken veranderen met Excel 2007 Grafieken veranderen met Excel 2007 Hoe werkt Excel? Eerste oefening Hieronder zie je een gedeelte van het openingsscherm van Excel. Let op hoe we alle onderdelen van het werkblad noemen! Aantal decimalen

Nadere informatie

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten?

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 3) Wat zijn negatief externe effecten? 4) Waarom is deze maatstaf niet goed genoeg? Licht toe. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte

Nadere informatie

Excel. voor natuurkunde

Excel. voor natuurkunde Excel voor natuurkunde door: L.Kruise jan 2015 1 1. Inleiding De bedoeling van deze cursus is om je in een aantal stappen te laten werken met een spreadsheet-programma. In deze cursus richten we ons specifiek

Nadere informatie

3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 5

3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 5 3 oefenopgaven lorenzcurve pagina 1 van 5 Inleiding Hoe maak je een lorenzcurve uit losse meetwaarden? Gegeven: 10 bedrijven met omzet: 40, 56, 90, 201, 162, 31, 170, 180, 191, 118 ( mln ) i Sorteren:

Nadere informatie

VAARDIGHEDEN EXCEL. MEETWAARDEN INVULLEN In de figuur hieronder zie je twee keer de ingevoerde meetwaarden, eerst ruw en daarna netjes opgemaakt.

VAARDIGHEDEN EXCEL. MEETWAARDEN INVULLEN In de figuur hieronder zie je twee keer de ingevoerde meetwaarden, eerst ruw en daarna netjes opgemaakt. VAARDIGHEDEN EXCEL Excel is een programma met veel mogelijkheden om meetresultaten te verwerken, maar het was oorspronkelijk een programma voor boekhouders. Dat betekent dat we ons soms in bochten moeten

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen 6. Reeksen Excel kan datums automatisch uitbreiden tot een reeks. Dit betekent dat u na het typen van een maand Excel de opdracht kan geven om de volgende maanden aan te vullen. Deze voorziening bespaart

Nadere informatie

1. Rekenen en formules

1. Rekenen en formules 9 1. Rekenen en formules Microsoft Excel is een zogenaamd spreadsheetprogramma. Het woord spreadsheet is zo n typische computerterm die u pas gaat begrijpen als u met zo n programma werkt. Te vertalen

Nadere informatie

Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2

Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2 Economische topper 4 Opdracht pag. 42 nr. 2 Te beheersen vaardigheid voor de lesgever: het is belangrijk dat u in een oogopslag de formules achter de getallen kan controleren. Het is voor de leerlingen

Nadere informatie

Informatica College Blaucapel/KS Handelingsdeel IV. Basis Excel

Informatica College Blaucapel/KS Handelingsdeel IV. Basis Excel blaucapel Basis Excel Excel is een rekenprogramma: een elektronisch rekenvel. Het wordt ook wel een spreadsheet (een verspreid veld) genoemd. Wat kun je bijvoorbeeld maken met excel: Prijsberekeningen

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 13 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde A1,2 Compex. Vragen 11 tot en met 17. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt.

Examen VWO. wiskunde A1,2 Compex. Vragen 11 tot en met 17. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt. Examen VWO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei totale examentijd 3 uur wiskunde A1,2 Compex Vragen 11 tot en met 17 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt. Bij dit

Nadere informatie

2.6 Spreadsheets met Excel

2.6 Spreadsheets met Excel 2.6 Spreadsheets met Excel LEERDOEL Het beheersen van de basisprincipes van werken met spreadsheets. Werken met spreadsheets leer je alleen maar door daadwerkelijk achter een computer te gaan zitten. Deze

Nadere informatie

INSTRUCT Samenvatting Basis PowerPoint, H6 SAMENVATTING HOOFDSTUK 6. Galerie voor diagrammen:

INSTRUCT Samenvatting Basis PowerPoint, H6 SAMENVATTING HOOFDSTUK 6. Galerie voor diagrammen: SAMENVATTING HOOFDSTUK 6 Diagram invoegen Via de menukeuzen Invoegen, Diagram of met Galerie voor diagrammen: open je het venster Er zijn 6 verschillende diagrammen: 1. Organigram 2. Cyclusdiagram 3. Radiaaldiagram

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in Excel 2010 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2011 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in Excel 2010 van Hannie van Osnabrugge.

Nadere informatie

11.2. Het maken van een grafiek op het werkblad

11.2. Het maken van een grafiek op het werkblad 11.2. Het maken van een grafiek op het werkblad Voor het maken van een grafiek, bevindt zich een aparte knop in de werkbalk. Met deze knop start u een programma dat aan de hand van een aantal vragen de

Nadere informatie

SNEL WERKEN MET EXCEL

SNEL WERKEN MET EXCEL SNEL WERKEN MET EXCEL 2013 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Snel werken met Excel C O M P

Nadere informatie

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Microsoft Excel is een rekenprogramma. Je kan het echter ook heel goed gebruiken voor het maken van overzichten, grafieken, planningen, lijsten en scenario's.

Nadere informatie

4.5 Pagina eindevoorbeeld... 22

4.5 Pagina eindevoorbeeld... 22 INHOUD EXCEL 2002 1 Het begin... 1 1.1 Programma starten... 1 1.1.1 Manier 1... 1 1.1.2 Manier 2... 1 1.2 Goede versie... 1 1.3 Standaardinstellingen wijzigen 1... 2 1.3.1 Uitleg... 2 1.4 Standaardinstellingen

Nadere informatie

Een verticale boxplot bouwen

Een verticale boxplot bouwen Bonushoofdstuk Een verticale boxplot bouwen In mijn boek Excel voor professionals leest u in hoofdstuk 15, Speciale grafieken maken, hoe u een horizontale boxplot maakt, zowel voor één groep als voor drie

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel In de komende hoofdstukken worden een aantal voorbeelden van berekeningen die gemaakt kunnen worden in Excel uitgelicht. U kunt deze berekeningen ook zodanig

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde A1-2 compex vwo 2008-I

Eindexamen wiskunde A1-2 compex vwo 2008-I Tijdens dit examen werk je in Excel. Door in het openingsscherm op Excel werkbladen te klikken start Excel automatisch op. Je komt dan meteen in het eerste werkblad dat hoort bij het eerste deel van de

Nadere informatie

Grafieken in Word. Soort 1 2 5 10 12 15 20 30 Leven 4,8 4,9 5,1 5,5 5,6 5,8 6,0 6,2 Annuïteiten 4,9 5,1 5,3 5,7 5,8 6,0 6,2 6,5

Grafieken in Word. Soort 1 2 5 10 12 15 20 30 Leven 4,8 4,9 5,1 5,5 5,6 5,8 6,0 6,2 Annuïteiten 4,9 5,1 5,3 5,7 5,8 6,0 6,2 6,5 Les 16 Grafieken in Word In deze les leert u hoe u gegevens weergeeft in de vorm van een grafiek. Ook past u het uiterlijk, de schaal en het type grafiek aan. Een grafiek maken Eén plaatje zegt meer dan

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

Een formule is een berekening die jij zelf maakt in Excel. Een formule begint met het isgelijkteken en bevat celverwijzingen.

Een formule is een berekening die jij zelf maakt in Excel. Een formule begint met het isgelijkteken en bevat celverwijzingen. Formules Een formule is een berekening die jij zelf maakt in Excel. Een formule begint met het isgelijkteken en bevat celverwijzingen. Figuur 1. Elke formule begint met = Stappen bij het maken van een

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 19 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Statistiek met Excel. Schoolexamen en Uitbreidingsopdrachten. Dit materiaal is gemaakt binnen de Leergang Wiskunde schooljaar 2013/14

Statistiek met Excel. Schoolexamen en Uitbreidingsopdrachten. Dit materiaal is gemaakt binnen de Leergang Wiskunde schooljaar 2013/14 Statistiek met Excel Schoolexamen en Uitbreidingsopdrachten 2 Inhoudsopgave Achtergrondinformatie... 4 Schoolexamen Wiskunde VWO: Statistiek met grote datasets... 5 Uibreidingsopdrachten vwo 5... 6 Schoolexamen

Nadere informatie

ICT EN BRONNENONDERZOEK OEFENBOEK MS-EXCEL

ICT EN BRONNENONDERZOEK OEFENBOEK MS-EXCEL INSTITUUT VOOR PSYCHO-SOCIALE OPLEIDING Departement Sociaal-Agogisch Werk EERSTE Jaar Academiejaar 2009-2010 ICT EN BRONNENONDERZOEK OEFENBOEK MS-EXCEL Marc Vangheluwe i.s.m. Luk Gheysen Benedict Wydhooghe

Nadere informatie

Excel. Inleiding. Het meest gebruikte spreadsheet programma is Excel.

Excel. Inleiding. Het meest gebruikte spreadsheet programma is Excel. Excel Inleiding Het woord computer betekent zoiets als rekenmachine. Daarmee is is eigenlijk aangegeven wat een computer doet. Het is een ingewikkelde rekenmachine. Zelf voor tekstverwerken moet hij rekenen.

Nadere informatie

Excel opdracht: ICT cijferlijst. Stap 1: De eerste inhoud. Stap 2: Een beetje opmaak

Excel opdracht: ICT cijferlijst. Stap 1: De eerste inhoud. Stap 2: Een beetje opmaak Excel opdracht: ICT cijferlijst Het leven van een ICT leraar is zwaar. Hij moet niet alleen hard werken om leuke en nuttige Excelopdrachten te verzinnen voor zijn leerlingen. Hij moet ook nog een cijferadministratie

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Grafieken en formules

Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Wiskunde VMBO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 2: Grafieken en formules Wiskunde 1. Basisvaardigheden 2. Grafieken en formules 3. Algebraïsche verbanden 4. Meetkunde

Nadere informatie

1. Rekenen en formules

1. Rekenen en formules 9 1. Rekenen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Verander de waarden in de cellen van het bronbestand niet. Je hebt deze straks nodig ter controle.

Verander de waarden in de cellen van het bronbestand niet. Je hebt deze straks nodig ter controle. Deze proeftoets Excel 2010 is een goede afspiegeling van de kennis en vaardigheden die je moet beheersen om de werkelijke toets te kunnen maken. Voor de echte toets heb je maximaal 60min tijd. Je werkt

Nadere informatie

WERKOMGEVING... 3 INSTELLINGEN... 3 BASISVAARDIGHEDEN... 3 INVOEREN GEGEVENS... 3 OPMAAK... 3

WERKOMGEVING... 3 INSTELLINGEN... 3 BASISVAARDIGHEDEN... 3 INVOEREN GEGEVENS... 3 OPMAAK... 3 Competentieprofiel Excel Basis De gebruiker van dit document mag: het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven, evenals afgeleide werken maken, onder de volgende voorwaarden: Naamsvermelding. De gebruiker

Nadere informatie

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES

II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES II. ZELFGEDEFINIEERDE FUNCTIES In Excel bestaat reeds een uitgebreide reeks van functies zoals SOM, GEMIDDELDE, AFRONDEN, NU enz. Het is de bedoeling om functies aan deze lijst toe te voegen door in Visual

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde A1 Compex. Vragen 12 tot en met 17. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt.

Examen VWO. wiskunde A1 Compex. Vragen 12 tot en met 17. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt. Examen VWO 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei totale examentijd 3 uur wiskunde A1 Compex Vragen 12 tot en met 17 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt gebruikt. Het gehele

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 De website bij het boek... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 11 Uw voorkennis... 12 Bonushoofdstukken...

Nadere informatie

Spreadsheets (Excel 2003)

Spreadsheets (Excel 2003) Spreadsheets (Excel 2003) 14 Toevoegen paragraaf 14.5 14.5 Subtotalen, draaitabellen en ALS In deze paragraaf bespreken we een aantal aanvullende functies in Excel. We beginnen met de subtotalen. Een subtotaal

Nadere informatie

4.1 Klaar met de opleiding

4.1 Klaar met de opleiding 4.1 Klaar met de opleiding 1. Werken in loondienst - Bij een bedrijf of bij de overheid (gemeente, provincie, ministerie); - Je krijgt loon/salaris; - Je hebt een bepaalde zekerheid, dat je werk hebt,

Nadere informatie

ALGEMENE ECONOMIE /04

ALGEMENE ECONOMIE /04 HBO Algemene economie Raymond Reinhardt 3R Business Development raymond.reinhardt@3r-bdc.com 3R 1 M 3 benaderingen van het begrip inkomen : F economisch: - nominaal inkomen (in geld uitgedrukt) - reëel

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 De website bij het boek... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 11 Uw voorkennis... 12 Bonushoofdstukken...

Nadere informatie

SNELLE INVOER MET EXCEL

SNELLE INVOER MET EXCEL SNELLE INVOER MET EXCEL Naam Nr Klas Datum Het is de bedoeling dat je de gegevens van een tabel op efficiënte wijze invoert, dat betekent: correct en snel! Microsoft Excel biedt verscheidene mogelijkheden

Nadere informatie

Excel Elektronisch rekenblad Dhr. Goeminne

Excel Elektronisch rekenblad Dhr. Goeminne 2 e semster 13 Excel Elektronisch rekenblad Dhr. Goeminne Naam :. Hoofdstuk 1: Inleiding Met een rekenblad kunnen we gegevens berekenen, vergelijken, ordenen en presenteren. Excel start je op via het menu

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 11 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Grootverdiener zwaarder belast

Grootverdiener zwaarder belast 4 september 2009 Grootverdiener zwaarder belast AMSTERDAM - De PvdA zint op de terugkeer van een toptarief van 60 procent in de inkomstenbelasting. Het toptarief is nu 52 procent. Acht jaar geleden was

Nadere informatie

Bovenin zie je de Hulpmiddelen voor grafieken met 3 tabbladen. Hiermee pas je de indeling en opmaak van de grafiek aan.

Bovenin zie je de Hulpmiddelen voor grafieken met 3 tabbladen. Hiermee pas je de indeling en opmaak van de grafiek aan. SAMENVATTING HOOFDSTUK 8 Grafiek maken Via het tabblad Invoegen, de groep Grafieken, voeg je een grafiek in. Selecteer de gegevens en kies een grafiektype en een subtype. De grafiek wordt in het werkblad

Nadere informatie

Leren werken met Excel en Tabellen maken

Leren werken met Excel en Tabellen maken Leren werken met Excel en Tabellen maken Loek Halman & Josja Rokven I. Leren werken met Excel Instructie Excel is een van de meest gebruikte programma s. Het is bijna onmisbaar voor iedereen de veel met

Nadere informatie

les 6 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1

les 6 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1 a. Open de werkmap Draaitabel. b. Sorteer de gegevens Van A naar Z op de kolom Verkoper. c. Maak een Tabel bij alle gegevens van de verkoper De Koning.

Nadere informatie

Computerlessen voor Senioren. Themacursus. Basis Excel. Uitgave Samenstelling: Lucien Delchambre Paul Derycke. Werken met mappen 1

Computerlessen voor Senioren. Themacursus. Basis Excel. Uitgave Samenstelling: Lucien Delchambre Paul Derycke. Werken met mappen 1 & Computerlessen voor Senioren Themacursus Basis Excel Uitgave 2010 Samenstelling: Lucien Delchambre Paul Derycke Werken met mappen 1 HANDLEIDING BASIS EXCEL 3 1 Inleiding 3 2 Belangrijke functies 8 3

Nadere informatie

Oefentoets Klas: havo 4

Oefentoets Klas: havo 4 Oefentoets Klas: havo 4 Vak: economie Toets over: h1 tot en met h6 Lesbrief: jong & oud Hulpmiddelen: gewone rekenmachine DEZE TOETS BESTAAT UIT 6 OPGAVEN! Opgave 1 Stel er zijn twee softwarebedrijven

Nadere informatie

Afdrukken in Calc Module 7

Afdrukken in Calc Module 7 7. Afdrukken in Calc In deze module leert u een aantal opties die u kunt toepassen bij het afdrukken van Calc-bestanden. Achtereenvolgens worden behandeld: Afdrukken van werkbladen Marges Gedeeltelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 21: Gegevens samenvatten

Hoofdstuk 21: Gegevens samenvatten Hoofdstuk 21: Gegevens samenvatten 21.0 Inleiding In Excel kunnen grote (en zelfs ook niet zo grote) tabellen met getallen en tekst er nogal intimiderend uitzien. Echter, Excel komt helemaal tot haar recht

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Economie

Examen HAVO en VHBO. Economie Economie Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 1 VHBO Tijdvak 2 Woensdag 19 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 36 vragen.

Nadere informatie

Nederland en europa vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Nederland en europa vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 21 October 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/82614 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten Antwoorden stencils OPGAVE 1 1. Nominaal Inkomen 1996 = 25,34 miljard pond x 1,536 = 38,92224 miljard pond Bevolkingsomvang 1996 = 3.340.000 x 1,03 = 3.440.200 Nominaal Inkomen per hoofd = 38,92224 miljard

Nadere informatie

HP Prime: Spreadsheet App

HP Prime: Spreadsheet App HP Prime Graphing Calculator HP Prime: Spreadsheet App Meer over de HP Prime te weten komen: http://www.hp-prime.nl De Spreadsheet-App op de HP Prime Misschien heb je al eens gewerkt met een spreadsheet,

Nadere informatie

Cellen automatisch vullen

Cellen automatisch vullen Cellen automatisch vullen Open een nieuw bestand. Typ in cel A1 het woord Zondag. Klik op cel A1. Er staat nu een kader omheen. Rechts onder in het kader zie je een vierkantje, de vulgreep. Sleep de vulgreep

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel HOOFDSTUK 1 beginnen met excel Inleiding Voor het betere rekenwerk in de bedrijfseconomie worden spreadsheets (rekenbladen) gebruikt. In dit hoofdstuk leer je omgaan met algemene basisbewerkingen in Excel:

Nadere informatie

Europees Computer Rijbewijs. module 4. Excel Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven - 1 e druk: september 2004 ISBN:

Europees Computer Rijbewijs. module 4. Excel Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven - 1 e druk: september 2004 ISBN: Europees Computer Rijbewijs module 4 Excel 2003 2004 Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven - 1 e druk: september 2004 ISBN: 90 460 0102 4 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Workmate 4: Pentomino-Excel

Workmate 4: Pentomino-Excel Workmate 4: Pentomino-Excel OnderwijsAdvies Van Beeckstraat 62 2722 BC ZOETERMEER Tel. (079) 329 5600 E-mail: somplextra@onderwijsadvies.nl www.onderwijsadvies.nl 2006 OnderwijsAdvies Somplextra Workmate

Nadere informatie

Maak van je tabel een database. Handleiding van Helpmij.nl

Maak van je tabel een database. Handleiding van Helpmij.nl Maak van je tabel een database. Handleiding van Auteur: CorVerm September 2008 handleiding: Maak van je tabel een database. Database in Excel. Zoals alle vorige afleveringen is ook deze aflevering weer

Nadere informatie

Reserveringen in Uitzendbedrijven 1 en 2

Reserveringen in Uitzendbedrijven 1 en 2 Reserveringen in Uitzendbedrijven 1 en 2 Inhoud In het kort... 1 Standaard reserveringspercentages (jaar 2012)... 1 Reserveringen in de loonberekeningen... 3 Reserveringen in de journaalpost... 6 Uitbetaling

Nadere informatie

Handleiding aanpassen Cito-excelbestanden

Handleiding aanpassen Cito-excelbestanden Handleiding aanpassen Cito-excelbestanden M. van den Berg GION Februari 2015 Analyse Cito-opgaven 1) Neem het blad Analyse Cito-toetsopgaven voor u; 2) Pak de Cito-toets die u wilt invoeren voor u; 3)

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Opgave 1 Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. 1 Voorbeeld van een juiste berekening: 47,5 27,5 100% = 72,73% 27,5

Nadere informatie

Excel opdracht: Belkosten

Excel opdracht: Belkosten Excel opdracht: Belkosten In deze opdracht gaan we Excel gebruiken om uit te vinden wat het meest geschikte mobiele telefoonabonnement voor ons is. Hierbij willen we kijken wat een aantal verschillende

Nadere informatie

Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen.

Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen. SAMENVATTING HOOFDSTUK 9 Pagina-indeling, de Pagina-instelling Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen. Klik op de knop Afdrukstand

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 De website bij het boek... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 11 Uw voorkennis... 12 Bonushoofdstukken...

Nadere informatie

Grafiek en dynamisch bereik

Grafiek en dynamisch bereik Excellerend Heemraadweg 21 2741 NC Waddinxveen 06 5115 97 46 richard@excellerend.nl BTW: NL0021459225 ABN/AMRO: NL72ABNA0536825491 KVK: 24389967 Grafiek en dynamisch bereik Iedereen die vaak met tabellen

Nadere informatie

Lesbrief Levensloop 1 e druk

Lesbrief Levensloop 1 e druk Hoofdstuk 1. Kiezen 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 B C D D C B 1.29 a. Mannen werken gemiddeld 26,9 uur. In procenten is dat (26,9/39,6) 100% = 67,9%. Vrouwen werken gemiddeld 12,3 van de 38,9 uur, dat

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.00 uur economie tevens oud programma economie 1,2 Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 56

Nadere informatie

Reserveringen, bijvoorbeeld voor extra periode (13e maand)

Reserveringen, bijvoorbeeld voor extra periode (13e maand) Reserveringen, bijvoorbeeld voor extra periode (13e maand) Inhoud In het kort... 1 Automatische opbouw Extra periode (13e maand)... 2 Niet verloond reserveringsbedrag alsnog invullen?... 4 Uitbetaling

Nadere informatie

Opgave koppeling ambtenaren particuliere sector

Opgave koppeling ambtenaren particuliere sector Opgave koppeling ambtenaren particuliere sector In 1990 werden ambtenarensalarissen gekoppeld aan de gemiddelde stijging van de lonen in het bedrijfsleven. Een argument voor deze koppeling houdt verband

Nadere informatie

INHOUD. Ten geleide Starten met Excel 13

INHOUD. Ten geleide Starten met Excel 13 INHOUD Ten geleide 11 1 Starten met Excel 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Microsoft Excel starten 13 1.3 Het toepassingsvenster van Excel 14 1.3.1 De titelbalk 14 1.3.1.1 De werkbalk Snelle toegang 15 1.3.1.2

Nadere informatie

Reserveringen in Uitzendbedrijven ABU en NBBU I en II

Reserveringen in Uitzendbedrijven ABU en NBBU I en II Reserveringen in Uitzendbedrijven ABU en NBBU I en II Inhoud In het kort...1 Standaard reserveringspercentages (jaar 2014)...1 Reserveringen in de loonberekeningen...2 Reserveringen in de journaalpost...4

Nadere informatie

15. Tabellen. 1. wat rijen, kolommen en cellen zijn; 2. rijen en kolommen invoegen; 3. een tabel invoegen en weer verwijderen;

15. Tabellen. 1. wat rijen, kolommen en cellen zijn; 2. rijen en kolommen invoegen; 3. een tabel invoegen en weer verwijderen; 15. Tabellen Misschien heeft u al eens geprobeerd om gegevens in een aantal kolommen te plaatsen door gebruik te maken van spaties, kolommen of tabs. Dat verloopt goed totdat u gegevens wilt wijzigen of

Nadere informatie

6. Absolute en relatieve celadressering

6. Absolute en relatieve celadressering 6. Absolute en relatieve celadressering In deze module leert u: - Wat absolute en relatieve celadressering is; - De relatieve celadressering toepassen; - De absolute celadressering toepassen; - De absolute

Nadere informatie

Zelf albumbladen maken in Word 2003

Zelf albumbladen maken in Word 2003 Zelf albumbladen maken in Word 2003 Het maken van albumbladen in Word is niet moeilijk, maar laten zien hoe het precies gaat, hangt af van de versie van Word. Hieronder volgt de instructie voor Word 2003.

Nadere informatie

SPREKENDE GRAFIEKEN. Excel-lente Management Tools. Cijfers gaan pas leven als u ze in grafieken zet. In dit artikel

SPREKENDE GRAFIEKEN. Excel-lente Management Tools. Cijfers gaan pas leven als u ze in grafieken zet. In dit artikel In deze nieuwe rubriek treft u interessante Excel-tips en -technieken aan die u in de praktijk kunt toepassen. Het betreft handige werkwijzen hoe u Excel op een andere, slimme wijze kunt inzetten. De voorbeelden

Nadere informatie

Herhalingsoefeningen bij Basisboek Office 2013 en 2010

Herhalingsoefeningen bij Basisboek Office 2013 en 2010 Herhalingsoefeningen bij Basisboek Office 2013 en 2010 Herhalingsoefeningen bij Basisboek Office 2013 en 2010 2 Herhalingsoefeningen Hoofdstuk 1 Weet u niet meer hoe u een handeling uitvoert? Dan zoekt

Nadere informatie